Fikri Mülkiyet Haklarının Uygulanması Hakkında Avrupa Birliği Direktifi, Avrupa Konseyi ve Avrupa Parlamentosu tarafından 29 Nisan 2004’te kabul edilmiştir. Direktif(Directive 2004/48/EC of the European Parliament and of the Council of 29 April 2004 on the enforcement of intellectual property rights), 30 Nisan’da Avrupa Birliği Resmi Gazetesinde yayımlanmış ve 20 Mayıs 2004’te yürürlüğe girmiştir. Üye devletlerin direktifi iç hukuklarına aktarım süresi 29 Nisan 2006 olarak belirlenmiş ve ulusal hukukların uyumlaştırılması benimsenmiştir. Üye Devletler, bu Direktife uyum sağlamak için gerekli kanunları, yönetmelikleri ve idari hükümleri 29 Nisan 2006 tarihine kadar yürürlüğe koyacak ve bu konuda Komisyonu derhal bilgilendireceklerdir.
2004/48/AT Sayılı Direktif, fikrî mülkiyet haklarının teorik düzeyde tanınmasını yeterli görmeyip; ihlaller karşısında etkili, caydırıcı ve orantılı hukukî koruma mekanizmaları oluşturarak, patentten markaya, telif haklarından tasarımlara kadar tüm fikrî mülkiyet alanlarında hak sahiplerinin delil toplama, ihtiyati tedbir alma, ihlalin durdurulmasını isteme, bilgi edinme ve tazminat talep etme imkânlarını Avrupa Birliği genelinde ortak standartlara bağlayan ve böylece dijital çağda sınır aşan ihlallerle mücadelede Avrupa fikrî mülkiyet hukukunun en etkili uygulama araçlarından biri hâline gelen temel bir uyum düzenlemesidir.
Direktif esas olarak:
- ihtiyati tedbirler,
- delillerin korunması,
- bilgi talep hakkı,
- el koyma,
- tazminat,
- mahkeme masrafları,
- ihlalin durdurulması gibi
hukuk yargılamasına ilişkin koruma mekanizmalarını düzenlemektedir.
Fikri mülkiyet haklarının uygulanması hakkındaki
29 Nisan 2004 tarih ve
2004/48/AT SAYILI AVRUPA PARLAMENTOSU VE KONSEY DİREKTİFİ
(AEA ile bağlantılı metin)
AVRUPA PARLAMENTOSU VE AVRUPA BİRLİĞİ KONSEYİ,
Avrupa Topluluğunu kuran Antlaşmayı ve özellikle de onun 95. maddesini göz önünde tutarak,
Komisyonun tasarısını göz önünde tutarak,
Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesinin Görüşünü1 göz önünde tutarak,
Bölgeler Komitesine danıştıktan sonra,
Antlaşmanın 251. maddesinde belirtilen usule uygun şekilde hareket ederek,
(1) İç Pazara ulaşmak, dolaşım özgürlüğü üzerindeki kısıtlamaları ve rekabetin tahribatını ortadan kaldırırken, yeniliğe ve yatırıma vesile olan bir ortam oluşturulmasını içerir. Bu bağlamda, fikri mülkiyetin korunması İç Pazarın başarısının esas unsurudur. Fikri mülkiyetin korunması yalnızca yeniliği ve yaratıcılığı teşvik etmek için değil, aynı zamanda istihdamı geliştirmek ve rekabet edebilirliği iyileştirmek için de önemli olduğundan;
(2) Fikri mülkiyetin korunması, kaşifin veya mucidin keşfinden veya yarattığından yasal bir kar elde etmesine müsaade etmelidir. Ayrıca çalışmaların, fikirlerin ve yeni teknik bilginin mümkün olan en geniş şekilde dağıtılmasına da müsaade etmelidir. Aynı zamanda ifade özgürlüğünü, bilginin serbest dolaşımını veya Internet üzerindekiler de dahil kişisel verilerin korunmasını engellememesi gerektiğinden;
(3) Ancak fikri mülkiyet haklarının etkili yöntemlerle uygulaması olmaksızın, yenilik ve yaratıcılık engellenir ve yatırımlar azalır. Dolayısıyla, bugünlerde büyük çoğunlukla Topluluk Müktesebatının parçası olan, fikri mülkiyete ilişkin maddi hukukun Topluluk içerisinde etkili bir şekilde uygulanmasını temin etmek gereklidir. Bu bakımdan, fikri mülkiyet haklarını uygulama yöntemleri, İç Pazarın başarıya ulaşması için çok önemli olduğundan;
(4) Kendi yetkisi içinde olan konulara ilişkin olarak Topluluğun kendisinin yanı sıra ulusal seviyede bütün Üye Devletler, Uruguay turu çok taraflı müzakerelerinin bir parçası olarak 94/800/AT sayılı Konsey Kararı(1) tarafından onaylanmış ve Dünya Ticaret Örgütü çerçevesinde yapılmış olan Fikri Mülkiyetin Ticaretle Bağlantılı Yönleri hakkındaki Anlaşmayla (TRIPS Anlaşması) bağlıdırlar.
