İnsan Hakları

Eşber Yağmurdereli

Avukat, yazar, senarist, şair, öykü yazarı, aktivist Eşber Yağmurdereli 1945 yılında Erzurum–Tortum’da dünyaya geldi. İlkokulu bitirinceye kadar Tortum’da yaşadı....

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korumaya Dair Avrupa Sözleşmesi 4 Kasım 1950’de Roma’da imzalanmıştır. Kısa adıyla Avrupa İnsan Hakları...

Fehmiye Ceren Akçabay 

Fehmiye Ceren Akçabay, 7 Mart 1981'de dünyaya geldi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden 2003 yılında mezun oldu. Yüksek Lisans eğitimini...

Poysdorf Bildirgesi

POYSDORF BİLDİRGESİ: Dijital Hümanizm: Dijital Değişim Sırasında Yurttaşlar için bir Pusula

İnsan Hakları Belgeleri

İnsan Hakları Belgeleri  Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Belgeleri Birleşmiş Milletler Şartı İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi 10 Aralık 1948 tarihinde kabul...

Yaya Hakları Bildirgesi

Yaya Hakları Bildirgesi, İnsan Hakları Derneği Çevre Komisyonu tarafından 1990 yılında hazırlanmıştır. YAYA HAKLARI BİLDİRGESİ Biz yayalar, kent nüfusunun büyük çoğunluğunu...

Sakharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü

Sakharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü, Avrupa Birliği’nin temel değerleri olan insan onuru, özgürlük, demokrasi, eşitlik ve insan haklarının savunulmasına yönelik kararlılığı ifade etmektedir. Ödül, Avrupa Birliği'nin küresel ölçekte insan hakları savunucularına verdiği desteğin sembolü olarak görülmektedir. 

Paris Prensipleri: İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler

Paris Prensipleri (İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler), Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komisyonunun...

Barış, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklere İlişkin Eğitim

Uluslararası Anlayış, İşbirliği ve Barış için Eğitim ile İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerle ilgili Eğitime İlişkin Tavsiye Kararı  (The Recommendation...

Kadın Hakları

Kadın hakları, insan olarak kadınların erkeklerle aynı oranda ve eşit şekilde sahip olduğu sosyo ekonomik, siyasi, kültürel ve sosyal tüm haklardır. Kadınlar,...

Kadınların Siyasal Haklarına İlişkin Sözleşme

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER, KADINLARIN SİYASAL HAKLARINA İLİŞKİN SÖZLEŞME

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Avrupa Konseyi’ne üye ülkeler tarafından, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin uygulanmamasından kaynaklanan insan hakları ihlallerinin tespiti...

Tutuklulara Uygulanacak Muameleler İçin Temel İlkeler

Tutuklulara Uygulanacak Muameleler İçin Temel İlkeler, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 14 Aralık 1990 tarihinde ve 45/111 sayılı karar...

Amerikan İnsan Hakları ve Ödevleri Bildirisi – Bogota Bildirisi

İnsan Hakları ve Ödevleri Amerikan Bildirisi (American Declaration of the Rights and Duties of Man),Amerikan Devletleri Örgütü (Organization of...

Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme

Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 21 Aralık 1965 tarihli kararıyla kabul...

3 Ocak – Hukuk Takvimi

#3Ocak #49larDavası #BarbarosŞansal #Cicero #CumartesiAnneleri #DGM #EkonomikSosyalveKültürelHaklarSözleşmesi #Faşizm #FestusOkey #FidelCastro #Gözaltı #GüncelHaberler #HukukGündemi #HukukTakvimi #İnkılapDal #İnsanHakları #JeannedArc #JonasVileišis #JosephLebeau #KayyımRektör #Küba #MargaretThatcher #MartinLuther #MetinKaçan #NgôĐìnhDiệm #PierreLarousse #SüleymanAteş #TarihteBugün #Tutuklama #WilliamJoyce

Fikret İlkiz

Avukat Fikret İlkiz, 1950 yılında Eskişehir’de dünyaya geldi. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. Avukatlık stajını tamamladıktan sonra İstanbul...

Avrupa Konseyi

Avrupa Konseyi (AK), İkinci Dünya Savaşı’ndan büyük maddi ve manevi kayıpla çıkan Avrupa’da, halklar arasında uzlaşmayı sağlamak ve kıtada...

