23 Şubat – Hukuk Takvimi / Hukuk Tarihinde Önemli Olaylar
| 523 | Bizans imparatoru I. Justinianus, Konstantinopolis’te Ayasofya’nın inşası emrini verdi. |
| 1848 | Ayaklanan Paris halkı gece silah dükkanlarını, karakolları bastı; sabah Postane, İstasyon ve Emniyet Müdürlüğü’nü ele geçirdi. |
| 1848 | Hukukçu ve Amerika Birleşik Devletleri’nin 6. Başkanı John Quincy Adams yaşamını yitirdi. (Doğumu: 11 Temmuz 1767) Harvard College‘de Hukuk eğitimi aldı ve Dışişlerinde çalışmaya başladı. 26 yaşında orta elçi unvanı ile Hollanda’ya atandı. 1802 yılında ABD Senatosu’na seçildi. 6 yıl sonra Başkan James Madison’ın özel elçisi olarak Rusya’da görevlendirildi. 1825 yılında Başkan seçildi. Yollar, kanallar, köprüler, üniversiteler ve benzerlerinin inşasına ağırlık vererek Amerikan Sisteminin oluşmasında ve Federal yapının yerleşmesinde önemli çaba harcadı. |
| 1855 | Men-i İrtikap Kanunnamesi, rüşvetle mücadele etmek üzere 3 Şubat 1855 (15 Cemaziyelevvel 1271) tarihinde kabul edilmiştir. “Men-i irtikâba dâir cezanâme lâyihası”, Takvîm-i Vekâyi‘de yayınlanarak 23 Şubat 1855 (5 Cemaziyelâhır 1271) tarihli iradeyle yürürlüğe girmiştir |
| 1868 | Amerikalı sosyolog William Edward Burghardt Du Bois doğdu. (Ölümü: 27 Ağustos 1963) 1638-1870 yılları arasında Doktora tezinde ABD’ye Yönelik Afrikalı Köle Ticaretinin Yasaklanması konusunu işledi. 20. yüzyılın ilk yarısında ABD’de Siyah protesto hareketinin en önemli önderi oldu. 1909’da Siyahları Geliştirme Ulusal Derneği’nin (NAACP) oluşturulmasına katkıda bulundu. |
| 1870 | Mississippi, Birleşik Devletlerden ayrıldı. İç Savaşın ardından 23 Şubat 1870 tarihinde yeniden birliğe döndü. |
| 1891 | Litvanyalı hukukçu, diplomat, yazar ve tarihçi Petras Klimas doğdu. (Ölümü: 16 Ocak 1969) |
| 1897 | İsrailli hukukçu ve politikacı Mordechai Namir doğdu. (Ölümü: 23 Şubat 1897) Odessa Üniversitesi’nde hukuk eğitimi gördü. 1924 yılında Siyonizm için yaptığı çalışmaları ile ilgili olarak, Sovyet makamları tarafından tutuklandı. Daha sonra Birleşik Krallık Filistin Mandası’nda Davar gazetesinde çalıştı. 1926 yılından 1930 yılına kadar Ahdut HaAvoda partisinde sekreter oldu. 1929-1935 yılları arasında Histadrut‘da istatistik departmanı müdürü olarak görev yaptı. 1949 ve 1950 yılları arasında Doğu Avrupa ve Moskova‘da bir diplomatik misyon oldu. 1950 yılından 1956 yılına kadar Histadrut genel sekreteri olarak görev yaptı. 1956 yılından 1959 yılına kadar Çalışma Bakanı oldu. |
| 1898 | Émile Zola, Fransız Hükûmetini anti-semitist tutumundan dolayı eleştirdiği için hapse girdi. |
| 1893 | Rudolf Diesel, dizel motorun patentini aldı. |
| 1902 | Küba, Guantanamo Körfezini ABD’ye kiraladı. |
| 1904 | ABD 10 milyon dolar karşılığında Panama Kanalı bölgesinin kontrolünü aldı. |
| 1918 | Kırım Halk Cumhuriyeti Başkanı, avukat, şair ve yazar Numan Çelebicihan idam edildi. (1885 – 23 Şubat 1918) 9 Aralık 1917 tarihinde kurulan kısa ömürlü Kırım Halk Cumhuriyeti’nin ilk başkanıdır. Kırım Tatarlarının ulusal marşı Ant Etkenmen’in şairidir. Ocak 1918’de Bolşevik güçlerinin Kırım’ı ele geçirmesinin ardından tutuklandı ve idam edildi. Cesedi de Karadeniz’e atıldı. Bugün, sembolik mezarı; Gözleve şehrinin Eskisaray Camii’sinde, babası Abdülkerim Çelebi ve dedesi Ali İbrahim Çelebi’nin yanında bulunmaktadır. |