(5) TRIPS Anlaşması özellikle, uluslararası seviyede uygulanan ortak standartlar olan ve tüm Üye Devletlerde uygulanan, fikri mülkiyet haklarını uygulama yöntemleri hakkındaki hükümleri içerir. İşbu Direktifin, TRIPS Anlaşması altındakiler de dahil, Üye Devletlerin uluslararası yükümlülüklerini etkilememesi gerektiğinden;
(6) Bütün Üye Devletlerin taraf olduğu ve fikri mülkiyet haklarını uygulama yöntemleri hakkında hükümleri de içeren uluslararası sözleşmeler de bulunmaktadır. Bunlar özellikle Sınai Mülkiyetin Korunmasına yönelik Paris Sözleşmesini, Edebi ve Sanatsal Çalışmaların Korunmasına yönelik Berne Sözleşmesini ve Sanatçıların, Fonogram Yapımcılarının ve Yayın Organizasyonlarının Korunmasına yönelik Roma Sözleşmesini kapsadığından;
(7) Bu soru üzerinde Komisyonun istişarelerinden, TRIPS Anlaşmasına rağmen fikri mülkiyet haklarını uygulama yöntemlerine ilişkin olarak Üye Devletlerde hala farklılıklar olduğu ortaya çıkmıştır. Örneğin, özellikle kanıtları korumak için kullanılan geçici önlemlerin uygulanmasına yönelik düzenlemeler, hasarların hesaplanması veya ihtiyati tedbirlerin uygulanmasına yönelik düzenlemeler bir Üye Devletten diğerine oldukça farklılık gösterir. Bazı Üye Devletlerde, bilgi hakkı ve pazara sürülen ihlal eden malların masrafları ihlalde bulunana ait olmak üzere geri çağrılması gibi herhangi bir önlem, usul veya çare bulunmadığından;
(8) Fikri mülkiyet haklarını uygulama yöntemlerine ilişkin olarak Üye Devletlerin sistemleri arasındaki farklılıklar, İç Pazarın uygun olarak işlemesine zarar vermektedir ve fikri mülkiyet haklarının Topluluk içerisinde eşit seviyede bir korumadan faydalanmasını temin etmeyi imkansız kılmaktadır. Bu durum İç Pazar içerisindeki serbest dolaşımı teşvik etmediğinden veya sağlıklı rekabete yardımcı olan bir ortam yaratmadığından;
(9) Mevcut farklılıklar ayrıca, fikri mülkiyete ilişkin maddi hukukun zayıflamasına ve bu alanda İç Pazarın parçalanmasına yol açmaktadır. Bu durum iş çevrelerine İç Pazara olan güvenin kaybolmasına ve dolayısıyla yeniliğe ve yaratıcılığa yatırımlarda azalmaya neden olur. Fikri mülkiyet haklarının ihlali, gittikçe daha çok artan bir biçimde örgütlü suçla bağlantılı hale gelmektedir. Artan Internet kullanımı korsan ürünlerin anında global olarak dağıtılmasına imkan tanımaktadır. Fikri mülkiyete ilişkin maddi hukukun etkili olarak uygulanması, Topluluk seviyesinde belirli bir eylem vasıtasıyla temin edilmelidir. Dolayısıyla, bu alanda Üye Devletlerin mevzuatının yaklaştırılması İç Pazarın uygun şekilde faaliyet gösterebilmesi için temel bir ön koşul olduğundan;
(10) İşbu Direktifin hedefi, İç Pazarda yüksek, eşdeğer ve homojen bir koruma seviyesini temin etmeye yönelik olarak mevzuat sistemlerinin yaklaştırılması olduğundan;
(11) İşbu Direktif adli işbirliği, yargı yetkisi, medeni ve ticari mevzularda verilen kararları tanıma ve uygulama konusunda uyumlaştırılmış kurallar düzenlemeyi veya uygulanan hukuku ele almayı hedeflemez. Bu tür konuların genel olarak tabi olduğu ve eşit şekilde fikri mülkiyete uygulanan Topluluk araçları bulunduğundan;
(12) İşbu Direktif rekabet kurallarının uygulanmasını ve özellikle de Antlaşmanın 81 ve 82. maddelerini etkilememelidir. İşbu Direktifte öngörülen önlemlerin, haksız rekabeti Antlaşmaya aykırı olacak şekilde kısıtlama amacıyla kullanılmaması gerektiğinden;
(13) Bu alandaki Topluluk hükümleri tarafından ve/veya ilgili Üye Devletin ulusal hukuku tarafından kapsanan tüm fikri mülkiyet haklarını içermek amacıyla, işbu Direktifin kapsamını mümkün olan en geniş biçimde tanımlamak gereklidir. Buna rağmen bu gereklilik, dileyen Üye Devletlerin dahili amaçlarla, parazit nüshalar veya benzeri faaliyetler de dahil haksız rekabet içeren eylemleri kapsayacak şekilde işbu Direktifin hükümlerini genişletme olasılığını etkilemeyeceğinden;
(14) 6(2), 8(1) ve 9(2). maddelerde öngörülen önlemlerin yalnızca ticari boyutta yürütülen eylemlere ilişkin uygulanması gerekir. Bu durum Üye Devletlerin söz konusu önlemleri ayrıca diğer eylemlere ilişkin olarak da uygulama olanağına halel getirmez. Ticari boyutta yürütülen eylemler, doğrudan veya dolaylı ekonomik veya ticari avantaj sağlamak amacıyla yürütülenlerdir; bu normal olarak, iyi niyetle hareket eden son tüketiciler tarafından gerçekleştirilen eylemleri hariç tutacağından;
(15) İşbu Direktifin fikri mülkiyete ilişkin maddi hukuku, kişisel verilerin işlenmesiyle ilgili olarak bireylerin korunması ve bu tür verilen serbest dolaşımı hakkındaki 24 Ekim 1995 tarih ve 95/46/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifini1, elektronik imzalara yönelik Topluluk çerçevesi hakkındaki 13 Aralık 1999 tarih ve 1999/93/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifini ve İç Pazarda bilgi toplumu hizmetlerinin belirli hukuki yönleri ve özellikle de elektronik ticaret hakkındaki 8 Haziran 2000 tarih ve 2000/31/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifini etkilememesi gerektiğinden;
