Kapitülasyon

Kapitülasyon, bir devletin başka devletlerin vatandaşlarına veya tüccarlarına ticaret, gümrük, vergi ve yargı gibi alanlarda tanıdığı özel ayrıcalık, imtiyaz ve muafiyetlerdir. Tarihsel kökenleri Orta Çağ’a uzanan bu kurum, Osmanlı Devleti’nde özellikle Avrupalı devletlerle kurulan ilişkiler kapsamında gelişmiş; başlangıçta ticareti kolaylaştırma amacı taşıyan imtiyazlar, zamanla Osmanlı’nın ekonomik ve hukuki egemenliğini sınırlayan bir yapıya dönüşmüştür. Osmanlı Devleti 9 Eylül 1914’te kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırdığını ilan etmiş; ancak bu düzenin kesin biçimde sona ermesi, Lozan Barış Antlaşması’nın 28. maddesiyle 1923’te gerçekleşmiştir. Kapitülasyonların kaldırılması, Türkiye’nin siyasi, adli ve ekonomik bağımsızlığının sağlanması bakımından önemli bir dönüm noktası oluşturmaktadır.