Erzurum Kongresi Kararları

Yazar

-

Ağustos 7, 2025

Erzurum Kongresinin Toplandığı Bina — Erzurum Kongresinin toplandığı bina halen Atatürk Resim Heykel Müzesi ve Galerisi Müdürlüğü olarak hizmet vermektedir.

Erzurum Kongresi, milli mücadele ve kurtuluş savaşı sürecinde, 23 Temmuz 1919 ile 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum’da toplanmış kongredir. Kongre literatürde, Erzurum Umumi Kongresi veya Umumi Erzurum Kongresi olarak da bilinmektedir. Erzurum Kongresi, 4-11 Eylül 1919 tarihlerinde toplanan Sivas Kongresinin ön hazırlığı niteliği taşımaktadır.

Kongre, Erzurum’daki Eski İdadi Mektebi binasında düzenlenmiştir.

Kongrenin toplanmasının önemli sebeplerinden birisi 18 Ocak 1919 tarihinde toplanan Paris Barış Konferansında Trabzon ve yöresinde Rum-Pontus, Erzurum ve yöresinde Ermenistan devletlerinin kurulması fikirlerinin öne çıkmasıdır.

Erzurum Kongresi, bölgesel müdafaa cemiyetlerinin katılımıyla 21 Temmuz-7 Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum’da toplanan bölgesel nitelikli bir kongredir. Erzurum Kongresi, çoğunluğu İtilaf devletleri tarafından işgal edilmiş olan illerden gelen 63 delegenin katılımı ile yapılmıştır. Erzurum Kongresi’ne Erzurum, Trabzon, Erzincan, Sivas, Giresun, Rize, Ağrı, Bingöl, Bayburt, Artvin, Tunceli, Gümüşhane, Ordu, Tokat, Amasya, Bitlis, Siirt ve Van illerinden 63 temsilci katılmıştır.

İşgalci İtilaf Devletleri ve onların yörüngesinde hareket eden İstanbul Hükumeti kongrenin toplanmasını engellemek istemiş ancak kongre engellemelere rağmen toplanmıştır.

Erzurum Kongresi, bölgesel bir toplantı olmasına karşın alınan kararların niteliği yönüyle ilk olma özelliği taşımakta; manda ve himayeyi kesin bir şekilde reddetmesi ve ilk kez ulusal egemenliğe vurgu yaparak geçici bir hükumetin kurulacağından bahsedilmesi bakımından önem arz etmektedir.

Erzurum Kongresi Öncesindeki Olaylar

Mustafa Kemal Paşa, İstanbul’da hükumet ve aydınlarla yaptığı görüşmelerin sonuçsuz kalacağını anlaması üzerine güvendiği silah arkadaşlarıyla birlikte 16 Mayıs 1919 tarihinde İstanbul’dan Anadolu’ya hareket etmiş; 1919 yılı Mayısının 19. günü Samsuna çıkmış ve Türk İstiklal Mücadelesini Samsun’da başlatmıştır. Samsun’a çıktığı sıradaki görev, 9.Ordu müfettişliğidir.

Mustafa Kemal ve arkadaşları tarafından 22 Mayıs 1919’da Samsun Raporu yayınlanmış, 28 Mayıs 1919’da Havza Genelgesi ilan edilerek Anadolu’daki işgallerin protesto edilmesi çağrısı yapılmıştır. İstanbul Hükumetinin tepkilerine rağmen 22 Haziran 1919 tarihinde İhtilal Beyannamesi olarak da bilinen Amasya Genelgesi ilan edilmiş, genelgede Sivas’ta ulusal bir kongre toplanması gerektiği vurgulanmış, genel kongrenin hazırlık süreci olarak Erzurum kongresinin toplanması planlanmıştır. Bu sırada İstanbul Hükumeti, Mustafa Kemal Paşayı görevinden almış ve hakkında tutuklama kararı çıkarılmış, bu haberi alan Mustafa Kemal askerlik görevinden istifa ederek sivil bir vatandaş olarak Erzurum’a hareket etmiştir.

Erzurum Kongresi Kararları

1. Vatan bir bütündür bölünemez.

2. Her türlü yabancı işgal ve müdahalesine karşı, millet hep birlikte direniş ve savunmaya geçecektir.

3. Doğu illerinin ve bütün vatanın bağımsızlığı, Osmanlı Hükumet tarafından sağlanamazsa, geçici bir hükumet kurulacaktır. Bu hükumet milli bir kongre tarafından seçilecek, kongre toplanmışsa seçimi Temsil Heyeti yapacaktır.