(16) İşbu Direktifin hükümlerinin, Topluluk araçlarında belirtilen telif hakkı ile ilgili haklar konusundaki istisnalara ve hakların uygulanmasına yönelik belirli hükümlere ve özellikle de bilgisayar programlarının hukuki olarak korunması hakkındaki 14 Mayıs 1991 tarih ve 91/250/AET sayılı Konsey Direktifinde veya bilgi toplumunda telif hakkı ve ilgili hakların belirli yönlerinin uyumlaştırılması hakkındaki 22 Mayıs 2001 tarih ve 2001/29/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifinde bulunanlara halel getirmemesi gerektiğinden;
(17) Her fikri mülkiyet hakkının belirli özelliklerini ve uygun hallerde ihlalin kasıtlı veya kasıtsız olmasına ilişkin özelliği de dahil olmak üzere her durumun belirli özelliklerini gereğince hesaba katacak şekilde, işbu Direktifte öngörülen önlemlerin, usullerin ve çarelerin her durum içerisinde saptanması gerektiğinden;
(18) Söz konusu önlemler, usuller ve çarelerin uygulanmasını talep etme hakkına sahip kişilerin, sadece hak sahipleri değil aynı zamanda, uygulanan hukukun izin verdiği ve uygulanan hukuka uygun olduğu kadarıyla, söz konusu hakların yönetiminden sorumlu olan veya sorumlu oldukları kolektif ve bireysel hakların savunmasına yönelik profesyonel organizasyonları da içerebilecek olan, doğrudan çıkarı ve hukuki varlığı bulunan kişiler olması gerektiğinden;
(19) Telif hakkı bir çalışmanın yaratılmasından doğduğu ve resmi bir kayıt gerektirmediği için, edebi veya sanatsal bir çalışmanın yazarının, eğer ismi çalışmanın üzerinde görünüyorsa söz konusu çalışmanın yazarı olarak kabul edilmesini öngören karineyi düzenleyen, Berne Sözleşmesinin 15. maddesinde belirtilen kuralı kabul etmek uygun olur. Hakları savunmaya uğraşacak olan ve korsanla mücadelede yer alacak olan çoğunlukla Fonogram yapımcısı gibi ilgili hakkın sahibi olacağı için, benzer bir karinenin ilgili hakların sahiplerine de uygulanması gerektiğinden;
(20) Fikri mülkiyet haklarının ihlallerinin belirlenebilmesi için kanıtın çok önemli bir unsur olduğu düşünülürse, kanıtın sunulması, elde edilmesi ve saklanmasına yönelik etkili yöntemlerin mevcut olmasının temin edilmesi uygundur. Usuller savunma haklarını göz önünde tutmalı ve gizli bilgilerin korunması da dahil gerekli garantileri temin etmelidir. Ticari boyutta yapılan ihlaller bakımından mahkemelerin, ihlal ettiği iddia edilen kişinin kontrolü altında bulunan bankayla ilgili, mali veya ticari belgelere uygun hallerde erişimi emredebilmesi de önemli olduğundan;
(21) Yüksek seviyede bir korumayı temin etmek için tasarlanan diğer önlemler belli bazı Üye Devletlerde mevcuttur ve bütün Üye Devletlerde mevcut hale getirilmelidir. Bu durum, ihlal edilen malların veya hizmetlerin menşei, dağıtım kanalları ve ihlale karışan herhangi bir üçüncü kişinin kimliği hakkında sahih bilgilerin elde edilmesine imkan tanıyan, bilgi hakkını içeren bir durum olduğundan;
(22) Savunmanın haklarına uyarken, geçici önlemlerin söz konusu davanın özelliklerine ilişkin ölçülü olmasını temin ederken ve haksız bir talep nedeniyle davalıya sebep olunan masrafları ve hasarı kapsamak için gerekli olan garantileri sağlarken, davanın içeriği hakkında bir kararı beklemeksizin ihlallerin derhal sona erdirilmesi için geçici önlemleri öngörmek de esastır. Bu tür önlemler, özellikle herhangi bir gecikmenin fikri mülkiyet hakkı sahibine onarılamaz bir zarar verebileceği hallerde, haklı gerekçelere dayandığından;
(23) Mevcut olan diğer herhangi bir önleme, usule veya çareye halel gelmeksizin, hak sahibinin sınai mülkiyet hakkını ihlal etmek amacıyla hizmetleri üçüncü bir kişi tarafından kullanılan aracılara karşı, hak sahiplerinin bir ihtiyati tedbir için başvurma olasılığı bulunmalıdır. Bu tür yaptırımlara ilişkin koşullar ve usuller Üye Devletlerin ulusal hukukuna bırakılmalıdır. Telif hakları ve ilgili hakların ihlallerini ilgilendirdiği kadarıyla, 2001/29/AT sayılı Direktifte zaten kapsamlı seviyede bir uyumlaştırma öngörülmüştür. Dolayısıyla, 2001/29/AT sayılı Direktifin 8(3). maddesinin işbu Direktifle etkilenmemesi gerektiğinden;
(24) Duruma bağlı olarak ve eğer şartlar ile gerekçelendirilmişlerse, öngörülecek önlemler, usuller ve çareler fikri mülkiyet haklarının daha fazla ihlal edilmesini önlemeyi hedefleyen yasaklayıcı önlemler içermelidir. Ayrıca ticaret kanallarından geri çağrılma ve kesin çıkartılma, veya ihlal eden malların ve uygun durumlarda bu malların yaratılmasında veya imal edilmesinde başlıca kullanılan malzemelerin ve araçların tahrip edilmesi gibi, uygun olan hallerde ihlal edenin ödeyeceği düzeltici önlemler de bulunmalıdır. Bu düzeltici önlemlerin, özellikle iyi niyetle hareket eden tüketicileri ve özel kişileri kapsayan üçüncü kişilerin yararını hesaba katması gerektiğinden;
(25) Bir ihlalin kasıtsız olarak ve ihmal bulunmaksızın yapılması halinde ve işbu Direktif tarafından öngörülen düzeltici önlemler veya ihtiyati tedbirlerin ölçüsüz olacak olması halinde, Üye Devletlerin uygun durumlarda, alternatif bir önlem olarak zarar gören tarafa parasal tazminat ödeme olasılığını öngörme seçeneği olmalıdır. Ancak, sahte malların veya hizmet tedarikinin ticari kullanımının, fikri mülkiyet hukuku dışındaki bir ihlal hukukunu oluşturacak olması veya tüketicilere muhtemelen zarar verecek olması halinde, bu tür bir kullanım veya tedarik yasaklanmış olarak kalacağından;
