10 Eylül – Hukuk Takvimi

Kadın hakları savunucusu Mary Wollstonecraft, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 27 Nisan 1759, Londra) 

Amerikalı hukukçu, siyasetçi ve yargıç William Jay Gaynor, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 2 Şubat 1849) 

25 Ağustos 1330 (10 Eylül 1914) tarihli ve Tifo Aşısının Lüzum Görülecek Mahallerde Tatbikinin Mecburi Olması Hakkında İrade-i Seniyye (Meclis-i Vükela Kararı/Kararname) kabul edildi. Osmanlı İmparatorluğu döneminde tifo salgınlarıyla mücadele amacıyla çıkarılmış çığır açıcı bir koruyucu hekimlik ve hukuki düzenlemedir.

• Afrika’da köleliğin ve köle ticaretinin kaldırılmasına yönelik uluslararası düzenlemeler yeniden düzenlendi. 26 Şubat 1885 günlü Berlin Genel Bağıtı ile 2 Temmuz 1890 günlü Brüksel Demeci ve Genel Senedinin yeniden incelenmesi konusunda Sözleşme, Saint – Germain – en – Laye’de imzalandı. Türkiye, Lozan Antlaşması ile bu sözleşmeye katılmayı ve onaylamayı taahhüt etmiştir.
• Silah ve Mühimmat Trafiğine İlişkin Sözleşme kabul edildi.
• Afrika’da alkollü maddelerin bağlı tutulacağı rejime ilişkin Sözleşme Saint – Germain-en-Laye’de imzalandı.

Daimî Uluslararası Adalet Divanı, Oder Nehri Davası’nda karar verdi. Territorial Jurisdiction of the International Commission of the River Oder davasında verilen karar, uluslararası nehirler, seyrüsefer özgürlüğü ve uluslararası su yollarının hukukî statüsü bakımından önemli bir içtihat oluşturmuştur. Karar, 10 Eylül 1929, Seri A, No. 23 olarak kayda geçmiştir.

Sovyetler Birliği, Milletler Cemiyeti‘ne kabul edildi. 

Dokuz ülke, Akdeniz’deki uluslararası korsanlık sorununu ele almak üzere Nyon Konferansı‘na katıldı.

• Ham petrol fiyatlarındaki düşüşü durdurmak amacıyla Venezuela’nın teklifiyle Bağdat‘ta başlayan ve Venezuela, İran, Irak, Suudi Arabistan ve Kuveyt‘in katılımıyla 10 Eylül’de yapılan kongre sonucunda, 14 Eylül 1960’ta OPEC kuruldu. OPEC petrol ihraç eden ve bilinen dünya petrol rezervlerinin üçte ikisini ellerinde bulunduran 12 ülkenin oluşturduğu konfederasyondur. 
• Milli Korunma suçlarının affına, Millî Korunma teşkilât, sermaye ve fon hesaplarının tasfiyesine ve bazı hükümler ihdasına dair Kanun, 79 kanun numarası ile 10 Eylül 1960 tarihinde kabul edildi. 

Cebelitarık halkı referanduma gitti. Halk, İspanya’nın bir parçası olmak yerine İngiliz sömürgesi olarak kalmayı tercih etti.

• Afrika Birliği Örgütü Mülteci Sorunlarının Özel Yönlerini Düzenleyen Sözleşme(OAU Convention Governing the Specific Aspects of Refugee Problems in Africa), 10 Eylül 1969 tarihinde, Etiyopya’nın başkenti ve Afrika Birliği Örgütü’nün merkezi olan Addis Ababa’da, Devlet ve Hükümet Başkanları Meclisinin Altıncı Olağan Toplantısının kapanışında kabul edilmiş, 20 Haziran 1974 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
• Bugün Gazetesi yazarı Şule Yüksel Şenler ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Hasan Hilmi Karabel, “Ağlayın Ey Müslüman Kardeşlerim Ağlayın” başlıklı yazı nedeniyle, İstanbul Toplu Basın Asliye Ceza Mahkemesi tarafından, Yayın Yolu İle Cumhurbaşkanına hakaret nedeniyle 1 yıl 1 ay 10 gün hapis cezasına çarptırıldı.

Dev-Genç’in eski ve yeni genel başkanları ile 27 yürütme kurulu üyesi hakkında Sıkıyönetim Mahkemesi’nce tutuklama kararı verildi.

• Tekstil-iş kolunda 80 bin işçiyi kapsayan toplu sözleşme imzalandı.
• şkence ve cinayetten hüküm giyen Hamida Djandoubi , Fransa’da giyotinle idam edilen son kişi oldu.

