Asâr-ı Atîka Nizamnamesi

Asâr-ı Atîka Nizamnameleri, Osmanlı Devleti’nde eski eserlerin, arkeolojik buluntuların ve tarihî yapıların korunması, kazı faaliyetlerinin denetlenmesi ve kültür varlıklarının mülkiyetinin düzenlenmesi amacıyla çıkarılan hukuki düzenlemelerdir. Osmanlı İmparatorluğu’nun eski eserler ile doğrudan ilgili ilk yasal düzenlemesi 1 Şubat 1284/ 13 Kasım 1869 tarihli Âsâr-ı Atîka Nizamnamesi’dir. 7Nisan 1874, 22 Şubat 1884 ve 10 Nisan 1906 yıllarında yürürlüğe konulan nizamnameler; eski eserlerin tanımlanması, kazı izni, buluntuların paylaşımı, mülkiyet ve yurt dışına çıkarılma yasağı gibi konuları düzenlemiştir. Özellikle 1884 tarihli Nizamname ile eski eserler üzerindeki devlet mülkiyeti ilkesi güçlendirilmiştir. 1906 tarihli Nizamname ise Osmanlı Devleti’nin son eski eser düzenlemesi olarak Cumhuriyet döneminde de uygulanmaya devam etmiş ve 1973 yılında 1710 sayılı Eski Eserler Kanunu’nun yürürlüğe girmesine kadar Türkiye’nin temel kültür varlıkları mevzuatını oluşturmuş, bu kanunun kabulü ile nizamname ilga edilmiştir. Nizamnameler, Türkiye’de kültür varlıklarının korunmasına ilişkin hukuk tarihinin temel kaynakları arasında yer almaktadır. Osmanlı İmparatorluğu döneminden Cumhuriyet hukuk sistemine intikal eden 1906 tarihli Asâr-ı Atîka Nizamnamesi’nin ardından yürürlüğe giren 1973 tarihli ve 1710 sayılı Eski Eserler Kanunu ise 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu tarafından 1983 yılında ilga edilmiştir. Bu yeni düzenleme, çağdaş ve uluslararası koruma ilkeleri doğrultusunda “eski eser” kavramının ötesine geçerek kültür ve tabiat varlıklarını bütünleşik bir yaklaşımla ele alan güncel yasal çerçeveyi tesis etmiştir. 2863 sayılı Kanun, yürürlüğe girdiği 1983 yılından bu yana çok sayıda değişikliğe uğramıştır. Mevzuat kayıtlarına göre kanun üzerinde bugüne dek 150’nin üzerinde madde değişikliği, ekleme ve iptal işlemi yapılmıştır.


Hukuk Ansiklopedisi sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

İlgili Konular

Daha Fazla

    Yeni

    19 Kasım Hukuk Takvimi

    19 Kasım - Hukuk Takvimi - Hukuk Tarihinde Bugün Dünya...

    Dünya Çocuk İstismarını Önleme Günü

    Dünya Çocuk İstismarını Önleme Günü(World Day for the Prevention...

    16 Ağustos – Hukuk Takvimi

    16 Ağustos - Hukuk Takvimi 1645 Fransız hukukçu ve ahlakçı, Jean...

    12 Ekim – Hukuk Takvimi 

    12 Ekim - Hukuk Takvimi 1859 Ermeni yazar ve ilk kadın...

    1 Ekim – Hukuk Takvimi

    1 Ekim - Hukuk Takvimi 1730 Sadrazam Nevşehirli İbrahim Paşa, Patrona...

    4 Ekim – Hukuk Takvimi 

    4 Ekim - Hukuk Takvimi 1822 Amerikalı hukukçu ve devlet başkanı...

    Dünya Hayvanları Koruma Günü

    Dünya Hayvanları Koruma Günü, hayvan haklarının gündeme taşındığı bir...

    6 Ekim – Hukuk Takvimi

    6 Ekim - Hukuk Takvimi 1860 Hindistan Ceza Kanunu (Indian Penal...

    7 Ekim – Hukuk Takvimi 

    7 Ekim - Hukuk Takvimi 1337 İngiltere Kralı III. Edward'ın, Fransa...

    8 Ekim – Hukuk Takvimi

    8 Ekim - Hukuk Takvimi 1600  San Marino’da geçerliliği büyük...