17 Eylül- Hukuk Takvimi
| 1517 | Yavuz Sultan Selim, Venedik Cumhuriyeti’ne ikinci bir ahidnâme verdi. Belge, Venedik’in Kıbrıs üzerindeki hâkimiyeti karşılığında Memlük Sultanlığı’na ödediği yıllık 8.000 duka altınının bundan böyle Osmanlı hazinesine ödenmesini öngörüyordu. Bu düzenlemeyle Venedik, Kıbrıs üzerindeki Osmanlı yüksek hâkimiyetini kabul etmiş oldu. |
| 1577 | Fransa Kralı III. Henri ile Huguenotlar arasında Bergerac Antlaşması imzalandı. Fransız Din Savaşları sırasında Katolikler ile Protestanlar arasındaki çatışmaları sona erdirmeye yönelik düzenlemeler içeren antlaşmalardan biridir |
| 1650 | İrlandalı piskopos Heber MacMahon 1650 yılında idam edildi. |
| 1678 | Fransa ile İspanya arasında Nijmegen Barış Antlaşması imzalandı. Antlaşma, 1672’de başlayan Fransız-Hollanda Savaşı’nın sona erdirilmesi amacıyla Nijmegen’de yürütülen barış görüşmelerinin önemli belgelerinden biridir. Fransa ile İspanya arasındaki savaşı sona erdiren antlaşmayla iki devlet arasında barış, ittifak ve dostluk tesis edilmiş; toprakların iadesi ve devrine ilişkin hükümler de düzenlenmiştir. |
| 1682 | Rus soylusu ve isyancı Ivan Andreyevich Khovansky 1682’de idam edildi. |
| 1778 | Amerika Birleşik Devletleri ile Lenape (Delaware) ulusu arasında Fort Pitt Antlaşması imzalandı. Antlaşma, ABD ile bir Kızılderili ulusu arasında yapılan ilk resmî antlaşma olarak kabul edilmektedir. |
| 1787 | Amerika Birleşik Devletleri Anayasası, Pennsylvania’da toplanan Anayasa Konvansiyonu tarafından kabul edilerek imzalandı. |
| 1789 | George Washington, yerli uluslarla yapılan antlaşmaların ABD hükümeti tarafından onaylanması gerektiğine ilişkin görüşlerini Senato’ya sundu. Washington, imzalanmış antlaşmaların hükümet tarafından onaylanmadan kesin ve bağlayıcı kabul edilmemesi gerektiğini savunuyordu. Bu belge, ABD’nin antlaşma hukukunun ve Senatonun antlaşmalar üzerindeki anayasal rolünün erken uygulamalarından biridir. |
| 1809 | İsveç ile Rusya arasında Fredrikshamn Antlaşması 17 Eylül 1809 tarihinde imzalandı. Antlaşmayla İsveç, Finlandiya’yı Rusya’ya bıraktı ve Finlandiya’nın Rus İmparatorluğu içinde özerk Büyük Dükalık statüsü kazanmasının hukuki temellerinden biri oluştu. |
| 1877 | Osmanlı Hükûmeti ile Osmanlı tahvillerinin hamillerini temsil eden taraflar arasında Londra’da bir anlaşma yapıldı. Anlaşmayla bazı Osmanlı borçlarının faiz oranları yeniden düzenlendi. |
| 1907 | Amerika Birleşik Devletleri Yüksek Mahkemesinin 15. Başyargıçı Warren E. Burger, ailenin yedi çocuğundan biri olarak Minnesota’da dünyaya geldi . (Ölümü: 25 Haziran 1995) 1969’dan 1986 yılına kadar 15 yıl devam eden mahkemedeki görev süresi boyunca kürtaj, ölüm cezası, dini kurum ve okullarda ırk ayrımcılığına ilişkin özgürlükçü kararlar verdi. |
