Cumhurbaşkanı Seçimi

Cumhurbaşkanı Seçimi, 6271 Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu ile belirlenen kurallar çerçevesinde yapılmaktadır. Kanunun amacı, Cumhurbaşkanı seçimine, Cumhurbaşkanı adaylarında aranacak niteliklere, seçim öncesi, seçim günü ve seçim sonrası yapılması gereken işlemlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

 2017 yılında yapılan Anayasa değişikliği sonucunda, Cumhurbaşkanı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılmaktadır. Bir kimsenin en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilme hakkı bulunmakta; Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde ise Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilmektedir. Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri ile nitelikleri, seçimi ve diğer hususlar Türkiye Cumhuriyeti Anayasası‘nın 8, 101, 103, 104, 105 ve 106’ncı maddelerinde belirtilmiş, Anayasa hükümlerinin nasıl uygulanacağı özel kanunlarla belirlenmiştir.

Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisinde görev yapan yirmi milletvekilinin TBMM üyeleri arasından veya Meclis dışından aday göstermesi veya en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde geçerli oylar toplamı birlikte hesaplandığında yüzde beşi geçen siyasi partilerin ortak aday göstermesi üzerine, halk tarafından genel oyla seçilmektedir. Türkiye Büyük Millet Meclisinde grubu bulunan siyasi partiler grup kararıyla; diğer siyasi partiler ise tüzüklerinde gösterilen yetkili organlarının kararıyla Cumhurbaşkanlığına aday gösterebilirler. Ayrıca, en az yüz bin seçmenin yazılı teklifiyle Cumhurbaşkanlığına aday olmak mümkündür. Kırk yaşını doldurmuş ve yüksek öğrenim yapmış Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri veya bu niteliklere ve milletvekili seçilme yeterliğine sahip her Türk vatandaşı; diğer koşulları da sağlaması kaydıyla Cumhurbaşkanlığına aday olabilmektedir. Adaylar, yabancı devletlerden, uluslararası kuruluşlardan, tüzel kişilerden ve Türk uyrukluğunda olmayan gerçek kişilerden bağış ve yardım alamamaktadır.

Cumhurbaşkanlığına aday olup seçilemeyen kamu görevlilerinin tekrar eski görevlerine dönmeleri mümkün olmakla birlikte; Yüksek mahkeme üyeleri, hâkimler, savcılar ve bu meslekten sayılanlar ile subay ve astsubaylar  eski görevlerine dönemezler.

Cumhurbaşkanı seçimi, Cumhurbaşkanının görev süresinin dolmasından önceki altmış gün içinde; makamın herhangi bir sebeple boşalması halinde ise boşalmayı takip eden altmış gün içinde tamamlanmaktadır. İlk oylamada geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilmekte; bu çoğunluk sağlanamazsa, takip eden ikinci pazar günü ilk oylamada en çok oyu almış iki adayın katılacağı ikinci oylamada geçerli oyların çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilmektedir.

Cumhurbaşkanının görev süresinin dolması veya seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi ya da seçimlerin tamamlanamaması hallerinde, yeni Cumhurbaşkanı göreve başlayıncaya kadar mevcut Cumhurbaşkanının görevi devam etmektedir.