Yönetmelik

Yönetmelik, yasa ile kurulmuş kamu kurum ve kuruluşlarının çalışma yöntemini ve kurallarını belirleyen, ilgili kurum ve kuruluşta çalışanların uyacakları kurallar bütününe verilen isimdir. Bakanlar Kurulu, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerince kendi görev alanlarını ilgilendiren kanun ve tüzük hükümlerinin nasıl uygulanacağını göstermek amacıyla çıkarılan düzenleyici idari işlemdir. Tüzel kişiliği bulunmayan bir kamu kuruluşunun Anayasanın ilgili maddesinde tanımlanmış hali ile yönetmelik çıkarmaya yetkisi bulunmamaktadır, tüzel kişiliği olmayan kuruluşlar bağlı bulundukları kuruluş yada bakanlığa hazırladıkları yönetmeliği sunarak yayınlanmasını sağlayabilirler.

Yönetmelik; tüzüğe, kanuna ve Anayasa’ya aykırı olamaz. Yönetmeliğin konusu kanunların ve tüzüklerin uygulanmasının sağlamak olduğundan daha alt bir norm olan yönetmelik kanun ve tüzüklere aykırı hüküm içermemelidir. Tüzüklerin çıkarılması için öncesinde Danıştay‘ın incelemesinden geçirilmesi şart olmasına rağmen yönetmelikler için böyle bir şart bulunmamaktadır.

Yönetmelikler, idari işlem niteliğinde olduğundan “idarenin her türlü eylem ve işlemi yargı denetimine tabidir” kuralı gereğince idari yargılama kapsamında denetlenmektedir. Yönetmeliklerin iptali Danıştay’da açılacak olan dava ile mümkündür.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 124. maddesine göre Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilir. Resmi Gazete’de yayınlanması gerekli olan yönetmelikler kanunda belirtilmek zorundadır. Anayasa hükmü gereğince çıkarılan bu yönetmeliklere “Uygulama Yönetmeliği” denmektedir. Birçok kanun metninde çıkarılacak yönetmelikten bahsedilerek, kanun uygulamasının çıkartılacak yönetmelikle düzenleneceği belirtilmekte, ilgili bakanlık, müdürlük, kurum, üniversite yada diğer kurumlar tarafından bu yönetmeliğin çıkartılması yasal olarak zorunlu tutulmaktadır. Yasa ile zorunlu tutulmayan durumlarda ve kurumların gerekli gördükleri konularda da zaman zaman yönetmelik çıkartılabilir, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri mevcut yönetmelikleri değiştirilebilir yada değişen koşullara göre mevcut yönetmelik kaldırılarak yenisi çıkarılabilir.

İdari kurumların kamusal faaliyetlerini düzenleyen yada personeline ilişkin kuralları belirleyen  diğer yönetmeliklere Adi Yönetmelik denilmektedir. Uygulama Yönetmeliklerinin aksine adi yönetmeliklerin tamamının Resmi Gazete’de yayınlanmasına gerek bulunmamakta, personeli ilgilendiren yönetmelikler Resmi Gazetede yayınlanmamakta, tüm vatandaşları ilgilendirenlerin ve genele hitap eden yönetmelikler yayınlanmaktadır. Milli güvenlik ile ilgili olan ve gizlilik derecesi taşıyan yönetmelikler yayımlanmamaktadır. Bir yönetmeliğin Resmi Gazetede yayımlanıp yayımlanmaması gerektiğine karar verecek olan makam Başbakanlıktır.