Ceza Muhakemesi Kanunu

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), 5271 sayılı Kanun olarak 4 Aralık 2004 tarihinde kabul edilmiş, 17 Aralık 2004 tarihli ve 25673 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanun, ceza muhakemesinin nasıl yapılacağı ile muhakemeye katılan kişilerin hak, yetki ve yükümlülüklerini düzenlemektedir.  CMK, ceza muhakemesini soruşturma ve kovuşturma olmak üzere iki temel evre üzerinden düzenlemektedir. Soruşturma, suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar; kovuşturma ise iddianamenin kabulünden hükmün kesinleşmesine kadar geçen evreyi ifade etmektedir. Kanun; şüpheli ve sanığın hakları, savunma, delillerin elde edilmesi ve değerlendirilmesi, yakalama, arama, tutuklama ve diğer koruma tedbirleri ile soruşturma ve kovuşturma makamlarının görev ve yetkilerine ilişkin kuralları kapsamaktadır. Bu düzenlemeler, ceza muhakemesinin kanunda öngörülen usul ve güvencelere bağlı olarak yürütülmesini sağlamaktadır. Ceza muhakemesinin temel amaçlarından biri maddi gerçeğin araştırılmasıdır. Ancak bu amaç, delillerin hukuka uygun yöntemlerle elde edilmesi ve değerlendirilmesi zorunluluğuyla sınırlandırılmaktadır. Hukuka aykırı olarak elde edilen delillerin kullanılamayacağına ilişkin hükümler, maddi gerçeğin araştırılmasının hukuki sınırlar içinde gerçekleştirilmesini sağlamaktadır. Bu yönüyle Ceza Muhakemesi Kanunu, suç şüphesinin araştırılmasından hükmün kesinleşmesine kadar geçen ceza muhakemesinde, soruşturma ve kovuşturmanın yürütülmesine ilişkin usul kuralları ile şüpheli, sanık, mağdur ve diğer ilgililerin hak ve güvencelerini düzenleyen temel kanundur.