| 1919 | İtalya’da Benito Mussolini Faşist Parti’yi kurdu. |
| 1921 | T.B.M.M. Hükümeti, Ardahan, Artvin ve Batum’un boşaltılması için Gürcistan’a ültimatom verdi. |
| 1921 | Sevr Antlaşmasının değiştirilmesi için Londra’da toplanan konferans (23 Şubat-12 Mart), bir anlaşmaya varılamadan dağıldı. |
| 1923 | Yunan hukukçu, yüksek mahkeme başkanı ve siyasetçi Ioannis Grivas dünyaya geldi. 1923 yılında Lokris Bölgesi’nin Kato Titorea kentinde doğdu. Atina kentinde hukuk öğrenimi gördü ve 1954 yılında hakim olarak işe başladı. 1979 yılında Yunanistan Yüksek Mahkemesi üyeliğine atandı. Grivas, 1986 yılında bu mahkemenin başkan yardımcılığını; 1989 yılında ise başkanlığını üstlendi.1989 yılında kısa bir dönem Yunanistan Başbakanı olarak görev aldı. 27 kasım 2016‘da, 93 yaşında iken hayata veda etti |
| 1924 |
Danimarkalı savaş suçlusu Grethe Bartram doğdu. (Maren Margrethe Thomsen, 23 Şubat 1924 – 31 Ocak 2017) |
| 1925 | Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi kuruluşu 1925 yılında Adalet Bakanı Mahmut Esat Bey’in girişimi ile gerçekleştirildi, 1925 yılı Bütçe Kanunu tasarısına, yargıç azlığı gerekçesi ile bir yatılı hukuk okulu açılması için ödenek koyuldu, 23 Şubat 1925 günü Bütçe Kanunu Meclis Genel Kurulunda, uzun tartışmalardan sonra Hukuk Mektebinin açılması kabul edildi. |
| 1930 | NSDAP ve SA üyesi Horst Ludwig Wessel doğdu. (Ölümü: 23 Şubat 1930) 1926 yılında Friedrich Wilhelm Üniversitesi Unter den Linden Hukuk Fakültesi’nde okurken Ekim 1929’da kendisini tam zamanlı olarak Nazi hareketine adamak için üniversiteden ayrıldı. ‘Adolf Hitler’in prensipleri artık benimdir. Terör sadece karşı terörle yok edilebilir Komünistlerin ulaştığı yerler inç inç fethedilmelidir’ diyerek komünist karargahlarına baskınlar yapmaya başladı. Ölümünden sonra Joseph Goebbels’in girişimleriyle nasyonal sosyalist hareket tarafından kahraman ilan edildi. |
| 1940 | Siyasetçi, Kamer Genç doğdu. (Ölümü: 22 Ocak 2016) 1966 yılında girdiği Danıştay sınavını kazandı. Danıştay tetkik hakimliği ve Danıştay savcılığı görevlerini yaptı. 1981 yılında Tunceli’den Danışma Meclisi Üyeliği’ne ve Başkanlık Divanı kâtip üyeliğine seçildi. 1983-1987’de mali müşavirlik yaptı. Ardından 4 dönem milletvekili seçildi. 1993’ten 1995’e kadar, 1996’dan 1999’a kadar ve 2001-2002 arası TBMM Başkanvekilliği yaptı. |
| 1944 | Çeçen-İnguş Sürgünü: Çeçen-İnguş Sürgünü, Josef Stalin’in emriyle Sovyet hükûmetinin aldığı bir karara dayanarak 23 Şubat 1944’te başlatılan, Çeçen ve İnguş nüfusunun topluca Orta Asya’ya ve Sibirya’ya zorla gönderilmesini ifade eder. Bu sürgün sırasında ve sonrasındaki ağır koşullar nedeniyle nüfusun çok önemli bir kısmı hayatını kaybetmiştir. Bazı çalışmalar doğrudan sayı verip 123 bin insanın öldüğünü yazmaktadır. |
| 1945 | Amerika Birleşik Devletleri ile Türkiye arasında ilk Askerî Yardım Antlaşması imzalandı. Sözleşmeye, Hasan Saka ile Laurence Adolph Steinhardt imza koydu.Türkiye Cumhuriyeti, Japonya ile diplomatik ilişkilerini 3 Ocak 1945’te kesmişti. Yeni kurulacak olan Birleşmiş Milletlere yalnızca 1 Mart 1945 tarihine kadar Almanya’ya savaş açmış ülkelerin katılacağının kararlaştırılması üzerine, 23 Şubat 1945’te Japonya ve Almanya’ya savaş ilan etti.  |
