Ragıp Zarakolu

Ragıp Zarakolu, 1948 yılında İstanbul Büyükada’da doğdu. Babası, dönemin Adalar Kaymakamı Remzi Zarakolu’ydu. Çocukluğu, Büyükada’nın Ermeni ve Rum azınlıkları da barındıran çok kültürlü ortamında geçti. Kabataş Erkek Lisesi’ni bitirdikten sonra İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nden mezun oldu. Doktora çalışmaları, 12 Mart 1971 askerî müdahalesi ve tez hocası Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil’in 1979 yılında uğradığı suikast nedeniyle yarım kaldı. 1971 yılında Uluslararası Af Örgütü ile ilişkileri gerekçe gösterilerek beş ay tutuklu kaldı. 1972 yılında Ant dergisinde yayımlanan Ho Chi Minh ve Vietnam Savaşı hakkındaki yazısı nedeniyle iki yıl hapis cezasına mahkûm edildi ve 1974 yılında çıkarılan genel af kapsamında tahliye edildi. 1977 yılında merhum eşi Ayşe Nur Zarakolu ile birlikte Belge Yayınları’nı kurdu. Alternatif tarih, azınlık hakları, insan hakları ve düşünce özgürlüğü konularına odaklanan yayıncılık faaliyetleri yürüttü. 1979 yılında 36 aydın tarafından kurulan Demokrat gazetesinin kurucuları ve yöneticileri arasında yer aldı. 12 Eylül 1980 askerî darbesinin ardından 1982 yılında yeniden tutuklandı. 1986 yılında İnsan Hakları Derneği’nin kurucuları arasında yer aldı ve Türkiye Yayıncılar Birliği Yayımlama Özgürlüğü Komitesi başkanlığı görevini yürüttü. Yayıncılık faaliyetleri ve düşünce özgürlüğünün korunmasına yönelik çalışmaları nedeniyle hakkında çok sayıda dava açıldı. Uluslararası Yayıncılar Birliği (IPA) tarafından 2008 yılında Yayımlama Özgürlüğü Ödülü’ne layık görüldü. 2012 yılında İsveçli parlamenterler tarafından Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterildi. Uluslararası PEN ve çeşitli yayıncı kuruluşları tarafından da ödüllendirildi. 28 Ekim 2011 tarihinde, Barış ve Demokrasi Partisinin (BDP) siyaset akademisine yönelik soruşturma kapsamında gözaltına alındı; 1 Kasım 2011 tarihinde tutuklandı. KCK İstanbul Ana Davası kapsamında yaklaşık beş ay tutuklu kaldıktan sonra 10 Nisan 2012 tarihinde tahliye edildi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 15 Eylül 2020 tarihli Ragıp Zarakolu/Türkiye kararında, tutukluluğu nedeniyle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin özgürlük ve güvenlik hakkını düzenleyen 5. maddesinin 1. ve 4. fıkraları ile ifade özgürlüğünü düzenleyen 10. maddesinin ihlal edildiğine hükmetti. Mahkeme ayrıca Zarakolu’ya 6.500 avro manevi tazminat ödenmesine karar verdi.