| 1914 | 17 Eylül 1914 tarihli Takvim-i Vekayi’nin 1938. nüshasında yayımlanan “İmtiyazât-ı Ecnebiyenin İlgası Hakkında İrade-i Seniyye” (Yabancı İmtiyazların Kaldırılmasına Dair Padişah Fermanı) ile Osmanlı Devleti, kapitülasyonları 1 Ekim 1914 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere tek taraflı olarak kaldırdığını resmen ilan etti. Bu karar, I. Dünya Savaşı’nın hemen başlarında (Osmanlı henüz savaşa fiilen girmeden önce) ekonomik ve hukuki bağımsızlığı kazanmak adına atılmış çok kritik bir adımdır. Ancak kapitülasyonların uluslararası hukukta tamamen ve kesin olarak ortadan kalkması, Kurtuluş Savaşı sonrasındaki 1923 Lozan Barış Antlaşması ile mümkün olmuştur.Sırbistan Başbakanı Nikola Pašić ile Arnavut siyasetçi Essad Paşa Toptani arasında Niş’te gizli bir ittifak antlaşması imzalandı. On beş maddeden oluşan antlaşma, iki taraf arasında siyasi ve askerî iş birliği kurulmasını, ortak kurumlar oluşturulmasını ve Sırbistan’ın Toptani’nin Arnavutluk’taki siyasi konumunu desteklemesini öngörüyordu. |
| 1923 | Yunan yargıç, siyasetçi, ve yazar Stephanos Dragumis, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 1842) |
| 1925 | Hukukçu ve diplomat Haluk Afra, doğdu. (Ölümü: 6 Nisan 2001) |
| 1930 | Moskova’da Türkiye ile Litvanya(Lituanya) arasında Dostluk Antlaşması imzalandı. Antlaşma, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin kurulmasının temel hukuki belgelerinden biri oldu. |
| 1934 |
Türkiye Cumhuriyeti, Cemiyet-i Akvam Konseyine kabul edildi. Milletler Cemiyeti Konseyi, Milletler Cemiyeti’nin siyasi anlaşmazlıkları çözmek ve uluslararası barışı korumakla görevli, daimi ve geçici üyelerden oluşan ana karar organıydı. Bugünkü Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, doğrudan Milletler Cemiyeti Konseyi örnek alınarak ve onun eksikliklerinden ders çıkarılarak tasarlanmıştır. Milletler Cemiyeti (Cemiyet-i Akvam), 28 Haziran 1919 tarihinde imzalanan Versay Barış Antlaşması ile kurulmuş, Cenevre’de faaliyete geçmiş, Türkiye 18 Temmuz 1932’de üye olmuştur. Türkiye’nin üyeliğinin ardından Konseye seçilmesi, Cumhuriyet Türkiye’sinin uluslararası örgütler ve uluslararası hukuk bakımından önemli gelişmelerinden biri olmuştur. Türkiye, Sovyetler Birliği’nin Milletler Cemiyetine kabulünü de desteklemiş ve Sovyetler Birliği 18 Eylül 1934 tarihinde Cemiyetin üyesi olmuştur. |
| 1939 |
ABD Yüksek Mahkeme Yargıcı David H. Souter, dünyaya geldi. (Ölümü: 8 Mayıs 2025) |
| 1940 | |
| 1945 |
|
| 1948 |
Lehi (İsrail Özgürlük Savaşçıları) örgütü, Birleşmiş Milletler Filistin Arabulucusu Folke Bernadotte’yi Kudüs’te öldürdü. |
| 1953 | ABD’de ilk Citizenship Day kutlaması” yapıldı. |
| 1956 | Avukat Celal Tekiner’in Haksızlığa İsyan adlı şiir kitabı toplatıldı. Kitap, aynı yıl Güney Basımevi tarafından Adana’da yayınlanmıştı. Kırşehir’in ilçeye dönüştürmesini kitabı ile dile getiren Tekiner bir süre Adana’da cezaevinde yattı. Demokrat Parti’nin 1954 yılında il olan Kırşehir’i ilçeye dönüştürmesi üzerine iktidara kafa tutmuştu. Tekiner, gazete yazıları, dilekçeleri ve telgrafları ile karşılaştığı haksızlıkları yetkililere iletiyor ve tepkisini dile getiriyordu. Hakkında birçok dava açıldı, ancak beraat etti. “Yeni Kırşehir” gazetesinde “Toprağımdan” başlıklı köşesinde makaleler yazıyordu.