(26) Böyle bir ihlale yol açacağı bilgisine sahipken veya bunu bilmek için makul gerekçelere sahipken bir faaliyette bulunan bir ihlal eden tarafından yapılan bir ihlalin sonucunda maruz kalınan zararı tazmin etmek maksadıyla, hak sahibine verilen zararların miktarı, hak sahibinin gelir kaybını veya ihlal sahibi tarafından elde edilen haksız karı ve uygun olduğu hallerde hak sahibine sebep olunan ahlaki zarar gibi bütün uygun yönleri hesaba katar. Alternatif olarak örneğin gerçekten maruz kalınan zararın miktarını saptamanın zor olması halinde, ihlal edenin, söz konusu fikri mülkiyeti kullanma hakkını talep etmiş olsa ödemesi gerekecek olan Telif Ücretleri ve harçlar gibi unsurlardan yola çıkarak, zararın miktarı hesaplanabilir. Amaç, ceza gerektirici zararları öngörme yükümlülüğü getirmekten ziyade tanımlama ve araştırma maliyetleri gibi hak sahibi tarafından yapılan masrafları hesaba katarken nesnel kriterlere dayanan bir tazminata imkan tanımak olduğundan;
(27) İleride ihlal edeceklere ilave bir caydırıcı olarak kullanılması ve genel olarak kamu bilincinde katkıda bulunması amacıyla, fikri mülkiyet ihlalleri davalarındaki kararların kamuya açıklanması faydalı olacağından;
(28) İşbu Direktif kapsamında öngörülen medeni ve idari önlemlere, usullere ve çarelere ilave olarak, cezai yaptırımlar da uygun durumlarda fikri mülkiyet haklarının uygulanmasını temin etme yönlerinden birini meydana getirdiğinden;
(29) Sanayi, korsanlık ve sahteciliğe karşı savaşta faal bir rol almalıdır. Doğrudan etkilenen camialarda davranış kurallarının geliştirilmesi, hukuki çerçevenin desteklenmesi için ilave bir yöntemdir. Üye Devletler Komisyonla işbirliği yaparak, genel olarak davranış kurallarının geliştirilmesini teşvik etmelidir. Optik disklerin imalatının özellikle Topluluk içerisinde üretilen disklere gömülen tanımlama kodu vasıtasıyla denetlenmesi, korsanlığa büyük boyutta maruz kalan bu sektörde fikri mülkiyet haklarının ihlalini sınırlamaya yardımcı olur. Ancak, söz konusu teknik koruma önlemlerinin, piyasaları koruyacak şekilde kötüye kullanılmaması ve paralel ithalatı önlememesi gerektiğinden;
(30) İşbu Direktifin tek tip uygulanmasına yardımcı olmak amacıyla, özellikle Üye Devletler tarafından belirlenen bir muhabirler ağı oluşturmak ve işbu Direktifin uygulanmasını ve çeşitli ulusal birimler tarafından alınan önlemlerin etkililiğini değerlendiren düzenli raporlar sağlamak vasıtasıyla, bir tarafta Üye Devletler arasında diğer tarafta Üye Devletler ile Komisyon arasında işbirliği sistemleri ve bilgi alışverişini öngörmek uygun olacağından;
(31) Daha evvel açıklanmış olan gerekçeler nedeniyle işbu Direktifin amaçlarına en iyi Topluluk seviyesinde ulaşılabileceğinden, Antlaşmanın 5. maddesinde belirtilen yetki ikamesi ilkesine uygun olarak, Topluluk önlemler kabul edebilir. Aynı maddede belirtilen ölçülülük ilkesine uygun olarak, işbu Direktif söz konusu amaca ulaşmak için gerekli olanın ötesine geçmediğinden;
(32) İşbu Direktif temel haklara riayet eder ve özellikle Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı tarafından tanınan ilkelere uyar. İşbu Direktif özellikle söz konusu Şartın 17(2). maddesine uygun olarak fikri mülkiyete bütünüyle riayet edilmesini temin etmeyi hedeflediğinden;
İŞBU DİREKTİFİ KABUL ETMİŞLERDİR:
BÖLÜM I
Amaç ve kapsam
Madde 1
Konu
İşbu Direktif, fikri mülkiyet haklarının uygulanmasını temin etmek için gerekli olan önlemler, usuller ve çarelere ilişkindir. İşbu Direktifin amaçları doğrultusunda, “fikri mülkiyet hakları” terimi sınai mülkiyet haklarını da kapsar.
Madde 2
Kapsam
1. Topluluk mevzuatında veya ulusal mevzuatta öngörülen veya öngörülebilecek olan yöntemlere halel gelmeksizin, söz konusu yöntemler hak sahipleri için daha uygun olduğu sürece, 3. maddeye uygun olarak işbu Direktifte öngörülen önlemler, usuller ve çareler, Topluluk hukukunda ve/veya ilgili Üye Devletin ulusal hukukunda öngörülen şekilde fikri mülkiyet haklarının herhangi bir ihlaline uygulanır.
2. İşbu Direktif, telif hakları ve telif haklarına ilişkin haklara ilişkin Topluluk mevzuatında bulunan ve bilhassa 91/250/AET sayılı Direktifte ve özellikle de onun 7. maddesinde veya 2001/29/AT sayılı Direktifte ve özellikle de onun 2 ila 6 ve 8. maddelerinde bulunan istisnalar ve hakların uygulanması hakkındaki belirli hükümlere halel getirmez.
3. İşbu Direktif aşağıdakileri etkilemez:
(a) fikri mülkiyete ilişkin maddi hukukun tabi olduğu Topluluk hükümleri, genel olarak 95/46/AT sayılı Direktif, 1999/93/AT sayılı Direktif veya 2000/31/AT sayılı Direktif ve özellikle 2000/31/AT sayılı Direktifin 12 ila 15. maddeleri;
(b) cezai usullere ve cezalara ilişkin olanlar da dahil, Üye Devletlerin uluslararası yükümlülükleri ve bilhassa TRIPS Anlaşması;
(c) fikri mülkiyet haklarının ihlali bakımından cezai usuller veya cezalarla ilgili olan Üye Devletlerdeki her türlü ulusal hüküm.
