3 Ağustos – Hukuk Takvimi
1492 |
İspanyol Engizisyonu’nun ardından, İspanya’daki yaklaşık 200.000 Sefarad Yahudisi, İspanyol İmparatorluğu ve Katolik Kilisesi tarafından ülkeden kovuldu. |
1492 |
Cenovalı Kristof Kolomb, İspanya’dan 3 gemi ile yola çıktı. 63 gün sonra, 12 Ekim günü Hindistan’a vardığını zannederek Amerika Kıtası’na ayak bastı. |
1914 |
I. Dünya Savaşı: Balkan Cephesi başladı. Alman İmparatorluğu, Fransa‘ya savaş ilan etti. Birleşik krallık, Osmanlı İmparatorluğu’nun sipariş ettiği “Sultan Osman I” ve “Reşadiye” isimli 2 zırhlı gemiye el koydu. Hükûmetin geri istediği 4 milyon poundluk ücret ise iade edilmedi. |
1903 |
Tunus Devleti’nin kurucusu ve ilk Devlet Başkanı Habib Burgiba, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 3 Ağustos 1903) Tunus‘ta Arapça ve İslam dini konusunda eğitim gördü, ardından Sorbonne Üniversitesi’nde hukuk ve siyaset bilimi eğitimi gördü. Ülkesine döndükten sonra avukatlık yapmaya başladı. 1934’te bağımsızlık mücadelesine önderlik edebileceğini düşündüğü bazı genç arkadaşlarıyla Yeni Düstur Partisi‘ni kurarak önce partinin genel sekreteri oldu. 1948’de bu partinin başkanı olarak görev yaptı. Siyasi faaliyetleri yüzünden kısa sürede Fransız sömürge yönetiminin dikkatini çekti ve 11 yılını hapiste geçirdi. Arap dünyasında ılımlılık ve aşamalı ilerlemenin önde gelen savunucularından oldu. |
1932 |
Yargıtay önceki başkanlarından Müfit Utku 3 Ağustos 1932 tarihinde Mardin’de doğdu. Müfit Utku, Diyarbakır Lisesi’ni bitirdikten sonra, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesini kazanmış, fakülteden 1957 yılında mezun olmuştur. Askerliğini İzmir-Bornova’da Yedek Subay olarak yaptıktan sonra, Mardin Hakim adayı olarak 1958’de mesleğe başlayan Utku, Hakim adayı olarak 1958’de mesleğe başlamış, daha sonra hakimlik ve savcılık görevlerinde bulunmuştur. Sırasıyla; Kale Hakimliği ile Çamlıdere Cumhuriyet Savcılığı ve Yargıtay Cumhuriyet Savcılığı görevlerinde bulunmuştur. Yargıtay Cumhuriyet Savcılığı yapmakta iken 1977 yılında Yargıtay Üyeliğine seçilmiş, 1986 yılında 7.Ceza Dairesi Başkanlığına seçilmiştir. Müfit Utku, Yargıtay Büyük Genel Kurulu tarafından 5 Temmuz 1993 tarihinde Yargıtay Birinci Başkanlığına seçilmiş, dört yıl boyunca devam eden görevini yürütmekte iken 7 Temmuz 1997 tarihinde yaş haddinden emekli olmuştur. Utku, 13 Ağustos 2013 tarihinde kanser hastalığından ötürü Ankara’da yaşamını yitirmiştir. |
1948 |
Fransız siyasetçi Jean-Pierre Raffarin, dünyaya geldi. Paris II-Assas Üniversitesi’de Hukuk öğrenimini tamamlamış. 1976-1981 yılları arasında Devlet Sekreteri Lionel Stoléru’nün teknik danışmanlığını yapmıştır. 1979-1988 yılları arasında Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü’nde öğretim üyesi olmuştur. UDF‘in 1993-1995 yıllarında Genel Sekreter yardımcılığı ve sözcülüğü görevini yürütmüş, 1995-1996 yıllarında da genel sekreterlik görevinde bulunmuştur. 