17 Ekim Hukuk Takvimi

1683 – New York Kolonisi’nde Court of General Sessions kuruldu.

New York’ta İngiliz sömürge yönetimi döneminde ilk meclis tarafından kurulmuştur. Başlangıçta hem hukuk hem ceza yargılamalarında görev yapmıştır.

1760 – Fransız sosyalizminin kurucularından filozof ve iktisatçı Henri de Saint Simon dünyaya geldi. (17 Ekim 1760– 19 Mayıs 1825)

1846 – Nathan Clifford ABD başsavcısı olarak göreve başladı.

1868 – Mannheim Senedi

(Almanca: Mannheimer Akte veya resmî adıyla Gözden Geçirilmiş Ren Navigasyon Yasası), 17 Ekim 1868 tarihinde Almanya’nın Mannheim kentinde imzalanan ve Ren Nehri’ndeki gemi trafiğini ve uluslararası taşımacılığı düzenleyen tarihi bir uluslararası anlaşmadır. 1831 tarihli Mainz Sözleşmesi’nin yerini alan bu senet, nehir taşımacılığında liberalleşmenin ve modern uluslararası su yolları hukukunun en önemli köşe taşlarından biri kabul edilmektedir.

1871 – Dénes Berinkey doğdu.

Macar hukukçu, siyasetçi ve devlet adamı Dénes Berinkey (17 Ekim 1871 – 25 Haziran 1944) dünyaya geldi.

1889 – Nikolay Gavriloviç Çernişevskiy öldü.

“Ne Yapmalı” adlı romanıyla Rus devrimci kültüründe derin izler bırakan yazar, “Narodnizm”in kurucusu materyalist filozof ve eleştirmen Nikolay Gavriloviç Çernişevskiy sürgünde yaşamını yitirdi.

1905 – 17 Ekim Manifestosu Kabul Edildi.

17 Ekim Manifestosu, Rus İmparatoru II. Nikolay tarafından 17 Ekim 1905’te yayımlanan ve Rusya’da mutlak otokrasiyi sona erdirip anayasal monarşiye geçişi sağlayan belgedir.

1915 – Arthur Miller doğdu.

1920 – Damat Ferid Paşa sadrazamlıktan istifa etti.

1920 – Misak-ı Milli esaslarına aykırı Sovyet önerileri, TBMM ‘nde reddedildi.

1933 – Türkiye – Romanya Dostluk Antlaşması

Türkiye – Romanya Dostluk Antlaşması, 17 Ekim 1933 tarihinde, Ankara’da imzalandı. Antlaşmanın uygun bulunduğuna dair kanun 6 Mart 1934’te kabul edilerek, 13. Mart 1934’te resmi Gazete’de yayınlanmıştır. 

1947 – Omar Azziman doğdu.

Faslı hukukçu, akademisyen, diplomat, Fas İnsan Hakları Derneği kurucularından Omar Azziman dünyaya geldi.

1952 – NATO ile Protokol

Türkiye’nin NATO’ya katılımıyla ilgili protokol 17 Ekim 1951 tarihinde Londra’da imzalandı. İkinci Dünya Savaşı sonrasında Sovyetler Birliği’nden yönelen güvenlik tehditleri ve toprak talepleri üzerine, Türkiye Batı ittifakına yakınlaşmış ve Kore Savaşı’na asker göndererek bu yakınlaşmayı hızlandırmıştır.

1960- Küba Devrimi

Küba’da kentlerde kiracılık kaldırıldı; evsiz kiracılar oturdukları evin sahibi oldu.

1961 – Fransa’da Katliam

Bağımsızlık yanlısı yaklaşık 30 bin Cezayir asıllının Paris’teki gösterisine saldıran polis en az 200 kişiyi katletti (bazılarına göre 400). Paris katliamında basın tam bir otosansür uyguladı, yalnızca 3 kişinin öldüğü söylendi; 37 yıl sonra 1998’de ölü sayısı resmi olarak 40’a çıkarıldı. Fransa 17 Ekim 1961’de, Paris’te Cezayir’in bağımsızlığı için eylem yapan Cezayirlilerin gösterisinin “kanlı bir şekilde bastırıldığını” cumhurbaşkanı düzeyinde yaptığı açıklamayla 17 Ekim 2012’de kabul etti.

