Dünya Tüketici Hakları Günü (World Consumer Rights Day) tüm dünyada ve Türkiye’de tüketicilerin hakları konusunda bilinci artırmak amacıyla kutlanan gündür. Türkiye’de ayrıca 15-21 Mart tarihleri arası Tüketiciyi Koruma Haftası’dır. Dünya Tüketici Hakları Günü, Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası aktörlerin desteğiyle küresel olarak tanınmaktadır.
15 Mart Dünya Tüketici Hakları Günü, tüketicilerin temel haklarına dikkat çekmek, tüketicinin korunmasının önemini vurgulamak ve bilinçli tüketimi teşvik etmek amacıyla her yıl kutlanmaktadır. Bu günü kutlamak, tüm tüketicilerin haklarının saygı görmesini ve korunmasını talep etmek ve bu hakları zedeleyen piyasa suiistimallerine ve sosyal adaletsizliklere karşı protesto etmek için bir fırsattır.
Günün kökeni, 15 Mart 1962 tarihinde ABD Başkanı John F. Kennedy’nin Kongre’ye sunduğu özel mesajda tüketicilerin güvenlik, bilgilendirilme, tercih yapma ve sesini duyurma haklarını ortaya koymasına dayanmaktadır. Bu açıklama, modern tüketici hakları hareketinin uluslararası ölçekte gelişmesine önemli bir zemin hazırlamıştır.
Birleşmiş Milletler, 1985 yılında tüketicinin korunmasına ilişkin ilkeleri kabul ederek tüketici haklarının uluslararası düzeyde tanınması yönünde önemli bir adım atmıştır. Böylece tüketicinin korunmasının yalnızca ekonomik bir konu olmadığı; güvenli, adil ve şeffaf bir piyasa düzeninin temel unsurlarından biri olduğu kabul edilmiştir.
Günümüzde tüketici hakları; güvenli mal ve hizmetlere erişim, doğru bilgilendirilme, özgürce tercih yapma, ekonomik çıkarların korunması, ayıplı mal ve hizmetlere karşı başvuru, tazminat, garanti ve tüketici eğitimi gibi geniş bir alanı kapsamaktadır. Dijital ticaretin yaygınlaşmasıyla kişisel verilerin korunması, çevrim içi sözleşmeler ve dijital hizmetler de tüketici hukukunun önemli konuları arasına girmiştir.
Türkiye’de tüketicinin korunması Anayasa’nın 172. maddesi ile devletin görevleri arasında yer almaktadır. Özel tüketici mevzuatının temeli 1995 tarihli 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile atılmıştır. Bu Kanun’un yerini 28 Kasım 2013 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun almıştır. Tüketici Hakem Heyetleri de belirli parasal sınırlar içindeki tüketici uyuşmazlıklarında kolay ve erişilebilir bir başvuru yolu sunmaktadır.
Tüketicinin korunması, yalnızca bireysel hakların güvence altına alınması açısından değil, piyasalara duyulan güvenin, adil rekabetin ve toplumsal refahın korunması açısından da önem taşımaktadır.
15 Mart Dünya Tüketici Hakları Günü, tüketicinin yalnızca mal veya hizmet satın alan kişi olmadığını; hakları bulunan, korunması gereken ve ekonomik yaşamda bilinçli tercihler yapabilen bir birey olduğunu hatırlatan önemli bir gündür.
Hukuk Ansiklopedisi sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.