2 Ağustos – Hukuk Takvimi

MÖ 216 

Cannae Muharebesinde Romalılar, Anibal komutasındaki Kartaca ordusu karşısında bozguna uğradı.

1492

İspanya’da, dinlerini değiştirmemeleri halinde ülkeden ayrılmaları için verilen sürenin sona ermesi üzerine Musevilerinin çoğu Osmanlı Devleti’ne sığındı.

1512

İtalyan doktor, anatomist ve filozof Alessandro Achillini, yaşamını yitirdi. (Doğumu:1463)

 1894

Brezilyalı zoolog, politikacı ve diplomat Bertha Maria Júlia Lutz dünyaya geldi. (2 Ağustos 1894 – 16 Eylül 1976) Brezilya’da kadınların oy hakkı kazanmasında etkili oldu ve ülkesini Birleşmiş Milletler San Francisco Konferansı’nda temsil etti. BM Antlaşmasının imzasında bulundu.

1897

II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası’nda Albay ve Toplama Kampı komutanı olan Karl Otto Koch doğdu. (2 Ağustos 1897 – 5 Nisan 1945) Sahtekarlık, zimmetine para geçirme, sarhoşluk, cinsel suçlar ve bir SS Subayının öldürülmesini kapsayan suçlamalar kapsamında görevinden alınmış ve Rus askerlerinin kampı ele geçirmesinden 1 hafta önce idam mangası tarafından kurşunlanarak idam edilmiştir. 

1914

Almanya, Rusya’ya savaş ilan etti. Osmanlı’da seferberlik ilan edildi. Alman-Osmanlı İttifak Antlaşması 2 Ağustos 1914’te İstanbul’da, Said Halim Paşa’nın Yeniköy’deki yalısında imzalandı. Osmanlı Devleti’ni İttifak Devletleri safında savaşa sokan gizli ittifak antlaşmasıdır. (Deutsch-Türkische Bündnisvertrag) Türk-Alman İttifak Antlaşması, en yetkili makamlarca da uygun bulunarak onaylanmış ve 27 Ağustos 1914 Tarihinde resmen yürürlüğe girmiştir.

1919

İngiliz güçleri, Irak Kürdistan’ın Bamerné bölgesine yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı. Saldırı esnasında bölgedeki tüm Nexşibendi Şeyhlerini tutukladı.

1920

19 Mayıs 1919 tarihinde Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkmasının ardından yurt çapında düzenlenen kongreler kapsamında Afyonkarahisar Kongresi yapıldı.

1923

Hukukçu Calvin Coolidge, ABD başkanı oldu. 

 1926

Bozkurt gemisi ile Fransız Lotus gemisi Ege Denizi açıklarında çarpıştı; Bozkurt gemisi battı, 8 kişi öldü. Kaza sonrasında, Uluslararası Adalet Divanı’nda görülen ünlü Bozkurt-Lotus Davası’nda Türk tezi kabul edildi, “Lotus prensibi” olarak literatüre geçti ve tüm ülkeler için kural hâline getirildi.

1927

Milletlerarası Lahey Adalet Divanında Bozkurt-Lotüs Davası‘nın görüşülmesine başlandı.

1934

Adolf Hitler, Almanya’nın Führer’i haline geldi. Totaliter rejim dönemi başladı.

1939

Adalet Bakanlığı, halk önünde idam yapılmayacağına dair genelgeyi yayımladı. 

1944

Türkiye, İngiltere ve ABD’nin önerisi üzerine, Almanya ile siyasi ve iktisadi ilişkileri kesti.

1944

Müttefik devletlerin tebaasında bulunan mahkumların affı.

1945

İkinci Dünya Savaşı sonrası Avrupa’sına yön vermek için Postdam Konferansı‘nda bir araya gelen ABD Başkanı Truman, İngiltere Başbakanı Churchill ve SSCB Devlet Başkanı Stalin, görüşmelerini tamamladı. Almanya, konferansta ABD, İngiliz, Fransız ve Sovyet komutanlarınca yönetilecek dört ayrı işgal bölgesine ayrıldı.

1958

Cumhuriyet tarihinin en yüksek orandaki devalüasyonu yapılarak, 1 Dolar 2.80 liradan 9 liraya çıkarıldı.

1967

Anayasa Mahkemesi Çetin Altan’ın dokunulmazlığını kaldırma kararını iptal etti.

1968

Üniversite öğrenci örgütlerince 9-19 Ağustos tarihleri arasında düzenlenen Uluslararası Barış Şenliğine 16 ülkeden davet edilen 58 öğrenci lideri, düşünür ve aktivistin Türkiye’ye girişleri yasaklandı.

