Jacques Vergès

Fransız avukat Jacques Vergès, 5 Mart 1925 tarihinde Tayland’ın Ubon Ratchathani kentinde dünyaya geldi. Babası Fransız diplomat Raymond Vergès‘ti. Annesi ise Vietnamlı bir öğretmendi. Raymond Vergès, sömürge yönetiminin kurallarına aykırı kabul edilen bu evlilik nedeniyle Tayland’daki Fransız konsolosluğu görevinden istifa etmek zorunda kaldı. Vergès’in çocukluk yıllarında ailesinin yaşadığı bu deneyim, onun ilerleyen yıllarda geliştireceği sömürgecilik karşıtı düşüncelerinin şekillenmesinde etkili oldu. Çocukluk ve gençlik yıllarını Fransız sömürgesi Réunion Adası’nda geçirdi. Ortaöğrenimini Saint-Denis’deki Lycée Leconte-de-Lisle‘de tamamladı. Burada daha sonra Fransa Başbakanı olacak Raymond Barre ile aynı sınıfta okudu.

Paris’te Sorbonne‘da tarih ve hukuk öğrenimi gördü. 1945 yılında tarih öğrenimini tamamladı. Hukuk eğitimini sürdürerek 1955 yılında avukatlık mesleğine kabul edildi ve aynı yıl Paris Barosu’na kaydoldu.

II. Dünya Savaşı sırasında Özgür Fransa kuvvetlerine katıldı. 1945 yılında Fransız Komünist Partisi’ne üye oldu. 1951-1954 yılları arasında Prag’da yaşadı ve Uluslararası Öğrenciler Birliği’nin yönetiminde görev yaptı.

Cezayir Savaşı, Vergès’in hukuk kariyerinin dönüm noktalarından biri oldu. 1950’li yılların sonlarından itibaren Cezayir Ulusal Kurtuluş Cephesi (FLN) mensuplarının savunmasını üstlendi. Bunlar arasında, bombalı saldırılar düzenlemekle suçlanan Djamila Bouhired de bulunuyordu. Bouhired ölüm cezasına mahkûm edildi ancak daha sonra affedildi. Vergès, bu davalarda sömürge yönetiminin meşruiyetini ve Cezayir’deki Fransız politikasını mahkeme önünde tartışmaya açan “savunmanın kopuşu” (défense de rupture) olarak bilinen yaklaşımı benimsedi. 1963 yılında Djamila Bouhired ile evlendi.

Cezayir’in 1962’de bağımsızlığını kazanmasının ardından Cezayir’e yerleşti ve bir süre Dışişleri Bakanlığı’nda görev yaptı. Ayrıca Révolution africaine dergisinin yöneticiliğini üstlendi. 1970 yılında kamuoyundan çekildi ve yaklaşık sekiz yıl boyunca nerede olduğu bilinmedi. 1978’de yeniden ortaya çıkarak avukatlık faaliyetlerine devam etti.

Vergès, sonraki yıllarda kamuoyunda son derece tartışmalı isimlerin savunmalarını üstlenmesiyle dünya çapında tanındı. Irak’ın eski Başbakan Yardımcısı Tarık Aziz, Alman SS subayı ve Gestapo görevlisi Klaus Barbie, Fransız yüzbaşı Paul Barril, Cezayirli kadın direnişçi Djamila Bouhired, “Çakal Carlos” lakabıyla tanınan Venezuelalı militan Ilich Ramírez Sánchez, Fransız düşünür ve yazar Roger Garaudy, Sırbistan ve eski Yugoslavya Devlet Başkanı Slobodan Milošević, Çad Devlet Başkanı Idriss Déby, Kongo Devlet Başkanı Denis Sassou Nguesso, Senegal Cumhurbaşkanı Abdoulaye Wade, Fildişi Sahili eski Cumhurbaşkanı Laurent Gbagbo ve Faslı bahçıvan Omar Raddad gibi isimlerin savunmalarını üstlendi.

Özellikle Klaus Barbie, Djamila Bouhired, Çakal Carlos, Tarık Aziz ve Omar Raddad davaları uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.

Savunma anlayışında, yalnızca sanığın hukuki durumunu savunmak yerine yargılamanın arkasındaki siyasi ve toplumsal düzeni sorgulamaya önem verdi. Bu yaklaşımını 1968’de yayımladığı De la stratégie judiciaire (Yargısal Strateji Üzerine) adlı kitabında ortaya koydu.

Kopuş Savunması kavramı Vergès’in adıyla özdeşleşti ve onun savunma anlayışının temel unsurlarından biri oldu. Çok farklı siyasi görüşlere sahip ve kamuoyunda tepki çeken kişileri savunması nedeniyle “Şeytanın Avukatı” lakabıyla anıldı.

Jacques Vergès, 15 Ağustos 2013 tarihinde Paris’te 88 yaşında yaşamını yitirdi.

Savunma hakkı, avukatlık etiği, kopuş savunması, siyasallaşmış yargılamalar üzerine tartışmalar yaratan meslek hayatıyla hukuk tarihinde iz bıraktı.