Archibald Campbell Lawrie

Sir Archibald Campbell Lawrie (8 Eylül 1837 – 11 Mayıs 1914), Britanya Seylanı’nda (günümüzde Sri Lanka) görev yapmış İskoç yargıç ve hukuk tarihçisidir. Seylan’daki üst düzey yargı görevlerinin yanı sıra İskoçya ve Seylan’ın hukuk ve tarihine ilişkin çalışmalarıyla tanınmaktadır.

Glasgow’da doğan Lawrie, Glasgow Üniversitesi’nde cerrahi profesörü olan James Adair Lawrie’nin oğluydu. Glasgow Üniversitesi’nde hukuk eğitimi aldı ve 1860’ta İskoç Barosu’na (Faculty of Advocates) kabul edildi. İskoçya’da hukuk alanında çalıştıktan sonra 1872’de Britanya Seylanı’ndaki Kandy Bölge Mahkemesi’ne hâkim olarak atandı. Seylan’da görev yaptığı yıllarda Sinhalaca öğrendi ve Kandyan dönemine ait hukuk ve idare kayıtları üzerine kapsamlı araştırmalar yaptı.

6 Temmuz 1892’de Seylan Yüksek Mahkemesi’nin Senior Puisne Judge makamına atandı. 1901’de görevinden emekli oldu. Aynı yıl Kral VII. Edward tarafından Knight Bachelor unvanıyla şövalye ilan edildi. Ayrıca kendisine 1905’te fahri Hukuk Doktoru unvanı verildi.

Lawrie’nin en önemli çalışmalarından biri, A Gazetteer of the Central Province of Ceylon (excluding Walapane) adlı eseridir. 1896-1898 yıllarında iki cilt halinde yayımlanan çalışma, yalnızca bir coğrafya sözlüğü değil, Seylan’ın Merkez Eyaleti’nin yerleşimleri, toplumsal yapısı, arazi düzeni ve tarihine ilişkin kapsamlı bilgiler içeren önemli bir kaynak niteliğindedir.

İskoç hukuk tarihi açısından en önemli eseri ise Early Scottish Charters: Prior to A.D. 1153 adlı çalışmasıdır. 1905’te yayımlanan eser, 1153 yılına kadar uzanan İskoç beratlarını, hukukî belgeleri ve bunlara ilişkin notları bir araya getirmektedir.

Lawrie, 11 Mayıs 1914’te İskoçya’nın Dumgoyne bölgesinde yaşamını yitirdi. Hukukçu kimliğinin yanı sıra tarihçi ve belge araştırmacısı olarak bıraktığı çalışmalar, özellikle Seylan ve Orta Çağ İskoç hukuk tarihinin incelenmesi bakımından önemini korumaktadır.