1975

Nüfus Mübadelesi Antlaşması(Üçüncü Viyana Anlaşması), KKTC ile Güney Kıbrıs Yönetimi arasında 2 Ağustos 1975 tarihinde Viyana’da imzalanmıştır. Hem bu antlaşma, hem de onun uygulanışı, ilgili BM belgelerine net bir şekilde kayda geçirilmiştir. (5 Ağustos 1975 S/11789, 10 Eylül 1975 S/11789/Ek.1) Barış Harekatı sonrası Denktaş’ın en önemli diplomatik başarısı olan Nüfus Mübadelesi Antlaşması 9 Ağustos’ta uygulanmaya başlamıştır.

1977

Haşhaş ekicilerinin affı.

1979

Perulu ideolog , politikacı , düşünür , filozof , avukat ve antropolog Víctor Raúl Haya de la Torre yaşamını yitirdi. (Trujillo , 22 Şubat 1895 – Lima , 2 Ağustos 1979) Siyasi sığınma hakkıyla ilgili uluslararası bir kamu hukuku davası olan ve Uluslararası Adalet Divanı‘nın (ICJ) 1950 ve 1951 yıllarında karara bağladığı Haya de la Torre Davası‘na adını vermiştir.

Victor Raul Haya de la Torre

1980

Çorum merkezde 2 Temmuz 1980’de evi bombalanıp ağır yaralanan Mustafa Tahtasız Ankara’da tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti. Tahtasız’la birlikte Çorum’da 28 Mayıs’tan beri hayatını kaybedenlerin sayısı 49’a yükseldi.

1983

Barış Derneği Davası’nda yargılanan İstanbul Barosu Başkanı Avukat Orhan Adli Apaydın: “Yasal bir derneğin kurucusu olmak, dünyanın hiç bir yerinde suç değildir.”

 1984

• İrlanda Temsilciler Meclisi seçimleJrinde oy kullanma hakkı bazı İrlandalı olmayan vatandaşlara yönelik olarak genişletildi. 

• Amerikalı siyasetçi, senatör, avukat, yazar ve Başkan Donald Trump kabinesinde 20 Ocak 2025’ten itibaren 50. Amerika Birleşik Devletleri başkan yardımcısı olan James David Vance dünyaya geldi. 2009 yılında Ohio Eyalet Üniversitesi’nden siyaset bilimi ve felsefe alanında lisans derecesiyle mezun oldu. Yale Hukuk Fakültesi’ni 2013 yılında bitirdi. 3 Ocak 2023’tee senatör oldu. 

1989

Açlık grevinin 35. gününde Eskişehir Özel Tip Cezaevi’nden 312 tutuklu ve hükümlü Nazilli ve Aydın cezaevlerine nakledildi. Nakilde Hüseyin Eroğlu ve Mehmet Yalçınkaya adlı 2 tutuklu öldü, 4 tutuklu yaralandı Adalet Bakanı Oltan Sungurlu, Eskişehir Özel Tip Cezaevi onarıldıktan sonra mahpusların tekrar bu cezaevine nakledileceğini açıkladı.

1990

 Saddam Hüseyin önderliğindeki Irak, Kuveyt’i işgal etti. Kuveyt Emiri Şeyh Cabir es-Sabah, Suudi Arabistan’a kaçtı.

1991

Şili ve Arjantin yüzyıldan fazla bir zamandır aralarında süren sınır anlaşmazlıklarına bir anlaşma imzalayarak son verdi. 

1991

Uluslararası Avukatlar Birliği Morelia Şartı, 2 Ağustos 1991 tarihinde Meksika’da düzenlenen Uluslararası Avukatlar Birliği Genel Kurulu tarafından kabul edildi.

1996

Fransız avukat, hukuk profesörü ve Beşinci Cumhuriyet’in ilk başbakanı Michel Debré (15 Ocak 1912, Paris – 2 Ağustos 1996, Montlouis-sur-Loire) yaşamını yitirdi. 

1997

Nijeryalı müzisyen, albüm yapımcısı ve insan hakları savunucusu Fela Kuti hayatını kaybetti. (Doğumu: 15 Ekim 1938, Nijerya)

1998

Hükümet ortağı DSP tarafından teklif edilen af, siyasi partiler arasında ve toplumda geniş yankı uyandırdı. Toplumun bazı kesimlerinden ve hukukçulardan af teklifine tepki geldi.

2000

 Saddam Hüseyin önderliğindeki Irak, Kuveyt’i işgal etti. Kuveyt Emiri Şeyh Cabir es-Sabah, Suudi Arabistan’a kaçtı.

