15 Eylül – Hukuk Takvimi
| 1616 | Avrupa’da aristokrat olmayan ilk ücretsiz devlet okulu İtalya’nın Frascati kentinde açıldı. |
| 1787 | Philadelphia’daki Anayasa Konvansiyonu, 15 Eylül 1787’de metin üzerindeki çalışmalarını tamamladı ve Anayasa’nın değiştirilmiş son hâlini oybirliğiyle kabul etti. Aynı gün, hiçbir eyaletin rızası olmaksızın Senato’daki eşit temsil hakkından yoksun bırakılamayacağı ilkesi kabul edildi. |
| 1820 | Portekiz’de Lizbon Liberal Devrimi başladı. 15 Eylül 1820’de Lizbon’da başlayan anayasal hareket, Portekiz’de mutlakiyetçi yönetimden anayasal yönetime geçişin önemli aşamalarından biri oldu. Hareketin devamında 1822 Portekiz Anayasası kabul edildi. |
| 1821 | Guatemala, İspanyol İmparatorluğu’ndan bağımsızlığını ilan etti. |
| 1857 |
|
| 1863 | Başkan Abraham Lincoln, askerî makamların gerekli gördükleri durumlarda habeas corpus güvencesini askıya alabileceğini açıkladı. |
| 1870 | Hollanda, 15 Eylül 1870’te kabul ettiği kanunla barış dönemindeki suçlar için ölüm cezasını tamamen kaldıran ilk Avrupa ülkelerinden biri oldu. Bu tarihi karar, ceza hukukunda modernleşme ve insan hakları odaklı dönüşümün en önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edilmektedir. |
| 1898 | New York, Rochester’da Ulusal Afro-Amerikan Konseyi kuruldu. |
| 1908 |
İzmir-Turgutlu’da Demiryolu Kumpanyasının memur ve işçileri, ücretlerinin yükseltilmesi, iş gününün kısaltılması, hafta tatilinin kabulü, ihtiyarlık sandığının kurulması, terfilerin liyakate göre yapılması talepleriyle greve gitti. 18 Eylül’de tekrar işbaşı yapıldı. |
| 1910 | İlk Türk sosyalist siyasi partisi olan Osmanlı Sosyalist Fırkası kuruldu. ![]() |
| 1917 | Başbakan Aleksandr Kerenskiy, Rusya’da cumhuriyeti ilan etti. |
| 1929 | Hukukçu ve Anayasa hukuku profesörü Mümtaz Soysal dünyaya geldi. (Ölümü: 11 Kasım 2019, İstanbul) |
| 1935 | Nazi Almanyası’nda Reichstag tarafından Reich Vatandaşlık Yasası ile Alman Kanının ve Alman Onurunun Korunması Yasası kabul edildi. Nürnberg Yasaları olarak bilinen bu düzenlemeler, Yahudileri Reich vatandaşlığından dışlamış ve Almanlarla Yahudiler arasındaki evlilikleri yasaklamıştır. Irkçı ayrımcılığın hukuk yoluyla kurumsallaştırılmasının en önemli tarihsel örneklerinden biridir |
| 1946 | Bulgaristan’da 8 Eylül’de yapılan oylamada halkın %93’ünün oyu ile monarşiye son verildi. Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşu ilan edildi. |
| 1952 |
Eritre’nin Etiyopya ile federasyonu yürürlüğe girdi. Birleşik Krallık’ın yönetimi Eritre ve Etiyopya’nın oluşturduğu federal yönetime devretmesiyle, Birleşmiş Milletler tarafından öngörülen Eritre Federasyonu uygulamaya konuldu. |
| 1955 | Türk Parasının Kıymetinin Korunması hakkındaki kararname yürürlüğe girdi. |
| 1959 | Avukat ve Amerika Birleşik Devletleri Senatörü Mark Kirk doğdu. |
| 1961 | 27 Mayıs 1960 askeri darbesi sonrası kurulan Yassıada Yüksek Adalet Divanı kararları açıklandı. Aralarında eski cumhurbaşkanı Celal Bayar’ın da bulunduğu 15 kişiye idam, 31 kişiye ömür boyu hapis, 408 kişiye çeşitli hapis cezaları, 133 kişiye de beraat kararı verildi.