|
| 1957 | Malezya BM üyesi oldu. |
| 1961 | Hukukçu ve Eski Başbakan Adnan Menderes, 27 Mayıs Askeri Darbesi sonrasında asılarak idam edildi. (Doğumu:1899) |
| 1968 | Komünizm propagandası yapmaktan yargılanan siyasetçi ve yazar Mihri Belli’ye 5 yıl hapis, 3 yıl sürgün ve 5 yıl meslek ve faaliyetten men cezası verildi.
|
| 1968 | Che’nin Ant Yayınları’ndan çıkan Gerilla Günlüğü kitabı komünizm propagandası yapıldığı gerekçesiyle toplatıldı ve çevirmeni Hüseyin Güneş hakkında kovuşturma başlatıldı. |
| 1971 | Türk-İş’in sahibi olduğu Akşam Gazetesi’nde dizgi, tertip ve baskıda çalışan DİSK/Basın-İş üyesi 35 işçi işten atıldı. |
| 1971 | Çocuklara karşı nafaka mükellefiyetine uygulanacak Kanuna dair Sözleşme’nin Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 9 Eylül 1971 tarihinde kabul edilmesinin ardından kanun Resmî Gazetenin 17 Eylül 1971 tarihli ve 13959 sayılı nüshasında yayınlandı. Sözleşme, 24 Ekim 1956 tarihinde La Haye’de kabul edilmiş, Türkiye 10 Haziran 1970 tarihinde imzalamıştı. |
| 1974 |
|
| 1976 | DİSK, Milliyetçi Cephe iktidarının çekilmesini sağlamak ve Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen Devlet Güvenlik Mahkemeleri Yasasının meclise yeniden getirilmesini protesto amacıyla 17 Eylül 1976 da genel yas ilan etti. Ülke çapında çeşitli tesislerde çalışan DİSK’e bağlı işçiler direnişe geçti 3 büyük ilde çöpler toplanmadı, otobüs ve troleybüsler çalışmadı. İpraş ve Aliağa rafinerilerinden sonra İskenderun Demir Çelik’te de üretim durdu. İpraş Rafinerisi jandarma ve askeri birliklerce kordon altına alındı. 48 işçi gözaltına alındı. İpraş ve Aliağa rafinerilerinde üretim durdu. Türkiye İşveren Sendikası Konfederasyonu eyleme sert tepki gösterdi ve Direniş sürerse katılan işçiler için cezai müeyyidelerin uygulanacağını açıkladı. TÖB-DER, TMMOB, TÜM-DER, TÜTED, Halkevleri, İKD, ÇHD ve öğrenci kuruluşları Milliyetçi Cephe’ye ve DGM’lere karşı DİSK’in yanında eylem kararı aldı. İzmir Güzel Sanatlar Fakültesi/Bornova Mimarlık öğrencileri DİSK’in eylemine destek için 3 günlük boykota başladı. DİSK’in ülke genelindeki genel yas eyleminde işverenlerin savcılığa başvuruları nedeniyle birçok sendika yöneticisi sorgulandı.![]() |
| 1978 | Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Jimmy Carter öncülüğünde, 12 gün süren gizli görüşmeler sonunda, Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat ve İsrail Başbakanı Menachem Begin, Camp David Barış Anlaşmasını imzaladı.![]() |
| 1980 | 12 Eylül’ün artçıları devam etti. 86 sendikanın faaliyeti durduruldu. İstanbul’da 14 ilçe ve 24 çevre belediyesinin Meclis ve Encümenleri feshedildi. Gözaltında tutulma süresi 15 günden 30 güne çıkarıldı. |
| 1982 | 12 Eylül darbe yönetiminin oluşturduğu Danışma Meclisi, halkoyuna sunulacak yeni Anayasa’da Cumhurbaşkanı’nın sorumluluğu ve yetkilerini çizen maddeleri kabul etti. |
| 1987 | |
| 1987 |
|
| 1988 | Farklı sol örgütlerden 18 hükümlü ve tutuklu 118 metre uzunluğunda tünel kazarak Kırşehir E Tipi Cezaevi’nden firar etti. ![]() |
| 1990 |
|
| 1991 |
|
| 1997 | Montreal Protokolü Taraflar Toplantısının dokuzuncu toplantısında Montreal Protokolü‘nde önemli bir değişiklik kabul edildi. Değişiklik, özellikle Montreal Protokolü’ne taraf olmayan devletlerden belirli ozon tabakasını incelten maddelerin ithalatının ve bu maddelerin söz konusu devletlere ihracatının yasaklanmasına ilişkin hükümler getirdi. Değişiklik 10 Kasım 1999’da yürürlüğe girdi |
| 1998 | Öldürülen gazeteci Metin Göktepe‘nin katil zanlılarının yargılandığı davada, tutuklu yargılanan 5 polisin tahliye istemi reddedilirken, tutuksuz yargılanan bir polis hakkında daha gıyabi tutuklama kararı alındı. Göktepe, 8 Ocak 1996’da, gözaltında dövülerek öldürülmüş, 4 yıl süren dava 1999 yılında sonuçlanmış, 11 memurdan altısına 7 yıl 6 ay hapis cezası verilmiş, karar usulden bozulmuş, daha sonra 5 Mayıs 1999’da Yargıtay, ceza alan beşinin cezasını onamıştı. Sanıklar, Rahşan affı olarak bilinen şartlı tahliyeden yararlandı. Metin Göktepe gözaltında öldürülmüş gazeteciler içinde katilleri için mahkumiyet kararı verilen ilk gazeteci olmuştu.