1962 – Siyasi Af

Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel, Af Kanunu‘nu imzaladı; 258 Yassıada hükümlüsünün tahliyesi başladı.

1966 – Botsvana ve Lesoto BM üyesi devletler arasına katıldı.

1966 – Birlik Partisi Kuruldu

Parti Genel Başkanlığına Hasan Tahsin Berkman getirildi. Partinin amblemi Ali’yi simgeleyen bir aslan ve onun çevresinde 12 imamı temsil eden 12 yıldız olarak belirlendi.

1972 -Türkiye İşçi Partisi davası sonuçlandı.

Sıkıyönetim Askeri mahkemesi’nde görülen Türkiye İşçi Partisi davası sonuçlandı. TCK’nunun “komünizmi yasaklayan” 141 ve 142. maddelerini ihlal gerekçesiyle, Genel Başkanı Behice Boran dahil 7 yöneticisi 15’er yıl, 5 yönetici de 12.5 yıl hapis ve çeşitli sürgün cezalarına çarptırıldı. TİP yöneticilerinin ömür boyu kamu hizmetinden mahrumiyetine de karar verildi.

1973 – Ambargo

OPEC, bazı Batılı ülkelere, Suriye ile olan savaşında İsrail’e yardım ettikleri gerekçesiyle petrol ambargosu uygulamaya başladı.

1974 – Uluslararası Denizcilik Örgütü Sözleşmesi’nde değişiklikler kabul edildi.

Örgütün Konsey yapısını ve temsil düzenini etkileyen değişiklikler kabul edildi; değişiklikler 1 Nisan 1978’de yürürlüğe girdi. IMO (o dönemki adıyla IMCO) 5. Olağanüstü Genel Kurulu’nda A.315(ES.V) sayılı karar kabul edilmiştir. Bu kurumsal değişiklik ile Konsey üye sayısı 24’e çıkarılmış ve gelişmekte olan ülkelerin temsili artırılmıştır. Aynı gün, Deniz Emniyeti Komitesi’nin (MSC) tüm üye devletlerin katılımına açık hale getirilmesi kararlaştırılmıştır.

1977 – Lokavt

Türkiye’de grev olmaksızın ilk geniş kapsamlı lokavt uygulaması MESS’e bağlı 12 işyerinde 4.552 işçi için başlatıldı.

1978 – Bahçelievler Katliamı

6 TİP’li gencin öldürüldüğü Bahçelievler Katliamı’nda ağır yaralanan yedinci kişi ve tek görgü tanığı Serdar Alten hayatını kaybetti.

1978 – Hilmi Çelik hakkında dava

TBMM Kitaplık Müdürlüğü’ne atanan Hilmi Çelik hakkında 14 Eylül’de CHP Ardanuç İlçe Merkezi’ne bomba atma iddiasıyla dava açıldı.

1978 – 6 Polis tutuklandı

Adana Emniyet Müdürü Cevat Yurdakul’un öldürülmesinin ardından çıkan protesto ve olaylara karışan polislerden 6’sı tutuklandı.

1979 – Rahibe Teresa‘ya Nobel Barış Ödülü verildi.

1980 – Ahmet Karlangaç öldü

Nihat Erim’in öldürülmesinde “tetikçilik yaptığı” iddiasıyla 12 Eylül darbesi sonrası gözaltına alınan Devrimci Sol üyesi Ahmet Karlangaç’ın (23) ”arkadaşlarıyla yüzleştirme sırasında sinir krizi geçirerek başını duvara vurmak suretiyle hayatını kaybettiği” bildirildi.

1983 – İleri Maden-İş Davası

İstanbul Sıkıyönetim Askeri Savcılığı, İleri Maden-İş’in 4 yöneticisine 6 yıl 8 ay ile 20 yıl arası hapis istemiyle dava açtı. Dava,”sanıkların anayasal düzen yerine işçi sınıfı öncülüğünde proletarya diktatörlüğünü kurmak için eylemde bulundukları” iddiasıyla açıldı.

