16 Şubat – Hukuk Takvimi
| 1331 |
İtalyan hümanist, edip ve Rönesans Floransa’sının en önemli politik ve kültürel figürlerden Coluccio Salutati (d. 16 Şubat 1331 – ö. 4 Mayıs 1406) dünyaya geldi. Bologno’da noterlik yaptı. Floransalı bilginlere gönderdiği Latince mektuplarla Cicero’ya benzetildi. Papa V. Urbanus’un papalık mahkemesinde çalıştı. Maddi gücünün büyük bir kısmını antik eserleri toplamak için harcadı ve önemli keşiflere imza attı. Ayrıca, Aristoteles ve Platon’a ait eserlerin orijinal Antik Yunanca dilinde okumasını sağladı. |
| 1872 | Beyoğlu Telgrafhanesi işçileri greve çıktı. |
| 1903 | Panama bağımsızlığını kazandı. Amerika Kanal üzerindeki hakları satın aldı. |
| 1912 | Vakıflara 1912 yılında (hicri takvime göre 16 Şubat 1328) çıkarılan “Eşhas-ı Hükmiyenin Emvali Gayrimenkuleye Tasarrufu Hakkında Kanun” ile tüzel kişilik kazandırıldı. Bu sayede diğer vakıflarla birlikte cemaat vakıflarının taşınmaz edinmelerine de imkan tanındı. |
| 1918 | Litvanya, hem Sovyetler Birliği hem de Almanya’dan bağımsızlığını ilan etti. |
| 1925 | Türk Hava Kurumu (THK), 16 Şubat 1925’te Türk Tayyare Cemiyeti adıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip en köklü havacılık kuruluşudur. Cemiyetler Kanununa göre kurulmuş, 5 Ağustos 1925 tarihinde kamu yararına çalışan dernek statüsünü kazanmış ve Türk Hava Kurumu adını almıştır. |
| 1932 | Fransız pedagog, siyasetçi, Milletler Cemiyeti fikrinin öncüsü, yüzbaşı Alfred Dreyfus‘u savunmak için kurulan Fransız İnsan Hakları Birliği’nin kurucularından ve uzun süre başkanlığını yapan Ferdinand Édouard Buisson yaşamını yitirdi (d. 20 Aralık 1841-ö. 16 Şubat 1932) 1927 yılında Ludwig Quidde (1858-1941) ile birlikte Nobel Barış Ödülü’nü almıştır. |
| 1936 | Arjantinli hukukçu film yönetmeni, senaryo yazarı ve politikacı Fernando Solanas doğdu. (Ölümü: 6 Kasım 2020) Tiyatro, müzik ve hukuk eğitimi gördü. 1968’de Latin Amerika’daki yeni-kolonizm ve şiddet üzerine La Hora de los Hornos, adlı uzun belgesel filmin yönetmenliğini ve yapımcılığını üstlendi. Film birçok uluslararası ödül aldı ve dünyanın pek çok yerinde gösterildi. 1970’lerde Arjantin sinemasını etkileyerek onun sosyal bilinci ve politik sesi olan Grupo Cine Liberación hareketinin öncülerinden oldu. Octavio Getino ile birlikte gelişen ülke film yapımcılarını etkileyen, Hollywood ve otör Avrupa sinemalarına karşı durma görüşünü savunan politik “Üçüncü Sinemaya Doğru” film hareketinin manifestosunu yazdı. 1976’da Paris’e sürgüne gönderildi ve 1983’te Arjantin’e demokrasi geldiğinde geri döndü. Politik filmler yapmayı sürdürdü ve Arjantin Başkanı Carlos Menem’i açıkça eleştirmesi üzerine ayaklarından 6 defa kurşunlandı. 1993’te Frente Grande’den Ulusal Milletvekili seçildi. 2013’ten 2019’a kadar Buenos Aires Şehri’ni Ulusal Senatör olarak temsil etti. 2019’da senatörlük görevinin sona ermesinin ardından Arjantin’in UNESCO Büyükelçisi olarak atandı. |
| 1937 | Wallace Carothers, naylonun patentini aldı. |
| 1938 | Fransız yargıç Claude Jorda doğdu. Ulusal Yargı Okulu’nu bitirdi. Toulouse Siyasal Bilgiler Enstitüsü‘nden mezun oldu. Adalet Bakanlığı merkez yönetiminde yer aldı. Ulusal Yargı Okulu’n da sekreterlik ve müdür yardımcılığı görevinde bulundu. 1982-1985 yıllarında Adalet Bakanlığı Yargı Hizmetleri müdürü olarak görev yaptı. 1985-1992 yıllarında Bordeaux İstinaf Mahkemesi nezdinde Başsavcı, 1992-1994 yıllarında ise Paris İstinaf Mahkemesi nezdinde Başsavcı olarak görev yaptı. 1994’te Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi hakimi olarak seçildi. 