Nobel Barış Ödülü

Nobel Barış Ödülü (nobel peace prize), Alfred Nobel’in 1895 tarihli vasiyeti doğrultusunda, uluslararası barışın sağlanmasına ve korunmasına katkıda bulunan kişi ve kuruluşlara verilen uluslararası bir ödüldür. Nobel’in vasiyetinde ödülün, uluslar arasında kardeşliğin geliştirilmesi, sürekli orduların azaltılması veya kaldırılması ve barış kongrelerinin düzenlenmesi ve yaygınlaştırılması için en fazla veya en iyi çalışmayı gerçekleştiren kişiye verilmesi öngörülmüştür. Ödül, diğer Nobel ödüllerinden farklı olarak Norveç Nobel Komitesi tarafından verilmektedir. Komite, üyeleri Norveç Parlamentosu (Storting) tarafından belirlenen beş kişiden oluşmaktadır. İlk Nobel Barış Ödülü, 1901 yılında Jean Henry Dunant ve Frédéric Passy’ye verilmiştir. Ödül kişi veya kuruluşlara verilebilmekte, bazı yıllarda ise ödül verilmemektedir. Nobel Barış Ödülü, yalnızca savaşların sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimleri değil, Nobel’in vasiyetinde belirtilen amaçlarla bağlantılı olarak silahsızlanma, uluslararası işbirliği, insan hakları ve barışın güçlendirilmesine yönelik çalışmaları da kapsamaktadır. Ödüle layık görülen kişi veya kuruluşlara Nobel madalyası, diploma ve para ödülü verilmektedir. Nobel Ödülleri her yıl Ekim ayında açıklanmakta, Nobel Barış Ödülü ise genellikle Dünya İnsan Hakları Günü olan 10 Aralık’ta, Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümünde düzenlenen törenle takdim edilmektedir. Library of Congress 2015’e kadar yaptığı özel çalışmada 33 Nobel Barış Ödülü sahibini hukuk eğitimi veya hukuk mesleğiyle bağlantılı olarak tespit etmiştir.