1989-1995 yılları arasında Avrupa Parlamentosu milletvekili olmuş, Ayrıca 1995-1997 yıllarında Küçük ve Orta Boy İşletmeler ve Ticaret Bakanlığı yapmıştır. İlk kez 1995 yılında senatör seçilmiş ve uzun yıllar bu görevi sürdürmüştür. 1995 yılında Fransız Demokrasisi için Halk Partisi’ni (PPDF) kuranlar arasında yer almıştır. 2002 yılında UMP‘nin kurucularından olmuştur. 6 Mayıs 2002 – 31 Mayıs 2005 arasında Fransa Cumhuriyeti Başbakanı olarak görev yapmış ve Avrupa Anayasası referandumunda “hayır” oyu çıkmasının ardından görevinden istifa yoluyla ayrılmıştır. 2008 ve 2014 yıllarında Senato Başkanlığı için aday adayı olmuş ancak UMP grubundaki önseçimleri kaybetmiştir. 2011’de Cezayir ile ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi için yetkilendirilmiştir. Ayrıca Mart 2011’den Eylül 2014 senato seçimlerine dek Senato Başkanvekili olarak görev yapmıştır. Ekim 2014 itibarıyla Senato Dışişleri ve Savunma Komisyonu Başkanlığını yürütmüştür. Légion d’honneur, Quebec Ulusal Nişanı (Kanada), Romanya Yıldızı Nişanı, Dostluk Nişanı(Çin) ve Grand Cross of National Merit nişanlarının sahibidir. |
1949 |
Avrupa Konseyi Statüsüne Dair Londra Sözleşmesi 5 Mayıs 1949 tarihinde Londra’da imzaya açılmış, 10 Avrupa ülkesi (Belçika, Birleşik Krallık, Danimarka, Fransa, Hollanda, İrlanda, İtalya, İsveç, Lüksemburg ve Norveç) tarafından imzalanarak 42. maddeye uygun olarak 3 Ağustos 1949 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye, Avrupa Konseyi Statüsü’ne 13 Nisan 1950 tarihinde katılmış ve 12 Aralık 1949 tarihli 5456 Sayılı Kanun ile onaylamıştır. Sözleşmenin onaylandığına dair kanun 17 Aralık 1949 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Konseyin amacı; insan haklarını, çoğulcu demokrasiyi ve hukukun üstünlüğünü korumak; kültürel kimliğe ve kültürel çeşitliliğine ilişkin bilinç oluşturmak ve bunların geliştirilmesini teşvik etmek; Avrupa toplumunun karşılaştığı azınlıklara karşı ayrımcılık, yabancı düşmanlığı, çevre kirliliği, AIDS, uyuşturucu, organize suçlar gibi sorunlara çözüm bulmak; siyasi ve hukuki reformları destekleyerek Avrupa’da demokratik istikrarın güçlendirilmesine yardımcı olmaktır. |
1949 |
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Çin’in Birleşmiş Milletler’e girme isteğini reddetti. |
1949 |
Güney Kıbrıslı Rum diplomat, siyasetçi ve akademisyen Erato Kozaku-Markullis, doğdu. 1972’de Atina Üniversitesi’nde hukuk, 1974 yılında ise yine aynı üniversitede kamu hukuku lisansını tamamladı. Finlandiya’nın Helsinki Üniversitesi’nde sosyoloji ve siyaset bilimi alanlarında doktora derecesi elde etti. Eylül 1980’den Aralık 1988’e kadar Güney Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Birleşmiş Milletler Daimî Temsilcisi olarak görev yaptı. 2007’ye kadar çeşitli ülkelerde büyükelçilik görevi yürüttü. 2007-2008 ve 2011-2013 yılları arasında Kıbrıs Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı olarak görev aldı. Bunun yanında, Mart 2010’dan Ağustos 2011’e kadar İletişim ve Çalışma Bakanlığı görevinde bulundu. Ardından üniversiteye dönerek dersler verdi, birçok üniversite ve düşünce kuruluşunda söyleşilere katıldı. |