1995’te 1. daire başkanı oldu, 1997 ve 2001 yılında tekrar aynı mahkemenin hakimi olarak seçildi. 1999’da ise mahkeme başkanı oldu ve 2003 yılına kadar başkanlık ve hakimlik görevi beraber yürüttü. 2003 yılında Uluslararası Ceza Mahkemesi hakimi olarak seçildi. Fransız Uluslararası Hukuk Derneği üyeliğinde bulundu. Şili, Guatemala, Fildişi Sahili, Mısır, Cezayir, Kanada ve Madagaskar’da Yargısal İşbirliği ile ilgili çeşitli misyonlar üstlendi. Ayrıca Ulusal İltica Hukuku Mahkemesi onursal başkanıdır. Haziran 2011 itibarıyla, Fransız İltica Hakimleri Derneği Yönetimi’nde yer almaktadır. |
| 1944 | Hukukçu ve siyasetçi António Mascarenhas Monteiro dünyaya geldi. Leuven Katolik Üniversitesi‘nde hukuk eğitimi aldı. 1977 ile 1980 yılları arasında, Atlas okyanusundaki Yeşil Burun Adaları ulusal meclisinde genel sekreterlik görevini üstlendi. 1980 yılında Yeşil Burun Adaları Anayasa Mahkemesi başkanlığına getirildi. Yeşil Burun Adaları’nın ikinci devlet başkanı olarak 1991 ile 2001 yılları arasında devlet başkanlığı makamında bulundu. 6 Eylül 2016’da yaşamını yitirdi. |
| 1946 | ILO 42 No’lu İşçinin Tazmini (Meslek Hastalıkları) Sözleşmesi (Revize), 4 Haziran 1934 tarihinde Uluslararası Çalışma Örgütü(ILO) tarafından kabul edildi, Türkiye sözleşmeyi 11 Şubat 1946 tarihinde 4864 sayılı yasa ile onayladı. Sözleşmenin onaylandığına dair yasa Resmi Gazetenin 16 Şubat 1946 tarihli sayısında yayınlanarak sözleşme yürürlüğe girdi. |
| 1946 | ILO 34 No’lu Ücretli İş Bulma Büroları Sözleşmesi, Uluslararası Çalışma Örgütü(ILO) tarafından 8 Haziran 1933 tarihinde kabul edildi, Türkiye tarafından 11 Şubat 1946 tarihli ve 4866 sayılı kanun ile kabul edildi, Resmi Gazetenin 16 Şubat 1946 tarihli sayısında yayınlanarak yürürlüğe girdi. Sözleşme, aynı konudaki 96 sayılı sözleşmenin onaylanması sonucu yürürlükten kalktı. |
| 1946 | ILO 14 No’lu Haftalık Dinlenme (Sanayi) Sözleşmesi 25 Ekim 1921 tarihinde Uluslararası Çalışma Örgütü(ILO) tarafından kabul edildi, Türkiye sözleşmeyi 11 Şubat 1946 tarihinde 4865 sayılı yasa ile onayladı. Sözleşmenin onaylandığına dair yasa Resmi Gazetenin 16 Şubat 1946 tarihli sayısında yayınlanarak sözleşme yürürlüğe girdi. |
| 1948 | Pertev Naili Boratav, Muzaffer Şerif Başoğlu ve Niyazi Berkes sosyalist oldukları gerekçesiyle üniversiteden uzaklaştırıldı. Danıştay, bu kişileri daha sonra görevlerine iade etti. |
| 1949 | Türkiye’de ilkokulların dördüncü ve beşinci sınıflarında, din dersi okutulmaya başlandı. |
| 1950 | Yeni Seçim Kanunu, ikinci defa görüşülerek kabul edildi. Buna göre seçimler tek dereceli, genel, eşit ve gizli oy, açık tasnif ilkeleri ile yapılacak, çoğunluk sistemine göre ve adli teminat altında yürütülecek. |
| 1959 | Hukukçu Fidel Castro, Fulgencio Batista’nın Küba Devrimi sonucu 1 Ocak’ta Başkanlıktan uzaklaştırılmasının ardından, Küba Devlet Başkanı oldu. |
| 1959 | Vatan Partisi kurucusu-üyesi olarak “gizli komünist faaliyette bulunmak” suçlamasından 1 yıldan fazla süredir tutuklu bulunan 48 kişinin duruşmasında gizlilik kararı alındı. |
| 1973 | Rauf Denktaş, Kıbrıs Cumhurbaşkanı Yardımcılığına seçildi. |
| 1973 | Anayasa Mahkemesi, “İşçilerin borçlanma yoluyla emekli olmasına imkan veren” kanun maddesini hukuk devletine ve eşitlik ilkesine aykırı bularak iptal etti. |
| 1974 | Isparta’da Ahmet Mehmet Uluğbay adlı bir kişi, parasını almak için arkadaşı Fikri Tokgöz’ü başına ateş ederek öldürdü. 12 Eylül döneminde idam edildi. |
| 1974 | Erdal Öz’ün 12 Mart dönemindeki işkenceli sorgular üzerine kurguladığı “Yaralısın” adlı romanı Cumhuriyet Gazetesi’nde yayınlanmaya başlandı. |
