Oktay UYGUN

Prof. Dr. Oktay UYGUN 1963 yılında Trabzon’da doğmuştur. 1985 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni biten Uygun mezun olduğu aynı okulda 1986’da Genel Kamu Hukuku Anabilim Dalında Araştırma Görevlisi olarak çalışmaya başlamış,1987 yılında Yüksek Lisans derecesi almıştır. Uygun,1991 yılında doktora derecesini almış 1992 yılında ise Yardımcı Doçent olarak öğretim üyeliği görevine atanmıştır. Aynı yıl Doçentlik tezi çalışması olan federal devlet sistemini araştırmak için altı ay süreyle McGill Üniversitesi’nde (Montreal, Kanada) bilimsel çalışmalarda bulunmuş, 1995 yılında Doçent unvanını almıştır. Oktay Uygun, 2005 yılında Genel Kamu Hukuku Anabilim Dalında Profesör olmuş, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi‘ndeki akademik kariyer sonunda bu fakülteden emekli olmuştur.

Uygun, 1999-2001 yıllarında İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdür Yardımcılığı yapmış, 1996, 1997, 1998 yıllarında Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın yönetim ve denetimi altında yapılan Bosna Hersek seçimlerinde görev almıştır.

Prof. Dr. Oktay Uygun, 2009-2012 yılları arasında Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığı görevini yürütmüş, 2012 yılından itibaren Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde tam zamanlı öğretim üyesi olarak çalışmaya başlamıştır.

Uygun, “Türk Hakim ve Savcı Adaylarının İnsan Hakları Alanında Eğitimi ve İnsan Hakları Standartlarının İçselleştirilmesi için Yerel Kapasitenin Güçlendirilmesi” MATRA Projesinde, Avrupa Konseyi‘nin AİHS Işığında Kolluk Kuruluşlarının Denetiminde Değişik Mekanizmalar, Terörle Mücadele ve Toplantı Özgürlüğünün Yönetimi: Mülki İdare Amirleri ve Üst Düzey Polis ve Jandarma Yetkililerine Yönelik Seminer” projesinde, Türkiye Barolar Birliği’nin Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Önerisinin hazırlanması projesinde,  İstanbul Üniversitesini temsilen “Mediterranean Master’s Degree in Human Rights and Democratization” (University of Malta) programında ve “Hikayemi Dinler misin? Tanıklıklarla Türkiye’de İnsan Hakları ve Sivil Toplum” (Tarih Vakfı) projesinde ve İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından düzenlenen “Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne Katılımı: Kopenhag Siyasi Kriterleri” konulu sivil toplum örgütleri ile meslek örgütleri mensuplarının eğitimine yönelik seminerde görev almıştır.

 

Prof. Dr. Oktay Uygun, Hukuk Teorileri isimli eserinde gerek teorisyenler ve gerekse hukuk uygulayıcılarının faydalanabilecekleri bu eserinde felsefi içerikli tartışmalar yapmış ve modern hukuk teorilerini kendine özgü bakış açısı ile ortaya koymuştur.

Toplum kurallarla var olur. Hukuk, ahlak, din, gelenek ve moda gibi sosyal davranış kuralları toplumsal yaşamın temel bileşenleridir.

Günümüzün karmaşık toplumlarında, düzenin sağlanması, uyuşmazlıkların çözümü veya toplumsal değişimin yönlendirilmesi bakımından hukuk kurallarının önemi, diğer sosyal davranış kurallarına oranla büyük ölçüde artmıştır.

Eskiden ahlak, din veya geleneklerle düzenlenen pek çok konu, artık hukuk kurallarıyla düzenleniyor. Hukuk, insan hayatının neredeyse her alanını kuşatmış durumdadır.

Hukuk kurallarının kaynağı nedir? Hangi etkenlere bağlı olarak ve nasıl ortaya çıkarlar?

Hukuk bilinçli bir yaratı ürünü müdür, yoksa zaten var olanın keşfi midir? Hukuk insanlığın tarihinde hep var mıydı, hep var olmaya devam edecek mi?

Hukuk kurallarının gerektiğinde zor kullanılarak uygulanması neden meşru görülür? Adil olma, adalete yönelme hukukun asli bir özelliği midir? Hukuk kurallarının amacı ve işlevi nedir? Farklı hukuk teorileri bu sorulara farklı yanıtlar verir.

