9 Eylül - Hukuk Takvimi / Hukuk Tarihinde Bugün / Tarihte Bugün

9 Eylül – Hukuk Takvimi

1739	Amerikan Devrimi öncesinde Britanya’nın Kuzey Amerika anakarasındaki kolonilerinde yaşanan en büyük köle ayaklanması olan Stono İsyanı, Güney Carolina’daki Charleston yakınlarında patlak verdi.
1776	Kıta Kongresi, eyaletler birliğine resmen Amerika Birleşik Devletleri adını verdi.
1806	New Jersey’li hukukçu, senatör, vali, yargıç ve devlet adamı, Birleşik Devletler Anayasası‘nın hazırlayıcılarından William Paterson, New York’ta yaşamını yitirdi. (Doğumu: 24 Aralık 1745, İrlanda) ABD Yüksek Mahkemesi yargıcı William Paterson
1850	Kaliforniya, ABD’nin otuz birinci eyaleti olarak kabul edildi.

1878	Filipinli hukukçu ve devlet başkanı Sergio Osmeña (9 Eylül 1878 – 19 Ekim 1961) dünyaya geldi. 1944-1946 yılları arasında Filipinler Devlet Başkanı olarak görev yaptı.

1886	Bern Uluslararası Telif Hakları Konvansiyonu toplandı. Konvansiyonda, Edebiyat Ve Sanat Eserlerinin Korunmasına İlişkin Bern Sözleşmesi(Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic) kabul edildi. Fikir ve sanat eserlerinin ulusal sınırlar ötesinde korunmasını sağlamak amacıyla oluşturulan ilk uluslararası nitelikteki çok taraflı bu ilk anlaşma, sonuncusu 1979’da olmak üzere birçok kez revize edildi.
1914	İttihat ve Terakki Cemiyeti, Osmanlı Hükûmetinin kabul ettiği tüm kapitülasyonları reddettiğini açıkladı
1918	İtalyan hukukçu, yargıç ve Cumhurbaşkanı Oscar Luigi Scalfaro (9 Eylül 1918 – 29 Ocak 2012) dünyaya geldi.
1919	Birinci Dünya Savaşı sonrası enflasyon karşısında daha yüksek maaş talebiyle Boston polis memurları greve gitti. Grev, anarşi, kanunsuzluk ve devrim korkularını körükledi.
1923	Cumhuriyet Halk Partisi, Mustafa Kemal Atatürk liderliğinde kuruldu. Halk Fırkası Nizamnamesi kabul edildi.

1932	İspanya Cumhuriyeti Cortes’i, 9 Eylül 1932’de Katalonya Özerklik Statüsü’nü kabul etti. Statü, Katalonya’ya İspanya Cumhuriyeti içinde özerklik tanıdı; Parlamento, Generalitat Başkanı ve Yürütme Konseyinden oluşan özerk yönetim kurumlarını düzenledi ve tarihî Generalitat kurumunu yeniden işler hâle getirdi.
1939	Fransız hukukçu Alexandre Benmakhlouf dünyaya geldi. Alexandre Benmakhlouf
1948	Kuzey Kore, Başkan Kim İl Sung liderliğinde bağımsızlığını ilan etti.