1960 |
27 Mayıs darbesinin etkileri devam ediyor: Aralarında Genelkurmay Başkanı Orgeneral Ragıp Gümüşpala’nın da bulunduğu 235 general ve amiral, emekliye sevk edildi. Genelkurmay Başkanlığı’na Cevdet Sunay getirildi. |
1963 |
Hukukçu, Demokrat Parti lideri ve 2008–2011 yıllarında Tayland’ın 27. Başbakanlığını yapan Abhisit Vejjajiva dünyaya geldi. |
1971 |
Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu Arasında Katma Protokol, 23 Kasım 1970 tarihinde Brüksel’de imzalanmış, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 5 Temmuz 1971’de kabul edilmiş, 22 Temmuz 1971 tarihinde Cumhuriyet Senatosu’nda onaylanmış, 3 Ağustos 1971 tarihinde resmi gazetede yayınlanan 1448 sayılı Kanun gereğince 1 Ocak 1973’te yürürlüğe girmiştir. Türkiye ile AB arasında daha önce Ankara Antlaşması adıyla imzalanmış olan ortaklık anlaşmasının uygulanmasına ilişkin düzenlemeleri içermekte; malların, sermayenin, hizmetlerin ve kişilerin serbest dolaşımını nihai hedef olarak belirlemektedir. Ankara Anlaşmasının 4. maddesine dayanılarak hazırlanan Katma Protokol, uygulamayı gösteren bir antlaşma olup tam üyelik öncesi dönemi düzenleyen Geçici Anlaşma niteliğindedir. |
1971 |
Yargıtay, Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu, THKO üyesi Ömer Ayna hakkındaki 36 yıllık mahkumiyet kararını bozdu. |
1972 |
Yazar Sevgi Soysal hakkına “Orduya hakaret ettiği” gerekçesiyle 1 yıl ağır hapis ve 4 ay genel gözetim cezasının Yargıtay’dan dönmesi üzerine, askeri mahkemece bu defa 10 ay ağır hapis ve 3 ay 10 gün Adana’da genel gözetim altında bulundurulma cezasına çarptırıldı. |
1972 |
İngiliz hükümeti, liman işçilerinin grevi nedeniyle oluşan gıda sıkıntısından dolayı “Olağanüstü Hal” ilan etti. |
1977 |
Selda Bağcan hakkında, İzmit Sanayi Fuarı’ndaki konserinde “Emniyetin bütün uyarılarına rağmen yasaklanmış sol şarkıları okuyarak seyircileri tahrik ettiği” gerekçesiyle soruşturma açıldı. |
1979 |
Cumhuriyet Savcısı Doğan Öz’ün 24 Mart 1978’de öldürülmesinden dolayı tutuklu yargılanan Ankara Turizm Ticaret Yüksek Öğretmen Okulu öğrencisi ülkücü İbrahim Çiftçi ölüm cezasına çarptırıldı. Mahkeme, Doğan Öz cinayetinde “azmettirme, koruma ve kollamalarından dolayı” MHP Konya Milletvekili İhsan Kabadayı ile Genel Sekreter Yardımcıları Yaşar Okuyan ve Nevzat Kösoğlu hakkında soruşturma için Sıkıyönetim Komutanlığı’na suç duyurusunda bulunma kararı aldı. |
1979 |
İrlanda Anayasasında değişiklik yapıldı. Evlat Edinme Kurulu tarafından verilmiş evlat edinme kararlarının mahkeme tarafından verilmediği için geçersiz ilân edilmemesi sağlandı. |
1984 |
1974’de “Komünist Parti Manifestosu”nu Celal Üster’le birlikte Türkçe’ye çeviren Nur Deriş Askeri Mahkeme’ce 7.5 yıl hapse mahkum edildi. |
