25 Şubat – Hukuk Takvimi / Hukuk Tarihinde Önemli Olaylar
| 1812 | 1857-1859 ve 1860-1863 yılları arasında Danimarka Konsey Başkanı (Başbakan) olarak görev yapan hukukçu ve devlet adamı Carl Christian Hall dünyaya geldi. (25 Şubat 1812 – 14 Ağustos 1888) Okul ve kolejde seçkin bir kariyerinden sonra hukuku meslek olarak kabul etti. 1857-1859 ve 1860-1863 tarihleri aralığında başbakanlık yaptı. 1870’te Holstein-Holsteinborg kabinesinde bakan olarak seçildi ve bu görevdeyken pek çok yararlı eğitim reformunu hayata geçirdi, ancak yönetim çöktüğünde, 1873’te tamamen siyasetten çekildi. 1879 yazında, apopleksiyle mücadale etti ve hayatının geri kalan dokuz yılını neredeyse yatalak olarak geçirdi. 14 Ağustos 1888’de yaşamını yitirdi. |
| 1836 | Samuel Colt, ürettiği silahın (Colt tabanca) patentini aldı. |
| 1848 | “Paris proletaryası” Geçici Hükümet’e Cumhuriyet ilanı için 2 saat süre tanıdı; süre bitmeden Cumhuriyet resmen ilan edildi. Paris halkının Saray’a yürüyüşü sonucunda Normandiya’ya kaçan Kral Louis Philip’in tahtı yakıldı. |
| 1868 | İstanbul Hukuk Mektebi hocalarından, felsefeci, tarihçi ve bürokrat Mehmet Ali Ayni (25 Şubat 1868 – 30 Kasım 1945) dünyaya geldi. |
| 1888 | Amerikalı avukat ve siyaset adamı John Foster Dulles (Ölümü: 24 Mayıs 1959) George Washington Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde eğitim gördü. I. Dünya Savaşı’ndan sonra toplanan Versailles Barış Konferansı’nda ABD delegasyonuna hukuk danışmanı olarak atandı. Daha sonra savaş tazminatları komisyonu üyesi olarak görev yaptı. Birleşmiş Milletler Antlaşması’nın ana hatlarını oluşturan önerilerinin hazırlanmasına yardımcı oldu. 1945’te Birleşmiş Milletler’in San Francisco Konferansı’nda üst düzey danışmanlardan biri olarak görev yaptı.1953’te Dışişleri Bakanlığına atandı. 1954’te Manila Konferansı’nın toplanmasını sağladı. Soğuk savaş döneminde ABD’nin dış politikasının belirlenmesinde önemli rol oynadı. |
| 1907 | Ömrü Mahkemelerde geçen ve en sonunda katledilen düşünce suçlusu Yazar Sabahattin Ali doğdu. |
| 1915 | Hukukçu Dimitrios Gunaris Yunanistan Başbakanı oldu. Ölümü idam ile oldu. |
| 1925 | Şeyh Sait Ayaklanmasının çıkması üzerine 25 Şubat 1925 Çarşamba günü öğleden sonra Meclis Genel kurulu isyan bölgesinde sıkıyönetim ilan edilmesi ve Hıyaneti Vataniye Kanununda değişiklik yapılarak ek madde konması tekliflerini görüşmek üzere toplandı, yeni İstiklal Mahkemeleri kuruldu, hükümete, ayaklanmanın bastırılması için gerekli tüm önlemleri alma yetkisi verildi. “Dini ve mukaddesatı siyasi amaçlara esas ve alet etmek maksadıyla cemiyet kuranlar” vatan hainliği kapsamına alınmış ve idamla cezalandırılmasına karar verilmiştir.  |
