Ernst Eduard Hirsch

Ordinaryüs Profesör Dr. Ernst E. Hirsch, 20 Ocak 1902 tarihinde Almanya’da Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Hirsch, ilkokul, ortaokul ve liseyi Hessen eyaletine bağlı Friedberg’de tamamlamıştır.

Hirsch’in Eğitimi Yaşamı ve Almanya’daki Kariyeri

Hirsch, 1920 yılında liseden mezun olduktan sonra Frankfurt’ta amcası Otto Hirsch’in bankasında çalışmaya başlamış ve eş zamanlı olarak Ekonomi ve Sosyal Bilimler bölümünde eğitim almıştır. Münih ve Giessen Eyalet Üniversitesi Hukuk Fakültelerinde okuduktan sonra 1924 yılında mezun olmuş; avukatlık stajı ile yardımcı hakimlik yapmıştır.

Hukuk fakültesinden mezun olduktan sonra bilim alanında çalışmaya başlamış, doçent unvanı kazanmıştır. 1930 yılında Frankfurt’ta, Ticaret Hukuku, Medeni Hukuk, Alman ve Uluslararası Özel Hukuku dallarında doçent olarak ders vermiştir. Hirsch, 1931 yılında Frankfurt Asliye Hukuk Mahkemesine hakim olarak atanmıştır.

Almanya’nın siyasi çalkantıları içerisinde ırkçılık ile tanışan Hirsch; 7 Nisan 1933 tarihinde saf Alman ırkına ait olmadığı için yargıçlık yapma hakkını yitirmiş ve üniversitede ders vermesi de yasaklanmıştır.

Hirsch’in Türkiye’ye Gelişi

Hirsch, 1933 yılında turistik pasaportla Hollanda’ya gitmiş ve kısa bir süre Amsterdam’da Ticaret Hukuku dersleri vermiş, İstanbul Üniversitesinden almış olduğu davet sonucunda İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi‘ne katılmıştır. Aynı tarihlerde Hirsch ile birlikte birçok yabancı bilim insanı Türkiye’ye gelmiştir. Türkçe’yi tren yolculuğunda öğrenmeye başladığı yönünde bilgiler bulunmaktadır. Hirsch’i uzun yolculuğu sonrasında Sirkeci Tren Garı’nda Hitler’den kaçarak İstanbul’a gelmiş olan Alman Yahudisi, aile dostu ve eski öğrencisi Hans Kitzinger karşılamıştır.

İstanbul Üniversitesinde göreve başlayan Hirsch, üçüncü yılın sonunda Türkçeyi mükemmel derecede öğrenmiştir. İlk yıllarda derslerini Almanca olarak anlatan ve daha sonra asistanı da olan Halil Arslanlı kendisine tercümanlık yapmış, sonraki yıllarda derslerini Türkçe olarak vermiştir. Hirsch, İstanbul Üniversitesi’ne gelen Musevi asıllı bilim insanları arasında Türkçeyi en hızlı öğrenen ve derslerini Türkçe dilinde veren ilk kişi olmuştur.

Ordinaryüs Profesör Dr. Ernst E. Hirsch, 1933-1943 yılları arasında İstanbul Üniversitesinde Ticaret Hukuku, Fikri ve Sınai Haklar alanlarında lisans ve doktora dersleri vermiş, 1943–1952 yıllarında ise Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi (AÜHF) öğretim üyeliği görevinde bulunmuştur.

Hirsch, Türk Ticaret Kanunu, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve Marka ve Patent Kanunu projelerinin hazırlanmasında görev almış, Modern Türk Hukukunun temellerini atan kadroda yer almıştır.

Ernst E. Hirsch, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi kütüphanesinin gerçek anlamda bir kütüphane olmasına emek vermiştir.

Hirsch, 1938 yılında Türk Vatandaşlığına geçmek için başvuru yapmış, başvurusu beş yıl sonra sonuçlanmış ve 21 Eylül 1943 tarihinde Türk vatandaşı olmuş, Ernest Hirş adıyla nüfus kütüğüne kaydedilmiştir.

Akademik Kariyeri ve Bilimsel Çalışmaları

Hirsch, 1944 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesine tayin edilmiş, eşinin rahatsızlığı nedeniyle evini İstanbul’da bırakmak zorunda kalmış, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesindeki derslerine devam etmiş, ticaret hukuku, hukuk felsefesi ve hukuk sosyolojisi, pratik hukukta metot dersleri okutmuştur.

Hirsch, 5 Temmuz 1945 tarihinde 1696 sicil numarası ile İstanbul Barosuna kayıt yaptırmış, 13 Haziran 1946 tarihinde nakil yaptırarak 372 sicil numarası ile Ankara Barosuna geçmiştir.

Alman ekolünün kaynaklarından biri olarak da gösterilen Hirsch, Ankara ve İstanbul üniversitelerinde 20 yıl akademisyen olarak görev yapmış, Medeni Kanun ile Ticaret Kanunu arasındaki çelişkilerin giderilmesine katkıda bulunmuş, Türk hükümetlerine danışmanlık yapmıştır. Ankara üniversitesi Hukuk Fakültesindeki çalışma odasının kapısında adına bir plaket bulunmakta ve fakültenin şeref salonunda resmi asılı bulunmaktadır. Demokrat Parti döneminde 31 Temmuz 1951 tarihinde kabul edilen Atatürk’ü Koruma Kanunu’nun hazırlanmasına katkısı olan Hirsch, Berlin Belediye Başkanı Ernst Reuter tarafından Almanya’ya dönmesi konusunda ikna edilmiş ve 1953 ve 1955 yılları arasında Berlin Özgür Üniversitesi’ne rektör seçilmiştir. Tekrar Almanya’ya döndükten sonra Alman vatandaşlığına yeniden kabul edilmiştir. 1982 yılında Almanya Federal Cumhuriyeti Liyakat Nişanına layık görülmüştür. 

Türkiye Cumhuriyeti pasaportunu ölümüne kadar muhafaza eden Hirsch, 30 Mart 1985 tarihinde yaşama veda etmiştir.

Hirsch’in Eserleri

Ordinaryüs Profesör Dr. Ernst E. Hirsch; Ticaret Hukuku, Borçlar Hukuku, Kooperatif Hukuku, Fikri ve Sınaî Haklar, Kıymetli Evrak Hukuku, Sigorta Hukuku ve Deniz Ticaret Hukuku konularında çok sayıda kitap ve makale yazmış; ulusal ve uluslararası birçok toplantıda bilimsel tebliğler sunmuştur.

1. Aus des Kaisers Zeiten durch die Weimarer Republik in das Land Atatürks. Eine unzeitgemäße Autobiographie (Türkçesi: Anılarım. (Çeviren:Fatma Suphi)
2. Hukuk Felsefesi ve Hukuk Sosyolojisi Dersleri
3. Pratik Hukukta Metot
4. Fikri ve Sınai Haklar. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınlarından (Ankara AR Basımevi,1948)
5. Dünya Üniversiteleri ve Türkiye’de Üniversitelerin Gelişmesi (iki cilt),

Prof. Güriz’in fikirlerinden etkilendii Hirsch’in yazmış olduğu Hukuk Felsefesi ve Hukuk Sosyolojisi isimli eseri