Mukaddime

Mukaddime (The Muqaddimah), 14. yüzyıl filozofu, sosyolojinin asıl kurucusu veya sosyolojinin babası olarak kabul edilen İbn Haldun’un (1332–1406) tarih anlayışını temellendirdiği, toplumların ve devletlerin işleyişini açıklamaya çalıştığı en önemli eseridir. Eser yazarın kapsamlı tarih kitabı olan Kitâbü’l-İber’in giriş bölümü olarak kaleme alınmış; ancak içerdiği yöntem, kavramlar ve özgün yaklaşım nedeniyle zamanla müstakil bir klasik olarak değerlendirilmiştir. Mukaddime, toplum, siyaset, ekonomi, kültür ve eğitim gibi alanları bir arada ele alan sistemli bir düşünce metnidir.

Eserin telifinin ilk şekli 1377 (H. 779) yılında tamamlanmış, İbn Haldun daha sonra metin üzerinde tashih ve eklemeler yapmıştır.

Mukaddime, tarih, sosyoloji ve siyaset düşüncesi arasında köprü kuran klasik bir başvuru eseridir. Eser, toplumların ve devletlerin yükseliş–çöküş aşamalarını açıklamak için kavramsal araçlar geliştirmektedir. Çürümüşlüğü, ahlâkî bir çöküşten çok, toplumsal ve siyasal çözülme olarak açıklamaktadır.

Mukaddime yüzyıllarca çok sayıda el yazması nüsha halinde istinsah edildi ve bilim dünyası tarafından takip edildi. İstanbul, Kahire ve Avrupa kütüphanelerinde orijinal metinler muhafaza edildi. 19. yüzyılda başta Paris ve Kahire olmak üzere birçok ülkede matbu olarak seri baskısı yapıldı. Mukaddime’nin tamamına yakın kısmının ilk Türkçe tercümesi Pîrîzâde Mehmed Sâhib Efendi tarafından 1730–31 yıllarında yapılarak I. Mahmud’a takdim edildi.

İbn Haldun, tarihî olayların hikaye gibi anlatılmasını yeterli görmemiş; olayların arka planındaki nedenleri ve toplumsal dinamikleri araştırarak bilimsel bir disiplin geliştirmiştir. BU çerçevede Mukaddime, tarihin nasıl incelenmesi gerektiği sorusuna cevap arayan bir yöntem kitabı niteliği taşımaktadır. Yazar, rivayetlerin sorgulanmadan aktarılmasına karşı çıkmakta; abartı, propaganda ve tarafgirlik gibi etkenlerin tarihî bilgiyi çarpıtabileceğini vurgulayarak eleştirel bir bakış önermektedir. Dil, eğitim, bilimlerin sınıflandırılması, dinî ve hukukî kurumların toplumsal etkileri gibi konular da Mukaddime’nin kapsamını genişleten başlıklardır. Bu çok yönlü yaklaşım, eserin hem İslam düşünce tarihinde hem de modern sosyal bilim tartışmalarında öncü bir metin olarak anılmasına yol açmıştır.


Hukuk Ansiklopedisi sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

İlgili Konular

Daha Fazla

    Yeni

    16 Kasım Hukuk Takvimi

    16 Kasım - Hukuk Takvimi 1839 Kanadalı hukukçu, şair, siyasetçi, oyun...

    Mustafa Suphi Konak

    Hukukçu ve siyasetçi Mustafa Suphi Konak 20 Mart 1922'de...

    Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Kurumu Sözleşmesi – Unesco Anayasası

    Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu Sözleşmesi, UNESCO'yu...

    15 Kasım Hukuk Takvimi

    15 Kasım - Hukuk Takvimi https://hukukansiklopedisi.com/dunya-hapisteki-yazarlar-gunu/ 1280 13. yüzyıl Alman skolastik filozofu...

    Mehmet Turgay Bilge

    Avukat Mehmet Turgay Bilge, 27 Ekim 1970 tarihinde, öğretmen...

    3 Nisan  – Hukuk Takvimi

    1395 Yunan filozof, alim ve hümanist, Georgios Trapezuntios dünyaya geldi. (Trabzonlu...

    9 Ağustos – Hukuk Takvimi

    9 Ağustos - Hukuk Takvimi Dünya Yerli Halklar Günü  1523 Alman hümanist...

    28 Eylül – Hukuk Takvimi

    28 Eylül - Hukuk Takvimi 1779 Hukukçu Samuel Huntington, John Jay'in...

    Meksika Bağımsızlık Bildirgesi (28 Eylül 1821)

    Meksika Bağımsızlık Bildirgesi, 28 Eylül 1821 tarihinde Mexico City'de...

    19 Kasım – Hukuk Takvimi

    19 Kasım - Hukuk Takvimi - Hukuk Tarihinde Bugün Dünya...