Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü

Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO-International Civil Aviation Organization), uluslararası sivil havacılığın emniyetli, düzenli ve sürdürülebilir biçimde gelişmesini sağlamak amacıyla faaliyet gösteren bir Birleşmiş Milletler uzmanlık kuruluşudur. Temelleri 7 Aralık 1944 tarihinde imzalanan Uluslararası Sivil Havacılık Sözleşmesi (Şikago Sözleşmesi) ile atılan Örgüt, 4 Nisan 1947 tarihinde daimî bir uluslararası kuruluş statüsü kazanmış olup merkezi Kanada’nın Montreal kentinde yer almaktadır. Şikago Sözleşmesi, ICAO’nun kuruluş belgesi olmasının yanı sıra uluslararası sivil havacılığın temel hukuki çerçevesini oluşturmaktadır. Sözleşme; devletlerin hava sahası üzerindeki egemenliklerini, uluslararası hava seyrüseferinin temel ilkelerini ve ICAO’nun yetki ve görevlerini düzenlemektedir. Türkiye, Sözleşme’yi 7 Aralık 1944 tarihinde imzalayan ilk 52 devlet arasında yer almış ve Teşkilatın kurucu üyelerinden biri olmuştur.

ICAO; uluslararası hava seyrüseferinin ilke ve tekniklerini geliştirmek, uçuş emniyeti ve havacılık güvenliğine ilişkin Uluslararası Standartlar ve Tavsiye Edilen Uygulamalar (SARPs) belirlemek, havaalanları ile hava seyrüsefer altyapısının geliştirilmesini desteklemek ve devletler arası iş birliğini güçlendirmek üzere çalışmalar yürütmektedir.

Örgütün başlıca faaliyet alanları şunlardır:

• Hava araçlarının tescili ve işletilmesi
• Uçuş kuralları ve hava trafik hizmetleri
• Havacılık güvenliği ile kaza ve olayların araştırılması
• Yolcu ve yük taşımacılığı
• Çevrenin korunması ve uluslararası havacılık hukukunun gelişimi

Şikago Sözleşmesi’nin 37. maddesi çerçevesinde ICAO Konseyi tarafından kabul edilen uluslararası standartlar ve tavsiye edilen uygulamalar, üye devletlerin ulusal sivil havacılık mevzuatının ve uygulamalarının şekillenmesinde önemli rol oynamaktadır. Bu başlık altında; Şikago Sözleşmesi ve ekleri, uluslararası hava hukuku, ICAO’nun kurumsal yapısı ve kararları, sivil havacılıkta emniyet ve güvenlik düzenlemeleri, devletlerin yükümlülükleri ile uluslararası hava taşımacılığına ilişkin hukuki ve kurumsal çalışmalar ele alınmaktadır.

ICAO’nun faaliyetleri ve uluslararası sivil havacılık hukukunun gelişimi, başta 1944 tarihli Şikago Sözleşmesi olmak üzere çeşitli uluslararası antlaşmalarla şekillenmiştir. 12 Ekim 1929 tarihli Varşova Sözleşmesi ve 28 Mayıs 1999 tarihli Montreal Sözleşmesi uluslararası hava taşımacılığında taşıyıcının sorumluluğunu; 14 Eylül 1963 tarihli Tokyo Sözleşmesi, 16 Aralık 1970 tarihli Lahey Sözleşmesi ve 23 Eylül 1971 tarihli Montreal Sözleşmesi ise hava araçlarında işlenen suçlar ile sivil havacılığın güvenliğine yönelik hukuka aykırı eylemleri düzenleyen temel metinler arasında yer almaktadır.