| 1976 | Akdeniz’in Kirlenmesine Karşı Sözleşme, 16 Şubat 1976 tarihinde Barselona’da imzalandı ve 12 Şubat 1978’de yürürlüğe girdi. |
| 1976 | Türkiye’nin Beyrut Büyükelçiliği Başkatibi Oktar Cirit, tabancayla vurularak öldürüldü. Saldırıyı ASALA-Gizli Ermeni Kurtuluş Ordusu üstlendi. |
| 1977 | Bakanlar Kurulu’nun THY grevini erteleyen kararı, Danıştay tarafından oy çokluğu ile alınan kararla durduruldu. |
| 1977 | Danıştay Töb-Der, Tüm-Der ve Tüted’in kapatılmasına ilişkin Ankara Valiliği kararını durdurdu. |
| 1978 | Maliye Bakanı Ziya Müezzinoğlu, yabancı kaynaklı eşyaların satışının yasaklandığını açıkladı. |
| 1979 | İran’da İran İslam Devrimi sonrası Humeyni karşıtları, ardı ardına idam edildi. |
| 1981 | Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı Behice Boran 8 yıl 9 ay hapse mahkum edildi. Behice Boran Kasım 1980’den beri yurtdışında bulunuyordu. Boran, 14 Ekim 1979 seçimleri öncesi TRT’de yaptığı 2 seçim konuşmasında ”komünizm propagandası yapmak” suçundan yargılanıyordu. |
| 1981 | Genelkurmay Sıkıyönetim Askeri Hizmetler Koordinasyonu Başkanlığı bir bildiri yayımladı; aralarında Abdullah Öcalan ve Kemal Burkay’ın da bulunduğu 45 kişinin 19 Mart tarihine kadar yurda dönmeleri çağrısında bulundu. |
| 1983 | DİSK Davası’nda sorgusu yapılan DİSK Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Sadun Aren: “DİSK bir suç örgütü değildir.” |
| 1983 | Çocuklara Karşı Nafaka Yükümlülüğü Konusundaki Kararların Tanınması ve Tenfizine İlişkin Sözleşme’nin Onaylanmasının Uygun Bulunduğu Hakkında Kanun 16 Şubat 1983 tarih ve 17961 sayılı Resmi Gazetede yayımlandı. |
| 1986 | Portekiz’de seçimlerin ikinci turu yapıldı. Mario Soares, 60 yıl sonra Portekiz’in ilk sivil Başkanı oldu. |
| 1988 | Aziz Nesin ve Mehmet Ali Aybar’ın 2000’e Doğru Dergisi’ndeki “Kürt sorununda çözüm: kritik karar” başlıklı yazıdan yargılanmalarına başlandı. |
| 1990 | Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) kuruldu. Vakfın başkanlığına Yavuz Önen seçildi. |
| 1996 | Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasasının kabul edildiği 12 Kasım tarihi, 16 Şubat 1996 tarihinde Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev’in emriyle Anayasa Günü olarak ilan edilmiştir |
| 1998 | Avrupa Birliği Konseyi, 16 Şubat 1998’de Avrupa Birliği Konseyi avukatlara, Avrupa Birliği üyesi bir başka devletle o devletin kendi avukatlarıyla aynı şartlarda, orijinal mesleki unvanlarını kullanarak, sürekli ve kısıtlamaya tabi olmadan mesleklerini icra etme imkanını veren 98/5/CE sayılı Direktifi kabul etti. Direktif 15 Aralık 1999’da uygulamaya konuldu. |
| 2001 | Danıştay İdari Dava Dairesi Genel Kurulu, Aktaş Elektrik imtiyaz sözleşmesini hukuka aykırı buldu. |
| 2001 | İran’ın başkenti Tahran’da içki içmek ve yasa dışı ilişkiye girmekle suçlanan üç kişi halk önünde kırbaçlandı.10 yıldan beri Tahran’da suçluların halkın gözü önünde kırbaçlandığı ilk örnek oldu. |
| 2005 | Eski Başbakan Mesut Yılmaz ve eski Devlet Bakanı Güneş Taner’in, Türk Ticaret Bankası ihalesine fesat karıştırmak suçundan Yüce Divan’da yargılanmalarına başlandı. |
| 2005 | İklim değişikliği ile mücadele alanında hazırlanan en kapsamlı anlaşma olan Kyoto Protokolü, yürürlüğe girdi. 2005 – Küresel iklim felaketi riskine karşı ilk uluslararası anlaşma “Kyoto Protokolü” yürürlüğe girdi. Protokole göre, atmosfere karıştıklarında sera etkisi yaratan karbonmonoksit, metan gibi gazların salınımı engellenecek ya da azaltılacak. Bu gazları en çok üreten (yüzde 25’ini) ABD, yüzde 3.2’sini üreten Avustralya ve Türkiye dışında 160 ülke protokole imza attı. |
