13 Mayıs – Hukuk Takvimi / Hukuk Tarihinde Bugün
1277 |
Karamanoğlu Mehmet Bey, Konya şehrini Karamanoğulları topraklarına kattıktan sonra Türkçeyi resmî dil ilan etti. |
1869 |
Şair ve milletvekili Mehmet Emin Yurdakul doğdu. (Ölümü: 14 Ocak 1944) Mekteb-i Mülkiye’nin İdadi bölümünden ayrıldı, devlet memurluğuna başladı. 1899’da kaydolduğu İstanbul Hukuk Mektebi’ne bir süre devam etti, öğrenimini ABD’de sürdürmek için bu okuldan ayrıldı; ancak bu isteğini gerçekleştiremedi ve devlet memurluğuna döndü. Türk Millî Edebiyat akımının öncü şairleri arasında yer aldı. Ulusçu, halkçı görüşleri savunan şiirler yazdı. Türk Şairi, Millî Şair olarak anıldı. |
1880 |
Hukukçu, diplomat, Milletvekili ve Millet Partisi Genel Başkanı Mehmed Enis Akaygen 13 Mayıs 1880’de Filibe’de dünyaya geldi. |
1899 |
Portekizli devlet adamı Sebastião José de Carvalho e Melo dünyaya geldi. (13 Mayıs 1699, Lizbon — 15 Mayıs 1782, Pombal) akademik çalışmalarına devam etti, hukuk ve tarih okudu ve 1734’te kraliyet tarih topluluğuna kabul edildi. 1738’de Büyük Britanya’ya Portekiz büyükelçisi olarak atandı ve ilk üst düzey kamusal görevini burada yaptı. 1740’ta Kraliyet Cemiyeti’ne seçildi. 1745’te Avusturya’da Portekiz büyükelçisi olarak görev yaptı. 1750 – 1777 yılları arasında kraliyet hükümetlerinde bugünkü bakanlık ve başbakanlık makamlarına denk gelen görevlerde bulundu. Portekiz ekonomisinde köklü yenilikler yaptı ve ülke çapında gelişme sağladı. |
1888 |
Brezilya’da kölelik kesin olarak kaldırıldı. Yasanın çıkmasında; kölelik karşıtı eylemlerin yanı sıra, köle sahibi olmanın, yeni gelen Avrupalı göçmenleri çalıştırmaktan daha masraflı olmasının da etkisi vardı. |
1919 |
Fransız hukukçu, siyasetçi ve direnişçi Pierre Sudreau doğdu. (Ölümü: 22 Ocak 2012) Hür Siyasal Bilgiler Okulu’nda hukuk ve edebiyat eğitimini tamamladı. 1945’te İçişleri Bakanlığı’nda görevler aldı. 1947 yılında Ulusal Polis Müdürlüğü Genel İşler ve İdare Müdürü oldu. 1949’da ise İçişleri Bakanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü görevine atandı. 1951-1955 yılları arasında Loir-et-Cher valisi oldu ve 32 yaşında en genç Fransız vali unvanını aldı. 1955’te Paris Bölgesi Şehircilik ve Yapı Komiseri olarak atandı ve 1958 yılına dek bu görevde kaldı. Charles de Gaulle’ün son başbakanlığı döneminde Yapı Bakanı oldu. 1959’da Charles de Gaulle’ün cumhurbaşkanı olması ardından Başbakan Michel Debré‘nin hükümetinde de yer aldı. 1. Georges Pompidou Hükümeti‘nde Milli Eğitim Bakanı olarak görev aldı. |
1920 |
9-13 Mayıs 1920 tarihinde Büyük Edirne Kongresi yapıldı. |
1921 |
İstanbul’daki İtilaf Devletleri yüksek komiserleri (Pell, Rumbold, Garroni) boğazları “tarafsız bölge” ilan etti. |
1926 |
TBMM’de “Sıtma Mücadelesi Kanunu” kabul edildi. |
1929 |
TBMM’de “Ticaret Kanunu” kabul edildi. |
1929 |