Birleşmiş Milletler Faaliyetleri

Birleşmiş Milletler faaliyetleri, korkunç bir savaş sonrasında uluslararası ilişkileri istikrara kavuşturmaya yardım etmek ve barış için daha güvenli bir...

Bütün Kişilerin Zorla Kaybedilmeden Korunmasına Dair Sözleşme

Bütün Kişilerin Zorla Kaybedilmeden Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme, fiili savaş durumu, savaş tehdidi, ülke içinde siyasal istikrarsızlık veya başka...

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği(OHCHR)

İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi (OHCHR) insan haklarına dair BM faaliyetlerinin odak noktasıdır. Komiserlik, 20 Aralık 1993 tarihinde kurulmuştur. (Office...

BM Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme

Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme

Marguerite Porete

Marguerite Porete, 1255 – 1320 yılları arasında Fransa'da yaşamıştır. Fransa’da yaşayan Marguerite Porete mistisizm akımının temsilcilerindendir. “Yalın Ruhun Aynası” isimli...

İnsan Hakları Hukuku İhlallerinin Mağdurlarının Başvuru ve Onarım Hakkına Dair Temel İlke ve Esaslar

Uluslararası İnsan Hakları Hukukunun Ciddi İhlalleri ile Uluslararası İnsancıl Hukukun Ağır İhlallerinin Mağdurlarının Başvuru ve Onarım Hakkına Dair Temel...

Su Hakkı

Su Hakkı ve Su Hukukuna ilişkin temel normlar Roma Hukuku döneminde oluşturulmuş, toprağın üstünde ve altındaki su, toprak mülkiyetinden ayrı düşünülmemiş,...

Çocuk Suçluluğunun Önlenmesi Birleşmiş Milletler Rehber Kuralları – Riyad İlkeleri

Çocuk Suçluluğunun Önlenmesi Birleşmiş Milletler Rehber Kuralları (Riyad İlkeleri), Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 14 Aralık 1990 tarihli ve 45/112...

Ağır Uluslararası İnsan Hakları Hukuku İhlalleri ve Ciddi Uluslararası İnsancıl Hukuk İhlalleri Mağdurlarının Çözüm ve Tazminat Hakkına Dair Temel Prensipler ve Kurallar

Ağır Uluslararası İnsan Hakları Hukuku İhlalleri ve Ciddi Uluslararası İnsancıl Hukuk İhlalleri Mağdurlarının Çözüm ve Tazminat Hakkına Dair Temel...

Evrensel İslam İnsan Hakları Bildirgesi

Evrensel İslam İnsan Hakları Bildirgesi- İslâm’da İnsan Hak Ve Hürriyetleri Beyannâmesi İslâm Konferansı Teşkilatı Genel Sekreterliği’nde Dünya İslâm Konseyi, İslâm’da...

Yasaların Uygulanmasından Sorumlu Olanlar İçin 10 Temel İnsan Hakları Standardı

Yasaların Uygulanmasından Sorumlu Olanlar İçin 10 Temel İnsan Hakları Standardı, Uluslararası Af Örgütü tarafından 1998 yılında ilan edilmiştir. Uluslararası Af...

Çocuk Hakları Beyannamesi

Cenevre Çocuk Hakları Beyannamesi, diğer adıyla Çocuk Hakları Bildirgesi 1924 yılında Milletlerarası Çocuklara Yardım Birliği tarafından yayınlanmıştır. Cenevre Çocuk Hakları...

10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü

10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü, Evrensel Bildirgenin kabul edilişinin yıl dönümünde, 1950’den itibaren bütün dünyada İnsan Hakları Günü...

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi 10 Aralık 1948 tarihinde kabul edilmiştir.  Başlangıç İnsanlık ailesinin bütün üyelerinin doğal yapısındaki onuru ile eşit ve devredilemez haklarını...

Dünya Tabipler Birliğinin İnsan Hakları Konusundaki Kararı

Dünya Tabipler Birliğinin İnsan Hakları Konusundaki Kararı, 1990 yılı Ekim ayında Caliornia'da toplanan 42. Genel Kurul toplantısında alınmıştır. Dünya Tabipler...

Türkiye’de Bulunan Uygur-Doğu Türkistanlı Mültecilerin Durumu Hakkında Rapor – MAZLUMDER

Türkiye'de Bulunan Uygur-Doğu Türkistanlı Mültecilerin Durumu Hakkında Rapor, İnsan Hakları ve Mazlumlar İçin Dayanışma Derneği (Mazlum-Der) tarafından hazırlanmış ve...

