22 Mart – Hukuk Takvimi – Hukuk Tarihinde Önemli Olaylar
| 1832 | Hukuk kökenli doğa filozofu, yazar, şair Johann Wolfgang von Goethe yaşamını yitirdi. (28 Ağustos 1749 – 22 Mart 1832) Leipzig Üniversitesi’nde ve Strasbourg’dan hukuk okudu. Frankfurt’ta küçük bir hukuk bürosu kurdu ancak yazarlık kariyerine ağırlık verdi. |
| 1911 | Hukukçu, bürokrat, şair ve yazar Munis Faik Ozansoy doğdu. (Ölümü: 31 Mart 1975) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde eğitim gördü. Matbuat ve istihbarat müdüriyeti ve cumhurbaşkanlığı genel sekreterliği görevlerinde bulundu. Başbakanlık müsteşarlığı yaptı. Paris’te UNESCO daimî temsilciliği görevini üstlendi. Aynı zamanda Cumhuriyet dönemi hukukçu şair ve yazarlarından oldu. Hisar dergisi çevresine girerek burada başyazılar yazdı. Ankara Sanat Severler Derneği’nde etkin bir üye oldu. 1938 tarihinde Türkiye İş Bankası Teftiş Kurulu Başkanlığında müfettiş muavini oldu. Vefâtından sonra İstanbul, Küçükçekmece’de İkitelli’de bir okula adı verildi. |
| 1915 | Dünya Günü‘nün kurucusu olarak bilinen Amerikalı aktivist John McConnell dünyaya geldi. Yaşamı boyunca insanlığın ortak iyiliği için çalıştı.
|
| 1921 |
Hint asıllı İngiliz casus Mustafa Sagir, tutuklandı. İstiklal Mahkemesi tarafından suçlu bulunarak idama mahkûm edilen Sagir 24 Mayıs 1921 tarihinde Ankara’da Karaoğlan Meydanı’nda (bugünkü Ulus Meydanı) asılarak idam infaz edildi. |
| 1922 | Paris Konferansında İtilaf devletleri, Türklere ve Yunanlılara mütareke önerisinde bulundu. |
| 1926 |
|
| 1933 | Nazım Hikmet “gizli örgüt kurmak, İstanbul, Bursa ve Adana’da duvarlara devrim bildirileri yapıştırmak ve komünizm propagandası yapmak” gerekçeleriyle Bursa’da aynı yönde faaliyette bulundukları iddia edilen 15 kişiyle birlikte tutuklandı. |
| 1934 | Kazanç Vergisi Kanunu TBMM’de kabul edildi. |
| 1942 | Altı ve daha fazla çocuğu olan ailelere ikramiye verilmesi kararlaştırıldı. |
| 1943 | Türkiye ile ABD arasında karşılıklı radyo yayın servisi açıldı. |
| 1945 | Arap Devletleri Birliği (Arap Ligi-(Leage of Arab States), 22 Mart 1945’te Kahire’de, Mısır, Irak, Ürdün, Lübnan, Suudi Arabistan, Suriye ve Yemen’in (kurucu üyeler) katılımıyla, bölge devletlerinin egemenliğini korumak ve işbirliğini artırmak amacıyla kurulmuştur. Hükümetlerarası bir kuruluştur ve günümüzde 22 üyesi bulunmaktadır. Birliğin merkezi Kahire, Mısır’dır. |
| 1951 | Necip Fazıl Kısakürek, İstanbul’da bir apartmanın bodrum katındaki kumarhaneye yapılan baskında 19 kişiyle birlikte gözaltına alındı. Necip Fazıl’ın ifadesi alınıp serbest bırakıldı; 3 Nisan’da çıkarıldığı mahkemede 19 kişiyle beraber 30’ar TL para cezasına çarptırıldı. |
| 1952 | Ankara’da, bir gün önce 10 saat süreyle greve giden taksi şoförlerinden 30’u tutuklandı. |
| 1953 | Hukukçu, asker ve siyasetçi Ahmet Şükrü Oğuz yaşamını yitirdi. (Doğumu: 1881) Hukuk eğitimi gördü. Ticaret ve müteahhitlik işleriyle uğraştı. İkinci Dünya Savaşı yıllarında Sovyet karıştı bazı faaliyetlerde adı geçti. Balkan ve Birinci Dünya savaşlarına katıldı. Birinci Dünya Savaşı’nda, Osmanlı Teşkilat-ı Mahsusası’nda görev aldı. İstanbul’da Karakol Cemiyeti’nin ve Kocaeli Kuvayı Milliyesi’nin örgütlenmesinde önemli rolü oldu. Ankara’da toplanan T.B.M.M.’nin ilk dönemine İstanbul Milletvekili olarak katıldı. 1926’da Atatürk’e suikast davasında idamla yargılandı ve beraat etti, ancak kardeşi Nail ile en yakın arkadaşı Kara Vasıf idam edildi. |
