15 Eylül – Hukuk Takvimi 

15 Eylül – Hukuk Takvimi
1616  Avrupa’da aristokrat olmayan ilk ücretsiz devlet okulu İtalya’nın Frascati kentinde açıldı.
1787 Philadelphia’daki Anayasa Konvansiyonu, 15 Eylül 1787’de metin üzerindeki çalışmalarını tamamladı ve Anayasa’nın değiştirilmiş son hâlini oybirliğiyle kabul etti. Aynı gün, hiçbir eyaletin rızası olmaksızın Senato’daki eşit temsil hakkından yoksun bırakılamayacağı ilkesi kabul edildi.
1820 Portekiz’de Lizbon Liberal Devrimi başladı. 15 Eylül 1820’de Lizbon’da başlayan anayasal hareket, Portekiz’de mutlakiyetçi yönetimden anayasal yönetime geçişin önemli aşamalarından biri oldu. Hareketin devamında 1822 Portekiz Anayasası kabul edildi.
1821  Guatemala, İspanyol İmparatorluğu’ndan bağımsızlığını ilan etti.  
1857
  • ABD’nin 27. Başkanı ve ABD Yüksek Mahkemesi Başkanı William Howard Taft doğdu.
  • New Yorklu Timothy Alder, bir dizgi makinesinin patentini aldı.
1863 Başkan Abraham Lincoln, askerî makamların gerekli gördükleri durumlarda habeas corpus güvencesini askıya alabileceğini açıkladı.
1870 Hollanda, 15 Eylül 1870’te kabul ettiği kanunla barış dönemindeki suçlar için ölüm cezasını tamamen kaldıran ilk Avrupa ülkelerinden biri oldu. Bu tarihi karar, ceza hukukunda modernleşme ve insan hakları odaklı dönüşümün en önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edilmektedir.
1898 New York, Rochester’da Ulusal Afro-Amerikan Konseyi kuruldu.
 1908

İzmir-Turgutlu’da Demiryolu Kumpanyasının memur ve işçileri, ücretlerinin yükseltilmesi, iş gününün kısaltılması, hafta tatilinin kabulü, ihtiyarlık sandığının kurulması, terfilerin liyakate göre yapılması talepleriyle greve gitti. 18 Eylül’de tekrar işbaşı yapıldı.

 1910   İlk Türk sosyalist siyasi partisi olan Osmanlı Sosyalist Fırkası kuruldu.
 1917 Başbakan Aleksandr Kerenskiy, Rusya’da cumhuriyeti ilan etti.
 1929 Hukukçu ve Anayasa hukuku profesörü Mümtaz Soysal dünyaya geldi. (Ölümü: 11 Kasım 2019, İstanbul)

Prof. Dr. Mümtaz Soysal
1935 Nazi Almanyası’nda Reichstag tarafından Reich Vatandaşlık Yasası ile Alman Kanının ve Alman Onurunun Korunması Yasası kabul edildi. Nürnberg Yasaları olarak bilinen bu düzenlemeler, Yahudileri Reich vatandaşlığından dışlamış ve Almanlarla Yahudiler arasındaki evlilikleri yasaklamıştır. Irkçı ayrımcılığın hukuk yoluyla kurumsallaştırılmasının en önemli tarihsel örneklerinden biridir
 1946 Bulgaristan’da 8 Eylül’de yapılan oylamada halkın %93’ünün oyu ile monarşiye son verildi. Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşu ilan edildi.
1952

Eritre’nin Etiyopya ile federasyonu yürürlüğe girdi. Birleşik Krallık’ın yönetimi Eritre ve Etiyopya’nın oluşturduğu federal yönetime devretmesiyle, Birleşmiş Milletler tarafından öngörülen Eritre Federasyonu uygulamaya konuldu.

 1955 Türk Parasının Kıymetinin Korunması hakkındaki kararname yürürlüğe girdi.
 1959 Avukat ve Amerika Birleşik Devletleri Senatörü Mark Kirk doğdu. 