| 1930 | Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu, 1567 Kanun numarasıyla, dünya genelinde büyük ekonomik buhranın yaşandığı dönemde, 25 Şubat 1930 tarihinde çıkarıldı. Resmi Gazetede yayınlanarak üç yıl süreyle geçerli olmak üzere yürürlüğe girdi. Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanununun süresi, daha sonra çeşitli tarihlerde yayımlanan kanunlarla 25 Şubat 1970 tarihine kadar uzatıldı; son olarak 11 Şubat 1970 tarihinde yayımlanan 1224 sayılı kanunla süresiz olarak uzatıldı.1932 – Brunswick’in Nazi İçişleri Bakanı,1925’den beri “vatansız” olan Hitler’i “Ataşe”olarak atadı ve Hitler Alman vatandaşlığını kazanmış oldu. Böylece Hitler 13 Mart 1932’de yapılacak Cumhurbaşkanlığı seçimlerine Nazi Partisi’nin (NSDAP) adayı olarak katılmaya hak kazandı.1933- İstanbul’da Milli Türk Talebe Birliği miting düzenledi. Bu miting tarihe Vagon-Li Olayı olarak geçti. Fransız Vagon-Li (Yataklı Vagonlar) şirketinin Belçikalı Müdürünün koyduğu Türkçe yasağına tepki gösterildi. |
| 1943 | Talat Paşa’nın Almanya’da tahnit edilen naaşı, İstanbul’a getirildi. Aynı gün Hürriyet-i Ebediye tepesinde toprağa verildi. |
| 1948 | Fransız hukukçu ve politikacı Bernard Bosson dünyaya geldi. İş hukuku ve kamu hukuku alanında yüksek öğrenim gördü. 1972’den itibaren avukat olarak çalıştı. 1983’te Annecy belediye başkanı oldu. 2. Jacques Chirac Hükümeti’nde önce yerel yönetimlerden sorumlu ardından da Avrupa işlerinden sorumlu bakan olarak görev aldı, Édouard Balladur Hükümeti’nde ise ulaştırma bakanlığı görevini üstlendi. 13 Mayıs 2017’de yaşamını yitirdi. |
| 1949 | Adli Tıp Enstitüsü başkanlarından Prof. Dr. Sevil Atasoy dünyaya geldi. Prof. Dr. Şemsi Gök’ün kızıdır. |
| 1950 | Arjantinli hukukçu ve Cumhurbaşkanı Néstor Kirchner (Néstor Carlos Kirchner Ostoić) (Ölümü: 27 Ekim 2010) La Plata Ulusal Üniversitesi’nde hukuk eğitimi gördü. 1987’de belediye başkanı oldu. Yoksulluk ve işsizliğin yarı yarıya azaltılması, Yargıtay’ın yenilenmesi, insanlığa karşı suç davalarının açılması konuları üzerine çalıştı.2003 yılında Arjantin Devlet Başkanı olarak görev yaptı. 2007 yılında Arjantin Valisi olarak görev yaptı. 2009 seçimlerinde Buenos Aires eyaleti Temsilciler Meclisi’ne seçildi. 1952 – Başbakanlıkta kurulmuş olan “ilmi komisyon”, Anayasa’daki antidemokratik maddeleri tespit etti; Anayasa’da antidemokratik 40 kanun var. |
| 1953 | Hukukçu ve İspanya Başbakanı José María Alfredo Aznar López dünyaya geldi. Madrid Complutense Üniversitesi’nde hukuk okumuş ve 1975’te mezun olmuştur. 1996’dan 2004’e kadar İspanya Başbakanı olarak görev yapmıştır. |
| 1957 | Hukukçu Nobusuke Kishi, Japonya Başbakanı olarak görev başladı. |
| 1965 | Ankara Basın Savcılığı’nın talebi üzerine polis, haklarında ihbar bulunan 3 ayrı oyunun (“İsyancılar”- Recep Bilginer, “İçeridekiler”- Melih Cevdet Anday, “Ayak Bacak Fabrikası”) metinlerini tiyatrolardan istedi. |
| 1974 | Britanyalı politikacı, hukukçu ve Birleşik Krallık eski Başbakan Yardımcısı Dominic Raab dünyaya geldi. Theresa May hükûmetinde bir dönem, İnsan Hakları Bakanlığı ve Aile Bakanlığı yaptı. 15 Eylül 2021 tarihine kadar da Boris Johnson hükûmetinde Dışişleri Bakanlığı görevini yürüttü. |