Alman Hukukundan esinlenilerek hazırlanan Deniz Ticareti Kanunu 13 Mayıs 1929 tarihinde kabul edildi. |
1930 |
Norveç tarihindeki en önemli şahsiyetlerden biri olan, bilim insanı ve diplomat, 1922 yılı Nobel Barış Ödülü sahibi Fridtjof Nansen yaşamını yitirdi. (10 Ekim 1861 – 13 Mayıs 1930) Milletler Cemiyeti’ndeki çalışmaları ile öne çıkmıştır. 13 Mayıs 1930 tarihinde, evinde bir kalp krizi sonucu yaşamını yitirmiştir. td> |
1945 |
Kara Panter Partisi aktivisti ve hukuk profesörü Kathleen Neal Cleaver doğdu. Oberlin College’da ve daha sonra Barnard College’da eğitim gördü. Marksist-Leninist Kara Panter Partisi üyeliği yaptı ve Parti’nin karar alma birimindeki ilk kadın üye oldu. Parti sözcülüğünü ve basın sekreterliğini yürüttü. 2003 yapımı Tupac: Resurrection adlı filmde ve 2011 yapımı The Black Power Mixtape adlı belgeselde rol aldı. Günümüzde Yale Üniversitesi‘nde öğretim üyeliği yapmaktadır. |
1949 |
Zincirli Hürriyet Gazetesi sahibi ve Yazı İşleri Müdürü Mehmet Ali Aybar ile –2 Nisan 1948’de öldürüldüğü anlaşılan- Sabahattin Ali hakkında, ”Büyük Millet Meclisi’nin manevi şahsiyetine yayın yoluyla hakaret”ten yapılan soruşturmada Aybar için tutuklama kararı çıkarıldı. |
1949 |
Yazar Rıfat Ilgaz, Cumhurbaşkanı’na hakaretten üç yıl, Mısır Kralı ve İran Şahı’na hakaretten yedi ay, Aziz Nesin de Mısır Kralı ve İran Şahı’na yayın yoluyla hakaretten yedi ay hapis cezası aldı. |
1950 |
Ereğli Kömür İşletmeleri’nde Türkiye’nin ilk siyasal grevi yapıldı. |
1952 |
Türkiye ile Hindistan Dostluk Antlaşması, 14 Aralık 1951 tarihinde Hindistan ile Türkiye Cumhuriyeti arasında Ankara’da imzalandı. 5 Mayıs 1952 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edildi, Bakanlar Kurulu tarafından 8 Mayıs 1952’de onaylandı ve Türkiye ile Hindistan Dostluk Antlaşmasının onanmasına dair Kanun 13 Mayıs 1952 tarihli Resmî Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdi. |
1958 |
Velcro, marka olarak tescillendi. |
1965 |
Batı Almanya, İsrail’i tanıdı. Karar nedeniyle dokuz Arap ülkesi, Batı Almanya ile ilişkisini kesti. |
1966 |
“Türkiye’yi kurtaracak tek yol sosyalizmdir” başlıklı yazısında komünizm propagandası yaptığı iddiasıyla Şadi Alkılıç 45 yıl önce bugün 6 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı. |
1965 |
1402 Sayılı Tarihli Sıkıyönetim Kanunu kabul edildi. |
1977 |
Mahpusların Islahına Dair Asgari Standart Kurallar, 1955’te Cenevre’de toplanan Suçların Önlenmesi ve Suçluların Islahı’na ilişkin Birinci Birleşmiş Milletler Konferansı tarafından kabul edildi, Ekonomik ve Sosyal Konsey tarafından 31 Temmuz 1957 tarih ve 663 C (XXIV) sayılı ve 13 Mayıs 1977 tarih ve 2076 (LXII) sayılı kararlarla benimsendi. |
1981 |
İskenderun’da 9 Haziran 1980’de sağ görüşlü Sulhi Adsoy’u öldüren sol görüşlü militan Ali Aktaş (Ağtaş), ölüm cezasına çarptırıldı. Ölüm cezası Askerî Yargıtay 5. Dairesi tarafından 28 Nisan 1982’de onandı. |