| 2007 | İstanbul’da 57 kişinin ölümü, 647 kişinin yaralanmasıyla sonuçlanan 4 ayrı eylemin planlayıcısı El Kaide militanlarının davası tamamlandı. Örgütün üst düzey yöneticisi ile 6 örgüt üyesi ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. |
| 2008 | Kabul Et ve Saygı Göster Bildirgesi(Accept And Respect Declaratıon), International Association of Physical Education and Sport for Girls and Women (IAPESGW) tarafından 16 Şubat 2008 tarihinde kabul edilmiştir. Bildirge, Müslüman kadınların ve kız çocuklarının spora ve fiziksel aktiviteye katılımlarındaki kıyafet tercihlerine saygı gösterilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. |
| 2010 | Erzincan Cumhuriyet Başsavcısı İlhan Cihaner “Ergenekon’a üye olmak, evrakta sahtecilik, iftira ve tehdit” suçlarından gözaltına alındı. |
| 2010 | AİHM, Guillaume Apollinaire’in “Onbirbin Kırbaç” kitabı nedeniyle yayıncı Rahmi Akdaş’ı cezalandıran Türkiye’yi, ifade özgürlüğünü çiğnediği gerekçesiyle mahkum etti. |
| 2010 | TEKEL direnişinin 65. gününde Tek Gıda-İş Sendikası 4-C’ye geçmek için 30 günle sınırlı başvuru süresi tanınmasına ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı’nın iptali için dava açtı. |
| 2011 | Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü 16 şubat 2011’de Strasbourg’da düzenlenerek kabul edildi. Tüzüğün, Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde yayımlanmasını takip eden 20. gün yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı, 1 Nisan 2012 tarihinden itibaren uygulanması öngörüldü. |
| 2012 | Nijerya’da kökten dinci Boko Haram örgütü bir cezaevine saldırı düzenleyerek 119 mahkumun kaçmasını sağladı. |
| 2013 | Atatürk Orman Çiftliği arsalarının çeşitli devlet kurumlarına “parsel parsel” dağıtıldığı ve “geri alınması gerektiği” Sayıştay Raporu’nda yer aldı. |
| 2016 | Mısırlı hukukçu ve diplomat Boutros Boutros-Ghali yaşamını yitirdi. (Doğumu: 14 Kasım 1922) Kahire Üniversitesi’nde hukuk eğitimi aldı. Paris Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde uluslararası hukuk alanında doktora yaptı. 1949’da Bilimler Po’dan uluslararası diploma aldı. 1949-1979 arasında, Kahire Üniversitesi’ Uluslararası Hukuk ve Uluslararası İlişkiler Profesörü olarak çalıştı. 1975’te Siyasal ve Stratejik Araştırmalar Merkezi’nin Başkanı oldu. 1963’ten 1964’e kadar Lahey Uluslararası Hukuk Akademisi ve 1967’den 1968’e kadar Paris Hukuk Fakültesi’nde Misafir Profesör olarak görev aldı. 1986’da İsveç Uppsala Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden fahri doktora aldı. Ayrıca, Kyunghee Üniversitesi Seul’ün bir kolu olan Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün Onursal Rektörlüğünü yaptı. |
| 2017 |
|
| 2018 |
|
| 2023 | Danıştay saldırısının faili Avukat Alparslan Arslan (d. 1977) Maltepe Cezaevi’ndeki koğuşunda ölü olarak bulundu. |
| 2024 | Rus avukat, aktivist ve siyasetçi (d. 1976) Aleksey Navalni yaşamını yitirdi. |
16 Şubat Hukuk Takvimi, hukuk tarihindeki olayları bir araya getiren çok yönlü bir gündür. Bir yandan vakıfların tüzel kişilik kazanması, seçim kanunları, ILO sözleşmeleri, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararları gibi normatif gelişmeleri; diğer yandan insan hakları ihlalleri, siyasi yargılamalar, darbeler, idamlar ve ifade özgürlüğü tartışmalarını içerir. Ulusal ve uluslararası düzeyde hukukçuların doğum ve ölümleri de kısa biyografileri ile birlikte yer almaktadır. Tarihteki gelişmeler, hukukun hem kurucu bir düzen hem de siyasal mücadele alanı olduğunu gösteren çarpıcı bir kesit sunmaktadır.