BÖLÜM II
Önlemler, usuller ve çareler
Kısım I
Genel hükümler
Madde 3
Genel yükümlülükler
1. Üye Devletler işbu Direktif ile kapsanan fikri mülkiyet haklarının uygulanmasını temin etmek için gerekli olan önlemleri, usulleri ve çareleri öngörür. Söz konusu önlemler, usuller ve çareler haklı ve hakkaniyetli olur ve gereksiz derecede karmaşık veya masraflı olmaz veya makul olmayan süre sınırları veya gereksiz gecikmeler içermez.
2. Söz konusu önlemler, usuller ve çareler aynı zamanda etkili, ölçülü ve caydırıcı olur ve yasal ticarete yönelik engeller oluşturulmasını önleyecek ve kötüye kullanılmalarına karşı koruma sağlayacak bir şekilde uygulanır.
Madde 4
Önlemlerin, usullerin ve çarelerin uygulanması için başvuru yapmaya hak kazanmış kişiler
1. Üye Devletler aşağıdaki kişileri, bu Bölümde değinilen önlemlerin, usullerin ve çarelerin uygulanmasını istemeye hak kazanan kişiler olarak kabul eder:
(a) uygulanan hukukun hükümlerine uygun olarak, fikri mülkiyet haklarının sahipleri,
(b) uygulanan hukukun hükümlerinin müsaade ettiği kadarıyla ve söz konusu hükümlere uygun olarak, özellikle lisans sahipleri olmak üzere söz konusu hakları kullanmaya yetkili diğer tüm kişiler,
(c) uygulanan hukukun hükümlerinin müsaade ettiği kadarıyla ve söz konusu hükümlere uygun olarak, fikri mülkiyet haklarının sahiplerini temsil etme hakkına sahip oldukları kabul edilen fikri mülkiyet kolektif haklarını yönetim birimleri,
(d) uygulanan hukukun hükümlerinin müsaade ettiği kadarıyla ve söz konusu hükümlere uygun olarak, fikri mülkiyet haklarının sahiplerini temsil etme hakkına sahip oldukları kabul edilen profesyonel savunma birimleri.
Madde 5
Eser Sahipliği veya mülkiyet karinesi
İşbu Direktifte öngörülen önlemlerin, usullerin ve çarelerin uygulanması amacı doğrultusunda,
(a) edebi veya sanatsal bir çalışmanın yazarının, aksine bir delil olmadıkça, öyle olduğunun kabul edilmesi ve sonuç olarak ihlal davası açmaya hakkı olması için, isminin her zamanki gibi çalışmanın üzerinde görünmesi yeterlidir;
(b) (a) kapsamındaki hüküm, korunan konulara ilişkin telif haklarıyla ilgili hakların sahiplerine, üzerinde gerekli değişiklikler yapıldıktan sonra uygulanır.
Kısım 2
Kanıt
Madde 6
Kanıt
1. İddialarını desteklemeye yetecek kadar makul derecede mevcut kanıt sunan ve bu iddiaları belgelerle kanıtlarken karşı tarafın kontrolünde bulunan kanıtları belirten bir tarafın yaptığı başvuru üzerine, Üye Devletler, gizli bilgilerin korunması şartıyla, yetkili adli makamların karşı tarafa söz konusu kanıtları sunmasını emredebilmesini temin ederler. Bu fıkranın amaçları doğrultusunda Üye Devletler, bir çalışmanın veya korunan diğer herhangi bir nesnenin ciddi sayıda nüshasının makul bir örneğini, yetkili adli makamların makul kanıt olarak kabul etmesini temin edebilirler.
2. Aynı koşullar altında, ticari boyutta yapılan bir ihlal durumunda Üye Devletler uygun olduğu hallerde, gizli bilgilerin korunması şartıyla, karşı tarafın kontrolünde bulunan bankayla ilgili, mali veya ticari belgelerin, bir tarafın başvurusu üzerine, bildirilmesinin yetkili adli makamlar tarafından emredilmesine imkan tanıyacak gerekli önlemleri alırlar.
Madde 7
Kanıtları korumaya yönelik önlemler
1. Üye Devletler, davanın esaslarına ilişkin işlemler bile başlamadan, fikri mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ve ya ihlal edilmek üzere olduğuna dair iddialarını destekleyecek makul derecede mevcut kanıt sunan bir tarafın başvurusu üzerine, gizli bilgilerin korunması şartıyla, yetkili adli makamların iddia edilen ihlale ilişkin ilgili kanıtların korunmasına yönelik hızlı ve etkili önlemler emredebilmesini temin ederler. Bu tür önlemler, ihlal eden malların ve uygun olan hallerde bu malların üretiminde ve/veya dağıtımında kullanılan malzemelerin ve araçların ve bunlara ilişkin belgelerin, örneklerle veya örnekler olmaksızın, detaylı tanımını veya fiziksel haczini içerebilir. Özellikle herhangi bir gecikmenin hak sahibine onarılamaz bir zarar vermesi muhtemel olan hallerde veya kanıtların ispat edilebilir bir tahrip edilme riski bulunan hallerde, gerekirse karşı tarafın ifadesi alınmadan söz konusu önlemler alınabilir.
Kanıtları koruma önlemlerinin diğer tarafın ifadesi alınmadan kabul edilmesi halinde, etkilenen taraflara en geç önlemlerin uygulanmasından sonra, gecikmeksizin bildirimde bulunulur. Önlemlerin bildirilmesinden sonra makul bir süre içerisinde önlemlerin değiştirilmesi, yürürlükten kaldırılması veya tasdik edilmesine karar verilmesi maksadıyla, etkilenen tarafların talebi üzerine ifade verme hakkının da dahil olduğu bir gözden geçirme uygulanır.
2. Üye Devletler kanıtları korumaya yönelik önlemlerin, 4. fıkrada öngörüldüğü üzere, davalı tarafından maruz kalınan her türlü zararın tazmin edilmesini temin etmek amacıyla, başvuru sahibi tarafından yeterli teminat veya eşdeğer bir güvence verilmesine tabi olmasını temin ederler.