Mark Kirk
1961 27 Mayıs 1960 askeri darbesi sonrası kurulan Yassıada Yüksek Adalet Divanı kararları açıklandı. Aralarında eski cumhurbaşkanı Celal Bayar’ın da bulunduğu 15 kişiye idam, 31 kişiye ömür boyu hapis, 408 kişiye çeşitli hapis cezaları, 133 kişiye de beraat kararı verildi.

Adnan Menderes’in İdamı asılarak gerçekleştirilmişti.
 1975 Türk-Alman Tarım Anlaşması, Bonn’da imzalandı. 
 1976

Anayasa Mahkemesi, CHP’nin başvurusu üzerine incelediği kamu iktisadi kuruluşları hisselerinin yüzde 49’una kadar olan bölümlerinin özel sektöre satılmasına ilişkin yasa maddesini iptal etti.

1976 Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tescili Sözleşmesi, uzay cisimlerinin tesciline ilişkin uluslararası kuralları belirleyen uzay hukuku sözleşmesidir. 1974’te kabul edilmiş ve 15 Eylül 1976’da yürürlüğe girmiştir. Türkiye, Sözleşmeye 5151 sayılı Kanun’la 2004 yılında katılmıştır.
 1980

12 Eylül Askeri darbesinden sonraki günlerde grev ve lokavtlar kaldırıldı. 14 Eylül’de darbe öncesinde grevde olan yaklaşık 51 bin işçi, MGK’nın grev ve lokavt yasağı kararının ardından işbaşı yaptı. Belediye başkanları görevlerinden alınmaya başladı ve yerlerine çoğunlukla subaylar atandı. Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK), Milliyetçi İşçi Sendikaları Konfederasyonu (MİSK) ve Hak-İş’in bankalardaki paraları bloke edildi. Sendika yöneticileri ile işyeri temsilcileri teslim olmaya başladı. Eski Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi başkanları Kenan Evren’e “başarı mesajı” gönderdi. 

1981 Sandra Day O’Connor‘ın ABD Yüksek Mahkemesi üyeliğine adaylığı Senato Yargı Komitesi tarafından onaylandı; O’Connor daha sonra Mahkemenin ilk kadın yargıcı oldu.
 1983
  • Hüseyin Karakaş’ın işkenceyle ölümüne sebep olmaktan 3 polise verilen 3’er ay hapis cezası, önceki sicilleri dikkate alınarak ertelendi. 
  • Milliyet gazetesi yazarlarından Metin Toker ve yazı işleri müdürü Doğan Heper 3’er ay hapis cezasına çarptırıldılar. Doğan Heper’in cezası paraya çevrildi.
  • DİSK’e bağlı Tümka-İş’in (Tüm Kağıt ve Selülöz Sanayi İşçileri Sendikası) 10 yöneticisinin 6-20 yıl arası hapis istemiyle yargılanmasına başlandı. Duruşmada okunan iddianamede yasal olarak kurulan sendikanın yasadışı örgüte dönüştürüldüğü ileri sürüldü.
 1984 Aydınlar Ocağı’nın düzenlediği panelde konuşan Başbakan Turgut Özal yaptığı konuşmada, “Türkiye’yi bölmek isteyenler işe polisten başlıyor, önce polisin yetersiz olduğunu kanıtlamaya çalışıyorlar. İşkence iddialarında bulunuyorlar ve sonuçta ‘polis faşisttir‘, diyorlar” dedi.

 1985 Alman hukukçu ve sosyal siyaset tarihçisi Wolfgang Abendroth, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 2 Mayıs 1906) 

Wolfgang Abendroth
 1987

YÖK’ü protesto için 18 Haziran’da İstanbul Üniversitesi ana kapısının önüne yürüyerek siyah tabut bırakan 11 öğrencinin 2 yıla kadar hapis cezası talebiyle yargılanmasına İstanbul DGM’de devam edildi.

 1989

Cizre/ Yeşilyurt Köyü halkının, Binbaşı Çağlayan tarafından eziyet ettirilip insan dışkısı yedirildiği iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Komisyonu’na yaptıkları başvuru kabul edildi. 