1981 |
Türkiye Yazarlar Sendikası (TYS) Genel Sekreteri şair Ataol Behramoğlu, ilk basımı 1976’da yapılan “Ne Yağmur.. Ne Şiirler..” adlı şiir kitabında TCK’nın 159. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle Sıkıyönetim Adli Müşavirliği’nce gözaltına alındı ve kitap toplatıldı. |
1981 |
Abdi İpekçi’nin ölümünden dolayı yargılanırken askeri cezaevinden kaçırılan ülkücü Mehmet Ali Ağca, Vatikan/ San Pietro Meydanı’nda Papa II.Jean Paul’u tabancayla yaraladıktan sonra yakalandı, olayda 2 turist de yaralandı. |
1982 |
Prof. Dr. Tayfun Akgüner, 13 Mayıs 1982’de yardımcı doçent unvanını aldı. |
1987 |
Tek tip öğrenci derneğini protesto yürüyüşünden yargılanan 63 öğrenciden tutuklu olan 31’inden 7’si tahliye edildi. Tutuklu öğrenciler duruşmaya “sevk zinciri” ile -birbirlerine ikişerli zincirlerle bağlı olarak- getirildi, gazetecilerin fotoğraf çekmesi engellendi. |
1988 |
Aralarında Abdullah Öcalan’ın da bulunduğu 94 kişiye askerlik yapmak üzere 3 ay içinde yurda dönme çağrısı yapıldı. Çağrıya uymayanların vatandaşlıktan çıkarılacağı ilan edildi. |
1994 |
Eski İstanbul Su ve Kanalizasyon İşletmesi (İSKİ) Genel Müdürü Ergun Göknel, klor yolsuzluğu davasında 8 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırıldı. |
1996 |
DYP Genel Başkanı Tansu Çiller’in, dolandırıcılıktan yargılanan Selçuk Parsadan’a örtülü ödenekten 5,5 milyar lira verdiği iddia edildi. |
1997 |
İçişleri Bakanlığı, 1993’te öldürülen Uğur Mumcu’nun ailesine, 9,5 milyar liralık maddi tazminat ödedi. |
1998 |
Memur Sendikaları Yasa Tasarısı’nı protesto eden memurlar hakkında, adli tarihin en geniş kapsamlı soruşturması açıldı. |
2000 |
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya Federasyonu’nu oluşturan 89 bölge üzerindeki merkezi otoriteyi arttıran bir kararname çıkarttı. |
2002 |
Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşmesinin onaylanmasına ilişkin 13 Mayıs 2002 tarihli ve 2002/4171 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve resmi Türkçe çeviri, 16 Haziran 2002 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı. |
2005 |
ABD’nin New England eyaletinde, 45 yıldır ilk kez idam gerçekleşti. Sekiz kadına tecavüz edip öldürmek suçundan hüküm giyen Michael Ross, zehirli iğneyle idam edildi. |
2005 |
Özbekistan Andican’da İslamcılıkla suçlanan 23 işadamına verilen ağır cezalar isyan başlattı. Muhalifler cezaevini bastı, işadamları dahil 4 bin kişi kaçma girişiminde bulundu. Akşam saatlerinde isyan bastırıldı. |
2009 |
Kyoto Protokolü, küresel ısınma ve iklim değişikliği ile mücadele konusunda imzalanan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne paralel Birleşmiş Milletler Sözleşmesidir. Kyoto Protokolü, 5 Şubat 2009 tarihli ve 5836 sayılı Kanunla onaylandı. 7 Mayıs 2009 tarih ve 2009/14979 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanarak, 13 Mayıs 2009 tarih ve 27227 Sayılı Resmi Gazete’de yayınlandı. |
