Mistisizm

Mistisizm (gizemcilik), insanın akıl, mantık ve duyular aracılığıyla edinilen bilginin ötesinde olduğu düşünülen bir gerçekliğe, mutlak hakikate, bilince, ilahî olana veya evrenin özüne sezgi, vecd ve içsel deneyim yoluyla ulaşma çabasını ifade eden düşünsel ve deneyimsel gelenekler bütünüdür. Mistik deneyimler, özellikle ifade edilemezlik, noetik (bilgisel veya kavrayışsal) nitelik, geçicilik ve pasiflik gibi özelliklerle ilişkilendirilmekle birlikte, bu özelliklerin bütün mistik deneyimler bakımından zorunlu ve değişmez unsurlar olduğu kabul edilmez. Mistisizm; İslam dünyasında tasavvuf, Yahudilikte Kabala ve Hristiyanlıkta Hristiyan mistisizmi gibi dinî geleneklerde; Budizm, Hinduizm ve Taoizm gibi Hint ve Uzak Doğu gelenekleri içindeki farklı mistik yönelimlerde çeşitli biçimlerde ortaya çıkmıştır. Felsefî alanda ise özellikle Neoplatonizm (Yeni Platonculuk) ile ilişkilendirilmiştir. Bu geleneklerin ortak yönü, insanın hakikate veya varlığın nihai gerçekliğine yalnızca kavramsal ve duyusal bilgi aracılığıyla değil, doğrudan içsel deneyim, sezgi ve kişisel dönüşüm yoluyla ulaşma arayışıdır.