1984 |
Politika Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Ali İhsan Özgür’ü öldürmekten yargılanan K.Ayaydın ve G.Başdemir hakkında ikinci kez beraat kararı verildi. |
1984 |
Selda Bağcan, Muhlis Akarsu ve Feridun Biliş hakkında “Galdı Galdı” adlı uzunçalarda komünizm propagandası yaptıkları iddiasıyla açılan davada askeri savcı sanıkların 2 yıl 8 ay ile 8 yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırılmalarını istedi. |
1986 |
İstanbul Tabip Odası’nın 26-27 Nisan’da yapılan kongresinden dolayı, önceki yönetim kurulundan 7 kişi hakkında dava açıldı. Dava, kongre için izin alınmadığı ve kongrede biri ”İşkence ve Hekimlik Bağdaşmaz” başlıklı 2 bildirinin izinsiz dağıtıldığı gerekçesiyle açıldı. |
1991 |
ABD eski Adalet Bakanı Ramsey Clark İstanbul’da çeşitli partiler ve kitle örgütlerinden oluşan ABD’nin Ortadoğu’daki Savaş Suçlarını Araştırma Türkiye Komisyonu tarafından düzenlenen toplantıda konuştu: ”ABD Körfez Savaşı’nda insanlığa karşı savaş suçu işledi.” |
1994 |
Dokunulmazlıkları kaldırılarak milletvekillikleri düşürülen ve partileri kapatılan 4.5 aydır tutuklu DEP’li 5 eski Milletvekili ile Bağımsız Şırnak Milletvekili Mahmut Alınak’ın “bölücülük” suçlamasıyla ve idam istemiyle yargılandıkları davaya Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesinde başlandı. |
1994 |
“Arkadaşıma Dokunma” kampanyasında bölücülük yapıldığı suçlamasıyla Eksik Etek Dergisi’nin sahibi ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Lalezar Atak hakkında DGM’de dava açıldı. |
1995 |
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin hazırlattığı ‘Doğu Raporu’ açıklandı. Raporu, TOBB Başkanlık Danışmanı Prof. Dr. Doğu Ergil hazırlamıştı. |
1998 |
Türkiye ile Fransa arasında enerji ve savunma sanayi alanlarında işbirliği anlaşması imzalandı. Anlaşmaya göre, savunma sanayiinde füze, gemi, zırhlı araç konularında üçüncü ülkelere satışlarda işbirliği yapılması, enerji konusunda ise Hazar Havzası Petrolünün Türkiye üzerinden taşınmasında ortak hareket edilmesi kararlaştırıldı. |
1999 |
Abdullah Öcalan, dağdaki terör örgütü üyelerine yönelik olarak silahlı mücadeleye son verme ve barış için çalışma çağrısı yaptı. |
2000 |
F tipi cezaevleriyle ilgili toplanan imzaları Ankara’ya götürürken yol üzerindeki illerde kendilerini engelleyen polislere ilişkin İstanbul Adliyesi’nde suç duyurusunda bulunmak isteyen TAYAD üyesi tutuklu ve hükümlü yakınlarından yaklaşık 40 kişi gözaltına alındı. |
2000 |
Endonezya’yı 32 yıl boyunca yöneten eski diktatör Suharto hakkında yolsuzluk suçlamasıyla dava açıldı. |
2001 |
2001- F Tipi cezaevlerine karşı yürütülen ölüm orucunun 288’inci gününde, TKP/ML davasından yargılanan Muharrem Horoz yaşamını yitirdi. Adli Tıp, Muharrem Horoz için tahliye edilmesi yönünde rapor vermiş ancak mahkeme tahliye talebini reddetmişti. |
2002 |
AB‘ye uyum çerçevesinde kabul edilen yasayla, savaş ve yakın savaş tehdidi halleri dışında idam cezası kaldırıldı. |
