Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi

Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi, 14-15 Şubat 2026 tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilen Türkiye Barolar Birliği “Yapay Zekâ ve Avukatlık Çalıştayı” çerçevesinde hazırlanmıştır. Türkiye Barolar Birliği Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu tarafından hazırlanan Tavsiye Rehberi, 28 Ağustos 2026 tarihinde Türkiye Barolar Birliği tarafından yayımlanmıştır.

Türkiye Barolar Birliği, Rehberi yapay zekâ araçlarının avukatlık faaliyetlerinde güvenli, bilinçli ve mesleki yükümlülüklerle uyumlu biçimde kullanılmasını sağlamak amacıyla hazırlamıştır. Rehber, yapay zekâ teknolojilerinin avukatlık mesleğinde kullanımına ilişkin temel ilke ve uygulama ölçütlerini ortaya koymaktadır.

Yapay Zekâ Kullanımında Hukuki ve Mesleki Sorumluluk

Rehber, doğrudan yeni bir disiplin cezası veya yapay zekâ kullanımına özgü özel bir yaptırım öngörmemektedir. Yapay zekâ kullanımından kaynaklanan olası sorumlulukların değerlendirilmesi, somut olayın özelliklerine göre mevcut Avukatlık Hukuku, meslek kuralları ve diğer ilgili hukuki düzenlemeler çerçevesinde ele alınmaktadır. Bu kapsamda somut ihlal, ortaya çıkan zarar, kusur, veri güvenliği ihlali veya mesleki özen yükümlülüğünün ihlali gibi hususlar önem taşımaktadır.

Yapay Zekâ Kullanımının Risk Sınıfları

Rehberde; üretken yapay zekâ sistemleri, büyük dil modelleri, belge inceleme ve analiz araçları, içtihat ve mevzuat arama sistemleri, sözleşme analizi ve benzeri yapay zekâ destekli uygulamaların mesleki kullanımından kaynaklanabilecek etik, hukuki ve teknik riskler ele alınmaktadır. Yapay zekâ kullanımı, taşıdığı risk düzeyine göre “serbest yardımcı kullanım”, “sınırlı ve kontrollü kullanım”, “özel güvenceye ve gerekli hâllerde onama bağlı kullanım” ve “yasak kullanım şekilleri” olmak üzere dört başlık altında değerlendirilmektedir.

Çalışmada özellikle insan denetimi ve nihai sorumluluk, mesleki sır ve gizlilik, kişisel verilerin korunması, veri minimizasyonu, doğrulama yükümlülüğü, şeffaflık ve müvekkilin bilgilendirilmesi gibi konular üzerinde durulmaktadır. Rehber, yapay zekâ kullanımını bütünüyle yasaklayan bir yaklaşım yerine, teknolojinin avukatlık mesleğinin temel değerleri ve mesleki yükümlülükleriyle uyumlu şekilde kullanılmasını esas almaktadır.

Doğrulama Yükümlülüğü ve Avukatın Sorumluluğu

Rehberde ayrıca yapay zekâ tarafından üretilen bilgilerin her zaman doğru, güncel veya hukuken isabetli olmayabileceğine dikkat çekilmekte; mevzuat, içtihat, maddi vakıa, süre ve diğer hukuki bilgilerin güvenilir kaynaklardan doğrulanmasının gerekliliği vurgulanmaktadır. Yapay zekâ araçlarından yararlanılması, avukatın mesleki değerlendirme ve denetim yükümlülüğünü ortadan kaldırmamakta; nihai hukuki değerlendirme ve mesleki sorumluluk avukata ait olmaya devam etmektedir.

YÖNETİCİ ÖZETİ  – Tavsiye Rehberinin Öne Çıkan İlkeleri

Nihai sorumluluk avukattadır. Yapay zekâ çıktısı, nihai hukuki görüş veya işlem olarak kabul edilmemeli; avukat tarafından denetlenmeden müvekkile, mahkemeye, idareye veya üçüncü kişilere sunulmamalıdır.

Müvekkil sırrı mutlak korunur. Müvekkilin kimliğini, dosyanın ayırt edici unsurlarını, stratejiyi, delilleri, özel nitelikli verileri veya ticari sırları içeren bilgiler, gerekli teknik ve hukuki güvenceler sağlanmadan yapay zekâ araçlarına girilmemelidir.

KVKK uyumu ön koşuldur. Kişisel verilerin işlenmesi, aktarılması, saklanması ve silinmesi süreçlerinde veri minimizasyonu, aydınlatma, güvenlik tedbirleri, yurt dışına aktarım rejimi ve veri işleyen sözleşmeler gözetilmelidir.