İzmir’de 2 Eylül günü polis tarafından çatışmada öldürülen TKP/ML- TİKKO militanı Ali Geçgel’in cenazesini almak isteyen abisi Munzur Geçgel’in polis tarafından gözaltına alındığı ve işkence yapılarak öldürüldüğü bildirildi.

Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Savcılığı, kendilerine sol bir örgüt görüntüsü vererek silahlı gasp, adam kaldırma, kişi hürriyetini engelleme vb. eylemlerde bulunan MHP Yüksek Disiplin Kurulu eski üyesi A. Öncel ve 8 ülkücü hakkında 75 yıla kadar hapis istedi.

Yargıtay, toplatılan veya zoralımına karar verilen kitapların sadece bulundurulmasının suç oluşturmadığına karar verdi.

ANAP hükümeti tarafından İçişleri Bakanlığı Yasa Taslağı hazırlandı. Taslağa göre Gözaltına alınan, yargılandıktan sonra aklanan ya da mahkum olanlar hakkında fişleme yapılacak, siyasi suçlar nedeniyle gözaltına alınanlar için düzenlenen fişler hiçbir durumda iptal edilmeyip saklanacaktı.

Metris Askeri Ceza ve Tutukevi’nden tahliyelerinden sonra da süresiz açlık grevini 29 gündür sürdüren 4 eski tutuklu yaptığı basın toplantısında cezaevlerindeki kötü koşulların düzeltilmesi gerektiğini söyledi.

Yüksek Öğretim Kurumlarının Özerkliği ve Akademik Özgürlük Üzerine Lima Bildirgesi,  6-10 Eylül 1988 tarihlerinde Peru’nun başkenti Lima’da toplanan Dünya Üniversiteler Servisi – WUS tarafından onaylanarak İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 40. yıldönümünde kabul edildi. Belge, tüm dünyada üniversitelerin idari, mali ve bilimsel özerkliği konusunda referans olarak kabul edilmekte ve 19 maddeden oluşmaktadır.

İsmail Beşikçi’nin ‘Ortadoğu’da Devlet Terörü’ adlı kitabından dolayı Ankara DGM bölücülük  propagandasından 5 yıla kadar hapis ve para cezası istemiyle dava açtı.

TAYAD Genel Sekreteri ve üyelerinin tutuklanmasını protesto için Adalet Bakanlığı’na kart gönderen 4 kişi gözaltına alındı.

10 yıl önce yazdığı yazılardan derlenen ‘Akıntıya Karşı Yazılar’ adlı kitabından dolayı Doç. Dr. Fikret Başkaya ile kitabı yayına hazırlayan 2 kişi hakkında, Cumhuriyeti ve devletin askeri kuvvetlerini alenen tahkir ve tezyif etmekten açılan davanın yargılanmasına başlandı.

Hacettepe Üniversitesi öğrencisi Birtan Altınbaş’ın gözaltındayken uğradığı işkence sonucu yaşamını yitirmesi sonucu yargılanan polis A. Baştan, faili belli olmayacak biçimde kastı aşan adam öldürmeden 4 yıl 5 ay 10 gün hapis cezasına mahkum edildi. 

Diyarbakır Barosu, Diyarbakır Tabip Odası, Mazlumlar İçin Dayanışma Derneği (MAZLUMDER) Diyarbakır Şubesi, İnsan Hakları Derneği (İHD) Diyarbakır Şubesi, Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) Diyarbakır Temsilciliği ortak basın açıklamalarında, “Yargı sürecinin ihbara değil hukuka dayanması gerektiğini, öğretmen ve akademisyenlerin KHK’lar ile açığa alınmasının, işten atılmasının, demokrasinin içselleştirilmediğini, hukuk içinde hareket edilmediğini ortaya koyduğunu” açıkladılar.

Akademisyen, hukukçu ve spor yöneticisi. 35. Galatasaray SK başkanı, 3. Galatasaray Üniversitesi rektörü ve Galatasaray Divan Kurulu eski başkanı Prof. Dr. Duygun Yarsuvat (18 Ağustos 1937, İstanbul – 10 Eylül 2021, İstanbul) yaşamını yitirdi.

• Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, yıl sonuna kadar sosyal medya platformlarına yaş sınırı getirmek için yasa tasarısı sunmayı planladıklarını, yasanın uygulanacağı yaş grubu üzerinde istişarelerin sürdüğünü söyledi.
• İŞİD’in Kobanê’ye saldırısından sonra  6-8 Ekim 2014’deki protestolar nedeniyle açılan İkinci Kobanê Davası’nda ikinci duruşma yapıldı.  Eski HDP milletvekilleri Hüda Kaya, Serpil Kemalbay, Fatma Kurtulan, Pero Dündar ve Garo Paylan için 38’er kez ağırlaştırılmış müebbet hapis talep edilen davanın duruşması Ankara 22’nci Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü.

• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Narin Güran cinayeti davasına Bakanlık olarak müdahil olacaklarını açıkladı.
• Kayseri’de, Atatürk Anıtı’na balta ile zarar veren Yaşar Kılıçkaya (59) ile yeğeni Zeynep Abdullah’ın (31) tutuklu yargılandığı davada karar çıktı. Mahkeme, dayı ile yeğeni, ‘Atatürk’e ait büstü tahrip edip zarar verme’ suçundan 2 yıl 6’şar yıl, ‘Atatürk’ün hatırasına alenen hakaret’ suçundan da 1 yıl 10’ar ay olmak üzere toplam 4 yıl 4’er ay hapis cezasına çarptırarak, tahliyelerine karar verdi.

• İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca, 25 Aralık 2023’te Tele1’de yayınlanan programda kullandığı ifadeler nedeniyle Can Ataklı hakkında “halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama” suçundan İstanbul 5. Asliye Ceza Mahkemesi’nde açılan davaya devam edildi. Davada mütalaa açıklandı, savcılık, Ataklı’nın 3 yıla kadar hapisle cezalandırılmasını talep etti.
• İngiliz hükümeti, hapishanelerdeki aşırı kalabalığı azaltmak amacıyla tasarlanan planın parçası olarak cinsel suçlar, ciddi şiddet ve terörizm suçları ile aile içi istismar içeren bazı suçlar hariç yaklaşık 1750 mahkumun erken tahliye edileceğini duyurdu.

• İnsan Hakları İzleme Örgütü ve Harvard Hukuk Fakültesi Uluslararası İnsan Hakları Kliniği (IHRC), Mart ve Mayıs 2026 tarihleri ​​arasında Güney Lübnan’da İsrail’in beyaz fosforlu mühimmat kullandığına dair doğrulanmış 23 olayı belgeleyen bir rapor yayınladı ve uluslararası toplumu bu “yıkıcı silahlar” için yeni düzenlemeler geliştirmek üzere harekete geçmeye çağırdı.
• Birleşmiş Milletler’in demokratik ve adil bir uluslararası düzenin teşvik edilmesi uzmanı George Katrougalos, dünya liderlerine “yerleşik çok kutupluluk” yoluyla insan haklarını güçlendirme çağrısında bulunarak, artan tek taraflı baskıcı önlemlerin ve jeopolitik parçalanmanın BM Şartı’nı zayıflattığı konusunda uyardı.
• Eski Habertürk TV Genel Yayın Yönetmeni Mehmet Akif Ersoy ile 6 sanık, haklarında hazırlanan iddianamenin kabul edilmesinin ardından bugün ilk kez hâkim karşısına çıktı. İstanbul 19. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen davada sanıklar savunma yaptı, Ersoy’un tutukluğunun devamına karar verildi.
• Kayseri’de, eski Sanayi Odası (KAYSO) Başkanı Mustafa Boydak’ın FETÖ üyesi olduğu iddiasıyla yargılanan eşi Müjgan Boydak‘a verilen 7,5 yıl hapis cezası, Yargıtay tarafından bozuldu. Yeniden yargılanan Boydak, delil yetersizliğinden beraat etti.
• Eski MİT görevlisi Kaşif Kozinoğlu‘nun ölümüne ilişkin yürütülen soruşturmada bir şüpheli tutuklandı, yedi şüpheli adli kontrolle serbest bırakıldı.
• İBB Kültür A.Ş. Genel Müdür Yardımcısı Erhan Karaal’ın kaçırılmasına ilişkin sosyal medya paylaşımı nedeniyle yaklaşık 2,5 aydır tutuklu bulunan gazeteci Ali Çağatay, İstanbul 5. Asliye Ceza Mahkemesi’nde ilk kez hakim karşısına çıktı. Mahkeme, Çağatay’ın yurtdışına çıkış yasağıyla tahliyesine karar verdi.
• Gezi Davası kapsamında Silivri Cezaevi’nde bulunan Tayfun Kahraman ile Meriç Demir, ortak aldıkları karar doğrultusunda evliliklerini resmi olarak sonlandırdı.
• İmamoğlu Suç Örgütü Davası 79. duruşma günü ile devam etti.