21 Şubat – Hukuk Takvimi / Hukuk Tarihinde Önemli Olaylar
1431
Jeanne d’Arc’ın (Jan Dark) yargılanma süreci başladı.
1677
Yahudi kökenli Hollandalı filozof ve Aydınlanmanın erken dönem düşünürlerinden olan Baruch Spinoza yaşamını yitirdi. (Doğumu: 24 Kasım 1632) 17. yüzyıl felsefesinin rasyonalistlerinden biri olarak kabul edildi. Hollanda Altın Çağın’da önde gelen bir filozofu oldu. Aydınlanmanın erken dönem düşünürlerinden Yahudi kökenli Hollandalı filozof Baruch Spinoza dünyaya geldi. Benedictus de Spinoza veya Bento d’Espiñoza olarak da bilinmektedir. René Descartes ve Gottfried Leibniz ile birlikte 17. yüzyıl felsefesinin en önde gelen rasyonalistlerinden biri olarak kabul edilmektedir. En büyük eseri Ethica adlı kitaptır. 21 Şubat 1677’de 44 yaşında iken ölmüştür.
Venezuelalı devlet adamı, avukat ve diplomat Manuel Felipe de Tovar (1 Ocak 1803 – 21 Şubat 1866) yaşamını yitirdi. 1859’den 1861’e kadar Venezuela devlet başkanlığı yapmıştır.
1879
Hollandalı avukat ve liberal politikacı, Pieter Philip van Bosse yaşamını yitirdi. (Doğumu: 16 Aralık 1809) Leiden Üniversitesi‘nde Roma Hukuku ve Çağdaş Hukuk alanında eğitim aldı. Avukatlık yaparak çalışmak üzere Amsterdam’a döndü ve ruhsatını aldı. 1845 yılında Maliye Nezareti İthalat ve İhracat Haklar Daire Başkanlığı’na atandı ve bu görevi üç yıl sürdürdü. 1848’de Maliye Bakanı olarak atandı. Ekonomiyi liberalleştiren reformları hayata geçirdi. Serbest ticaretin güçlü bir destekçisi olarak, transit geçiş hakkını elde etti ve Ren ve IJssel’deki nakliye hakları üzerindeki vergiyi durdurdu. Ayrıca, posta hizmetinde bir hükümet tekeli kurarak posta sisteminde reform yaptı. 6 kez Maliye Bakanı olarak görev yaptı ve Hollanda ekonomisini liberalleştiren birçok reforma öncülük etti. 1872’de fahri Devlet Bakanı unvanını aldı. 68 yaşında Koloni İşleri Bakanı olarak atandı. 1872’de bakanlık yapmaktan vazgeçti ancak 1877’den itibaren bir dönem daha Sömürge İşleri Bakanı olarak görev yaptı. 4 Haziran 1868- 4 Ocak 1871 tarihleri arasında Hollanda Başbakanlığını yürüttü.
1883
Fransız avukat ve eski başbakan Pierre Waldeck-Rousseau 14 Kasım 1881–30 Ocak 1882 ve 21 Şubat 1883–6 Nisan 1885 tarihleri arasında içişleri bakanı olarak görev yaptı.
1914
Hukukçu ve büyükelçi Taha Carımdünyaya geldi. (Ölümü: 9 Haziran 1977)1973 yılında Vatikan Büyükelçiliği görevini üstlendi. 9 Haziran 1977 tarihinde evinin önünde arabasından inerken ASALA teröristleri tarafından iki kurşunla sırtından ve çenesinden vuruldu. Ağır yaralı olarak hastaneye kaldırıldı ancak kurtarılamadı.
1901
Küba’da 21 Şubat 1901 tarihli Anayasa kabul edildi.
1921
Firariler Hakkında Kanun, 11 Eylül 1920 tarihinde 21 nolu kanun olarak kabul edildi, resmi gazetenin (Ceridei Resmiye) 21 Şubat 1921 tarihinde tarihli sayısında yayınlanarak yürürlüğe girdi.
Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti Meclisi, ülkenin ilk Anayasasını kabul etti.
Londra Konferansı başladı.
1925
Şeyh Sait’e bağlı güçlerin Dersim’e bağlı Kıs ovasında hükümet güçleriyle çarpışması üzerine doğu illerinde sıkıyönetim ilan edildi.
Eskişehir Milletvekili Abdullah Azmi Efendi’nin sunduğu önerge ile Kur’an-ı Kerim’in Türkçe’ye çevrilmesi için Diyanet İşleri bütçesine 20.000 liralık bir tahsisat kondu.
1927
Time dergisi, Mustafa Kemal Paşa’yı ikinci kez kapak yaptı.
Harbin Millî siyaset aleti olarak kullanılmaması hakkında Moskova Protokolü, 9 Şubat 1929 tarihinde Moskova’da imzalanmıştır. Harbin Millî siyaset aleti olarak kullanılmaması hakkında Moskova’da imza edilmiş olan protokol, Bakanlar Kurulu tarafından 21 Şubat 1929 kabul edilerek meclise sevk edilmiş ve meclise sevk edilerek kabul edilmiş, Resmi Gazete’nin 9 Nisan 1929 tarihli sayısında yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.
1934
Balkan Hekimler Birliği kuruldu.
Hukukçu, siyasetçi ve İstanbul Belediye Eski Başkanlarından Aytekin Kotil doğdu. (Ölümü: 9 Ağustos 1992) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi‘nde eğitim gördü. 1973 yılında Ali Topuz’un Milletvekilliğine seçilmesinden sonra Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) İstanbul İl Başkanlığına getirildi. 1977’de İstanbul Belediye Başkanlığı görevine başladı. 12 Eylül darbesi nedeniyle Millî Güvenlik Konseyi kararıyla 12 Eylül 1980’de görevinden alındı. 1987 yılında Sosya Demokrat Halkçı Parti’den (SHP) İstanbul Milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) girdi. 1989 yılında TBMM Başkan Vekilliği görevine seçildi.
İzmir Havagazı şirketi satın alındı.
Fransa’nın hukukçu başbakanlarından Camille Chautemps il başbakanlık görevine seçildi.
1939
Türkiye, İspanya’daki Franco rejimini resmen tanıdı.
1944
Fransa’nın Nazi işgaline karşı göçmen işçilerden oluşan bir partizan grubu olan L’affiche Rouge (Kırmızı Afiş) önderi, Adıyaman doğumlu Ermeni şair Misak Manuşyan, yoldaşlarıyla birlikte idam edildi.
1949
Hukukçu olmamasına karşın ikinci dönem Ankara İstiklâl Mahkemesi başkanlığı yapan Bayındırlık Bakanı, Ulaştırma Bakanı, Meclisi Mebusan ve TBMM Milletvekili, Kel Ali lakaplı Ali Çetinkaya yaşamını yitirdi. (1877, Afyonkarahisar – 21 Şubat 1949, İstanbul) Ankara İstiklâl Mahkemesi başkanlığı görevinde iken İskilipli Atıf’ın idam kararını da vermiştir.
1948
Senegalli hukukçu sosyalist siyasetçi ve eski bakan Djibo Leyti Kâ, dünyaya geldi.Dakar Üniversitesi‘nde Ekonomik Bilimler ve Hukuk Fakültesi eğitimini tamamladı. 1981-1988 yılları arasında Telekomünikasyon ve Enformasyon Bakanı, 1988-1990 yılları arasında Plan ve İşbirliği Bakanı, 1990-1991 yılları arasında Millî Eğitim Bakanı, 1991-1993 yılları arasında Dışişleri Bakanı ve 1993-1995 yılları arasında İçişleri Bakanı oldu. 2004-2007 yıllarında Deniz Ekonomisi Bakanı, 2007-2012 yılları arasında ise Devlet Bakanı, Yapay Göller, Koruma Havzaları, Doğayı Koruma ve Çevre Bakanı oldu. 14 Eylül 2017’de 69 yaşında iken yaşama veda etti.
