Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tescili Sözleşmesi

Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tescili Sözleşmesi (Convention on Registration of Objects Launched into Outer Space), uzaya gönderilen cisimlerin ulusal ve uluslararası düzeyde tesciline ilişkin kuralları belirleyen ve devletlerin uzay faaliyetlerinden doğan sorumluluklarının belirlenmesine katkı sağlayan bir uluslararası uzay hukuku sözleşmesidir. Sözleşme, 1962’den itibaren Birleşmiş Milletler Hukuk Alt Komitesi tarafından incelenip müzakere edilmiş, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 12 Kasım 1974’te 3235 (XXIX) sayılı kararla kabul edilmiş, 14 Ocak 1975’te imzaya açılmış ve 15 Eylül 1976’da yürürlüğe girmiştir.

Türkiye, Sözleşmeye 5151 sayılı Kanun’la katılmayı uygun bulmuş; söz konusu Kanun 28 Nisan 2004’te kabul edilmiş ve 4 Mayıs 2004’te yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tescili Sözleşmesi

Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tescili Sözleşmesi, uzaya gönderilen cisimlerin ulusal ve uluslararası düzeyde tesciline ilişkin kuralları belirleyen ve devletlerin uzay faaliyetlerinden doğan sorumluluklarının belirlenmesine katkı sağlayan bir uluslararası uzay hukuku sözleşmesidir.

Sözleşme uyarınca, Dünya çevresinde yörüngeye girmek veya daha uzağa gitmek amacıyla fırlatılan uzay cisimlerinin, fırlatan devlet tarafından ulusal bir tescil sistemine kaydedilmesi ve bu tescilin Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’ne bildirilmesi öngörülmektedir. BM Genel Sekreteri ise taraf devletler tarafından sağlanan bilgilerin tutulduğu uluslararası bir Tescil Sistemini muhafaza etmektedir. Tescil kapsamında uzay cismini fırlatan devlet veya devletlerin adı, cismin adı veya tescil numarası, fırlatılma tarihi ve yeri, temel yörünge parametreleri ve uzay cisminin genel işlevi gibi bilgilerin bildirilmesi gerekmektedir.

Sözleşme, uzay cisimlerinin tespit ve teşhis edilmesini, uzay faaliyetlerinin uluslararası hukuk çerçevesinde izlenebilirliğini ve devletlerin uzay faaliyetleri bakımından üstlendikleri uluslararası yükümlülüklerin uygulanmasını güçlendirmektedir. Ayrıca uzay cisimlerinin neden olduğu zararlara ilişkin uluslararası sorumluluk rejimiyle bağlantılı bir tescil mekanizması oluşturmaktadır.