 

Demokrasi günümüzde küresel ölçekte yaygınlaşmış ve en iyi yönetim biçimi olarak kabul görmüştür. Bu durum, demokratik rejimin niteliği hakkında görüş birliğinin oluştuğu anlamına gelmiyor. Dünya ülkelerinin yarıdan fazlası demokrasi ile yönetiliyor olsa da, “demokrasi nedir?” sorusu hala sorulmakta ve tatmin edici bir yanıt beklemektedir. Bu çalışmada demokrasi tarihsel, siyasal ve felsefi boyutları ile ele alınmıştır.

Kitabın ilk bölümünde, günümüzden 2.500 yıl önce eski Yunan sitelerinde kurulan “doğrudan demokrasiler” inceleniyor. İkinci bölümde, demokrasinin modern çağda “temsili demokrasi” olarak yeniden ortaya çıkış süreci ele alınıyor.

Üçüncü bölümde demokratik elitizm, katılımcı demokrasi, çoğunluk demokrasisi, konsensüs demokrasisi gibi günümüzde demokrasiyi açıklamayı amaçlayan kuram ya da modeller karşılaştırılarak Türkiye için hangi modelin uygun veya elverişli olduğu tartışılıyor. Dördüncü bölümde, demokrasinin nasıl bir felsefi temel üzerine inşa edilebileceği konusu ele alınıyor.

Doğaya egemen olan yasalar gibi, toplum düzeninin de evrensel bazı yasaları bulunduğu ve bu anlamda uyulması gereken mutlak siyasal doğruların varolduğu görüşü, siyasal sonuçları açısından değerlendiriliyor.

Beşinci ve son bölüm, demokrasinin en iyi yönetim biçimi olduğu yönündeki yaygın kanaatin sorgulanmasına ve demokrasinin liberal, cumhuriyetçi, müzakereci yorumlarına ayrılmıştır.

 

Devlet, gündelik hayatımızın her yönünü kuşatan bir varlık. Kişinin doğumundan ölümüne kadar her faaliyeti; evliliği, çocuk yetiştirmesi, çalışması, emekli olması, eğlenmesi, fikir veya kanaatler üretmesi ve daha pek çok eylemi devlet tarafından düzenlenir. Günümüzde, doğrudan ya da dolaylı olarak devleti ilgilendirmeyen hiç bir insani etkinlik alanı kalmamış gibidir. Bu nedenle, pek çok bilim dalı, devleti, devletin organlarını veya devletin bazı fonksiyonlarını inceler. Bütün bu kapsayıcılığına rağmen, insanlık tarihinin çok büyük bir kısmında devlet yoktu: İnsanlar her zaman toplu halde yaşamış olsa da, tarihin yalnızca küçük bir kesitini devlet çatısı altında geçirmişlerdir.

Devlet teorisinin ilk konusu, devletin ne zaman, nerede, nasıl ve niçin ortaya çıktığının incelenmesidir. Ardından devlet gücünün niteliği; bu gücün kaynağı, meşruiyeti ve sınırları tarihsel süreçte geçirdiği değişimi yansıtacak biçimde ele alınmalıdır. Devletin bu şekilde bütünsel olarak kavranması, sosyoloji, antropoloji, siyaset bilimi, kamu hukuku ve hukuk felsefesi gibi disiplinlerin devlet hakkında sağladığı verilerin değerlendirilmesi ve senteziyle mümkündür.

Devlet Teorisi, üniversitelerin bazı bölümlerinde aynı adla, hukuk fakültelerinde ise Genel Kamu Hukuku adıyla verilen bir ders konusudur.

Temel kavramların açıklandığı bir Giriş Bölümü ile sekiz ana bölümden oluşan kitabın bölüm başlıkları şöyledir: Devletin Kökeni – Kent Devleti – Feodal Devlet – Ulus Devlet – Modern Siyasal İdeolojiler – Demokrasi Teorisi – İnsan Hakları Teorisi – Siyasal Özgürlükler ve Demokrasi

 

Kamu Hukuku İncelemeleri başlığını taşıyan bu kitap, ağırlıklı olarak insan hakları, demokrasi, hukuk devleti ve egemenlik konuları etrafında kümelenen 27 adet makaleden oluşuyor.

1990–2010 yılları arasında, 20 yıllık bir zaman diliminde yazılan makalelerin çoğu daha önce yayımlanmıştır. Beş adet metin ise ilk kez bu kitapla birlikte okuyucuya ulaşıyor.

Yedi bölüm altında toplanan makalelerin bir kısmı, ele aldığı konuyu kuramsal boyutuyla, diğerleri ise geçerli hukuk kuralları yönünden incelemektedir.