3. Eğer başvuru sahibi makul bir süre içerisinde davanın esasına ilişkin bir karara yol açacak şekilde yetkili adli makamın huzurunda dava işlemlerini başlatmazsa, davalının talebi üzerine Üye Devletler, talep edilecek zararlara halel gelmeksizin, kanıtları korumaya yönelik önlemlerin yürürlükten kaldırılmalarını veya aksi takdirde uygulamalarının sona erdirilmelerini temin ederler. Söz konusu süre, bir Üye Devletin hukukunun müsaade etmesi halinde önlemleri emreden adli makam tarafından saptanacak bir süredir veya böyle bir saptamanın mevcut olmadığı bir durumda 20 iş günü veya 31 takvim gününden hangisi daha uzunsa o süreyi geçmez.
4. Başvuru sahibinin herhangi bir eylemi veya ihmali nedeniyle, kanıtları korumaya yönelik önlemlerin yürürlükten kaldırılması veya geçerliliklerini yitirmeleri halinde veya daha sonra bir fikri mülkiyet hakkının ihlal edildiğinin veya ihlal edilme tehdidinin bulunmadığının ortaya çıkması halinde, adli makamların davalının başvurusu üzerine, söz konusu önlemlerin neden olduğu herhangi bir hasarı davalıya uygun şekilde tazmin etmesini başvuru sahibine emretme yetkisi bulunur.
5. Üye Devletler şahitlerin kimliklerini korumak için önlemler alabilirler.
Kısım 3
Bilgi hakkı
Madde 8
Bilgi hakkı
1. Üye Devletler, bir fikri mülkiyet hakkının ihlaline ilişkin bir dava çerçevesinde ve iddia sahibinin gerekçelendirilmiş ve ölçülü talebine mukabil, bir fikri mülkiyet hakkını ihlal eden malların veya hizmetlerin menşeleri ve dağıtım ağları hakkındaki bilgilerin, ihlal eden ve/veya aşağıdaki gibi diğer herhangi bir kişi tarafından temin edilmesini yetkili adli makamların emredebilmesini temin eder:
(a) ihlal eden mallara ticari boyutta sahip olduğu ortaya çıkan kişi;
(b) ihlal eden hizmetleri ticari boyutta kullandığı ortaya çıkan kişi;
(c) ihlal eden faaliyetlerde kullanılan hizmetleri ticari boyutta temin ettiği ortaya çıkan kişi; veya
(d) malların üretimi, imalatı veya dağıtımında veya hizmetlerin temin edilmesinde yer aldığına (a), (b) veya (c) noktasında değinilen kişi tarafından işaret edilen kişi.
2. 1. fıkrada değinilen bilgiler uygun olduğu şekilde aşağıdakileri içerir:
(a) malların veya hizmetlerin üreticilerinin, imalatçılarının, dağıtıcılarının, tedarikçilerinin ve daha önceki diğer sahiplerinin adları ve adreslerinin yanı sıra hedeflenen toptancılar ve perakendeciler;
(b) üretilen, imal edilen, teslim edilen, alınan veya sipariş verilen miktarlar hakkındaki bilgilerin yanı sıra söz konusu mallar veya hizmetler için elde edilen fiyat.
3. 1 ve 2. fıkralar aşağıdakilere ilişkin diğer kanuni hükümlere halel gelmeksizin uygulanır:
(a) hak sahibine daha ayrıntılı bilgi edinme hakkı veren hükümler;
(b) bu Madde uyarınca bildirilen bilgilerin medeni hukuk veya ceza davalarında kullanılmasının tabi olduğu hükümler;
(c) bilgi hakkını kötüye kullanma sorumluluğunun tabi olduğu hükümler;
(d) 1. fıkrada değinilen kişiyi, kendisinin veya bir akrabasının bir fikri mülkiyet hakkının ihlaline katılımını itiraf etmeye zorlayacak bilgileri temin etmeyi reddetme fırsatını tanıyan hükümler; veya
(e) bilgi kaynaklarının gizliliğinin korunmasının veya kişisel verilen işlenmesinin tabi olduğu hükümler.
Kısım 4
Geçici ve ihtiyati önlemler
Madde 9
Geçici ve ihtiyati önlemler
1. Üye Devletler, başvuru sahibinin talebi üzerine adli makamların aşağıdakileri yapabilmesini temin ederler:
(a) bir fikri mülkiyet hakkının yakın zamanda ihlal edilmesini engellemek amacıyla veya geçici olmak üzere ve uygun olduğunda ulusal hukukun öngördüğü hallerde tekerrür eden bir ceza ödemesine tabi olmak üzere, söz konusu hakkın iddia edilen ihlallerinin devamlılığını yasaklamak amacıyla, veya böyle bir devamlılığı, hak sahibinin tazmin edilmesini temin etmeye yönelik garantilerin verilmesine tabi hale getirmek amacıyla ihlal ettiği iddia edilen kişiye karşı bir ihtiyati tedbir kararı düzenlemek; bir fikri mülkiyet hakkını ihlal etmek amacıyla hizmetleri üçüncü bir kişi tarafından kullanılan bir aracıya karşı da aynı koşullar altında bir ihtiyati tedbir kararı düzenlenebilir; bir telif hakkını veya ilgili bir hakkı ihlal etmek amacıyla hizmetleri üçüncü bir kişi tarafından kullanılan aracılara karşı ihtiyati tedbirler, 2001/29/AT sayılı Direktif ile kapsanmıştır;
(b) bir fikri mülkiyet hakkını ihlal ettiğinden şüphelenilen malların, ticaret kanalları içerisine girmesini veya ticaret kanalları içerisinde dolaşımını engellemek amacıyla, haczedilmesini veya teslim edilmesini emretmek.
2. Ticari boyutta gerçekleşen bir ihlal söz konusu olduğunda Üye Devletler, eğer zarar gören taraf zararların geri alınmasını tehlikeye atacak şartları sergilerse, ihlal ettiği iddia edilen kişinin banka hesaplarının ve diğer varlıklarının bloke edilmesi de dahil, adli makamların taşınır ve taşınmaz mallarının ihtiyati olarak haczedilmesi emrini verebilmesini temin ederler. Bu bakımdan, yetkili makamlar bankayla ilgili, mali veya ticari belgelerin bildirilmesini veya ilgili bilgilere uygun erişimi emredebilir.