| 1955 | Akis dergisi yazı işleri müdürü Cüneyt Arcayürek 6 ay hapse mahkum oldu. |
| 1963 | Yassıada duruşmalarında idama mahkûm edilen, ancak cezası müebbet hapse çevrilen eski Cumhurbaşkanı Celâl Bayar tahliye edildi. Bayar, tepkiler üzerine 28 Martta ceza erteleme kararının kaldırılması üzerine eski 30 Martta açlık grevine başladı. |
| 1968 | Paris’te, Nanterre Üniversitesi’nde, ABD’nin Vietnam’da yürüttüğü savaşa karşı çıkan ve eğitimde reform yapılmasını isteyen öğrenciler, Daniel Cohn-Bendit’in liderliğinde üniversitenin birinci amfisini işgal ederek, 68 olaylarını başlattı. |
| 1968 | Türkiye ile Bulgaristan arasında göç anlaşması imzalandı. |
| 1971 | Ankara Cumhuriyet Savcılığı, 12 Mart Muhtırası’na karşı son konuşmasında Cumhurbaşkanına ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nin manevi şahsiyetine hakaret ettiği iddiasıyla, bir gün önce görevinden ayrılan CHP Genel Sekreteri Bülent Ecevit hakkında soruşturma başlattı. |
| 1977 | Avrupa Konseyi, avukatların hizmetlerini etkin bir şekilde ifa etme serbestisine ilişkin 22 Mart 1977 tarih, 77/249/EEC sayılı Konsey Direktifini kabul etti. |
| 1978 | Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk , Pakistan cumhurbaşkanına bir mesaj göndererek idama mahkum edilen eski Başbakan Zülfikar Ali Butto’nun hayatının bağışlanmasını istedi. |
| 1980 | Türkiye’de 12 Eylül 1980 Darbesi’ne giden süreç’te TBMM’de yapılması gereken cumhurbaşkanlığı seçimi yapılamadı. 12 Eylül 1980’e kadar aylarca cumhurbaşkanı seçilemedi ve süreç darbe ile sonuçlandı. |
| 1980 | Konya’da Çağdaş Hukukçular Derneği Yönetim Kurulu toplantısını basan silahlı grup, CHP üyesi Avukat Aytekin Olcay’ı öldürdü ve bir avukatı da yaraladı. |
| 1982 | Yurtdışına kaçan Banker Kastelli’nin kasasına el konuldu; 70 banker ve banka yöneticisinin yurtdışına çıkışı yasaklandı. |
| 1985 | Ozon Tabakasının Korunmasına Dair Viyana Sözleşmesi(Vienna Convention for the Protection of the Ozone Layer), 22 Mart 1985 tarihinde Viyana’da kabul edilerek imzaya açıldı. |
| 1986 | Mehmet Ali Ağca, İtalya’da ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. |
| 1987 | Halkevleri mahkeme kararıyla açıldı. Halkevleri’nin faaliyetleri 12 Eylül sonrası Milli Güvenlik Konseyi tarafından durdurulmuş, yöneticileri yargılanmıştı. |
| 1988 | İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi, Henry Miller’in “Oğlak Dönencesi” adlı eseriyle Ahmet Altan’ın “Sudaki İz” adlı kitabını yasakladı ve imha edilmesine karar verdi. |
| 1989 | Tehlikeli Atıkların Sınırlar Ötesi Taşınması ve Bertaraf Edilmesinin Kontrolüne İlişkin Basel Sözleşmesi, 22 Mart 1989 tarihinde kabul edildi ve Basel’de imzaya açıldı. |
| 1993 | Dünya Su Günü (World Water Day-22 Mart), Çevre ve Kalkınma Konferansının 1992 tarihli toplantısında önerildiği şekliyle Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1993 yılında ilan edildi. Dünya Su Günü, Su Hakkı‘na odaklanmakta olan yıllık bir kutlama günüdür. Küresel su krizini gündemde tutmak temel amaçtır. |
| 1994 | Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Komisyonu tarafından Türkiye Komünist Partisi yöneticileri Nihat Sargın ve Haydar Kutlu’ya 2 milyar 600 milyon lira tazminat ödemeye mahkum edildi. |