|
| 2004 | ABD’de 1953’ten beri Citizenship Day olarak kutlanan Anayasa gününün adı Constitution Day and Citizenship Day olarak değiştirildi. |
| 2009 | İstanbul Kongre Merkezi’nin açılış konuşması sırasında Başbakan Erdoğan’ı protesto eden 6 kişi gözaltına alındı. |
| 2011 | ABD’nin New York kentinde gelir dağılımı eşitsizliğini, Wall Street’i, bankerlerini, ekonomik politikaları ve işsizliği protesto etmek amacıyla Zuccotti Park’ta “Wall Street İşgal Et” protestoları başladı. |
| 2012 | Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, 1993 yılındaki ölümüyle ilgili iddialar üzerine soruşturma yürüttüğü 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın mezarının açılarak inceleme yapılmasına karar verdi.
|
| 2013 | Gezi Olayları sırasında Başbakan Erdoğan ile görüşen Taksim Dayanışması heyetindeki 6 kişiye soruşturma açıldı. |
| 2017 | Irak Milli Güvenlik Konseyi, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) 25 Eylül’de düzenlemeyi planladığı bağımsızlık referandumunu anayasaya aykırı olduğu için reddettiğini açıkladı. |
| 2019 | Adana 2. Asliye Ceza Mahkemesi‘nde görülen davada, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve Maliye eski Bakanı Kemal Unakıtan’ın adı geçen bir fıkrayı yayınlayan Ekspres gazetesi çalışanı Sevda Turaçlar’a hakaret suçundan 11 ay 20 gün hapis cezası verildi. Mahkeme, cezayı erteledi. Turaçlar, “20 yıldır gazetecilik yapıyorum, ilk kez böyle bir şey yaşadım.! dedi. |
| 2020 | Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Kadri Enis Berberoğlu’nun, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine oy birliğiyle hükmedildiğini açıkladı.![]() |
| 2020 | Giresun’un Eynesil ilçesinde 2018’de şüpheli şekilde hayatını kaybeden 11 yaşındaki Rabia Naz Vatan‘ın ölümüne ilişkin soruşturmada 16 Temmuz 2020 tarihinde verilen takipsizlik kararının ardından Rabia Naz Vatan’ın ailesi Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvurdu. |
| “Fotoğraf”, “Uzak”, “Fırtına/Bahoz”, “Bir Varmış Bir Yokmuş” ve “Zer” isimli filmlerin yönetmeni Kazım Öz, hakkında “silahlı terör örgütüne üye olmak” iddiasıyla 7 yıl 6 aydan 15 yıla kadar hapis cezası istenen davada 1 Eylül 2020’de beraat kararı verilmesi üzerine Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı istinaf başvurusunda bulunarak karara itiraz etti.
