Muhammed Ali Cinnah

Muhammed Ali Cinnah, hukukçu, Pakistan Bağımsızlık Hareketi’nin lideri ve Pakistan’ın kurucu lideridir. 25 Aralık 1876’da Karaçi’de doğan Cinnah, ilk ve ortaöğrenimini Karaçi ve Bombay’da tamamladıktan sonra 1892 yılında hukuk eğitimi almak üzere Londra’ya gitti. Lincoln’s Inn’de hukuk eğitimi aldı ve 1896 yılında baroya kabul edildi.

İngiliz siyasetini ve Avam Kamarası’nın çalışmalarını yakından takip ettiği yılların ardından 1896’da Hindistan’a döndü ve Bombay’da avukatlık yapmaya başladı. 1900 yılında Bombay Sulh Mahkemesi’nde geçici sulh hâkimi olarak yaklaşık altı ay görev yaptı; kendisine kalıcı hâkimlik teklif edilmesine rağmen avukatlık kariyerini tercih etti.

Cinnah, 1906 yılında Hindistan Ulusal Kongresi’ne katıldı ve başlangıçta anayasal reform, sınırlı özerklik ve Hindu-Müslüman siyasî iş birliğini savundu. Siyasete atılan Cinnah, 25 Ocak 1910’da Bombay’ın Müslüman temsilcisi olarak Imperial Legislative Council üyeliğine seçildi ve aynı yıl görevine başladı. Başlangıçta Hindu ve Müslüman topluluklar arasındaki siyasî iş birliğini savundu; ancak iki toplum arasındaki siyasî ayrışmanın derinleşmesi üzerine Müslümanların siyasî haklarının korunmasına daha fazla ağırlık verdi ve 1913’te All-India Muslim League’e katıldı.

1916’da Hindistan Ulusal Kongresi ile All-India Muslim League arasında yapılan ve Kongre’nin Müslümanların ayrı temsil taleplerini belirli ölçüde kabul ettiği önemli bir siyasî uzlaşma olan Lucknow Paktı’nın hazırlanmasında önemli rol oynadı. Bu nedenle bir süre “Hindu-Müslüman birliğinin en iyi elçisi” olarak anıldı.

1920’de Mahatma Gandhi’nin benimsediği siyasî yöntemlere ilişkin görüş ayrılıkları nedeniyle Hindistan Ulusal Kongresi’nden ayrıldı.  1923 yılında ise Bombay’ı temsilen Central Legislative Assembly üyeliğine seçildi. 1929 yılında Müslümanların siyasî ve anayasal haklarının korunması amacıyla “On Dört Madde” olarak bilinen anayasal talepler programını açıkladı. Bu talepler arasında eyaletlere geniş yetki verilmesi, Müslümanların nüfuslarına uygun temsil edilmesi ve azınlık haklarının güvence altına alınması bulunuyordu.

Siyasî gerilimlerin artması, Müslüman Birliği içindeki dağınıklık ve siyasî etkisizlik nedeniyle Hindistan’dan uzaklaşarak 1930 yılında Londra’ya giden Cinnah, bir süre İngiltere’de kaldı ve Privy Council nezdinde hukukî çalışmalar yürüttü. 1930-1932 yılları arasında Hindistan’ın anayasal geleceğini tartışan Round Table Conferences toplantılarına katıldı.

1934’te Müslüman liderlerin çağrısı üzerine Hindistan’a döndü, All-India Muslim League’in liderliğini yeniden üstlendi. Cinnah’ın liderliğinde güçlenen Müslüman Birliği, Hindistan’daki Müslümanların siyasî geleceğine ilişkin taleplerini daha etkili biçimde dile getirdi. 1937 eyalet seçimlerinin ardından Müslüman Birliği’nin teşkilatını yeniden düzenledi ve partiyi Hindistan Müslümanlarının başlıca siyasî temsilcisi hâline getirmeye çalıştı. Bu doğrultuda kabul edilen 1940 tarihli Lahor Kararı, ayrı bir Müslüman devlet kurulması yönündeki siyasî talebin önemli dayanaklarından biri oldu ve Cinnah’ın yürüttüğü siyasî mücadele sonucunda Pakistan, 14 Ağustos 1947’de bağımsızlığını kazandı. Yeni devlet, bağımsızlığının ilk döneminde Britanya Milletler Topluluğu içinde yer alan bir dominyon statüsünde olduğu için Cinnah, cumhurbaşkanı değil, Pakistan’ın ilk Genel Valisi oldu ve aynı dönemde Pakistan Kurucu Meclisi’nin başkanlığını da yürüttü. Bu dönemde, yeni devlet kurumlarının oluşturulması ve kamu yönetiminin kurulması, ekonomik ve malî sorunların çözülmesi, Hindistan’dan Pakistan’a göç eden milyonlarca Müslümanın yerleştirilmesi gibi konularda aktif rol oynadı.

Muhammed Ali Cinnah, 11 Eylül 1948’de Karaçi’de hayatını kaybetti. Kız kardeşi Fatima Cinnah, hayatının son döneminde en yakın çalışma arkadaşlarından biri oldu. Ölümünden önce verem başta olmak üzere ciddi sağlık sorunları yaşadı.

Pakistan’ın siyasî ve hukukî temellerinin oluşturulmasında oynadığı tarihî rol nedeniyle ülkede günümüzde de “Quaid-e-Azam” (Büyük Lider) unvanıyla anılmaktadır.