İstanbul Protokolü: İşkence ve Diğer Zalimane İnsanlık Dışı Aşağılayıcı Muamele veya Cezaların Etkili Biçimde Soruşturulması ve Belgelendirilmesi için EI Kılavuzu

İstanbul Protokolü: İşkence ve Diğer Zalimane İnsanlık Dışı Aşağılayıcı Muamele veya Cezaların Etkili Biçimde Soruşturulması ve Belgelendirilmesi için EI...

İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi – Oviedo Sözleşmesi

İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi, Avrupa Konseyi çerçevesinde Kasım 1996'da kabul edilerek, 4 Nisan 1997 tarihinde imzaya açılmış olan “Biyoloji...

Din veya İnanca Dayalı Her Türlü Hoşgörüsüzlük ve Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi

Din veya İnanca Dayalı Her Türlü Hoşgörüsüzlük ve Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi, 25 Kasım 1981 tarihinde Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilmiştir. Din...

Dünya Kadın Konferansı Pekin Deklarasyonu

Kadın ve erkeklerin eşit haklarına ve doğuştan değerli olduklarına ve Birleşmiş Milletler Kuruluş Yasası’nda kabul edilen diğer karar ve ilkelere, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’ne ve diğer uluslararası İnsan Hakları Belgeleri’ne, özellikle Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi’ne ve Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne, Kadına Yönelik Şiddetin Ortadan Kaldırılması

Demokratik Vatandaşlık Eğitimi ve İnsan Hakları Eğitimi Şartı

Demokratik Vatandaşlık Eğitimi ve İnsan Hakları Eğitimi Şartı, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından, (CM/Rec(2010)7 sayılı Tavsiye Kararı), 11 Mayıs...

Herhangi bir Biçimde Tutulan veya Hapsedilen Kişilerin Korunması İçin Prensipler Bütünü

Herhangi bir Biçimde Tutulan veya Hapsedilen Kişilerin Korunması İçin Prensipler Bütünü(Body of Principles for the Protection of All Persons...

Kadın ve Yurttaş Hakları Bildirisi

Kadın ve Yurttaş Hakları Bildirisi, dünya tarihinde önemli bir yeri olan 1789 tarihli (Declaration des droits de l’homme et...

Reşid Kadın Ticaretinin Men’i için Beynelmilel Mukavelename

Kadın ticareti alanında uluslararası kabul görmüş öncü sözleşmelerden olan Reşid Kadın Ticaretinin Men'i için Beynelmilel Mukavelename(International Convention for the...

İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi Metni

İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi Metni 26 Ağustos 1789 şöyle başlar: Ulusal Meclis halinde toplanan Fransız halkı temsilcileri, toplumların uğradıkları...

Demokrasi, insan hakları, hukuk, ahlak ve etik üzerine!

DEMOKRASİ, İNSAN HAKLARI, HUKUK, AHLAK VE ETİK ÜZERİNE! / Avukat Vedat Ahsen Coşar  “Dostlara Adil Davranılır, Düşmana Kanun Uygulanır” Thebai’de krallığı...

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu, 6701 kanun numarası ile ve 06.04.2016 tarihinde yasalaşmış, Resmi Gazetenin 20.04.2016 tarihli...

Avrupa Bölgesel ve Azınlık Dilleri Şartı

Avrupa Bölgesel ve Azınlık Dilleri Şartı, 5 Kasım 1992 tarihinde Strazburg’da imzaya açılmıştır. Şartın beş ülkede uygulamaya konulması ile...

Emek Şovalyelerinin Anayasası

Emek Şovalyelerinin Anayasası 1878 yılında ilan edilmiştir. Emek Şövalyelerinin amacı, çalışanların haklarını savunmaktır. 1869 yılında Amerika Birleşik devletlerinde kurulan Emek...

İnsan Hakları Savunucularının Korunması Bildirgesi

İnsan Hakları Savunucularının Korunması Bildirgesi, BM İnsan Hakları Komisyonunun 3 Nisan 1998 tarihli toplantısında benimsenmiştir. (Declaration on the Right...

Buhran Çağında Haysiyet – Zor Zamanlarda İnsan Hakları

Buhran Çağında Haysiyet - Zor Zamanlarda İnsan Hakları (Dignity in Adversity. Human Rights in Troubled Times), isimli eser dünyaca...

