Adli Emanet

Adli emanet, suç soruşturması veya kovuşturması kapsamında ispat aracı olarak yararlı görülen, suçta kullanılan, suçun işlenmesine tahsis edilen veya suçtan meydana gelen her türlü eşya ve ekonomik kazancın, yargılama süreci tamamlanana kadar devlet eliyle muhafaza altına alındığı birimdir. Adalet Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 38/A maddesi birimin yasal dayanağıdır. Bu yasal dayanaklara göre düzenlenen Suç Eşyası Yönetmeliği hükümlerine göre işletilen bu sistemde; el konulan eşyalar niteliklerine göre tasnif edilerek bozulmayacak, değerini kaybetmeyecek ve delil özelliğini yitirmeyecek şekilde özel depo veya kasalarda saklanmaktadır. Temel amacı, yargılama sonunda mahkeme tarafından verilecek iade, müsadere (devletin mülkiyetine aktarma) veya imha kararının infazına kadar eşyanın güvenliğini ve hukuki statüsünü korumaktır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun “Eşya Müsaderesi” (Madde 54) ve “Kazanç Müsaderesi” (Madde 55) hükümleri, suç eşyasının akıbetinin belirlenmesindeki ana maddi hukuk dayanaktır.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun (CMK) “Eşya veya kazancın muhafaza altına alınması ve elkonulması” (Madde 123), “İstenen eşyayı vermeyenler hakkında yapılacak işlem” (Madde 124) ve “Elkoyma kararını verme yetkisi” (Madde 127) gibi maddeler usul yönünden adli emanete alınacak eşyalara ilişkin esasları ve yasal dayanakları oluşturmaktadır.

2489 sayılı Kefalet Kanunu: Su. Eşyası Yönetmeliğinin 4. maddesinde belirtildiği üzere, emanet bürosunda görev yapan ve kefalet altında olmayan personelin mali sorumlulukları nedeniyle bu kanun hükümlerine tabi olması öngörülmüştür.

6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun: Yönetmeliğin 11. maddesinde düzenlenen silah, mermi ve patlayıcı maddelerin muhafazası ve teslimi işlemlerinde bu kanun özel bir dayanak teşkil etmektedir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu: Yönetmeliğin 21. maddesinde belirtilen “sahibi belli olmayan eşyalar” hakkında yapılacak işlemlerde, Medeni Kanun’un “bulunmuş eşya” (Madde 769-771) hükümleri uygulanmaktadır.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun: Müsadere edilen değerlerin tahsili ve paraya çevrilmesi süreçlerinde (Madde 18/e) bu kanun hükümlerinden yararlanılmaktadır.

2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun: Müsaderesine karar verilen uyuşturucu maddelerin imhası ve tasfiyesine ilişkindir.