| 1947 | Uluslararası Standardizasyon Organizasyonu (ISO) kuruldu. |
| 1948 | Mustafa Taylan Özgür doğdu. (Ölümü: 23 Eylül 1969) 1968 öğrenci hareketi liderleri arasında yer aldı. Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu’nun kurucularındandı. 68 Kuşağı’nın faili meçhul cinayete kurban gitmiş ilk isim oldu ve katilleri hâlâ yakalanamadı. |
| 1951 | Van’ın Özalp ilçesinde 33 köylü sorgulanmadan kurşuna dizildi. Aradan uzun yıllar geçtikten sonra yapılan yargılamada Orgeneral Mustafa Muğlalı insanların kurşuna dizilme emrini bizzat verdiğini açıkladı. |
| 1955 | Hukukçu, yazar ve tarihçi Edgar Jean Faure, ikinci kez Fransa Başbakanı oldu. (18 Ağustos 1908 – 30 Mart 1988) |
| 1956 | Devlet memur ve müstahdemlerine her sene 3 maaş olarak ödenmekte olan ikramiyelerin sayısı 5’e çıkarıldı. Emekli ve dul ikramiyeleri de birden ikiye çıkarıldı. |
| 1960 | Şair Necip Fazıl Kısakürek 5 yıl 2 ay 15 gün hapis cezası aldı. |
| 1963 | 23 Şubat 1963: Genel af ilan edildi.Suriye’de askeri darbe oldu, hükümet devrildi. |
| 1963 | 23 Şubat 1963: Genel af ilan edildi. |
| 1966 | Suriye’de askeri darbe oldu, hükümet devrildi. |
| 1973 | Sağlık Şûrası yapıldı. Doktorların çoğunluğu kürtaja evet dedi ve ücretsiz kürtaj yapılmasını talep etti. |
| 1973 | Tayfun Akgüner, 23 Şubat 1973 ile 1 Temmuz 1975 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi İdare Hukuku Kürsüsü Asistanı olarak çalıştı. |
| 1974 | CHP-MSP koalisyonunun Adalet Bakanı Şevket Kazan açıklama yaptı: “Af Yasası ile cezaevlerinden tahliyeleri öncesinde görevlendireceğimiz vaizlerimiz mahkumlara bundan sonraki hayatları için nasihatlarda bulunacak.” |
| 1975 | İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı tekstil işkolunda uygulanacak lokavt ve grevleri yasakladı. ODTÜ Akademik Konseyi adına Prof.Cahit Arf’ın yaptığı açıklamada Rektör Hasan Tan’ın “yanıltıcı söylemleri” kınandı. |
| 1977 | Yeni atanan ODTÜ Rektörü Hasan Tan bir bildiri yayınlayarak üniversiteyi ve yurtları 15 gün süreyle kapattı. |
| 1978 | Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD) Alaattin Orhan, Mehmet Genç, Osman Z. Yüksel, Mehmet Öztoprak, Necmiye Aba, Alaattin Sevim, Cengiz Kuşçuoğlu tarafından kuruldu. |
| 1980 | Ayetullah Humeyni, ABD Elçiliği’ndeki rehinelerin akıbetine, İran Parlamentosu’nun karar vereceğini belirtti. |
| 1981 | İspanya’da darbe girişimi oldu. Yarbay Tejero parlamentoyu bastı, parlamenterleri 18 saat rehin tuttu. |
| 1982 | İstanbul 2 Numaralı Sıkıyönetim Mahkemesi tarafından, 23 Şubat 1982 tarihinde, Barış Derneği’nin 44 yöneticisi hakkında, tutuklama kararı verildi. Orhan Adli Apaydın, Mahmut Dikerdem, Reha İsvan, Erdal Atabek, Aykut Göker, Tahsin Usluoglu, Haluk Tosun, Şefik Asan, Aybars Ungan, Ali Taygun, Uğur Kökden, Metin Özek, Niyazi Dalyancı, Ataol Behramoğlu, Gencay Saylan, Ergun Elgin, Orhan Taylan, Hüseyin Bas, Nedim Tarhan, Mustafa Gazalci, İsmail Hakkı Öztorun, Nurettin Yılmaz, Kemal Anadol ve Melih Tümer tutuklanarak cezaevine konuldu. |