|
| 1975 | Türk-Alman Tarım Anlaşması, Bonn’da imzalandı. |
| 1976 |
Anayasa Mahkemesi, CHP’nin başvurusu üzerine incelediği kamu iktisadi kuruluşları hisselerinin yüzde 49’una kadar olan bölümlerinin özel sektöre satılmasına ilişkin yasa maddesini iptal etti. |
| 1976 | Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tescili Sözleşmesi, uzay cisimlerinin tesciline ilişkin uluslararası kuralları belirleyen uzay hukuku sözleşmesidir. 1974’te kabul edilmiş ve 15 Eylül 1976’da yürürlüğe girmiştir. Türkiye, Sözleşmeye 5151 sayılı Kanun’la 2004 yılında katılmıştır. |
| 1980 |
12 Eylül Askeri darbesinden sonraki günlerde grev ve lokavtlar kaldırıldı. 14 Eylül’de darbe öncesinde grevde olan yaklaşık 51 bin işçi, MGK’nın grev ve lokavt yasağı kararının ardından işbaşı yaptı. Belediye başkanları görevlerinden alınmaya başladı ve yerlerine çoğunlukla subaylar atandı. Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK), Milliyetçi İşçi Sendikaları Konfederasyonu (MİSK) ve Hak-İş’in bankalardaki paraları bloke edildi. Sendika yöneticileri ile işyeri temsilcileri teslim olmaya başladı. Eski Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi başkanları Kenan Evren’e “başarı mesajı” gönderdi. |
| 1981 | Sandra Day O’Connor‘ın ABD Yüksek Mahkemesi üyeliğine adaylığı Senato Yargı Komitesi tarafından onaylandı; O’Connor daha sonra Mahkemenin ilk kadın yargıcı oldu. |
| 1983 |
|
| 1984 | Aydınlar Ocağı’nın düzenlediği panelde konuşan Başbakan Turgut Özal yaptığı konuşmada, “Türkiye’yi bölmek isteyenler işe polisten başlıyor, önce polisin yetersiz olduğunu kanıtlamaya çalışıyorlar. İşkence iddialarında bulunuyorlar ve sonuçta ‘polis faşisttir‘, diyorlar” dedi. |
|
|
|
|
|
|
| 1985 | Alman hukukçu ve sosyal siyaset tarihçisi Wolfgang Abendroth, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 2 Mayıs 1906) |
| 1987 |
YÖK’ü protesto için 18 Haziran’da İstanbul Üniversitesi ana kapısının önüne yürüyerek siyah tabut bırakan 11 öğrencinin 2 yıla kadar hapis cezası talebiyle yargılanmasına İstanbul DGM’de devam edildi. |
| 1989 |
Cizre/ Yeşilyurt Köyü halkının, Binbaşı Çağlayan tarafından eziyet ettirilip insan dışkısı yedirildiği iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Komisyonu’na yaptıkları başvuru kabul edildi. |
| 1990 |
İstanbul’da bir grup kadın, Medeni Kanun’un kadının çalışmasını kocanın iznine bağlayan 159. maddesinin kaldırılması için topladıkları 2 bin 500 imzalı dilekçeyi Sirkeci Postanesi’nden Anayasa Mahkemesi’ne gönderdi. |
| 1997 |
![]() Avukat Eşber Yağmurdereli hakkındaki mahkumiyet kararının düzeltilmesi talebi Yargıtay tarafından reddedildi. Yağmurdereli 22.5 yıl hapis cezasına hükmedilmişti. |
| 1999 |
Avrupa Konseyi Cezai Meselelerde Arabuluculuk Yolu İle İlgili Tavsiye Kararı, “Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Ceza İşlerinde Arabuluculuk Konulu R (99) 19 Sayılı Tavsiye Kararı” adıyla yayınlanmıştır. Tavsiye Kararı, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi delegelerinin 15 Eylül 1999 tarihli 679.oturumunda Bakanlar komitesi tarafından kabul edilmiştir. |
| 2000 |
Milli Güvenlik Kurulu’nun (MGK) Türban yasağı yeterince uygulanmıyor uyarısı üzerine YÖK rektörlüklere genelge göndererek türbana göz yuman öğretim üyelerine yasal işlem yapılacağını bildirdi. |
| 2001 |