1984 – 60 Günlük Bir Şey Davası

Füsun Erbulak hakkında “60 Günlük Bir Şey” adlı kitabı nedeniyle 6-10 yıl hapis cezası istendi. Bu kitap, Füsun Erbulak’ın yazdığı ve dönemin magazin hayatında tartışmalara yol açan müstehcenlik iddialarıyla yargılanan bir anı eseridir.

1989 – SHP’de Kriz

Paris’te “Fransa Özgürlük Vakfı” ile “Kürt Enstitüsü”nün birlikte düzenlediği “Kürtlerin Kimliği ve İnsan Hakları”konulu 2 günlük konferansa katılıp yurda dönen Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) üyesi 7 milletvekili” kesin ihraç” istemiyle Disiplin Kurulu’na sevk edildi.

1990 –  Türkiye’nin Manila Büyükelçiliği açıldı

1992 – Dünya Yoksullukla Mücadele Günü

Dünyadaki yoksulluğa işaret etmek ve yoksulluğu bitirmek amacıyla Birleşmiş Milletler, 1992 yılında 17 Ekim’i Dünya Yoksullukla Mücadele Günü olarak ilan etti.

1996- Sanatçı Şanar Yurdatapan, “bölücülük” iddiasıyla tutuklandı.

1997 – Polonya Anayasası Yürüklüğe Girdi

Polonya Cumhuriyeti Anayasası, 2 Nisan 1997’de Ulusal Meclis tarafından kabul edilmiş, 25 Mayıs 1997’de halkoylamasıyla onaylanmış ve 16 Temmuz 1997’de Polonya Resmî Gazetesi’nde yayımlanmıştı. 243 maddeden oluşan Anayasa, 17 Ekim 1997’de yürürlüğe girdi.

1997 – Çevre Hukukunda Önemli Karar

Bergama/Ovacık’ta siyanürlü altın aramada yargı son noktayı koydu: Eurogold şirketinin çalışma izni İdare Mahkemesi’nce iptal edildi. Eurogold’a Çevre Bakanlığı’nca 1994’de verilen izne karşı Bergamalı 650 yurttaş adına İzmir Çevre Avukatları Grubu’nca dava açılmıştı.

1998 – Pinochet tutuklandı

Şili’nin eski diktatörü A. Pinochet, tedavi için bulunduğu Londra’da, 1973-1983 döneminde kaybolan veya öldürülen yüzlerce İspanyol’la ilgili soruşturma nedeniyle tutuklandı.

2001 – 4709 sayılı Kanun Yürürlüğe Girdi.

17 Ekim 2001 tarih ve 24556 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4709 sayılı Kanun, 1982 Anayasası’nda o güne kadar yapılmış en kapsamlı demokratikleşme paketidir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun başlığıyla kabul edilen bu düzenleme, özellikle Avrupa Birliği uyum süreci kapsamında temel hak ve özgürlüklerin standardını yükseltmeyi amaçlamıştır.

2003 – Somut olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi

Somut olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı (UNESCO)’nun 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansında kabul edildi.

2005 – Mardin Kayaballı Köyü davası

Türkiye, AİHM’de görülen Mardin Kayaballı Köyü davasında mağdurlara toplam 130 bin Euro (214 milyar) ödemeyi kabul etti. Kayaballı köyünde yaşayan altı kişi, güvenlik güçlerince dövüldükleri, ardından evlerinin yakıldığı ancak sanıkların cezalandırılmadığı ve tazminat ödenmediği iddiasıyla 1996’da AİHM’e şikayette bulunmuştu.

2006 – Düşünceye Özgürlük

N.Chomsky-E.S.Herman’ın kitabını yayınlayan Aram Yayınevi sahibi, kitabın editörü ve 2 çevirmenin yargılanmasına başlandı. Sanıklar hakkında “Türklüğü ve Cumhuriyeti alenen aşağılamak” ve “Halkı kin ve düşmanlığa tahrik etmek”ten 6 yıla kadar hapis cezası istenen ve İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülen dava, ilk duruşmadan kısa bir süre sonra, 20 Aralık 2006 tarihinde beraatla sonuçlandı.