Nobel Barış Ödülü Sahipleri

• 1901: Jean Henry Dunant ve Frédéric Passy
• 1902: Élie Ducommun ve Charles Albert Gobat
• 1903: William Randal Cremer
• 1904: Uluslararası Hukuk Enstitüsü
• 1905: Bertha von Suttner
• 1906: Theodore Roosevelt
• 1907: Carnegie Uluslararası Barış Vakfı
• 1908: Klas Pontus Arnoldson ve Fredrik Bajer
• 1909: Auguste Beernaert ve Paul Henri d’Estournelles de Constant
• 1910: Uluslararası Barış Bürosu
• 1911: Tobias Asser ve Alfred Hermann Fried
• 1912: Elihu Root
• 1913: Henri La Fontaine
• 1914: Ödül verilmedi.
• 1915: Ödül verilmedi.
• 1916: Ödül verilmedi.
• 1917: Uluslararası Kızılhaç Komitesi
• 1918: Ödül verilmedi.
• 1919: Woodrow Wilson
• 1920: Léon Bourgeois
• 1921: Hjalmar Branting ve Christian Lous Lange
• 1922: Fridtjof Nansen
• 1923: Ödül verilmedi.
• 1924: Ödül verilmedi.
• 1925: Charles G. Dawes ve Austen Chamberlain
• 1926: Aristide Briand ve Gustav Stresemann
• 1927: Ferdinand Buisson ve Ludwig Quidde
• 1928: Ödül verilmedi.
• 1929: Frank B. Kellogg
• 1930: Nathan Söderblom
• 1931: Jane Addams ve Nicholas Murray Butler
• 1932: Ödül verilmedi.
• 1933: Norman Angell
• 1934: Arthur Henderson
• 1935: Carl von Ossietzky
• 1936: Carlos Saavedra Lamas
• 1937: Robert Cecil
• 1938: Nansen Uluslararası Mülteciler Ofisi
• 1939: Ödül verilmedi.
• 1940: Ödül verilmedi.
• 1941: Ödül verilmedi.
• 1942: Ödül verilmedi.
• 1943: Ödül verilmedi.
• 1944: Uluslararası Kızılhaç Komitesi
• 1945: Cordell Hull
• 1946: Emily Greene Balch ve John Raleigh Mott
• 1947: Amerikan Dostlar Hizmet Komitesi (American Friends Service Committee) ve Friends Service Council
• 1948: Ödül verilmedi.
• 1949: John Boyd Orr
• 1950: Ralph Bunche
• 1951: Léon Jouhaux
• 1952: Albert Schweitzer
• 1953: George C. Marshall
• 1954: Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği
• 1955: Ödül verilmedi.
• 1956: Ödül verilmedi.
• 1957: Lester B. Pearson
• 1958: Georges Pire
• 1959: Philip Noel-Baker
• 1960: Albert Luthuli
• 1961: Dag Hammarskjöld
• 1962: Linus Pauling
• 1963: Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve Kızılhaç Dernekleri Birliği
• 1964: Martin Luther King Jr.
• 1965: Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu
• 1966: Ödül verilmedi.
• 1967: Ödül verilmedi.
• 1968: René Cassin
• 1969: Uluslararası Çalışma Örgütü
• 1970: Norman Borlaug
• 1971: Willy Brandt
• 1972: Ödül verilmedi.
• 1973: Henry Kissinger ve Lê Đức Thọ
• 1974: Seán MacBride ve Eisaku Satō
• 1975: Andrey Saharov
• 1976: Mairead Corrigan ve Betty Williams
• 1977: Uluslararası Af Örgütü
• 1978: Enver Sedat ve Menahem Begin
• 1979: Rahibe Teresa
• 1980: Adolfo Pérez Esquivel
• 1981: Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği
• 1982: Alva Myrdal ve Alfonso García Robles
• 1983: Lech Wałęsa
• 1984: Desmond Tutu
• 1985: Uluslararası Nükleer Savaşın Önlenmesi Hekimleri Birliği
• 1986: Elie Wiesel
• 1987: Óscar Arias Sánchez
• 1988: Birleşmiş Milletler Barış Gücü
• 1989: 14. Dalay Lama Tenzin Gyatso
• 1990: Mihail Gorbaçov
• 1991: Aung San Suu Kyi
• 1992: Rigoberta Menchú Tum
• 1993: Nelson Mandela ve F. W. de Klerk
• 1994: Yaser Arafat, Şimon Peres ve İzak Rabin
• 1995: Pugwash Bilim ve Dünya Sorunları Konferansları ve Joseph Rotblat
• 1996: Carlos Filipe Ximenes Belo ve José Ramos-Horta
• 1997: Kara Mayınlarının Yasaklanması Uluslararası Kampanyası ve Jody Williams
• 1998: John Hume ve David Trimble
• 1999: Sınır Tanımayan Doktorlar
• 2000: Kim Dae-jung
• 2001: Birleşmiş Milletler ve Kofi Annan
• 2002: Jimmy Carter
• 2003: Şirin Ebadi
• 2004: Wangari Maathai
• 2005: Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ve Mohamed ElBaradei
• 2006: Muhammed Yunus ve Grameen Bank
• 2007: Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneli ve Al Gore
• 2008: Martti Ahtisaari
• 2009: Barack Obama
• 2010: Liu Xiaobo
• 2011: Ellen Johnson Sirleaf, Leymah Gbowee ve Tawakkol Karman
• 2012: Avrupa Birliği
• 2013: Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü
• 2014: Kailash Satyarthi ve Malala Yousafzai
• 2015: Tunus Ulusal Diyalog Dörtlüsü
• 2016: Juan Manuel Santos
• 2017: Nükleer Silahların Ortadan Kaldırılması Uluslararası Kampanyası
• 2018: Denis Mukwege ve Nadia Murad
• 2019: Abiy Ahmed Ali
• 2020: Dünya Gıda Programı
• 2021: Maria Ressa ve Dmitry Muratov
• 2022: Ales Bialiatski, Memorial ve Sivil Özgürlükler Merkezi
• 2023: Narges Mohammadi
• 2024: Nihon Hidankyo
• 2025: Maria Corina Machado