Montreal Protokolü

Ozon Tabakasını İncelten Maddelere İlişkin Montreal Protokolü, ozon tabakasının incelmesine neden olan çok sayıda maddenin üretimini aşamalı olarak ortadan kaldırarak ozon tabakasını korumak için hazırlanmış uluslararası bir anlaşmadır. 16 Eylül 1987’de kabul edilmiş ve 1 Ocak 1989’da yürürlüğe girmiştir. (The Montreal Protocol on Substances that Deplete the Ozone Layer)  Montreal Protokolü, 1990 ve 1992’de daha fazla önlem almak amacıyla değiştirilmiş ve yeniden düzenlenmiştir. Toplamda 198 devlet ve Avrupa Topluluğu protokole taraf olmuştur. Protokol ile kontrol edilmesi amaçlanan maddeleri tüketen önemli ülkeler protokole taraftır.  Protokole ilişkin ulusal ve uluslararası çalışmalar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın koordinasyonunda gerçekleştirilmektedir. Bu Protokol, 6 Haziran 1990 tarihli ve 3656 sayılı Kanunla onaylanarak, 8 Eylül 1990 tarih ve 20629 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanmıştır. Türkiye; Protokole 19 Aralık 1991 tarihinde taraf olmuş ve yapılan değişikliklerini kabul etmiştir. 12 Kasım 2008 tarih ve 27052 sayılı Resmi Gazete’de “Ozon Tabakasını İncelten Maddelerin Azaltılmasına İlişkin Yönetmelik” yayımlanmıştır. 22 Mart 1985 tarihinde Viyana’da imzaya açılarak kabul edilen Ozon Tabakasının Korunmasına Dair Viyana Sözleşmesi(Vienna Convention for the Protection of the Ozone Layer) ile öngörülen çerçeve Protokol ile detaylı şekilde tanımlanmış; ozon tabakasını incelten maddelerin kullanımının ve üretiminin kontrol altına alınmasını sağlamak üzere, “Ozon Tabakasını İncelten Maddelere Dair Montreal Protokolü” 1987 yılında kabul edilmiştir. 1990 yılında, Londra’da, gelişmiş ülkelerin katkıları ile oluşturulan Montreal Protokolü’nün Uygulanması için Çok Taraflı Fon (MLF) kurulmuştur.  Protokol, Ozon Tabakasını İncelten Maddelerin Kontrolünü, kota yükümlülüklerini, taraf olmayan ülkelerle ticaretin kontrolünü, gelişmekte olan ülkelere özel durumları ve verilerin raporlanması ile ilgili hükümleri içermektedir. Protkol ile kontrol edilen maddelerin listesi Ek Protokoller ile listelenmiştir.