Uluslararası Göç Örgütü (International Organization for Migration – IOM), merkezi Cenevre’de bulunan hükümetler arası uluslararası bir kuruluştur. Örgüt, 1951 yılında, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Avrupa’daki kitlesel göç hareketlerinden etkilenen kişilere yardım etmek amacıyla Intergovernmental Committee for European Migration (ICEM) adıyla kurulmuş, daha sonra bugünkü adını almıştır. Resmî dilleri İngilizce, Fransızca ve İspanyolca olan IOM, günümüzde göç yönetimi alanında faaliyet gösteren en önemli uluslararası kuruluşlardan biri olup, Birleşmiş Milletler sistemi içerisinde “İlişkili Kuruluş” (Related Organization) statüsünde faaliyet göstermektedir.
IOM’un temel amacı, düzenli, güvenli ve insan onuruna yakışır göçü teşvik etmek; göçmenlere insani yardım sağlamak ve devletlere göç yönetimi konusunda teknik destek sunmaktır.
IOM; gönüllü geri dönüş programlarının yürütülmesi, uluslararası koruma talebi reddedilen kişilerin güvenli şekilde menşe ülkelerine veya üçüncü ülkelere yerleştirilmesi, düzensiz göçün yönetimi, göçmenlerin insani ihtiyaçlarının karşılanması, insan ticareti mağdurlarına destek sağlanması, göç politikalarının geliştirilmesi, acil insani yardım, sınır yönetimi, göç ve kalkınma ilişkisi ile göç verilerinin toplanması gibi alanlarda üye devletlerle iş birliği içerisinde faaliyet göstermektedir.
Türkiye ile İlişkileri
Türkiye, IOM çalışmalarına uzun yıllar gözlemci statüsüyle katılmış, ardından 30 Kasım 2004 tarihinde örgüte üye olmuştur. IOM, Türkiye’deki ilk ofisini ise Körfez Savaşı sonrasında, 1991 yılında açmıştır. Örgüt, Türkiye Cumhuriyeti kurumlarıyla yakın iş birliği içerisinde göç politikalarının geliştirilmesi, düzensiz göç ve insan ticaretiyle mücadele, göçmenlerin haklarının korunması, gönüllü geri dönüş programlarının uygulanması, mülteci ve göçmenlere yönelik insani yardım, sınır yönetimi ile kurumsal kapasitenin geliştirilmesi alanlarında çeşitli projeler yürütmektedir. Bu kapsamda Türkiye ile IOM arasında, göç yönetiminin farklı boyutlarını kapsayan kapsamlı ve sürekli bir iş birliği sürdürülmektedir.