2011 |
Yazdıkları “Ergenekon’da Kim Kimdir-Kırk Katır Kırk Satır” kitabından dolayı bir Ergenekon Davası tutuklusunun “gizliliği ihlal ettiler” yönündeki şikayetiyle yargılanan, aynı zamanda Oda TV davasında 67 gündür tutuklu Ahmet Şık ile Ertuğrul Mavioğlu beraat etti. |
2011 |
İstanbul Barosu Başkanı ve 9 Yönetim Kurulu Üyesinin yargılandığı dava kapsamında, Avrupa Savunma Avukatları Örgütü(ECBA) Bildirgesi Türkiye Cumhurbaşkanı ve Adalet Bakanı’na gönderildi. |
2011 |
Çin Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyet Hükümeti arasında “Suçluların iadesi ve cezai konularda karşılıklı adli yardımlaşma anlaşması” imzalandı. Antlaşma, Uygur Türklerinin haklarını savunan çevrelerde tepki ile karşılandı. |
2017 |
Fransız hukukçu ve politikacı Bernard Bosson yaşamını yitirdi. (Doğumu: İş hukuku ve kamu hukuku alanında yüksek öğrenim gördü. 1972’den itibaren avukat olarak çalıştı. 1983’te Annecy belediye başkanı oldu. 2. Jacques Chirac Hükümeti’nde önce yerel yönetimlerden sorumlu ardından da Avrupa işlerinden sorumlu bakan olarak görev aldı, Édouard Balladur Hükümeti’nde ise ulaştırma bakanlığı görevini üstlendi. |
2018 |
Filipinli avukat ve siyasetçi Edgardo Javier Angara yaşamını yitirdi. (Doğumu: 24 Eylül 1934) Filipinler Üniversitesi’nde hukuk eğitimi gördü. 1964 yılında Michigan Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden LL.M. derecesini kazandı. 1971 Anayasa Konvansiyonu’nun bir delegesi oldu. ACCRA Hukuk Bürosunu kurdu ve ülkenin en tanınmış ve prestijli hukuk firması haline geldi.1975’ten 1976’ya kadar Filipin Barosu’nun ve 1979’dan 1981’e kadar Filipinler Entegre Barosu’nun başkanlığını yaptı. 1981’den 1987’ye kadar Angara Filipinler Üniversitesi’nin başkanı olarak görev yaptı. 1992’ye kadar senatör olarak görev yaptı. 1993’ten 1995’e kadar Senato Başkanlığı yaptı. 1999’dan 2001’e kadar Tarım Bakanı olarak görev yaptı. 2001’den 2013’e kadar tekrar Senato’da görev yaptı. |
2019 |
Amerikalı insan hakları aktivisti, yazar ve siyasetçi Unita Zelma Blackwell yaşamını yitirdi. (Doğumu: 18 Mart 1933 ) |
2020 |
İtalyan hukukçu ve siyasetçi Gaetano Gorgoni yaşamını yitirdi. (Doğumu: 26 Ağustos 1933) Bari Üniversitesi‘nde hukuk eğitimi gördü. 1960’dan 1985’e kadar il meclis üyeliği yaptı. Kültür, Kültürel Miras, Avcılık, Balıkçılık ve Turizm meclis üyesi olarak görev yaptı. 1963’ten itibaren Vernole, Lizzanello ve Cavallino’da, ardından 1985’ten 1992’ye kadar Lecce’de belediye meclisi üyesi oldu. 1983’te milletvekili seçildi ve bayındırlık müsteşarlığı görevine getirildi. 1992’den 2006’ya kadar Cavallino belediye başkanı ve 2011’den 2016’ya kadar belediye başkan yardımcı olarak çalıştı. |
2025 |
Avukatlık Mesleğinin Korunmasına İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi, üye devletlerin imzasına açıldı. |