2007 – İnsan Hakları Ödülü

Avrupa Konseyi, Abdullah Oğuz’un yönettiği, Zülfü Livaneli’nin romanından uyarlanan “Mutluluk” filmini “İnsan Hakları Ödülü”ne layık gördü.

2008 – Türkiye, BMGK üyesi oldu.

Türkiye, 2009 – 2010 dönemi Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi geçici üyeliğine 151 oyla kabul edildi.

2012 – FİSAUM, WIPO’da Daimi Gözlemci Oldu

Ankara Üniversitesi Fikrî ve Sınaî Haklar Araştırma ve Uygulama Merkezi (FİSAUM),  2011 yılında WIPO’da daimi gözlemci statüsünü kazanmak için girişimlerde bulundu, 17 Ekim 2012 tarihinde bu talep kabul edildi.

2015 – Tahir Elçi – Sedat Peker

Mafya lideri Sedat Peker, Ahmet Hakan’ın CNN’deki Tarafsız Bölge programında ”PKK terör örgütü değil” diyen Diyarbakır Barosu Başkanı Tahir Elçi hakkında suç duyurusunda bulunacağını söyledi. Tahir Elçi, daha önce Peker’in Rize mitingi için suç duyurusu yapmıştı.

2017 – OHAL

OHAL’in 3 ay süreyle uzatılmasına ilişkin Başbakanlık Tezkeresi TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi.

2019 – Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı 

7188 Sayılı Kanun kabul edildi. Kanun ile, “Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ve İdari Yargı Ön Sınavı” şartı getirildi. Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı, hukuk Fakültesi mezunlarının yeterliliğini ölçmek amacıyla yapılan bir sınavdır. Kanun, 17 Ekim 2019’da kabul edierek 24 Ekim 2019’da Gazetede yayınlandı. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Ek 41 inci maddesi uyarınca düzenleme yapıldı. Sınavın uygulamasını gösteren Yönetmelik, 8 Mayıs 2024 tarihli ve 32540 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.

2021 – İklim Krizi Bildirgesi

Türkiye Kent Konseyleri Platformu İklim Krizi Bildirgesi, TKKP’nin 16-17 Ekim 2021 tarihlerinde Edirne’de gerçekleştirilen ’’İklim Krizi’’ ana temalı 27. Genel Kurul Toplantısında ilan edildi.

2022 – Volker Türk

Volker Türk, 8 Eylül 2022 tarihinde BM Genel Kurulu tarafından Michelle Bachelet’in yerine Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri olarak seçilmişti; 17 Ekim 2022’de resmi olarak görevine başladı.

2023 – Yoksulluk İnsan Hakları İhlalidir

Bildirge, 17 Ekim Dünya Yoksullukla Mücadele Günü vesilesiyle, İstanbul Barosu İnsan Hakları Merkezi Derin Yoksulluk Alt Çalışma Grubu tarafından hazırlanmış ve 17 Ekim 2023 tarihinde İstanbul Barosu tarafından yayımlanmıştır.

2024 – Gezi Olayları ve Görevi Kötüye Kullanma

Gezi Parkı eylemleri sırasında 8 Temmuz 2013 günü aralarında Taksim Dayanışması sözcülerinden mimar Mücella Yapıcı ve kızı Cansu Yapıcı’nın da bulunduğu çok sayıda kişi gözaltına alınmış ve dört gün boyunca İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nde tutulmuştu. Aramayı yapan iki polis ve bir nezarethane amiri hakkında “işkence” suçlamasıyla açılan davanın 10’uncu duruşması İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Mahkeme, “işkence yapmak” suçlamasıyla dava açılmışsa da sanık polisler S.K. ve C.B’nin eyleminin görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğu ve atılı suçu işlediklerinin sabit olduğunu belirterek Mücella Yapıcı ve Cansu Yapıcı’yı çıplak aramaya maruz bırakan iki polisin ayrı ayrı 5 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına karar verdi. Hükmün açıklanması geri bırakıldı. O dönem nezarethane amiri olan polislerden L.M. hakkında ise “görevi kötüye kullanma” suçunu işlediğine dair delil bulunmadığı gerekçesiyle beraat karar verildi.