Lysander Spooner

Lysander Spooner (19 Ocak 1808 – 14 Mayıs 1887), Amerikalı hukukçu, yazar, kölelik karşıtı düşünür ve bireyci anarşizmin önde gelen temsilcilerindendir. Massachusetts eyaletinin Athol kasabasında doğmuştur. Üniversite eğitimi almayan Spooner, hukuk öğrenimini dönemin önde gelen hukukçularından John Davis ve Charles Allen’ın yanında sürdürmüştür. Massachusetts’te üniversite mezunu olmayanlara daha uzun hukuk bürosu stajı şartı getiren düzenlemeye karşı çıkarak 1835’te Worcester’da kendi hukuk bürosunu açmıştır. Girişimi ve itirazları, 1836’da söz konusu ayrımcı kısıtlamanın kaldırılmasına katkıda bulunmuştur. Spooner, hukuk anlayışını doğal hukuk ve evrensel adalet ilkeleri üzerine kurmuş, bu yaklaşımını “Adalet Bilimi” olarak nitelendirmiştir. Ona göre insan yapımı yasalar, ahlaki doğrulukla özdeş değildir; bir eylemin yasalarca suç sayılması, o eylemin doğal hukuk bakımından da suç olduğu anlamına gelmemektedir. Vergilendirme ve devletin bireyler üzerindeki zorlayıcı yetkilerini de bu çerçevede eleştirmiştir. Spooner, düşüncelerini uygulamaya geçirmek amacıyla 1844’te American Letter Mail Company adlı özel posta şirketini kurarak federal devletin posta tekeline meydan okumuştur. Şirket, devlet postasına kıyasla daha düşük ücretler uygulamış; ancak federal hükûmetin hukuki müdahaleleri ve 1851’de çıkarılan düzenlemeler sonucunda faaliyetlerini sona erdirmiştir. Bu girişim, devlet tekellerine ve ekonomik alandaki kısıtlamalara yönelik eleştirilerinin somut örneklerinden biri olmuştur. Köleliğe karşı hukuki argümanlarıyla da tanınan Spooner, 1845’te yayımladığı The Unconstitutionality of Slavery (Köleliğin Anayasaya Aykırılığı) adlı eserinde ABD Anayasası’nın köleliği desteklediği yönündeki yorumlara karşı çıkmış ve anayasal hükümleri özgürlük ilkesi doğrultusunda yorumlamıştır. An Essay on the Trial by Jury (1852) adlı eserinde ise jürinin yalnızca maddi olayları değil, uygulanan hukukun adalete uygunluğunu da değerlendirebilmesi gerektiğini savunmuştur. Amerikan İç Savaşı’nın ardından devlet otoritesine yönelik eleştirilerini daha da belirginleştiren Spooner, 1867–1870 yılları arasında yayımladığı No Treason: The Constitution of No Authority (Vatana İhanet Yoktur: Yetkisiz Anayasa) adlı eserinde, ABD Anayasası’nın bireyleri açık ve kişisel rızaları olmaksızın bağlayıcı bir sözleşme olarak kabul edilemeyeceğini ileri sürmüştür. Doğal hukuk, bireysel özgürlük, jüri yargılaması ve devlet otoritesinin sınırları üzerine geliştirdiği görüşlerle Amerikan hukuk ve siyaset düşüncesinde etkili olmuştur. 14 Mayıs 1887’de Boston’da hayatını kaybetmiştir.