1953	Dışişleri Bakanı Fuat Köprülü, Hürriyet gazetesinde kendisine hakaret edildiği iddiasıyla Sedat Simavi’yi dava etti.
1955	Hükümet, 6-7 Eylül olaylarında zarar gören kişi ve kuruluşlara yardım kararı aldı.
1957	ABD başkanı Dwight D. Eisenhower, ulusal mevzuatta yer alan ilk insan hakları belgesi olan Medeni Haklar Yasasını imzaladı. Little Rock Hareketi ile ABD Yüksek Mahkemesinin 1954 yılında vermiş olduğu Brown v. Board of Education Kararı, yasanın onaylanmasında etkili oldu.
1969	Kanada’da Resmi Diller Yasası yürürlüğe girdi, Fransızca federal hükümet genelinde İngilizce ile eşit dil haline geldi.
1971	Çocuklara karşı nafaka mükellefiyetine uygulanacak Kanuna dair Sözleşme, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 9 Eylül 1971 tarihinde kabul edildi. Sözleşme, 24 Ekim 1956 tarihinde La Haye’de kabul edilmiş ve Türkiye sözleşmeyi 10 Haziran 1970 tarihinde imzalamıştı. Sözleşmenin onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Resmî Gazetenin 17 Eylül 1971 tarihli ve 13959 sayılı nüshasında yayınlandı. Boğaziçi Üniversitesi‘nin kurulmasına ilişkin kanun kabul edildi. (Boğaziçi Üniversitesi adiyle İstanbul’da bir Üniversite kurulması hakkında Kanun) Üniversitenin kuruluşundan 50 yıl sonra, Melih Bulu Eylemleri sonrasında, 2021 yılında üniversitede Hukuk Fakültesi kurulmasına karar verildi. Boğaziçi Üniversitesi
1971	Hukuki veya Ticari Konularda Adli ve Gayri Adli Belgelerin Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Sözleşme‘nin onaylanması 9 Eylül 1971 tarih ve 1483 sayılı Kanunla uygun bulundu. Sözleşme Bakanlar Kurulu Kararı ile 3 Mayıs 1972 tarihinde kabul edilmiş ve Resmi Gazetenin 17 Haziran 1972 tarihli sayısında yayınlanmıştı.
1971	12 Mart Askeri Müdahalesi sonrası kurulan Sıkıyönetim Askeri Mahkemesinin savcıları, THKO Davası’nda Deniz Gezmiş ve 17 arkadaşının idamını talep etti. New York’daki Attica Cezaevi’nde isyan meydana geldi . Bir gardiyanın öldürülmesi ile başlayan olaylar 39 kişinin öldürülmesi ile durduruldu.
1972	İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı 278 kitabı toplattı.
1973	İstanbul Ayvansaray’da Cıvata Fabrikası’nda çalışan 215 işçi açlık grevine başladı.
1974	SBF Anayasa Hukuku Profesörü Mümtaz Soysal, Uluslararası Af Örgütü’nün((Amnesty International) Yönetim Kurulu üyeliğine seçildi. Soysal, 18 Mayıs 1971 tarihinde tutuklanmış, bir buçuk yıl Mamak Cezaevinde yatmıştı. 1976-1978 yıllarında örgütün Yürütme Kurulu Başkan Yardımcısı olarak görev yaptı. Prof. Dr. Mümtaz Soysal 1978-1980 yılları arasında Kıbrıs Türk Tarafının Anayasa Danışmanlığını yapması nedeniyle (Uluslararası Af Örgütü Yönetim Kurulu üyeliğinden istifa etti. Örgütün 2017’deki Türkiye Şubesi başkanı Taner Kılıç ise 9 Haziran 2017’de tutuklanmıştı.)
1977	Türkiye Cumhuriyeti Hükümet i ile Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Uluslararası Karayolu Nakliyatına ilişkin Anlaşma imzalandı. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti İle Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı Hükümeti Arasında Uluslararası Karayolu Nakliyatına İlişkin Anlaşma ile Uluslararası Karayolu Nakliyatına Mütedair Arılaşmaya İlişkin Protokol kabul edildi.
1979	Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı, Brecht Kabare’den sonra İstanbul Birlik Sahnesinde oynanacak Nazım Hikmet’in “Memleketimden İnsan Manzaraları” oyununu da yasakladı.

1981	Honduras, Amerikan İnsan Hakları Mahkemesi‘nin (Inter-American Court of Human Rights) bağlayıcı yargı yetkisini kabul etti.
1982	Türkiye’nin Burgaz Başkonsolosluğu İdari Ataşesi Bora Süelkan katledildi.

