Kıta Sahanlığı

Kıta sahanlığı, bir kıyı devletinin kara ülkesinin deniz altındaki doğal uzantısını oluşturan deniz yatağı ve toprak altındaki alanları ifade etmektedir. Uluslararası deniz hukukunda kıyı devletinin bu alanlardaki doğal kaynakları araştırma ve işletme hakları, 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi başta olmak üzere uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde düzenlenmiştir. Kıta sahanlığı, ilan veya işgal şartına bağlı olmaksızın kendiliğinden ve asli olarak kıyı devletine ait bir haktır. 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne göre kıta sahanlığı, kıyı devletinin kara ülkesinin deniz altındaki doğal uzantısı boyunca kıta kenarının dış sınırına kadar; bu sınırın 200 deniz miline ulaşmadığı durumlarda ise esas hatlardan itibaren 200 deniz miline kadar uzanmaktadır. Kıta kenarının 200 deniz milinin ötesine uzandığı hâllerde dış sınır, Sözleşme’nin 76. maddesindeki ölçütler çerçevesinde belirlenmektedir. Kıyı devleti, kıta sahanlığında deniz yatağının ve toprak altının doğal kaynaklarını araştırma ve işletme konusunda münhasır egemen haklara sahiptir. Bu kaynaklar, petrol, doğal gaz ve madenlerin yanı sıra deniz yatağına bağlı veya onunla sürekli fiziksel temas hâlinde bulunan yerleşik canlı türlerini de kapsamaktadır. Kıta sahanlığı rejimi, üzerindeki suların ve hava sahasının hukuki statüsünü etkilememektedir. Su kolonundaki balıkçılık faaliyetleri ise kıta sahanlığından ayrı olarak, münhasır ekonomik bölge ve ilgili diğer deniz hukuku kuralları çerçevesinde düzenlenmektedir.