F tipi cezaevlerine karşı ölüm orucunda iken tahliye edilip eylemi dışarda sürdürürken hayatını kaybeden DHKP-C’li Ümit Şahingöz için Küçükarmutlu’da cenaze törenine izin vermeyen ve kurulan barikatları panzerle dağıtan polisle protestocu gruplar arasında çıkan çatışmada 30 kişi gözaltına alındı. |
| 2002 |
Manisa Etnografya ve Arkeoloji Müzesi soyuldu. Soygunda, Helenistik döneme ait Marsyas ve Roma dönemine ait Eros heykelleri çalındı. |
| 2004 |
Tüzüğünde anadilde eğitimi savunduğu gerekçesiyle kapatılması istenen Eğitim-Sen davası, Ankara 2. İş Mahkemesi’nce reddedildi. Mahkeme yargıcı, anadilde eğitim hakkını savunmanın suç olmadığı sonucuna vardı. |
| 2006 |
Gazeteci Hrant Dink’in cezasını onaylayan Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun gerekçeli kararı 15 Eylül 2006 tarihinde açıklandı. Kararda, eleştirilerin sert olabileceği, ancak hakaretin kabul edilemez olduğu, Dink’in ustaca bir üslupla Türklüğü aşağıladığı belirtildi. Karara karşı çıkan ve şerh koyan iki yargıç ise “Türkiye’de fikirlerin serbestçe söylenmesinden korkuluyor” düşüncesini savundu.
|
| 2007 | Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, demokrasinin temel ilkelerine dikkat çekmek amacıyla 15 Eylül’ü Uluslararası Demokrasi Günü olarak kabul etti. Gün; insan hakları, hukukun üstünlüğü, siyasal katılım ve demokratik kurumların korunması talebiyle tüm dünyada kutlanmaktadır. |
| 2008 |
|
| 2009 |
İstanbul Kadın Platformu, Pameks Tekstil çalışanı 8 kadının Halkalı’da yük taşımak için kullanılan bir servis aracının içinde sele kapılarak ölümünü, İstanbul Büyükşehir Belediyesi önünde protesto etti |
| 2011 | İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi Koordinatörü, Türkiye’de kadın cinayetlerinin sayısının son yedi yılda yüzde 1400 arttığını ve İstanbul’da boşanma başvurularının yüzde 85’inin nedeninin şiddet olduğunu açıkladı. |
| 2012 | Eğitim-Sen öncülüğünde Ankara’da bir araya gelen on binlerce kişi 4+4+4 eğitim sistemine karşı tepki göstermek için bir miting düzenledi. |
| 2024 | Kemal Çağlar Temel’in 10 Eylül’de uğradığı silahlı saldırıda hayatını kaybetmesine ilişkin gözaltına alınan 17 kişi tutuklandı. Cinayet Üsküdar ilçesine bağlı Burhaniye Mahallesi Burhaniye Abdullahağa Caddesi’ndeki kozmetik ürünleri satan bir firmanın önünde işlenmişti. |
| 2024 | Venezuela İçişleri Bakanı Diosdado Cabello, 400 silahın ele geçirildiği operasyonda, “Maduro’ya suikast planlamak ve terörist eylemler düzenlemek için hazırlık yapmak’ iddiasıyla 3 ABD’li, 2 İspanyol ve bir Çekya vatandaşının tutuklandığını açıkladı. |
| 2024 |
Yalova’da kiracı A.S., tahliye işlemleri için işlem yaptırması nedeniyle mülk sahibi K.A.’nın cinsel organını kesti. Ev sahibi tedaviye alındı. Kiracı, çıkarıldığı Nöbetçi Sulh Ceza Hakimliğinde tutuklandı. |
| 2024 | Ele geçirdikleri gizli bilgileri MOSSAD’la paylaştığı iddia edilen 20 sanık hakkında, 18 yıl 9’ar aydan 45’er yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açıldı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nca hazırlanan iddianamede, 16’sı tutuklu 20 sanığın İsrail Dış İstihbarat Servisi MOSSAD adına “uluslararası casusluk” faaliyeti yaptıkları iddia edildi. İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kabul edilen iddianame kapsamında sanıklar, 2024 Kasım ayında Marmara Cezaevi’nin karşısındaki duruşma salonunda hakim karşısına çıkacak. |

Hukuk Ansiklopedisi sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.







Yorum yazabilmek için oturum açmalısınız.