26 Ekim Hasta Hakları Günü hastaların kaliteli sağlık hizmeti alma ve sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi konusunda farkındalık oluşturulması hedeflenmektedir. Hasta hakları; hastanın insan onurunun korunmasını, sağlık hizmetlerinden eşit ve güvenli biçimde yararlanmasını, teşhis ve tedavi sürecinin her aşamasında bilgilendirilmesini ve karar alma sürecine aktif katılımını güvence altına alan temel haklardır.
Türkiye’de 26 Ekim, Sağlık Bakanlığınca 1998 yılında Hasta Hakları Günü olarak ilan edilmiştir.
Dünya Sağlık Örgütü Genel Kurulu’nun 72.6 sayılı “Hasta Güvenliğine Yönelik Küresel Eylem” kararı ise, hasta güvenliğini küresel bir sağlık önceliği olarak kabul etmiş ve her yıl 17 Eylül’de kutlanacak olan Dünya Hasta Güvenliği Günü‘nün kurulmasını kararlaştırmıştır.
Hasta Haklarının Tarihçesi
1972 Amerika Hastaneler Birliği Hasta Hakları Bildirgesi, dünya genelinde hasta hakları alanında yayımlanan ilk somut ve ulusal belge niteliğindedir. Bildirge; hastanın doğru bilgi alma, tedaviye onay verme veya reddetme ile gizliliğinin korunması gibi temel haklarını güvence altına almayı amaçlamıştır.Hasta haklarının uluslararası düzeyde temel ilkeleri, Dünya Tabipler Birliğinin 1981 yılında Portekiz’in Lizbon kentinde düzenlenen 34. Genel Kurulunda kabul edilen Lizbon Hasta Hakları Bildirgesi ile ortaya konulmuştur. Hasta haklarına yönelik iki önemli dokümanın 1994 Amsterdam Avrupa Hasta Hakları Bildirgesi ve 2005 yılında Şili’nin Santiago kentinde gerçekleştirilen 171. Dünya Tabipler Birliği Konsey Oturumunda yeniden gözden geçirilerek son hâlini almıştır. Ulusal düzeydeki yasal düzenlemeler ise Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi, Hasta Hakları Yönetmeliği, İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi gibi metinlerde yer almaktadır.
1995 tarihli Bali Bildirgesi, hasta haklarının uygulanmasında etik ve hukuki güçlüklerin ortaya çıkabileceğini kabul etmekte; hekimin, hem vicdani sorumluluğu hem de hastanın üstün yararı doğrultusunda hareket etmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bildirgeye göre ulusal mevzuat veya idari uygulamalar hasta haklarını yeterince korumuyorsa, hekimler bu hakların geliştirilmesi ve korunması için çaba göstermelidir.
1995 Uluslararası Hasta Hakları Bali Bildirgesi’nde hasta hakları aşağıdaki konuları kapsamaktadır:
- Nitelikli tıbbi bakım hakkı
- Seçim yapma özgürlüğü
- Kendi kaderini belirleme hakkı
- Bilinci kapalı hasta
- Yasal ehliyeti olmayan hasta
- Hastanın isteğine karşın yapılan girişimler
- Bilgilendirilme hakkı
- Gizlilik hakkı
- Sağlık eğitimi hakkı
- Onuruna ve özel yaşamına saygı talep etme hakkı
- Dini destek alma hakkı
Türkiye’de Hasta Hakları Yönetmeliği 1 Ağustos 1998 tarihinde yürürlüğe giren aşağıdaki konuları kapsamaktadır:
- Bilgi isteme.
- Sağlık hizmetlerinden hakkaniyet ve adalet çerçevesinde faydalanma.
- Öncelik sırasının belirlenmesini isteme.
- Sağlık kuruluşunu değiştirme ve seçme.
- Kayıtların düzeltilmesi ve kayıtları inceleme isteme.
- Personeli tanıma, seçme ve değiştirme.
- Mahremiyete saygı gösterilmesi.
- Tıbbi gereklere uygun teşhis, tedavi ve bakım.
- Bilgi verilmemesini isteme.
- Rıza olmaksızın tıbbi müdahaleye tabi tutulmama.
- Tedaviyi durdurma ve reddetme.
- Hasta bilgilerin gizli tutulması.
- Tıbbi araştırmalarda rıza.
- Güvenliğin sağlanması.
- Dini vecibeleri yerine getirebilme ve dini hizmetlerden faydalanma.
- İnsani değerlere saygı gösterilmesi ve ziyaret.
- Refakatçi bulundurma.
- Müracaat, şikayet ve dava.
Hukuk Ansiklopedisi sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.