|
|
|
|
| 2021 |
|
| 2022 | BM Genel Kurulu tarafından 1979′da kabul edilen, 1981′de yürürlüğe giren, Türkiye tarafından 1985 yılında imzalanan ve Birleşmiş Milletler(BM)’in dokuz temel insan hakları sözleşmesinden biri olan Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Sözleşmesi’ni(CEDAW) izleme komitesi Türkiye raporunun 8. sini açıkladı. |
| 2022 | Alman Katolik Kilisesi’nin kiliselerinde son yıllarda gerçekleşen cinsel saldırılar hakkında hazırlanan raporlar üzerine 2019’da oluşturduğu Ortak Yol Kurulu (Synodaler Weg) kadınların ve eşcinsellerin kilisede görev almalarını kapsayan önergeleri onayladı. |
| 2022 | Diyarbakır’da tutuklu 16 gazetecinin avukatları, tutukluluğun hukuka aykırı olduğu ve haberciliğin suç olamayacağı gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) bireysel başvuruda bulundu. |
| 2024 | Merkez Bağlar ilçesinin Tavşantepe Mahallesi’nde 21 Ağustos’ta kaybolan ve daha sonra cesedi bulunan 8 yaşındaki Narin Güran’ın ölümüne ilişkin Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında düzenlenen Adli Tıp Raporu’na göre, çocuğun kemik ve doku örnekleri üzerinde yapılan incelemede ‘boğazı sıkılarak’ öldürüldüğü tespit edildi. Soruşturma kapsamında aile bireyleri de dahil olmak üzere 12 kişi tutuklanmıştı. |
| Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, gelecek 5 yıllık dönemde görev yapacak başkan yardımcılarını açıkladı. İspanya’dan Teresa Ribera “Temiz, Adil ve Rekabetçi Dönüşüm”, Fransa’dan Stephane Sejourne “Refah ve Sanayi Stratejisi”, Estonya’dan Kaja Kallas “Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası”, İtalya’dan Raffaele Fitto “Uyum ve Reform”, Finlandiya’dan Henna Virkunen “Teknolojik Bağımsızlık, Güvenlik ve Demokrasi”, Romanya’dan Roxana Minzatu “Halk, Yetenekler ve Hazırlılık”tan sorumlu başkan yardımcıları oldu. | |
| 2024 |
İzmir’in Bayraklı ilçesinde yolda yürüyen 2 kadını taciz ettiği suçlamasıyla gözaltına alınan motosikletli kurye, çıkarıldığı mahkemece tutuklanarak cezaevine gönderildi. |
| 2024 |
Cumartesi Anneleri‘nin 957. hafta eyleminde milletvekili danışmanı Ekinsu Danış’ı darp ettiği iddiasıyla, “Kadına karşı basit yaralama” suçundan İstanbul 16. Asliye Ceza Mahkemesi’nde yargılanan eski Güvenlik Şube Müdürü Hanifi Zengin Zengin, görev yetki ve sınırlarını aşmadığını, görevini yaptığını ve hakkındaki suçlamaları kabul etmediğini söyledi. Esas hakkında mütalaasını açıklayan iddia makamı, Zengin’in beraatını talep etti. |
| 2024 |
Deniz Akkaya, Efe Önbilgin ile birlikteliğinden dünyaya gelen 16 yaşındaki kızı A. Ö.’e şiddet uyguladığı gerekçesiyle 4 ay 27 gün hapis cezasına çarptırıldı. Cumhuriyet Başsavcılığı, Deniz Akkaya hakkında “Alt soya karşı kasten yaralama” suçundan soruşturma başlatmış, 4 yıl 6 aya kadar hapis istemiyle dava açılmıştı. Mahkeme cezayı ertelemedi. |
| İtalya’nın tanınmış isimlerinden Cinzia Dal Pino, arabasının camından çantasını çalan hırsızı çarparak öldürmesi nedeniyle önce tutuklandı, ardından ev hapsine alındı. | |
| 2024 | İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlanan iddianame ile Eski Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu hakkında, Eski CHP Milletvekili Enis Berberoğlu’nu yargılayarak mahkumiyet kararı veren İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi başkanı ve üyelerine dönük “Zincirleme şekilde Kamu Görevlisine Görevinden Dolayı Alenen Hakaret” suç işlediği iddiasıyla 1 yıl 5 ay 15 günden 4 yıl 1 aya kadar hapis ve siyasi yasak talep edildi. |
| 2026 |
|

Hukuk Ansiklopedisi sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.















Yorum yazabilmek için oturum açmalısınız.