2001

Lahey’deki Savaş Suçları Mahkemesi, Srebrenica katliamının faili Sırp General Radislav Kristiç hakkında 46 yıl hapis cezası verdi. Kristiç, 1995’te Srebrenica’da 8 bin Müslüman Boşnak katledilirken Drina müfrezesinin ikinci komutanıydı.

2001

Eski Milli Savunma bakanlarından Ercan Vuralhan, karşılıksız çek davasından hakkında çıkan gıyabi tutuklama kararı nedeniyle gözaltına alındı.

2002

AB Uyum Paketi’nin ilk yasa maddesi olan terör suçlarında da ölüm cezasının kaldırılması, TBMM’de 152 ret oyuna karşılık 253 oyla kabul edildi. Meclisteki oylamada koalisyon ortağı MHP’den 114 ve ANAP’tan 2 Milletvekili ile 27 AKP ve 6 DYP Milletvekili “hayır” oyu verdi.

2002

Diyarbakır DGM, AKP lideri Recep Tayyip Erdoğan’ın 312’den mahkumiyetine ilişkin adli sicilindeki kaydının silinmesi talebini reddetti. Böylece, Erdoğan milletvekili adayı olabilmek için gereken “temiz” adli sicil kaydını alamadı. 

2002

• Filistin polisi, İsrail’in aradığı 20 militanı Filistin lideri Yaser Arafat’ın Ramallah’taki karargahı içinde tutuklayarak cezaevine nakletti. Operasyon ABD ve İsrail’in talebi üzerine gerçekleşti.

• Amerikan Hizmet Üyelerini Koruma Yasası yürürlüğe girdi.

2003

Uluslararası Para Fonu (IMF), Türkiye’nin beşinci gözden geçirme niyet mektubunu onayladı. 500 milyon dolarlık kredi dilimini serbest bıraktı. 

 2005

AİHM, 2001 yılında HADEP’li Serdar Tanış ile Ebubekir Deniz’in kaybolmasıyla ilgili iki ayrı davada Türkiye’nin “yaşam hakkını ihlal ettiğine” hükmetti. 25 Ocak 2001 tarihinde Silopi HADEP ilçe Başkanı Serdar Tanış ile İlçe Sekreteri Ebubekir, Deniz çağrıldıkları Silopi Jandarma Karakolu’na gitmiş bir daha kendilerinden haber alınamamıştı.

2005

Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’in onayladığı Türk Telekom’un yüzde 55 hissesinin 6,55 milyar dolar bedele Oger Telecom’a satışına ilişkin karar Resmi Gazete’de yayımlandı.

2005

İran’da bazı cinayetlerde devlet parmağı olduğunu yazdığı için hapse atılan ve açlık grevinde olan gazeteci Ekber Genci’nin davasına bakan yargıç, bir suikast sonucu öldürüldü.

2005

Fransız Sağlık Bakanı Xavier Bertrand, Paris’teki Saint-Vincent-de-Paul hastanesi morgunda saklanılan, doğduktan sonra kısa sürede ölmüş veya ölü doğmuş olduğu belirtilen 351 çocuk cesedinin keşfedilmesi üzerine, bu konuda soruşturma açılmasını istedi.

 2007

Prof. Dr. Ergun ÖZBUDUN başkanlığındaki Komisyon tarafından hazırlanan Anayasa Taslağı Başbakan Recep Tayip ERDOĞAN’a sunuldu.

 2009

İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, birinci ”Ergenekon” davası ile Danıştay’a yönelik saldırıya ilişkin davanın birleşmesine karar verdi.

 2013

Abdullah Öcalan’ın avukatlarının, müvekkillerine daha önce ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası veren Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi’ne başvurarak müvekkillerinin yeniden yargılanmasını talep etmesi üzerine mahkeme yeniden yargılama ve infazın durdurulması talebini 2 Ağustos’ta oybirliğiyle reddetti. 4’üncü yargı paketi olarak bilinen 6459 sayılı yasanın 21’inci maddesinin yeniden yargılamaya ilişkin hükümlerine dayandırılan itirazın reddedilmesi üzerine Ankara 12’inci Ağır Ceza Mahkemesi’ne yapılan itirazların da reddine karar verildi.

 2014

• Avukat ve 68 kuşağı önderlerinden Kemal Bingöllü yaşamını yitirdi. (Doğumu: 1939) Deniz Gezmiş’in yakın arkadaşıdır. Ceza hukukçusu ve Devrimci Doğu Kültür Ocakları’nın (DDKO) yöneticilerindendi. 

