11 Eylül Saldırıları

11 Eylül Saldırıları, El Kaide örgütü tarafından 11 Eylül 2001 sabahı gerçekleştirilen dört eşgüdümlü terör saldırısıdır. Kaçırılan uçaklardan ikisi Dünya Ticaret Merkezi’nin İkiz Kuleleri’ne, üçüncüsü ise Pentagon binasına çarpmıştır. Dördüncü uçak, yolcuların müdahalesi sonucu hedefi olan Washington D.C.’ye ulaşamadan Pensilvanya’da düşmüştür. Toplam 2.996 kişinin hayatını kaybettiği bu olay, dünya çapında terörizme karşı mücadelenin yoğunlaşmasına yol açmış; uluslararası hukuk ve ceza hukuku açısından bir dönüm noktası hâline gelmiştir.

Saldırı sonrası NATO tarihinde ilk kez 5. Madde (Kolektif Savunma) işletilmiştir. Bir üye devlete yapılan saldırının tüm üyelere yapılmış sayılması ilkesinin ilk kez bir terör örgütüne karşı kullanılması, uluslararası hukuk açısından devrim niteliğindedir.

Milletler Güvenlik Konseyi tarafından kabul edilen 1368 ve 1373 sayılı kararlar ile devletlere terörizmin finansmanını engelleme, bilgi paylaşımı ve sınır kontrolleri konusunda bağlayıcı yükümlülükler getirilmiştir.

Saldırılar sonrasında ABD’de çıkarılan USA PATRIOT Act ile gözetim, istihbarat toplama ve terörizmin finansmanını izleme yetkileri önemli ölçüde genişletilmiştir. Bu dönemde ABD’nin Guantanamo Körfezi’nde tesis ettiği tutuklu kampı ve “düşman savaşçı” statüsü, uluslararası insan hakları ve insancıl hukuk bakımından yoğun tartışmalara yol açmıştır.

11 Eylül sonrasında, terörizmin finansmanının önlenmesine ilişkin 1999 tarihli uluslararası sözleşmenin ve FATF standartlarının uygulanması küresel ölçekte hız kazanmış; bankacılık ve mali denetim alanında sıkı yükümlülükler getirilmiştir. Ceza hukuku güvencelerinin kısmen gevşetilmesi ve BM temel sözleşmelerinin sağladığı hakların örselenmesi dünya çapında yoğun tartışmalar meydana getirmiştir.

Avrupa’da ise terörle mücadele yasalarının sertleşmesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi çerçevesinde ifade özgürlüğü, adil yargılanma ve özgürlük-güvenlik hakkı bakımından yoğun bir yargısal denetime konu olmuştur.