17 Ekim Manifestosu

7 Ekim Manifestosu, 1905 Rus Devrimi sırasında ülke genelinde yayılan grevler, halk protestoları ve siyasi baskılar sonucunda Rusya İmparatoru II. Nikolay tarafından 30 Ekim 1905 tarihinde, o dönemde Rusya’da kullanılan Jülyen takvimine göre ise 17 Ekim 1905’te yayımlanmıştır. Resmî adıyla Devlet Düzeninin İyileştirilmesine İlişkin Manifesto, imparatorluk yönetiminin siyasi reform taleplerine verdiği yanıt niteliğindedir. Belgenin hazırlanmasında, dönemin önde gelen devlet adamlarından Sergey Witte etkili olmuştur. Manifestoyla vicdan, ifade, toplantı ve dernek kurma özgürlüklerinin tanınması, seçimlere katılımın genişletilmesi ve halk tarafından seçilen temsilcilerin yasama sürecine dâhil edilmesi vaat edilmiştir. Ayrıca Devlet Dumasının onayı olmadan hiçbir yasanın yürürlüğe giremeyeceği ilkesi ilan edilmiştir. Bu düzenlemeler, Rusya’da temsili yönetimin gelişmesi ve imparatorluk iktidarının sınırlandırılması bakımından önemli bir aşama oluşturmuştur. Manifesto, mutlak monarşiden anayasal monarşiye geçiş yönünde önemli bir adım olmakla birlikte, çarın siyasi iktidarını bütünüyle sınırlandırmamıştır. Nisan 1906’da yürürlüğe giren Temel Devlet Kanunları, imparatorun üstün otoritesini korumuş, Duma’nın yetkilerini sınırlandırmış ve Devlet Konseyini yasama sürecinin bir parçası hâline getirmiştir. Çar, yürütme ve dış politika alanlarında geniş yetkilerini sürdürmüş, Duma’yı feshetme yetkisini de elinde tutmuştur. Manifesto, liberal çevrelerin bir bölümünde reform beklentisi yaratırken daha köklü siyasi değişim isteyen devrimci gruplar tarafından yetersiz bulunmuştur. Buna rağmen belge, Rusya’da seçilmiş parlamentonun yasama sürecine katılmasının ve siyasi örgütlenmelerin gelişmesinin önünü açan temel tarihsel belgelerden biri olarak kabul edilmektedir. Çarlık rejimi ise 1917 Devrimleri sonucunda sona ermiştir.