| 1979 | Fransız hukukçu ve devlet adamı Jean Berthoin yaşamını yitirdi. (Doğumu: 12 Ocak 1895) Grenoble ve Bordeaux’da hukuk ve edebiyat alanında lisansını tamamladı. Kimya-fizik alanında master yaptı. Senatör ve bakan olarak görev aldı. |
| 1980 |
|
| 1983 | Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi öğretim üyelerinden Prof.Rona Aybay, Doç.Yılmaz Akyüz, Doç.Alpaslan Işıklı ve Doç.Cem Eroğul’un görevlerine 1402 Sayılı Sıkıyönetim Kanunu uyarınca son verildi.1983- Köy-Koop Davası’nda, “gizli TKP üyesi oldukları” gerekçesiyle -Barış Derneği Davası’nda da yargılanan- CHP eski Milletvekili Nedim Tarhan 8 yıl, 7 kooperatif yöneticisi de 5-8 yıl arası hapis cezasına çarptırıldı. |
| 1984 |
|
| 1985 | TRT Yönetim Kurulu, 1980 öncesinde Türk Dil Kurumu’nca türetilmiş olan 205 sözcüğün yayında ve reklamlarda kullanılmasını yasakladı: “Anı, Aymazlık, başyapıt, bellek, betim, deneyim…” |
| 1986 |
|
| 1987 | Olağanüstü Hal Yasası’na aykırı olarak izinsiz toplantılar yaptıkları iddiasıyla 8 Mayıs 1996’da DGM’de açılan davada Ekin-Bilar A.Ş.’nin, aralarında Aziz Nesin ve Yalçın Küçük’ün de bulunduğu 7 yöneticisi beraat etti |
| 1988 | Öğretmen Sıddık Bilgin’in işkencede öldürüldüğü ve ardından “kaçarken vuruldu” süsü verilerek askerlerce tarandığını ve cesedinin karakol bahçesine gömüldüğünü duruşmada tanık olarak dinlenen askerler doğruladı. |
| 1991 | Varşova Paktı feshedildi. |
| 1992 | Yeni Ülke’den gazeteci Cengiz Altun, Batman’da öldürüldü. |
| 1993 |
|
| 1994 | Almanya, Refah Partisi’nin Bosna’ya yardım adı altında Almanya’ya gönderdiği paralar hakkında soruşturma başlattı. |
| 1995 | Refah Partisi Genel Başkanı Erbakan İstanbul İl Teşkilatı tarafından düzenlenen iftar yemeğinde konuştu: ”Bize karşı cephe alanlar Fethullah Hoca ile görüşüyor; Fethullah Hoca da bizdendir.”1998- 5 yıllığına yeniden devlet başkanı seçilen hukukçu Fidel Castro: “Bu ülkede asla sosyalizmden kapitalizme geçiş olmayacak”. |
| 1999 | Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, HADEP’in seçimlere katılmasının önlenmesi ve partinin kapatılması için ihtiyati tedbir istemi ile Anayasa Mahkemesine başvurdu. |
| 2000 | Salihli Savcısı, Cumhuriyet Savcısı Sacit Kayasu hakkında Türk Ceza Kanunu’nun 240. maddesi uyarınca görevi kötüye kullanmak suçundan iddianame düzenledi. |
| 2003 | En fazla 62 bin ABD askerinin Irak’a müdahale için 65 helikopter ve 255 uçak ile 6 aylığına Türkiye’nin limanları, havaalanları, demiryolları, hava sahası ve topraklarında konuşlanmasına olanak sağlayan AKP hükümeti tezkeresi TBMM’ye sunuldu. |
| 1994 | 2004- KESK ve DİSK üyeleri, Meclis’te görüşülmekte olan Kamu Yönetimi Yasa Tasarısı’nı Kızılay’da protesto etti.2004- Türkiye Komünist Emek Partisi’nin (TKEP) kurucusu olduğu öne sürülen Teslim Töre’ye, 11 yıl süren yargılamanın sonucunda, 18 yıl dokuz ay hapis cezası verildi.2004- Yüksek Seçim Kurulu, aday listelerini zamanında yetiştiremeyen CHP’nin Eskişehir’de 28 Mart’ta yapılacak yerel seçimlere katılamayacağına karar verdi.