Yüksek Seçim Kurulu, 21 Şubat 1950 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanan 5545 Sayılı Kanun ile kuruldu. YSK, 1961 Anayasası ile Anayasal bir kuruluş haline gelmiştir.
1958
Barış sembolü, Gerald Holtom tarafından nükleer silahlanmayı protesto amacıyla tasarlandı. Barış sembolünün merkezindeki dik çizgi, gemiler arasında iletişimi sağlayan sistem olan semaforda “D” harfini, çapraz duran çizgiler ise “N” harfini simgeliyor. “N” ve “D” harfleri İngilizce‘de “nuclear” (nükleer) ve “disarmament” (silahsızlanma) kelimelerini temsil etmektedir.
1960
Fidel Castro, Küba’daki tüm işletmeleri devletleştirdi.
1963
Eski Milli Birlik Komitesi üyelerinden 1961 ihtilali sözcüsü Alpaslan Türkeş ve Numan Esin sürgünden Türkiye’ye döndü.
1965
Amerikalı siyasetçi ve insan hakları savunucusu Malcolm X New York’ta bir toplantıda konuşma yaptığı sırada uğradığı suikast sonucu öldürüldü.
1969
Personel Kanunu’nun mali hükümlerini iki yıl erteleyen kanun tasarısı Millet Meclisi’nde görüşülerek kabul edildi.
1972
“Silahlı eylem yoluyla anayasal düzeni değiştirmek istedikleri” iddia edilen Dev-Genç’li 226 sanığın ilk duruşması yapıldı.
1974
Yaşar Kemal Türkiye Yazarlar Sendikası başkanlığına seçildi. Türkiye Yazarlar Sendikası aynı yılın 6 Şubat günü kurulmuştu.
1977
Daha önce yasaklanan Emanuelleadlı film Danıştay kararıyla yeniden gösterime girdi.
1978
Yahya Demirel ve ortağı Z. Hakkı Alpaz, vergi kaçırdıkları iddiasıyla yargılandıkları Ankara 1. Asliye Ceza Mahkemesince, 17 ay hapse mahkûm edildiler.
1989
Sovyetler Birliği’nin, Prag Baharı olarak adlandırılan olaylar sonucunda Çekoslovakya’yı işgalini protesto etmek için kendini yakan Çek öğrencinin mezarına çiçek koyan yazar Vaclav Havel, 9 ay hapse mahkûm oldu.
1998
Susurluk Raporu’nun sansürlenen bölümleri ortaya çıktı: Abdullah Çatlı Kenan Evren’in emriyle ASALA’ya karşı kullanıldı; Sabah Gazetesi muhabiri İzzet Kezer Cizre’de “hedef gözetilerek” öldürüldü.
2000
Uluslararası Anadili Günü (International Mother Language Day), 2000 yılından beri her yıl 21 Şubat gününde ve tüm dünyada kutlanmaktadır. Birleşmiş Milletler (BM) Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), 17 Kasım 1999’da 2000’de 21 Şubat tarihini Dünya Anadili Günü ilan etmiştir. UNESCO himayesindeki Anadili Günü dünyada kültürel çeşitliliği desteklemek, dilsel farkındalık yaratmak ve çok dilliliği teşvik etmek için düzenlenen hukuk ve demokrasi günlerindendir. Anadilde eğitimin temel bir hak olduğu tüm modern dünya tarafından kabul edilmektedir.
27 Eylül 1999’da 10 siyasi tutuklu ve hükümlünün öldüğü yüzlercesinin yaralandığı Ulucanlar Cezaevi operasyon davasında operasyondan sağ kurtulan 86 tutuklu hakkında ‘adam öldürme’nin de bulunduğu ithamlarla toplam 12 bin yıl hapis cezası istendi.
