Alim Şerif Onaran

Alim Şerif Onaran (1924–2000), hukukçu, sinema kuramcısı, yazar ve akademisyendir. 1924 yılında Manisa’nın Kula ilçesinde doğdu. İzmir’de Erkek Öğretmen Okulu’nda eğitim aldı. Almanca, Fransızca, İngilizce ve İtalyanca öğrendi. Lise öğreniminin ardından parasız yatılı olarak Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden(Mülkiye) mezun oldu.

1946 yılında Manisa’da maiyet memuru olarak kamu görevine başladı. 1949–1951 yılları arasında Ağrı’nın Diyadin ilçesinde, 1952–1953 yılları arasında ise Giresun’un Keşap ilçesinde kaymakamlık yaptı.

1953 yılında Emniyet Teşkilatı’na geçen Onaran, İstanbul ve Ankara’da çeşitli görevlerde bulundu. Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde çalıştığı dönemde özellikle yabancılar, hudut ve iltica konularıyla ilgili görevler üstlendi ve Yabancılar Hudut İltica Dairesi Başkanlığı görevinde bulundu. Daha sonra İçişleri Bakanlığı’nda görev yaptı.

Akademik Yaşamı ve Sinema Çalışmaları

Hukuk alanındaki akademik çalışmalarını sürdürürken sinemaya olan ilgisini de bilimsel bir çalışma alanına dönüştüren Onaran, 1965 yılında Sinematografik Hürriyet adlı teziyle hukuk doktoru unvanını kazandı.

1973 yılında Muhsin Ertuğrul’un Sineması adlı teziyle sanat ve sinema tarihi alanında doçent, 1978 yılında Lütfi Ömer Akad’ın Sineması adlı eseriyle profesör oldu.

Onaran, akademik yaşamında sinema tarihi, sinema kuramı, sinema eleştirisi, sansür ve kitle iletişimi üzerine çalıştı. Türkiye’de sinema eğitiminin üniversite düzeyinde kurumsallaşmasında öncü rol oynadı. 1970 yılında İstanbul Radyosu’nda “Türk Sineması Konuşuyor” adlı programı hazırlayıp sundu. Ankara Üniversitesi’nde; İzmir’de Ege ve Dokuz Eylül, İstanbul’da Marmara, Mimar Sinan ve İstanbul üniversitelerinde Sinema Sanatı ve Tarihi, Sinema Kuramı ve Eleştirisi, Sanat ve Sansür, Kamuoyu ve Kitle Kültürü dersleri verdi.

Sinema alanındaki eserleri ve çalışmaları arasında Muhsin Ertuğrul’un Sineması, Lütfi Ömer Akad’ın Sineması, Sinemaya Giriş, Sessiz Sinema Tarihi, Sesli Sinema Tarihi, Türk Sineması ve Kamuoyu Elkitabı bulunmaktadır. J. C. Mardrus’un Binbir Gece Masalları’nı Fransızca metninden tam metin olarak Türkçeye kazandırdı. Sinema üzerine yazıları ve araştırmalarıyla Türkiye’de sinema düşüncesinin ve sinema eğitiminin gelişmesine önemli katkılarda bulundu.

Onaran, Türkiye’nin ilk sinema profesörü olarak anıldı. Kişisel kütüphanesinde bulunan yaklaşık 5.000 kitabı Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’ne bağışladı.

1988 yılında emekli olmasına rağmen akademik faaliyetlerini sürdürdü ve Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema-TV Bölümü’nde sözleşmeli öğretim üyesi olarak çalışmaya devam etti.

Alim Şerif Onaran, 11 Ağustos 2000 tarihinde, İstanbul’da yaşamını yitirdi.