Güner Sümer 1936’da Nallıhan’da doğdu. 27 Nisan 1977’de Ankara’da yaşamını yitirdi. Oyuncu Sinan Sümer oğludur. Kısa ömründe şair, öykü ve oyun yazarı, çevirmen, oyuncu, yönetmen olarak eserler yarattı.
1938 yılında ailesi ile birlikte Ankara’ya taşındı. İlkokul, ortaokul ve lise’yi Ankara’da Ankara TED Kolejinde okudu. Lisedeyken Demir Özlü, Ahmet Oktay, Orhan Duru, Demirtaş Ceyhun, Attila İlhan gibi şair ve yazarlarla Mavi dergisi kadrosunda yer aldı.
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ndeki öğrenimini tamamlamadan 1960’da Paris’e gidip Charles Dullin’in okulunda tiyatro öğrenimi gören Sümer, Barrault, Vilar, Georges Wilson gibi ustaların yanında çırak olarak çalıştı. 1964 yılında Paris’te tanıştığı yazar Tezer Özlü ile evlenerek Ankara’ya yerleşti; bu evlilik 1967 yılına kadar sürdü ve her iki yazarın edebi dünyasında da izler bıraktı.
Asaf Çiğiltepe’nin İstanbul’da kurduğu Arena Tiyatrosu’na katıldı, ardından Çiğiltepe’nin ölümünden sonra (1967) AST’ı yönetti. Ankara Sanat Tiyatrosu (AST) bünyesinde sergilenen birçok toplumcu gerçekçi oyunda başrol oynadı, dönemin tiyatro izleyicisi üzerinde derin izler bıraktı. İlk oyunu YARIN CUMARTESİ 1961’de İstanbul’da Site Tiyatrosunda Kenterlerce sahnelendi. Yöneten Lütfi Akad’dı. İkinci oyunu BOZUK DÜZEN’i 1965’de Muhsin Ertuğrul döneminde, İstanbul Şehir Tiyatrosu’nda kendi sahneye koydu. Ardından Haldun Dormen oyunu sinemaya uyguladı. Haldun Dormen tarafından sinemaya uyarlanan ve Türk sinema tarihi için kritik öneme sahip olan Bozuk Düzen (1966), 3. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Film” ve “En İyi Senaryo” ödüllerini kazanmıştır. Eser, Sümer’in tiyatroda yanında sinema yazarlığında yetkinliğini kanıtlamıştır.
12 Mart olaylarından sonra yeniden Paris’e giden Sümer, HÜZZAM’ı 9 Nisan 1972 günü Paris’te yazmaya başladı ve 31 Ağustos 1972’de Alanya’nın Yeşilköy’ünde ablası Adalet Ağaoğlu’nun evinde tamamladı. HÜZZAM’la önce Yıldız Kenter, sonra Ayla Algan, daha sonra Nisa Serezli ilgilendi ama oyun bir türlü sahnelenemedi. Sümer’in ölümünden altı yıl sonra, Adalet Ağaoğlu, kardeşinin tüm yapıtlarının iki cilt olarak yayımlanmasını sağladı. (Ada Yayınları, 1983) Dört oyunu kapsayan ikinci ciltte HÜZZAM da vardı. O sırada İstanbul Devlet Tiyatrosu’ndan sorumlu olan Can Gürzap oyunu okur okumaz 1983-84 mevsimi repertuarına aldı ve HÜZZAM’ın yazılışından on bir yıl sonra sahnede görülmesini sağladı. Başrolü Tomris Oğuzalp canlandırdı. Yönetmen Serpil Tamur’du. Aynı mevsim oyun Ankara Devlet Tiyatrosu repertuarına da girdi ve İstanbul’un yanı sıra sahnelendi.
Ankara’da Olcay Poyraz’ın yönettiği HÜZZAM’ı Maral Üner canlandırıyordu. 1984’ten 1989’a başkentin Oda Tiyatrosu’nda beş yıl aralıksız olarak sahnelenen HÜZZAM, üç yıl sonra yeniden repertuara girdi ve geçen Mart ayında Kadınlar Haftası etkinlikleri nedeniyle birkaç temsil için İstanbul’un Oda Tiyatrosu’na gönderildi. Hüzzam son olarak Ayla Algan yönetmenliğinde Ayşenur Özturanlı tarafından 2017 yılında yeniden sahnelenmeye başladı. Sümer’in oyunlarında genellikle “küçük burjuva duyarlılığı”, “toplumsal değişim karşısında tutunmaya çalışan birey” ve “eski-yeni çatışması” temaları hakimdir. Hüzzam, çökmekte olan bir sınıfın ve değişen İstanbul’un hüznünü anlatmaktadır.
Yönettiği Tiyatro Oyunları
- Sınırdaki Ev : (Slawomir Mrozek) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1969
- Eskici Dükkanı : (Orhan Kemal) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1968
- Victor Ya Da Çocukların İktidarı : (Roger Vitrac) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1968
- Durand Bulvarı : (Armand Salacrou) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1967
- Küçük Burjuvalar : (Maksim Gorki) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1966
- Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç : (Hüseyin Rahmi Gürpınar) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1965
- Bozuk Düzen : Güner Sümer – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1965
- Ayak Bacak Fabrikası : Sermet Çağan – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1964
- Yosma : Ruzante – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1964
- Gizli Ordu : Brendan Behan – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1963
- Mezarsız Ölüler : Jean Paul Sartre – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1963
Rol Aldığı Tiyatro Oyunları
- Durand Bulvarı : (Armand Salacrou) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1967
- Müfettiş : (Nikolai Gogol) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1967
- 72.Koğuş : (Orhan Kemal) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1966
- Pazar Gezintisi : (George Mitchele) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1966
- Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç : (Hüseyin Rahmi Gürpınar) – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1965
- Arturo-Ui’nin Önlenebilir Tırmanışı : Bertolt Brecht – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1965
- Bozuk Düzen : Güner Sümer – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1965
- Ayak Bacak Fabrikası : Sermet Çağan – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1964
- Yosma : Ruzante – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1964
- Cehennem Dansı : August Strindberg – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1964
- Godot’u Beklerken : Samuel Beckett – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1963
- Gizli Ordu : Brendan Behan – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1963
- Ölü Canlar : Nikolay Gogol\Arthur Adamov – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1963
- Mezarsız Ölüler : Jean Paul Sartre – Ankara Sanat Tiyatrosu – 1963
Filmografi
Eser
- Yarın Cumartesi – 1988
- Bozuk Düzen – 1965
Oyuncu
- Kapıcılar Kralı – 1976
- Esir Hayat – 1974
- Diyet – 1974
- Kartal Yuvası – 1974
Eserleri
- Bütün Oyunları 3: Bozuk Düzen – Hüzzam (oyun)
- Bütün Oyunları 2: Aşk Bir Masaldır – Ölü Mevsimler
- Bütün Oyunları 1: Yarın Cumartesi – Gülen Torba
- Öykü: Toplu Öyküler (Ölümünden sonra derlenen öyküleri)