Birleşmiş Milletler Eğitimde Ayrımcılığa Karşı Sözleşme

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER EĞİTİMDE AYRIMCILIĞA KARŞI ULUSLARARASI SÖZLEŞME

Hacettepe Üniversitesi İnsan Hakları ve Felsefesi Uygulama ve Araştırma Merkezi

Hacettepe Üniversitesi İnsan Hakları ve Felsefesi Uygulama ve Araştırma Merkezi'nin kurulması Yükseköğretim Kurulu'nun 19.02.1997 gün ve 97/6.415 sayılı kararı...

Yapay Zeka ve Yargı Etiği İlişkisi

YAPAY ZEKA ve YARGI ETİĞİ İLİŞKİSİ / Av. Gizem Yılmaz Günümüzde yoğun tartışmalara sebep olan akıllı makine teknolojisi, sanıldığı kadar...

Bahri Savcı

Prof. Bahri Savcı, 26 Temmuz 1914 tarihinde Balıkesir'in Sındırgı ilçesinde doğdu. İstanbul Erkek Lisesi ve Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler...

Afrika Kadın Hakları Protokolü

Afrika Kadın Hakları Protokolü, Afrika Birliği Meclisi’nin 2. Olağan Oturumunda 11 Temmuz 2003 tarihinde Maputo'da kabul edilmiştir. İşbu Protokol’e Taraf Devletler, Afrika İnsan ve...

Augsburg Din Barışı ve Hoşgörü Bildirgesi

Augsburg Din Barışı ve Hoşgörü Bildirgesi, Katolik Kilisesi tarafından aforoz edilen keşiş Martin Luther ekolünü benimseyenler ile Katolikler arasında...

Harun Tepe

Prof. Dr. Harun Tepe, 1956 yılında Balıkesir'de doğdu. Eğitim hayatına Balıkesir Muharrem Hasbi Koray Lisesi'nde başladı. 1973 yılında liseden...

Düşünceye Özgürlük Kampanyası – Ekim 2001

Düşünceye Özgürlük Kampanyası – Ekim 2001 Düşünce Özgürlüğü Nedir? Düşünce özgürlüğünden söz edebilmek için, düşüncenin hiçbir korku ve kaygıya kapılmaksızın üretilebilmesi,...

İnsan Hakları Savunucuları Dayanışma Bildirgesi

İnsan Hakları Savunucuları Dayanışma Bildirgesi, 17 Aralık 2019 günü 12 İnsan Hakları Örgütü tarafından kurulan İnsan Hakları Savunucuları Dayanışma...

İnsan Genomu ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi

İnsan Genomu ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi(Universal Declaration on the Human Genome and Human Rights), Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim...

Çocuk Hakları Bildirgesi

Çocuk Hakları Bildirgesi, diğer adıyla Cenevre Çocuk Hakları Beyannamesi, 1924 yılında Milletlerarası Çocuklara Yardım Birliği tarafından yayınlanmış, 26 Eylül 1924...

Yoksulluk İnsan Hakları İhlalidir

Yoksulluk İnsan Hakları İhlalidir Dünyadaki yoksulluğa işaret etmek ve yoksulluğu bitirmek amacıyla Birleşmiş Milletler, 1992 yılında 17 Ekim’i Dünya Yoksullukla...

Mustafa Balkan Demirdal

Mustafa Balkan Demirdal, 1982 yılında Ankara’da doğdu. 2005 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olduktan sonra Ankara Barosunda avukatlık...

Yargıç Saadet Yüksel’ in Kavala v. Türkiye Davası’ ndaki Onaylayıcı Ayrık Görüşü ile Muhalefet Şerhi’ nin Analizi

Yargıç Hilmi Şeker, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Kavala v. Türkiye Kararında Yargıç Saadet Yüksel'in Onaylayıcı Ayrık Görüşü İle Muhalefet...

Arap İnsan Hakları Şartı – 1994

Arap İnsan Hakları Şartı (Arab Charter on Human Rights) Arap Devletleri Birliği tarafından 1994 yılında kabul edilmiş, bu sözleşme...

Hukukçulara ve Topluma Çağrımdır / Vedat Ahsen Coşar

Vedat Ahsen Coşar: Tüm toplumu insan onuruna sahip çıkmaya davet ediyorum! Biz hukukçuyuz, biz avukatız! Hukukun en temel amacı adaleti gerçekleştirmektir....