3. 1 ve 2. fıkralarda değinilen önlemler bakımından adli makamlar, başvuru sahibinin hak sahibi olduğuna ve başvuru sahibinin hakkının ihlal edildiğini veya söz konusu ihlalin çok yakın zamanda olabileceğine dair yeterli seviyede bir kesinlikle tatmin olmak amacıyla, başvuru sahibinin, makul derecedeki mevcut kanıtları kendilerine sunmasına gerek görebilir.
4. Üye Devletler, özellikle herhangi bir gecikmenin hak sahibine onarılamaz bir zarar verecek olduğu hallerde, uygun olduğunda gerekirse davalının ifadesi alınmadan, 1 ve 2. fıkralarda değinilen geçici önlemlerin alınmasını temin ederler. Bu durumda taraflar, en geç önlemlerin uygulanmasından sonra, gecikmeksizin bu konuda haberdar edilirler.
Önlemlerin bildirilmesinden sonra makul bir süre içerisinde, önlemlerin değiştirilmesi, yürürlükten kaldırılması veya tasdik edilmesine karar verilmesi maksadıyla, etkilenen tarafların talebi üzerine ifade verme hakkının da dahil olduğu bir gözden geçirme uygulanır.
5. Eğer başvuru sahibi makul bir süre içerisinde davanın esasına ilişkin bir karara yol açacak şekilde yetkili adli makamın huzurunda dava işlemlerini başlatmazsa, davalının talebi üzerine Üye Devletler 1 ve 2. fıkralarda değinilen geçici hükümlerin yürürlükten kaldırılmalarını veya aksi takdirde uygulamalarının sona erdirilmelerini temin ederler. Söz konusu süre, bir Üye Devletin hukukunun müsaade etmesi halinde, önlemleri emreden adli makam tarafından saptanacak bir süredir veya böyle bir saptamanın mevcut olmadığı bir durumda 20 iş günü veya 31 takvim gününden hangisi daha uzunsa o süreyi geçmez.
6. Yetkili adli makamlar 1 ve 2. fıkralarda değinilen geçici önlemleri, 7. fıkrada öngörüldüğü üzere, davalı tarafından maruz kalınan her türlü zararın tazmin edilmesini temin etmek amacıyla, başvuru sahibi tarafından yeterli teminat veya eşdeğer bir güvence verilmesine tabi hale getirebilirler.
7. Başvuru sahibinin herhangi bir eylemi veya ihmali nedeniyle geçici önlemlerin yürürlükten kaldırılması veya geçerliliklerini yitirmeleri halinde, veya daha sonra bir fikri mülkiyet hakkının ihlal edildiğinin veya ihlal edilme tehdidinin bulunmadığının ortaya çıkması halinde, adli makamların davalının başvurusu üzerine, söz konusu önlemlerin neden olduğu herhangi bir hasarı davalıya uygun şekilde tazmin etmesini başvuru sahibine emretme yetkisi bulunur.
Kısım 5
Davanın esası hakkında verilen bir karardan doğan önlemler
Madde 10
Düzeltici önlemler
1. İhlal nedeniyle hak sahibine ödenmesi gereken herhangi bir zarara halel gelmeksizin ve herhangi bir çeşit tazminat olmaksızın, Üye Devletler, fikri mülkiyet hakkını ihlal ettiği tespit edilen mallara ve uygun olan hallerde bu malların yaratılmasında veya imal edilmesinde başlıca kullanılan malzemelere ve araçlara ilişkin olarak, adli makamların başvuru sahibinin talebi üzerine, gerekli önlemlerin alınmasını emredebilmesini temin eder. Bu tür önlemler aşağıdakileri kapsar:
(a) ticaret kanallarından geri çağırma,
(b) ticaret kanallarından kesin çıkartılma, veya
(c) tahrip etme.
2. Adli makamlar, aksinin yapılmasına yönelik belirli gerekçeler gösterilmedikçe, bu önlemlerin ihlal edenin ödeyeceği şekilde yürütülmesi talimatını verirler.
3. Düzeltici bir önlem talebini dikkate alırken, ihlalin ciddiyeti ile emredilen çareler arasındaki ölçülülük gereğinin yanı sıra üçüncü kişilerin çıkarları hesaba katılır.
Madde 11
İhtiyati tedbirler
Bir fikri mülkiyet hakkının ihlal edildiğinin bulunarak adli bir kararın alınması halinde, Üye Devletler, adli makamların ihlalin devamını engellemeyi hedefleyen bir ihtiyati tedbiri, ihlal edene uygulayabilmesini temin ederler. Ulusal mevzuat tarafından öngörülen durumlarda, bir ihtiyati tedbire uymamak, uygun olan hallerde, uymayı temin etmek amacıyla tekrar eden bir ceza ödemesine tabi olur. 2001/29/AT sayılı Direktifin 8(3). maddesine halel gelmeden, Üye Devletler, bir fikri mülkiyet hakkını ihlal etmek amacıyla hizmetleri üçüncü bir kişi tarafından kullanılan aracılara karşı, hak sahiplerinin ihtiyati tedbir için başvurabilecek konumda olmalarını da temin ederler.
Madde 12
Alternatif önlemler
Üye Devletler uygun olan durumlarda ve bu Kısımda öngörülen önlemlere tabi olan sorumlu kişinin talebi üzerine, eğer söz konusu kişi kasıtsız olarak ve ihmal bulunmaksızın davranmışsa, eğer söz konusu önlemlerin uygulanması ona ölçüsüz bir zarar verecekse ve eğer zarar gören tarafa parasal tazminat makul ölçüde tatminkar görünüyorsa, yetkili adli makamların bu Kısımda öngörülen önlemleri uygulamak yerine zarar gören kişiye parasal tazminatın ödenmesine karar verebilmesini öngörürler.
Kısım 6
Zararlar ve hukuki masraflar
Madde 13
Zararlar
1. Üye Devletler, bilerek veya bilmek için makul gerekçelere sahip bulunarak bir ihlal etme faaliyeti içerisinde bulunan bir ihlal edenin, ihlal sonucunda hak sahibinin maruz kaldığı gerçek zarara uygun olacak ölçüde hak sahibine zararları ödemesini, yetkili adli makamların zarar gören tarafın başvurusu üzerine emretmesini temin ederler.