 1990

İstanbul’da bir grup kadın, Medeni Kanun’un kadının çalışmasını kocanın iznine bağlayan 159. maddesinin kaldırılması için topladıkları 2 bin 500 imzalı dilekçeyi Sirkeci Postanesi’nden Anayasa Mahkemesi’ne gönderdi.

 1997
Eşber Yağmurdereli

Avukat Eşber Yağmurdereli hakkındaki mahkumiyet kararının düzeltilmesi talebi Yargıtay tarafından reddedildi. Yağmurdereli 22.5 yıl hapis cezasına hükmedilmişti.

 1999

Avrupa Konseyi Cezai Meselelerde Arabuluculuk Yolu İle İlgili Tavsiye Kararı, “Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Ceza İşlerinde Arabuluculuk Konulu R (99) 19 Sayılı Tavsiye Kararı” adıyla yayınlanmıştır. Tavsiye Kararı, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi delegelerinin 15 Eylül 1999 tarihli 679.oturumunda Bakanlar komitesi tarafından kabul edilmiştir.

 2000

Milli Güvenlik Kurulu’nun (MGK) Türban yasağı yeterince uygulanmıyor uyarısı üzerine YÖK rektörlüklere genelge göndererek  türbana göz yuman öğretim üyelerine yasal işlem yapılacağını bildirdi.    

 2001

F tipi cezaevlerine karşı ölüm orucunda iken tahliye edilip eylemi dışarda sürdürürken hayatını kaybeden DHKP-C’li Ümit Şahingöz için Küçükarmutlu’da cenaze törenine izin vermeyen ve kurulan barikatları panzerle dağıtan polisle protestocu gruplar arasında çıkan çatışmada 30 kişi gözaltına alındı.

 2002

Manisa Etnografya ve Arkeoloji Müzesi soyuldu. Soygunda, Helenistik döneme ait Marsyas ve Roma dönemine ait Eros heykelleri çalındı.

 2004

Tüzüğünde anadilde eğitimi savunduğu gerekçesiyle kapatılması istenen Eğitim-Sen davası, Ankara 2. İş Mahkemesi’nce reddedildi. Mahkeme yargıcı, anadilde eğitim hakkını savunmanın suç olmadığı sonucuna vardı.

 2006

Gazeteci Hrant Dink’in cezasını onaylayan Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun gerekçeli kararı 15 Eylül 2006 tarihinde açıklandı. Kararda, eleştirilerin sert olabileceği, ancak hakaretin kabul edilemez olduğu, Dink’in ustaca bir üslupla Türklüğü aşağıladığı belirtildi. Karara karşı çıkan ve şerh koyan iki yargıç ise “Türkiye’de fikirlerin serbestçe söylenmesinden korkuluyor” düşüncesini savundu.

Hrant Dink, 2007 yılında öldürülmüştü. 
2007 Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, demokrasinin temel ilkelerine dikkat çekmek amacıyla 15 Eylül’ü Uluslararası Demokrasi Günü olarak kabul etti. Gün; insan hakları, hukukun üstünlüğü, siyasal katılım ve demokratik kurumların korunması talebiyle tüm dünyada kutlanmaktadır.
 2008
  • Çanakkale E-Tipi Cezaevi’nde, sekiz yıl önce yapılan ve ‘Hayata Dönüş‘ adı verilen operasyonla ilgili 563 güvenlik görevlisi ve 154 siyasi hükümlünün yargılandığı davada beraat kararı verildi. 
  • Lehman Brothers iflas başvurusunda bulundu. Başvuru, ABD tarihinin o tarihe kadarki en büyük iflası olmuş ve dünya finans hukukunu, iflas hukukunu ve sınır aşan şirketler hukukunu derinden etkileyen çok sayıda davanın başlangıcı olmuştur.
 2009