2005 – Aynur Doğan’ın ‘Keçe Kurdan’ (Kürt Kızı) isimli albümü Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi’nce yasaklanarak toplatıldı. Şarkılarda, Kürt kızlarını dağlara savaşmaya davet edildiği gerekçe gösterildi. 2005-Almanya, Vakit gazetesinin Avrupa baskısını yasakladı. Gazeteyi yayımlayan Yeni Akit Şirketi’nin mal varlığına el konuldu. Gerekçe olarak, gazetenin özellikle İsrail devletine, Yahudilere ve Batılı toplumsal değerlere karşı kışkırtıcı yazılar yayımlaması gösterildi. |
| 2005 | İngiliz avukat ve Uluslararası Af Örgütü’nün kurucusu Peter Benenson yaşamını yitirdi. (Doğumu: 31 Temmuz 1921) Oxford’daki Balliol Koleji’ne kaydoldu ancak II. Dünya Savaşı yüzünden eğitimini yarıda kesti. 1955 yılında avukat olarak çalışmaya başladı. 1957’de İngiltere merkezli insan hakları ve hukuk reformu organizasyonu olan Justice’ı kurdu. 1961 yılında, iki Portekizli öğrenci, özgürlük için kadeh tokuşturdukları için 7 yıl hapse mahkûm edildi. Olayı öğrenen Benenson, The Observer’a “unutulmuş mahkûmları” korumak için uluslararası kampanya başlatılması amacıyla çağrıda bulunan bir yazı yazdı. 28 Mayıs 1961’de yayınlanan “Unutulmuş Mahkûmlar” adlı tam sayfalık bu makale ve devamında Peter Benenson’un bir yıl süren kampanyası, Uluslararası Af Örgütü’nün kurulması ile sonuçlandı. |
| 2006 | Afganistan’da eski İstihbarat şefi Esadullah Servari ölüm cezasına çarptırıldı.1978 yılında ilk komünist Devlet Başkanı Nur Muhammed Taraki’nin dönemindeki görevi sırasında, yüzlerce kişinin öldürülmesi için emir verdiği gerekçesiyle yargılanıyordu. |
| 2008 | Şarkıcı Bülent Ersoy hakkında, bir programda söylediği sözler nedeniyle halkı askerlikten soğutma iddiasıyla soruşturma başlatıldı. Mahkeme Heyeti, 18 Aralık’taki karar duruşmasında; “Ben çocuk doğurmuş olsaydım askere göndermezdim” sözlerini, düşünce özgürlüğü kapsamında sayarak, Ersoy’u beraat ettirdi. |
| 2010 | Akademisyen ve ilk YÖK başkanı İhsan Doğramacı yaşamını yitirdi. (Doğumu: 3 Nisan 1915) |
| 2013 | Takvim gazetesi yazarı Rasim Ozan Kütahyalı, Diyarbakır Cezaevi eski komutanı Esat Oktay Yıldıran hakkında yazdığı yazı nedeniyle, Yıldıran’ın “Kişisel hatırasına hakaret” iddiasıyla 90 gün hapis cezasına çarptırıldı. Kütahyalı’nın cezası, mahkeme tarafından paraya çevrildi. Esat Oktay Yıldıran, Diyarbakır Cezaevi’nde bir dönem iç güvenlik komutanı olarak görev yapmış ve 1988’de PKK tarafından öldürülmüştü. Yıldıran’ın sistematik işkenceler yaptığını iddia eden Yıldıran’ın oğlu Timuçin Yıldıran’ın Kütahyalı’ya açtığı dava 2012 yılı Nisan ayında İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nde başlamıştı. |
| 2016 | Anayasa Mahkemesi, Can Dündar ile Erdem Gül’ün, “kişi hürriyeti ve güvenliği”, “düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti” ve “basın hürriyeti” haklarının ihlal edildiğine karar vererek, ihlalin ortadan kaldırılması için dosyayı ilgili mahkemeye gönderdi. |
| 2018 | PYD eski eş başkanı Salih Müslim Çekya’nın başkenti Prag’da gözaltına alındı. Türkiye iade talep etti. Müslim 2 gün sonra serbest bırakıldı. |
| 2019 | Uzlaşı Kültürü ve Hukuk Derneği, 25 Şubat 2019 yılında bir grup arabulucu-avukat tarafından İstanbul’da kuruldu |
| 2026 | Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, Laiklik Bildirgesinde adı geçen 168 kişi hakkında dava açtıklarını duyurdu. |