Zorla Çalıştırmanın Kaldırılması Sözleşmesi

105 Sayılı Zorla Çalıştırmanın Kaldırılması Sözleşmesi, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından 25 Haziran 1957 tarihinde Cenevre’de düzenlenen 40. Uluslararası Çalışma Konferansı’nda kabul edilmiş temel bir uluslararası insan hakları belgesidir. Küresel düzeyde 17 Ocak 1959’da yürürlüğe giren bu sözleşme, Türkiye tarafından 14 Aralık 1960 tarihli ve 162 sayılı kanunla onaylanmış, 21 Aralık 1960’ta Resmi Gazete’de yayımlanmış ve ülkemizde resmi olarak 29 Mart 1961 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 1930 tarihli 29 Sayılı Zorla Çalıştırma Sözleşmesi’ni tamamlayıcı bir nitelik taşıyan bu düzenleme, özellikle devlet otoritesi eliyle yürütülebilecek sistematik zorlamaları engellemeyi amaçlar. Sözleşmenin temel amacı; devletlerin veya diğer otoritelerin kişileri belirli amaçlar doğrultusunda kendi rızaları dışında çalıştırmasını kesin bir dille yasaklamaktır. Bu kapsamda sözleşmeye taraf olan ülkeler; siyasi görüşleri cezalandırmak veya rejime ideolojik muhalefette bulunanları baskı altına almak, ekonomik kalkınma amacıyla iş gücünü zorla harekete geçirmek, fabrikalarda ya da kurumlarda çalışma disiplinini sağlamak, yasal grev hakkını kullanan işçileri cezalandırmak ve ırk, sosyal köken, milliyet veya din temelli ayrımcılık uygulamak amacıyla hiçbir şekilde zorla çalıştırma yöntemine başvuramayacaklarını taahhüt ederler. Ülkeler bu tür uygulamaları derhal yürürlükten kaldırmak ve mevzuatlarını bu kurallara uygun hale getirmekle yükümlüdür.