İstanbul Kadın Platformu, Pameks Tekstil çalışanı 8 kadının Halkalı’da yük taşımak için kullanılan bir servis aracının içinde sele kapılarak ölümünü, İstanbul Büyükşehir Belediyesi önünde protesto etti

 2011 İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi Koordinatörü, Türkiye’de kadın cinayetlerinin sayısının son yedi yılda yüzde 1400 arttığını ve İstanbul’da boşanma başvurularının yüzde 85’inin nedeninin şiddet olduğunu açıkladı.
 2012 Eğitim-Sen öncülüğünde Ankara’da bir araya gelen on binlerce kişi 4+4+4 eğitim sistemine karşı tepki göstermek için bir miting düzenledi.
 2024 Kemal Çağlar Temel’in 10 Eylül’de uğradığı silahlı saldırıda hayatını kaybetmesine ilişkin gözaltına alınan 17 kişi tutuklandı. Cinayet Üsküdar ilçesine bağlı Burhaniye Mahallesi Burhaniye Abdullahağa Caddesi’ndeki kozmetik ürünleri satan bir firmanın önünde işlenmişti.
2024 Venezuela İçişleri Bakanı Diosdado Cabello, 400 silahın ele geçirildiği operasyonda, “Maduro’ya suikast planlamak ve terörist eylemler düzenlemek için hazırlık yapmak’ iddiasıyla 3 ABD’li, 2 İspanyol ve bir Çekya vatandaşının tutuklandığını açıkladı.
2024

Yalova’da kiracı A.S., tahliye işlemleri için işlem yaptırması nedeniyle mülk sahibi K.A.’nın cinsel organını kesti. Ev sahibi tedaviye alındı. Kiracı, çıkarıldığı Nöbetçi Sulh Ceza Hakimliğinde tutuklandı.

2024 Ele geçirdikleri gizli bilgileri MOSSAD’la paylaştığı iddia edilen 20 sanık hakkında, 18 yıl 9’ar aydan 45’er yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açıldı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nca hazırlanan iddianamede, 16’sı tutuklu 20 sanığın İsrail Dış İstihbarat Servisi MOSSAD adına “uluslararası casusluk” faaliyeti yaptıkları iddia edildi. İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kabul edilen iddianame kapsamında sanıklar, 2024 Kasım ayında Marmara Cezaevi’nin karşısındaki duruşma salonunda hakim karşısına çıkacak.
15 Eylül – Hukuk Takvimi

Hukuk Ansiklopedisi sitesinden daha fazla şey keşfedin

Subscribe to get the latest posts sent to your email.

İlgili Konular

Daha Fazla

    Yeni

    16 Eylül – Hukuk Takvimi 

    16 Eylül - Hukuk Takvimi  1928 Amerikalı kadın hakim Patricia Wald,...

    Adil Yargılanma Hakkı

    Adil Yargılanma Hakkı, Evrensel İnsan Hakları Bildirisinin 10. maddesinde "Herkes, haklarının...

    Reis Bey

    Reis Bey, Necip Fazıl Kısakürek tarafından yazılmış, tiyatro eseri...

    Uluslararası Demokrasi Günü

    Uluslararası Demokrasi Günü, Birleşmiş Milletler tarafından her yıl 15...

    Sami Selçuk

    Prof. Dr. Sami Selçuk, 1937 tarihinde Konya-Taşkent'te doğmuş, 1955'te...

    Demokrasi Üzerine Evrensel Bildirge

    Demokrasi Üzerine Evrensel Bildirge Parlamentolararası Konsey'in 161. oturumunda oylama yapılmadan...

    Sandra Day O’Connor

    Sandra Day O’Connor, 26 Mart 1930’da El Paso, Teksas’ta...

    Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tescili Sözleşmesi

    Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tescili Sözleşmesi (Convention on Registration of...

    William Howard Taft

    William Howard Taft, 15 Eylül 1857’de Cincinnati, Ohio’da doğan...

    15 Kasım – Hukuk Takvimi

    15 Kasım - Hukuk Takvimi 1280 13. yüzyıl Alman skolastik filozofu...