1985	Türk Hava Yolları’nın Frankfurt-İstanbul seferini yapan uçağını yangın söndürme cihazıyla kaçırma girişiminde bulunan Yusuf Örer, yargılandığı davada 8 yıl 4 ay hapis cezasına çarptırıldı. Hukukçu ve siyasetçi Sırrı Atalay, Bodrum’da yaşamını yitirdi. (Doğumu: 1919, Erzurum)
1989	İlhan İrem, Grup Yorum, Bulutsuzluk Özlemi ve birçok müzik grubunun katıldığı İnsan Hakları, “Yarın Değil Şimdi” konseri Açıkhava Tiyatrosu’nda yapıldı. Yarın Değil Şimdi Konseri
1990	Sri Lanka ordusu tarafından Batticaloa bölgesinde 184 Tamil sivil katledildi. Olay tarihe Batticaloa Katliamı olarak geçti
1991	Tacikistan, Sovyet Birliği’nden ayrılarak bağımsızlığını ilan etti. Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) yeniden faaliyete geçti.
1993	İzmir Fuarı’nın açışına gelen Başbakan Tansu Çiller’i yuhalayan 3 sendikanın şube başkanları (Birleşik Metal-İş, Petrol-İş, Tüm-Tis) gece evlerinden gözaltına alındı. Filistin Kurtuluş Örgütü, İsrail’i resmen meşru bir devlet olarak tanıdı.
2000	Yoksulluğa, savaşa, ırkçılığa, şiddete, tacize ve tecavüze karşı 2000 Yılı Dünya Kadın Yürüyüşü’ne destek için Sirkeci Postanesi önünde toplanıp basın açıklamasıyla Birleşmiş Milletler’e kart ve imza göndermek isteyen kadınlardan 50’si dövülerek gözaltına alındı. Yoksulluğa, savaşa, ırkçılığa, şiddete, tacize ve tecavüze karşı 2000 Yılı Dünya Kadın Yürüyüşü
2001	Brezilya’da hapishanelerde sık sık ayaklanan Birinci Kent Kumandası (PCC) adlı suçlu grubu siyasi parti kurdu. Partinin adı Hapsolmuşlar Cemiyetinin Partisi oldu. Şubat’ta ülkedeki büyük ayaklanmada 19 kişi öldürüldü. PCC pencerelere barış, adalet, özgürlük yazılı dövizler astı.
2003	İdari Kararlar ile Mahkeme Kararlarının İcrası Hakkında Tavsiye Kararı, Avrupa Kosneyi Bakanlar Komitesince, Bakan Vekillerinin 9 Eylül 2003 tarihli 851. toplantısında “İdare Hukuku Alanında İdari Kararlar ile Mahkeme Kararlarının İcrası Hakkında Rec (2003) 16 Sayılı Tavsiye Kararı” adıyla kabul edildi.
2003	Avrupa Konseyi üyesi Ermenistan’da parlamento, ölüm cezasını kaldıran yasayı onayladı.
2009	Ankara 4. Ağır Ceza Mahkemesi, 28 yıldır süren Adana Devrimci Yol davasının sekiz sanığını anayasal düzeni silah zoruyla değiştirmeye kalkışmak suçundan müebbet hapis cezasına çarptırdı.
2011	Gazeteci Ahmet Şık, Nedim Şener ve Soner Yalçın’ın da aralarında bulunduğu 12’si tutuklu 14 kişi hakkındaki iddianame kabul edildi. Şık, 2016’da yeniden tutuklandı. 2018’de parlamentoya girdi. Ahmet Şık
2024	Narin Güran cinayeti soruşturmasıyla ilgili Diyarbakır 5’inci Sulh Ceza Hakimliği’nin verdiği yayın yasağının kaldırılması kararı RTÜK’ün resmi internet sitesinde yayımlandı.
2024	Engin Polat ve 3 sanığın tahliye kararına yapılan itirazın reddedilmesi üzerine savcılık tarafından bir üst mahkemeye başvuruldu. Anadolu 11. Ağır Ceza Mahkemesi de itirazı reddetti.
2024	Anayasa Mahkemesi (AYM), CHP’nin 7’inci Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun, 9 Ekim 2012 tarihindeki grup toplantısında, Ahmet Davutoğlu’na yönelik “çapsız”, “ileri derecede geri zekalı” sözlerini “ifade özgürlüğü” kapsamında değerlendirdi.
2024	Avrupa Birliği (AB) Komisyonunun Komşuluk ve Genişlemeden Sorumlu Üyesi Oliver Varhelyi, Türkiye ile ilişkileri canlandırmak için aktif iletişimde olunduğunu, daha fazla yüksek düzeyli diyalog ve Gümrük Birliği’nin güncellenmesi gibi konularda yakın gelecekte adım atılmasını beklediğini söyledi.

2026	Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, yaptığı açıklamada , uygun koruma önlemleri alınmadığı takdirde yapay zekanın insanlar tarafından kontrol edilemez hale gelebileceği konusunda uyardı. BM uzmanları yayınladıkları basın açıklaması ile, hem Amerika Birleşik Devletleri hükümetine hem de Tennessee eyaletine, 21 yaşında bir gençken işlediği suçtan dolayı idam cezasına çarptırılan Christa Pike‘ın infazının durdurulması çağrısında bulundu Küçükçekmece’de eski polis memuru Cemil Koç tarafından öldürülen ve cesedi Eyüpsultan’da bir yol kenarında bulunan üniversite öğrencisi Ayşe Tokyaz (22) cinayetine ilişkin davada sanık hakkında, “kadına karşı tasarlayarak ve canavarca hisle eziyet çektirerek öldürme” suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verildi. Uluslararası Aile Hukuku Derneği’nin 19. Dünya Konferansı, Pîrî Reis Üniversitesi ev sahipliğinde 9–12 Eylül 2026 tarihleri arasında İstanbul’da başladı. Türk Medeni Kanunu’nun 100. yıl dönümüne denk gelen etkinlik, “Aile Hukuku ve Kırılganlık” (Family Law & Vulnerability) ana temasıyla düzenleniyor. Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı, Üsküdar Belediye Meclisi’nin üç üyesinin şikâyetleri üzerine YENİ Parti İstanbul İl Başkanı Özgür Çelik ve İlçe Başkanı Berk Tütüncü hakkında soruşturma başlattı. Meclis üyeleri, Üsküdar Belediye başkan vekilliği seçimine ilişkin iradelerinin fesada uğratılmasına yönelik tehdit, hakaret ve baskıya maruz kaldıklarını öne sürdü. 51’i tutuklu 414 sanıklı Ekrem İmamoğlu Suç Örgütü Davasına 78’inci gün duruşmasıyla Silivri’de devam edildi. Kamuoyunda “Sisi” olarak tanınan Seyhan Soylu, hakkında yürütülen soruşturma kapsamında tutuklandı.