| 1982 | Milli Selamet Partisi Genel Başkanı Necmettin Erbakan ve 33 arkadaşı hakkında dava açıldı. Savcı Necmettin Erbakan için 36 yıl hapis istedi. Dava 1983 yılında sona erdi. Necmettin Erbakan laikliğe aykırı hareketten 4 yıl hapis, 1 yıl 4 ay sürgün cezası aldı. |
| 1991 | Tayland’da general Sunthorn Kongsompong, kansız bir darbe ile Başbakan Chatichai Choonhavan’ı görevden alarak yönetimi ele geçirdi. |
| 1991 | Ankara Birlik Tiyatrosu’nca sergilenen Erol Toy’un “Pir Sultan” adlı oyunu Ankara Valiliği’nce yasaklandı. |
| 1991 | TAYAD’ın kapatılmasına karşı yöneticilerin açlık grevine destek için 17 avukat HEP Eminönü İlçe’de 1 günlük açlık grevi yaptı. |
| 1994 |
|
| 1996 | Otoyol Katili olarak bilinen ve 21 kişiyi öldürdüğü tahmin edilen seri katil William Bonin, 23 Şubat 1996’da Kaliforniya’da zehirli iğne ile infaz edildi. (8 Ocak 1947 – 23 Şubat 1996) Bonin, 5 Ocak 1982’de, 10 genç erkeğe tecavüz etmek ve öldürmek suçundan idam cezasına mahkûm edilmişti. |
| 1998 | Anayasa Mahkemesinin Refah Partisi’nin kapatılmasına ilişkin gerekçeli kararı Resmi Gazete’de yayımlandı. Fazilet Partisi (FP) kuruldu. |
| 1998 |
|
| 2000 | Avrupa Parlamentosu ve Konseyi, Türkiye’yi kınayan bir açıklama yaptı: “Seçilmiş temsilcilerin tutuklanması kabul edilemez”. |
| 2001 |
|
| 2003 | Pentagon’un Savunma Danışmanı “Karanlıklar Prensi” Richard Perle, Irak’tan sonra sıranın Suriye’ye geleceğini söyleyerek “Umarım Beşir Esad reform yapmayı düşünür” dedi. |
| 2004 | Lahey’deki Uluslararası Adalet Divanı’nda Batı şeria’daki Filistin yerleşimlerini ikiye bölen güvenlik duvarının yargılanmasına başlandı. İsrail duruşmalara katılmıyor. Filistin sorunu 1948’den beri ilk defa uluslararası alanda dava konusu oldu. |
| 2005 |
|
| 2006 |
|
| 2011 | İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesine Ek Protokol (İşkenceye ve Diğer Zalimane, Gayriinsani veya Küçültücü Muamele veya Cezaya Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesine Ek İhtiyari Protokol); Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 18 Aralık 2002 tarih ve A/RES/57/199 sayılı kararıyla kabul edilerek 4 Şubat 2003 tarihinde imzaya açılmış ve 22 Haziran 2006 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye, Ek İhtiyari Protokol’ü 14 Eylül 2005 tarihinde imzalamış, Protokol’ün onaylanmasının uygun bulunduğuna dair 23 Şubat 2011 tarih ve 6167 sayılı Kanun kabul edilmiş 15 Haziran 2011 tarih ve 2011/1962 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanmıştır. |
| 2017 | Bosna Hersek, Sırbistan’a karşı yeniden soykırım davasının açılması için Hollanda’nın Lahey şehrindeki Uluslararası Adalet Divanına resmi başvuruda bulundu. |
| 2023 |
|
| 2025 | İstanbul Barosu Yönetim Kurulu hakkında soruşturma başlatılması ve görevden alınmaları için davaname hazırlanması üzerine Olağanüstü Genel Kurul toplandı. Toplantıda çoğunluk avukat gruplarının ittifakı ile bir bildiri yayımlandı. Toplantıya, İstanbul Barosu seçim grupları liderleri, Türkiye ve Avrupa’dan baro başkanları ve hukuk kurumu temsilcileri, TBB Başkanı Av. Erinç Sağkan ile YK üyeleri de katıldı. |
| 2026 |
|