Bilgilendirme gereklidir. Yapay zekâ kullanımı müvekkilin haklarını, kişisel verilerini, hukuki stratejisini veya hizmetin sonucunu etkileyebilecek nitelikteyse müvekkil açık, anlaşılır ve kayıt altına alınabilir biçimde bilgilendirilmelidir.

Halüsinasyon ve yanlılık denetlenir. Uydurma içtihat, hatalı mevzuat atfı, eksik kaynak, onaylama yanlılığı ve veri sürüklenmesi risklerine karşı yapay zekâ araçlarının çıktıları avukat tarafından doğrulanmalıdır.

Yapay zekâ kullanımı ücretin değerini düşürmez. Mesleki hizmetin değeri, kullanılan aracın hızına değil avukatın hukuki muhakemesine, sorumluluğuna ve özenine dayanır.

TBB ve barolar standart belirleyici konumdadır. Belirli ürünlerin ticari onayı yerine; güvenilirlik kriterleri, eğitim standartları, örnek sözleşme maddeleri ve denetim ilkeleri geliştirilmelidir.

Eğitim zorunlu mesleki ihtiyaçtır. Staj eğitimleri ve meslek içi eğitimlerde yapay zekâ okuryazarlığı, etik kullanım, veri güvenliği ve doğrulama becerileri yer almalıdır.

Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi

TBB Başkanı Av. Erinç SAĞKAN tarafından yazılan ÖN SÖZ

Yapay zekâ teknolojileri, hukuk hizmetlerinin sunum biçimini, mesleki araştırma yöntemlerini, belge inceleme süreçlerini ve avukatlık bürolarının çalışma düzenini hızla dönüştürmektedir. Bu dönüşüm, doğru ve bilinçli yönetildiğinde savunma hakkının daha etkin kullanılmasına, hukuki hizmetlerin niteliğinin artmasına ve mesleki verimliliğin güçlenmesine katkı sağlayabilecek önemli imkânlar barındırmaktadır. Ancak avukatlık mesleği yalnızca bilgiye erişimden veya metin üretiminden ibaret değildir. Avukatlık; bağımsızlık, sır saklama yükümlülüğü, mesleki özen, sadakat, hukuki muhakeme, etik sorumluluk ve müvekkil menfaatinin korunması üzerine kurulu kamusal nitelikte bir meslektir. Bu nedenle yapay zekâ araçlarının mesleki faaliyette kullanımı, teknolojik kolaylık perspektifiyle değil; savunma hakkı, hukuk devleti, kişisel verilerin korunması, müvekkil gizliliği ve meslek kuralları ekseninde değerlendirilmelidir.

Bu Rehber, yapay zekâyı yasaklayan veya meslektaşlarımızı teknolojik gelişmelerden uzaklaştıran bir metin olarak değil; aksine avukatların bu araçlardan güvenli, bilinçli ve mesleki sorumluluklarına uygun biçimde yararlanabilmeleri için hazırlanmış ilke temelli bir çerçeve olarak görülmelidir. Rehberin temel yaklaşımı açıktır:

Avukat yapay zekâdan yararlanabilir ancak mesleki sırrı, kişisel verileri, müvekkilin menfaatini, nihai hukuki muhakemeyi ve mesleki sorumluluğu hiçbir aşamada yapay zekâya veya üçüncü kişilere devredemez.

Türkiye Barolar Birliği (TBB) olarak görevimiz, teknolojik gelişmeler karşısında mesleğin değerlerini korurken avukatların değişen dünyaya güvenle uyum sağlamasına katkı sunmaktır. Bu kapsamda; yapay zekâ kullanımında güvenilir araç seçimi, insan denetimi, doğrulama yükümlülüğü, KVKK uyumu, müvekkil bilgilendirmesi, eğitim ve büro içi politika gibi başlıkların mesleki standart haline gelmesi büyük önem taşımaktadır.

Rehberin hazırlanmasına katkı sunan Türkiye Barolar Birliği Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu’na, çalıştay sürecine katılan barolarımıza, meslektaşlarımıza, akademisyenlere ve tüm paydaşlara teşekkür ederim. Bu çalışmanın, avukatlık mesleğinin bağımsızlığını ve savunma hakkını güçlendiren; teknolojiyi insan denetimi, etik sorumluluk ve hukuk devleti ilkeleriyle buluşturan bir başvuru metni olmasını diliyorum.

Av. R. Erinç SAĞKAN
Türkiye Barolar Birliği Başkan