| 1995 | Kültür Bakanı Ercan Karakaş Olağanüstü Hal ve Çekiç Güç süresini uzatma kararnamesini imzalamadı. Karakaş bakanlık görevinden istifa etti. |
| 1999 | Prof. Dr. Mümtaz Soysal, milletvekilliğinden istifa etti. |
| 2001 | Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesinde beş yıl süren Yüksekova Çetesi davasında, 15 sanığa 3 ile 30 yıl arasında değişen hapis cezaları verildi. |
| 2002 | Almanya’da göçmen yasası parlamentonun üst kanadında 34’e karşı 35 oyla kabul edildi. Yasa, nüfusun yaşlanması sebebiyle işgücündeki düşüşü kalifiye işçi alarak çözmeyi öngörüyordu. Hıristiyan Demokratlar ise ülkede zaten 4 milyon işsiz olduğunu ve göçmen işçiye gerek olmadığını savundu. |
| 2003 | Hakkında üç ayrı gıyabi tutuklama kararı bulunan işadamı Halil Bezmen cezaevine konuldu. |
| 2007 | Avrupa Sosyal Şartı, 5547 sayılı Kanunla onaylandı ve 9 Nisan 2007 tarihli Resmi Gazetede yayınlandı. Türkiye, Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı’nı 6 Ekim 2004 tarihinde imzalandı. 27 Eylül 2006 tarih ve 5547 sayılı Onaya Uygun Bulma Kanunu, 3 Ekim 2006 tarih ve 26308 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı. Şartın onaylanmasını kararlaştıran 22 Mart 2007 tarih ve 2007/11907 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Şart’ın resmi Türkçe çevirisi, 9 Nisan 2007 tarih ve 26488 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı. |
| 2008 | Türkiye’de altmıştan fazla sendika, meslek odası, uluslararası örgüt, Dünya Su Günü için, suyun ve suya dair hizmetlerin özelleştirilmesine karşı olduklarını bildiren ortak bir açıklama yaptı. Açıklamada, “Suyumuzun satışı yönündeki bütün çabalara karşı olduğumuzu bütün dünyaya duyuruyoruz” denildi. |
| 2010 | ABD Temsilciler Meclisi 32 milyon ABD’liyi sigorta sistemine dahil etmeyi öngören sağlık reformu tasarısını kabul etti. |
| 2012 | Serdar Özgüldür, Uyuşmazlık Mahkemesi başkanlığına seçildi. |
| 2013 | İsrail Başbakanı Netanyahu’nun Başbakan Erdoğan’la yaptığı görüşmede Mavi Marmara baskını sebebiyle tazminat ödemeyi ve Filistin topraklarına sivil halkın kullanacağı malların girişine ilişkin kısıtlamaları kaldırmayı kabul ettiği bildirildi. |
| 2016 | İşadamı Rıza Sarraf, “İran’a uygulanan yaptırımları delmek için komplo düzenlemek” suçlamasıyla ABD’de tutuklandı. |
| 2017 | Irak’ın devrik lideri Saddam Hüseyin’i ilk sorgulayan eski CIA Ajanı John Nixon, iki aydan fazla süren sorgulamalardan sonra bu ülkede kimyasal silah olmadığı sonucuna vardıklarını söyledi. |
| 2018 | Faaliyette olan siyasi partiler 22 Mart 2018 tarihi itibari ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ilan edildi. Toplam 86 partinin faaliyette Türkiye’de 2018 itibari ile son kurulan parti Ötüken Birliği Partisi oldu. |
| 2022 | Van Yüksek Güvenlikli Cezaevi’nde tutulan mahpuslara gazeteci Gökçer Tahincioğlu’nun “Kiraz Ağacı” kitabının ‘örgüt propagandası’ gerekçesiyle cezaevi idaresi tarafından verilmediği öğrenildi. |
| 2026 | “Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlaması yöneltilen BirGün muhabiri İsmail Arı, aile ziyareti için gittiği Tokat’ta 21 Marta gözaltına alınmıştı. Arı, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının talimatı ile sabah saatlerinde Ankara’ya getirildi. |