Adli makamlar zararları belirlediği zaman:
(a) kaybedilen karlar da dahil zarar gören tarafın maruz kaldığı negatif ekonomik sonuçları, ihlal eden tarafından elde edilen haksız karları ve uygun olduğu hallerde hak sahibine sebep olunan ahlaki zarar gibi ekonomik faktörler dışındaki unsurlar gibi bütün uygun yönleri hesaba katarlar;
veya
(b) (a)’ya alternatif olarak zararları, uygun olan durumlarda, ihlal edenin söz konusu fikri mülkiyeti kullanma hakkını talep etmiş olsa en azından ödemesi gerekecek olan Telif Ücretleri ve harçlar gibi unsurları temel alan bir toplam şeklinde belirleyebilirler.
2. İhlal edenin bilerek veya bilmek için makul gerekçelere sahip bulunarak bir ihlal etme faaliyeti içerisinde bulunmaması halinde, Üye Devletler daha önceden düzenlenebilecek şekilde, karların geri alınmasını veya zararların ödenmesini adli makamların emredebileceğini belirtebilir.
Madde 14
Hukuki masraflar
Üye Devletler, başarılı tarafın yaptığı makul ve ölçülü hukuki masrafları ve diğer giderleri, adalet sistemi müsaade ettiği takdirde, genel bir kural olarak başarısız tarafın yüklenmesini temin eder.
Kısım 7
Tanıtım önlemleri
Madde 15
Adli kararların yayınlanması
Üye Devletler, bir fikri mülkiyet hakkının ihlaline ilişkin açılan davalarda, kararın gösterilmesi ve tamamen veya kısmen yayınlanması da dahil, karara ilişkin bilgilerin dağıtılmasına yönelik uygun önlemlerin alınmasını, başvuru sahibinin talebi üzerine ve ihlal edenin ödeyeceği şekilde adli makamın emredebilmesini temin eder. Üye Devletler, göze çarpan ilanlar da dahil özel şartlar için uygun olan diğer ilave tanıtım önlemleri öngörebilirler.
BÖLÜM III
Üye Devletler tarafından yaptırımlar
Madde 16
Üye Devletler tarafından yaptırımlar
İşbu Direktifte belirtilen medeni ve idari önlemlere, usullere ve çarelere halel gelmeksizin, Üye Devletler fikri mülkiyet haklarının ihlal edildiği durumlarda diğer uygun yaptırımları uygulayabilirler.
BÖLÜM IV
Davranış kuralları ve idari işbirliği
Madde 17
Davranış kuralları
Üye Devletler aşağıdakileri teşvik ederler:
(a) özellikle üretim menşeini tanımlamaya imkan tanıyan bir kodun optik disklerde kullanılmasını tavsiye etmek vasıtasıyla, fikri mülkiyet haklarının uygulanmasına katkıda bulunmayı hedefleyen ticari veya profesyonel dernekler veya organizasyonlar vasıtasıyla, davranış kurallarının Topluluk seviyesinde geliştirilmesi;
(b) ulusal ve Topluluk seviyesinde davranış kuralları taslağının ve bu davranış kurallarının uygulamasının her türlü değerlendirmesinin Komisyona teslim edilmesi.
Madde 18
Değerlendirme
1. 20(1). maddede belirtilen tarihten üç yıl sonra, her Üye Devlet Komisyona işbu Direktifin uygulanması hakkında bir rapor sunar.
Bu raporlara dayanarak Komisyon, alınan önlemlerin etkililiğinin bir değerlendirmesinin yanı sıra işbu Direktifin yenilik ve gelişme bakımından bilgi toplumu üzerindeki etkisinin bir değerlendirmesini içeren, işbu Direktifin uygulanması hakkında bir rapor tanzim eder. Bu rapor daha sonra Avrupa Parlamentosuna, Konseye ve Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesine iletilir. Eğer gerekirse ve Topluluk hukuk düzenindeki gelişmelerin ışığında, bu rapora işbu Direktife yönelik tadilat tasarıları eşlik eder.
2. Üye Devletler, Komisyona 1. fıkranın ikinci bendinde değinilen raporu düzenlerken ihtiyaç duyabileceği tüm yardımı ve desteği sunarlar.
Madde 19
Bilgi değişimi ve muhabirler
Üye Devletler arasında ve Üye Devletler ile Komisyon arasında, bilgi değişimi de dahil, işbirliğini geliştirmek amacı doğrultusunda her Üye Devlet, işbu Direktif tarafından öngörülen önlemlerin uygulanmasına ilişkin herhangi bir soru için bir veya daha fazla ulusal muhabir tayin eder. Her Üye Devlet ulusal muhabir(ler)in detaylarını diğer Üye Devletlere ve Komisyona bildirir.
BÖLÜM V
Nihai hükümler
Madde 20
Uygulama
1. Üye Devletler işbu Direktife uymak için gerekli olan kanun, tüzük ve idari düzenlemeleri 29 Nisan 2006 tarihi itibariyle yürürlüğe sokarlar. Komisyonu durumdan derhal haberdar ederler.
Üye Devletler bu önlemleri kabul ettikleri zaman, söz konusu önlemler işbu Direktife yapılan bir atfı içerir veya önlemlere bu tür bir atıf resmi olarak yayınlanmaları esnasında eşlik eder. Bu tür bir atıfta bulunma yöntemleri Üye Devletler tarafından belirtilir.
2. Üye Devletler Komisyona işbu Direktife tabi olan alanda kabul ettikleri ulusal hukuk hükümlerinin metinlerini bildirirler.
Madde 21
Yürürlüğe giriş
İşbu Direktif Avrupa Birliği Resmi Gazetesinde yayınlanmasını takip eden yirminci günde yürürlüğe girer.
Madde 22
Muhataplar
İşbu Direktif Üye Devletlere yöneliktir.
Strasbourg, 29.4.2004.
Avrupa Parlamentosu adına Konsey adına
Başkan Başkan
P. COX M. McDOWELL