• 2004 yılında Ukrayna Yüksek Şurası, Uluslararası Roman Soykırımı’nı Anma Günü’nü anmaya ilişkin bir kanun çıkardı

 2015

Avrupa Parlamentosu ,1944 yılında her yaş ve cinsiyetten 4 bin 300 Roman ve Sintinin Auschwitz’de gaz odasına gönderildiği 2 Ağustos gününü Roman ve Sinti Soykırımını Anma Günü olarak kabul etti. Avrupa Konseyi’nde de anma törenleri düzenlenmektedir.

2015

2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile kurulan SPK’nın ilk başkanı da olan diplomat ve Prof. Dr. İsmail Türk 2 Ağustos 2015 tarihinde Ankara’da vefat etti.

 2015

İtalyan hukukçu, avukat, yargıç ve akademisyen Giovanni Conso hayatını kaybetti. (Doğumu: 23 Mart 1922, Torino) Torino’da hukuk eğitimi aldı. Avukatlık ve çeşitli üniversitelerde ceza muhakemesi hukuku profesörü olarak dersler verdi. 1976-1981 yıllarında Yüksek Yargı Kurulu üyeliği yaptı ve Yüksek Yargı Kurulu Başkanvekili Ugo Zilletti’nin istifası üzerine 1981 yılında başkanvekili seçildi. 1982 yılında Cumhurbaşkanı Alessandro Pertini tarafından Anayasa Mahkemesi üyeliğine atandı. 1990-1991 yılları arasında 3 buçuk ay süreyle mahkemenin başkanlığını yürüttü. 1992 yılındaki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Demokratik Sol Parti’nin (PDS) resmi adayı oldu ancak seçilemedi. 1993 yılında Giuliano Amato tarafından kurulan hükûmette adalet bakanı olarak görev aldı. 2003-2009 yıllarında Accademia dei Lincei’nin başkanlığını yürüttü. 2 Ağustos 2015’te Roma’da yaşamını yitirdi.

2025

Ankara’da kamu kurumu yöneticilerinin elektronik imzalarının kopyalanarak sahte diploma ve sürücü belgesi düzenlenmesi ile ilgili soruşturmada, 65 şüpheli hakkında daha iddianame hazırlanarak 50 yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açıldı. Sahte diploma skandalına yüzlerce kişinin ismi karıştı.

2026

• Etimesgut Belediyesi’ni hedef alan “yolsuzluk” soruşturması kapsamında, aralarında Belediye Başkanı Erdal Beşikçioğlu’nun da bulunduğu 55 kişi, emniyetteki işlemlerinin ardından adliyeye sevk edildi. Aralarında Belediye Başkanı Erdal Beşikçioğlu’nun da bulunduğu 44’ü tutuklama talebiyle nöbetçi sulh ceza hakimliğine sevk edildi.

• Haziran ayından bu yana 16 ilde meydana gelen 44 orman yangınıyla ilgili soruşturmalarda 6 şüpheli hakkında tutuklama kararı verildiği öğrenildi.

• Larkıcı Güllü’nün ölümüne ilişkin soruşturma tamamlandı. Savcılık, sanatçının kızı Tuğyan Ülkem Gülter hakkında “tasarlayarak üst soya karşı kasten öldürme” suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası talep etti. Olay sırasında evde bulunan Sultan Nur Ulu’nun ise “yalan tanıklık” suçundan 4 yıla kadar hapsi istendi.

• Gülistan Doku’nun kaybolmasına ilişkin soruşturmada düzenlenen 4’üncü dalga operasyonda gözaltına alınan 19 şüpheliden 12’si tutuklandı. Aralarında Nevşehir İl Emniyet Müdür Yardımcısı Ertuğrul Aslan’ın da bulunduğu tutuklamalarla birlikte dosyadaki tutuklu sayısı 28’e yükseldi.

2026

• Sinema oyuncusu Yiğit Dören’e, sosyal medya hesabında paylaştığı fotoğraf ve videolarda bir alkol markasının görünmesi nedeniyle 82 bin 244 lira idari para cezası verildi. Dören, cezanın iptali için sulh ceza hakimliğine başvurdu.

• İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Ertuğrul Özkök hakkında katıldığı bir programdaki beyanları nedeniyle Cumhurbaşkanı’na hakaret suçlamasıyla re’sen soruşturma başlattı. Özkök,”Bu dönemler geçecek. Ben İspanya’da bir öğrenci olarak İspanya’da Franco rejiminin nasıl çöktüğüne tanık oldum gözlerimle. Bir gecede gitti 30 yıllık Franco diktatörlüğü. Öldüğü gece İspanya’da rejim değişti ya, öldüğü gece! … Bugünkü rejim Türkiye’de Tayyip Erdoğan’ın kişiliği üzerine dizayn edilmiş ve onun kişiliği ile geçerli bir rejim.” demişti.