2004 |
Ceza hukukçusu ve akademisyen Sulhi Dönmezer, hayatını kaybetti. (Doğumu: 10 Şubat 1918, İstanbul) |
2011 |
Mısır’ın devrik Cumhurbaşkanı Mübarek ile oğullarının yargılanmasına başlandı. Mübarek, 11 Şubat’ta istifa ettiğinden sonra ilk kez, büyük bir demir kafesin içinde sedyede yatar vaziyette mahkeme salonuna getirildi. |
2014 |
Ezidî soykırımı: Irak’ın Musul kenti yakınlarında olan Ezidilerin yaşadığı Şengal (Sincar) bölgesine, IŞİD’e bağlı çeteler tarafından düzenlenen saldırılar sonucunda da binlerce kişi yaşamını yitirirken, kadınlar ve çocuklar esir alındı, binlercesi göçe zorlandı. Esir alınan binlerce Ezidi kadın; Musul, Rakka, Deyr ez Zor, Telafer ve Minbiç gibi kentlerde kurulan köle pazarlarında satıldı. |
2020 |
Kuzey İrlandalı politikacı, Sosyal Demokrat İşçi Partisi’nin kurucusu ve Nobel Barış Ödülü sahibi John Hume, hayatını kaybetti. (Doğumu: 18 Ocak 1937, Derry) Kuzey İrlanda’da gerçekleşen Yurttaşlık Hakları Hareketi’nin öncülerindendir. 1979’dan 2001’e kadar Sosyal Demokrat ve İşçi Partisi’nin ikinci lideriydi. Avrupa Parlamentosu üyeliği, Foyle meclis üyeliği ve Kuzey İrlanda Meclisi’nde milletvekilliği yapmıştır. Modern Kuzey İrlanda siyasi tarihinin en önemli şahsiyetlerinden ve Kuzey İrlanda barış sürecinin mimarlarından biri olarak kabul edilmektedir. Aynı zamanda Gandhi Barış Ödülü ve Martin Luther King ödüllerinin de sahibi olarak üç büyük barış ödülünün sahibi olmuş tek kişidir. |
2025 |
2022 yılının kasım ayında o dönemki Adalet Bakanı Merrick Garland tarafından Trump’a yönelik bir soruşturmayı yürütmek üzere atanan Özel Yetkili Savcı Jack Smith hakkında “yasa dışı siyasi eylemlerde bulunduğu” gerekçesiyle soruşturma başlatıldı. Smith, Kasım 2024 başkanlık seçimleri öncesinde Cumhuriyetçi aday Trump aleyhine iki federal dava açmıştı. Trump’ın yeniden seçilmesinin ardından Smith, davaları düşürmüş ve her iki dava da mahkemeye taşınmamıştı. |
2025 |
Şanlıurfa’da IŞİD terör örgütüne finansal destek verdiği belirlenen şahıslara yönelik düzenlenen operasyonda gözaltına alınan 6 kişiden 4’ü tutuklanırken, 2’si sınır dışı edildi. |
2025 |
Halkın Kurtuluş Partisi, ”cuma hutbesinde kadınların giyim tarzının hedef alındığı” gerekçesiyle suç duyurusunda bulundu. |
2025 |
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, “Milli Emlak Genel Müdürlüğü Genel Satış Daire Başkanının, e-Devlet hesabına bilgisi dışında girildiğini fark etmesi üzerine şikâyetçi olduğunu ve e-imzayı iptal ettirdiğini” bildirdi. |
2025 |
Sahte diploma soruşturması kapsamında, II. Abdülhamid’in 4. kuşak torunu Abdülhamid Kayıhan Osmanoğlu’nun İnönü Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nden aldığı lisans diploması iptal edildi. YÖK’ün savcılığa gönderdiği resmi yazıda, Osmanoğlu’nun mezuniyet kaydının bulunmadığı ifade edildi. Osmanoğlu hakkında “resmi evrakta sahtecilik” suçlamasıyla iddianame hazırlandı. |