Muazzez İlmiye Çığ

Muazzez İlmiye Çığ, Sümeroloji ve Sümer uygarlığı üzerine çalışmalarıyla tanınan Türk arkeolog ve yazardır. İstanbul Arkeoloji Müzelerinde Sümerolog ve çivi yazıları uzmanı olarak görev yaptı, 1972 yılında emekli oldu. Sümer uygarlığı, eskiçağ tarihi ve kültür tarihi üzerine araştırmalar yürüttü; Samuel Noah Kramer’in Tarih Sümer’de Başlar adlı eserini Türkçeye çevirdi. İstanbul Arkeoloji Müzelerinde görev yaptığı dönemde Hatice Kızılyay ile birlikte Sümer, Akad ve Hitit dillerinde yazılmış çivi yazılı tabletlerin tasnif ve çözümleme çalışmalarını yürüttü. İkilinin çalışmalarının önemli örneklerinden biri, 1969 yılında Samuel Noah Kramer’in giriş ve kataloğuyla yayımlanan İstanbul Arkeoloji Müzelerinde Bulunan Sümer Edebî Tablet ve Parçaları adlı eserdir. Bu çalışmalar, MÖ 2100–2050 yıllarına tarihlenen ve Hammurabi Kanunları‘ndan yaklaşık üç yüzyıl önce oluşturulan, günümüze ulaşan en eski yazılı hukuk derlemelerinden biri olan Ur-Nammu Kanunu‘nun incelenmesi bakımından da önem taşımaktadır. Ur-Nammu Kanunu, bedensel zararlara ilişkin birçok hükmünde ölüm cezası yerine gümüş üzerinden tazminat öngörmesi ve toplumsal ilişkileri hukuki kurallara bağlamasıyla eskiçağ hukuk tarihinde önemli bir yere sahiptir. Çığ, 2000’li yıllarda yayımlanan Vatandaşlık Tepkilerim adlı kitabı nedeniyle de kamuoyunun gündemine geldi. Kitabında yer alan mektuplar nedeniyle halkı kin ve düşmanlığa tahrik ve aşağılama suçlamasıyla Türk Ceza Kanunu’nun 216. maddesi uyarınca hakkında kamu davası açıldı. Beyoğlu 2. Asliye Ceza Mahkemesinde görülen davanın 1 Kasım 2006 tarihli ilk duruşmasında beraat etti. Mahkeme, suçun yasal unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle beraat kararı verdi. 17 Kasım 2024 tarihinde 110 yaşında, Mersin’de tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti.