Cenevre Antlaşması

Cenevre Antlaşması(Cenevre Deklarasyonu), Türkiye Cumhuriyeti ile Birleşik Krallık ve Yunanistan arasında 3 Temmuz 1974’te imzalanmıştır. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 353 sayılı kararı uyarınca Kıbrıs’taki çatışmaları durdurmayı, güvenlik bölgeleri oluşturmayı ve barışçı yollarla düzeni yeniden sağlamayı amaçlayan bir dışişleri bakanları mutabakatıdır. Kıbrıs’ta Türk tarafının siyasi eşitliğini ve iki yapılı durumu uluslararası kayıtlara geçiren ilk resmi belgedir.

20 Temmuz 1974’te Türkiye’nin Kıbrıs Harekâtı ile Kıbrıs’a askerî müdahalesinden sonra 22 temmuzda ateşkes ilan edilmiş ve Türkiye, Yunanistan, İngiltere dışişleri bakanları Cenevre’de anlaşmak için 25-30 Temmuz 1974 tarihlerinde I. Cenevre Konferansı’nıda bir araya gelmişlerdir. ABD, Sovyetler ve BM’nin gözlemci olduğu, Denktaş ve Klerides’in Türk ve Rum toplumları adına, Turan Güneş’in Türkiye adına katıldığı görüşmelerdeki sonuçların uygulanmaması nedeniyle Kıbrıs Harekatına devam edilmiştir.

Cenevre Antlaşması(Cenevre Deklarasyonu)

Madde 1) 1960 Anayasa düzenini yeniden tesisi hususunda üç dışişleri bakanı mutabık kalmakla beraber, bundan önce alınması gereken bazı acil tedbirler vardır.

Madde 2) Kıbrıs’ta taraflar, 31 Temmuz 1974 günü Türkiye saati ile 24.00’de kontrolleri altında bulundukları alanları genişletmeyeceklerdir. Yani, bu deklarasyona göre, Kıbrıs’ta ateş-kes çizgisi, 22 Temmuz saat 17:00’deki çizgi değil, 30 Temmuz gece yarısı mevcut olan çizgidir. Çünkü, 22 Temmuzdan sonra Rumların saldırıları devam ettiği için, çatışmalar yeniden devam etmiş ve Türk kuvvetleri kontrolları altındaki alanı genişletmiştir.

Madde 3) 30 Temmuz ateş-kes çizgisinde, sadece Birleşmiş Milletler kuvvetlerinin kontrolu altında olacak bir güvenlik bölgesi tesis edilecektir.

Madde 4) Kıbrıs Rum ve yunan kuvvetlerinin muhasarası altında olan bütün Türk bölgelerinden bu kuvvetler çekilecek ve bu Türk bölgeleri Birleşmiş Milletler kuvvetlerinin koruması altına girecektir.

Madde 5) Kıbrıs’ta anayasa düzeninin yeniden tesisi için üç dışişleri bakanı 8 Ağustosta Cenevre’de yeniden bir araya gelecektir. Fakat anayasa düzeni tesis edilinceye kadar, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Rauf Denktaş, 1964 Anayasası gereğince, Cumhurbaşkanı görevlerini yürütecektir. Fakat bu durum, Kıbrıs Geçici Türk Yönetiminin devamına engel olmayacaktır.