65+ Yaşlı Hakları Derneği

65+ Yaşlı Hakları Derneği, 2014 yılı Haziran ayında İstanbul merkezli olarak kurulmuştur. Derneğin amacı, herkes için sağlıklı ve değer...

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Eğitimi Bildirgesi

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Eğitimi Bildirgesi(United Nations Declaration on Human Rights Education and Training), BM Genel Kurulu tarafından 19...

Avrupa Tabip Birlikleri Başkanları Prag Bildirgesi

Avrupa Tabip Birlikleri Başkanları Prag Bildirgesi, Çek Cumhuriyeti'nin başkenti olan Prag'da bir araya gelen Tabip Birlikleri Başkanları tarafından 12...

İoanna Kuçuradi

İoanna Kuçuradi, felsefe profesörü ve  Türkiye Felsefe Kurumu'nun başkanıdır.  Kuçuradi, 4 Ekim 1936'da İstanbul'da doğmuş, ilköğrenimini İstanbul Merkez Rum Ortaokulu'nda,...

Adalet Bakanlığı İnsan Hakları 2021 Eylem Planı

Adalet Bakanlığı İnsan Hakları 2021 Eylem Planı, Yargı Reformu Strateji Belgesi kapsamında 2021 yılına ilişkin hedef ve reform çalışmalarını...

İşkenceye Katılmayı Reddeden Hekimlerle İlgili Bildirge

İşkenceye Katılmayı Reddeden Hekimlerle İlgili Bildirge (DÜNYA TABİPLER BİRLİĞİ'NİN İŞKENCEYE KATILMAYI REDDEDEN HEKİMLERLE İLGİLİ BİLDİRGESİ), Dünya Tabipler Birliğinin Almanya'nın...

Dünya Tabipler Birliğinin İnsan Hakları Bildirgesi

Dünya Tabipler Birliğinin İnsan Hakları Bildirgesi , Amerika Birleşik Devletlerinin California eyaletina bağlı Rancho Mirage kentinde 1990 yılı ekim...

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Hukuku

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Hukuku isimli eser David Harris, Michael O’Boyle ve Colin Warbrick tarafından yazılmış, Mehveş Bingöllü Kılcı...

Ölüm Cezasının Kaldırılmasına Dair Protokol 

Ölüm Cezasının Kaldırılmasına Dair Protokol, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS) ek 6 nolu protokol olarak düzenlenmiştir. Ölüm Cezasının Kaldırılmasına Dair...

Turgut Tarhanlı 

Prof. Dr. Turgut Tarhanlı, 1956 yılında İstanbul'da doğuş, 1979 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesini bitirmiştir. Tarhanlı, 1981 yılında aynı...

Bilgi Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi

Bilgi Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi, Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nin 1999-2000 dönemindeki hazırlığı sonucunda, Yükseköğretim Kurulu’nun...

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi, taraf devletlerin kendisine sundukları raporları incelemekte ve değerlendirmektedir.  Taraf Devletler, Sözleşmeye taraf oldukları ilk...

Oktay UYGUN

Prof. Dr. Oktay UYGUN 1963 yılında Trabzon’da doğmuştur. 1985 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni biten Uygun mezun olduğu aynı...

Türkiye Felsefe Kurumu

Türkiye Felsefe Kurumu 1974 yılında kuruldu. Kuruluş amaçları, kişinin yaşamında ve kamu hayatında felsefi bilgiye olan ihtiyacın farkına varılmasına...

Dava Hakkı

Bireyler arasında, özel hukuk tüzel kişileri arasında yada bunlarla devlet organları arsında ortaya çıkması muhtemel her türlü hukuki sorunun yetki ve bağımsız yargı mercileri tarafından görülmesi garantisi veren Anayasal bir haktır. Yasaların önceden öngördüğü usul ve esaslara uygun olmak koşuluyla her türlü konu dava konusu edilebilir. Hak arama yolları konusunda zamanında yaptıkları başvurulardan ve açtıkları davalardan sonra yurttaşlara ek külfet getirmek anayasada güvence altına alınan hak arama özgürlüğüne aykırıdır. Görevsiz bir merci yada mahkemeye dahi olsa başvuruda bulunan yurttaşın davası ve müracaatı ilgili merci, makam ve mahkemeye intikal ettirilerek çözümlenmeli ve karara bağlanmalıdır. Hukuk kültürünün yaygınlaşması ve hakkın teslimi bağlamında yerleşik uygulamaların oluşması dava hakkının doğru ve yerinde kullanımına bağlıdır.