2002
Avrupa Konseyi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde (AİHS) idam cezasının “savaş halleri dışında” kaldırılmasını öngören 6 no’lu protokolün kapsamını genişletti. İdamın her koşulda kaldırıldığına ilişkin 13 no’lu protokolün AİHS’e eklenmesine karar verdi.
Filistin lideri Yaser Arafat, İsrail’in Ramallah’tan çıkabilmesi için koştuğu şartı kabul ederek üç kişiyi tutuklattı.Tutuklananlar arasında Marksist Filistin Kurtuluş Cephesi’nin askeri liderlerinden Ahid Ebu Golmi de vardı.
Ahmet Kaymaz ve oğlu Uğur Kaymaz’ın Kızıltepe’de öldürülmesiyle ilgili suçlanan polis memurlarının yargılandığı davanın duruşması sanıkların yokluğunda başladı. Tahir Elçi’nin de aralarında bulunduğu avukatların, polislerin tutuklanması ve duruşmalarda hazır bulundurulması talepleri reddedildi.
İstanbul’da Emekçi Kadınlar Birliği üyeleri, 8 Mart’ın ücretli izin günü ve tatil olarak kabulü için Bakanlığa dilekçe gönderdi.
2012
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Yargıçlar ve Savcılar Sendikası’nın (YARGI-SEN) kapatılmasına ilişkin Ankara 15.İş Mahkemesi kararını “yargıç ve savcıların tek başlarına meslek esasına göre sendika kuramayacağı” gerekçesiyle onadı. Sendika AİHM’ne başvurmaya karar vereceğini açıkladı.
2013
Cumartesi Annelerinin sembol ismi Berfo Ana’nın(Berfo Kırbayır-Cemil Kırbayır‘ın oğlu), 21 Şubat 2013’te oğlunun kemiklerini ve katilleri bulamadan yaşama veda etti.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü 28 Şubat Soruşturması kapsamında mahkemeye sevk edilen emekli Orgeneral Şükrü Sarıışık tutuklandı, emekli Korgeneral Doğan Temel, adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.
2014
TBMM Genel Kurulunda özel yetkili mahkemelerin kaldırılmasını da içeren Yeni “Demokratikleşme Paketi” kabul edildi.
2017
Ankara’da gözaltına alınan HDP Diyarbakır Milletvekili İdris Baluken tutuklandı; HDP Van Milletvekili Figen Yüksekdağ’ın milletvekilliği düşürüldü.
2018
Siyasi partilerin seçim ittifakına ilişkin düzenleme 26 maddelik kanun teklifi şeklinde, AKP ve MHP’nin ortak imzasıyla TBMM Başkanlığına sunuldu.
2025
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından HDK’ye yönelik yürütülen soruşturma kapsamında 18 Şubat’ta gözaltına alınan 54 kişi Çağlayan’daki İstanbul Adliyesine getirildi. DBP, DEM Parti, Devrimci Parti, EMEP, ESP, HDK, SYKP, Yeşil Sol Parti üyesi 30 kişi tutuklandı, 13 kişi hakkında ev hapsi kararı verilirken, 7 kişi adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.
Şilili-Alman hukukçu ve siyasetçi Herbert Mertin yaşamını yitirdi. (29 Nisan 1958 – 21 Şubat 2025)
2026
ABD Başkanı Donald Trump, ABD’nin tüm dünya ülkelerinden ithal ettiği ürünlere uygulanacak yüzde 10’luk küresel tarife oranını yüzde 15’e çıkaracağını açıkladı. Trump, Yüksek Mahkeme’nin önceki gümrük vergisi kararlarını iptal etmesinin ardından, tüm ülkelere ABD’ye ithalatlarında geçici olarak yeniden yüzde 10 tarife getirmişti. Trump, bu vergiyi yüzde 15’e çıkarttığını duyurdu.