4. Milli kuvvetleri (Kuva-i Milliyeyi) etkili, milli iradeyi hakim kılmak esastır.

5. Hristiyan unsurlara (azınlıklara) siyasi hakimiyetimizi ve sosyal dengemizi bozucu haklar ve ayrıcalıklar verilemez. Ancak bu vatandaşların can, mal ve ırzları her türlü saldırıdan korunacaktır.

6. Manda ve himaye kabul olunamaz.

7. Milli Meclis derhal toplanmalı, hükumetin çalışmaları meclis denetimi altına girmelidir.

Erzurum Kongresi tarafından seçilen dokuz kişilik temsil heyeti üyeleri yeni kurulacak cemiyetin kurucuları olarak kabul edilmiştir. Mustafa Kemal Paşa, 24 Ağustos 1919 tarihinde Temsil Heyeti adına Erzurum valiliğine başvurarak cemiyetin nizâmnâmesini teslim etmiş, Şarkî Anadolu Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti’nin kuruluşu resmen tamamlanmıştır.

Mustafa Kemal Atatürk Nutuk‘un 2. Bölümde Erzurum Kongresini şu şekilde anlatmaktadır

Efendiler, Erzurum Kongresi 14 gün devam etti. Muhassala-i mesâisi, tespit ettiği nizamnâme ve bu nizamnâme muhteviyâtını ilân eden beyannâmedeki münderecâttan ibarettir.

Bu nizamnâme ve beyannâme muhteviyâtından, zaman ve muhîtin istilzam ettirdiği birtakım tâlî ve sûrî mütâlaat ve mülâhazât-ı zâide tayy olunarak tetkik olunursa, birtakım esaslı ve şümûllü prensiplere ve kararlara dest-res oluruz.

Müsaade buyurursanız, bu prensiplerin ve kararların bence, daha o zaman nelerden ibaret telâkki edilmiş olduğunu işaret edeyim:

Hudûd-ı milliye dahilinde bulunan bi’l-cümle aksâm-ı vatan bir küldür. Yekdiğerinden infikâk kabul etmez (Beyannâme, madde 6. Nizamnâme, madde 3’ün tafsilâtı. Nizamnâme ve beyannâmenin birinci maddeleri mütâlaa ve tetkik buyurulsun)
Her türlü ecnebi işgal ve müdahalesine karşı ve Osmanlı Hükümeti’nin inhilâli hâlinde millet, müttehiden müdafaa ve mukavemet edecektir (Nizamnâme, madde 2 ve 3, beyannâme, madde 3)
Vatanın ve istiklâlin muhafaza ve temînine hükümet-i merkeziye muktedir olamadığı takdirde, temîn-i maksat için bir hükümet-i muvakkate teşekkül edecektir. Bu hükümet heyeti, millî kongrece intihap olunacaktır. Kongre mün’akid değilse, bu intihâbı Heyet-i Temsiliye yapacaktır (Nizamnâme, madde 4, beyannâme, madde 4).
Kuvâ-yı milliyeyi âmil ve irâde-i milliyeyi hâkim kılmak esastır (Beyannâme, madde 3)
Anâsır-ı Hıristiyaniye’ye hâkimiyet-i siyasiye ve muvazene-i ictimâiyemizi muhil imtiyâz ita olunamaz (Beyannâme, madde 4)
Manda ve himaye kabul olunamaz (Beyannâme, madde 7)
Meclis-i millinin derhal ictimâını ve icrâât-ı hükümetin Meclis’in murakabesine vaz’ını temîn etmek için çalışılacaktır (Beyannâme, madde 8)

Bu prensipler ve bu kararlar muhtelif şekillerde görülmüşlerse de asla mahiyet-i asliyelerini değiştirmeksizin, imkân-ı tatbik bulmuşlardır.

Efendiler, biz kongrede hulâsa ettiğim bu kararları ve bu prensipleri tespite çalışırken, Sadrazam Ferit Paşa da ajanslarla birtakım beyânât neşrediyordu. Bu beyânâta, sadrazamın, milleti jurnali dense sezâdır. 23 Temmuz 335 tarihli ajansla, dünyaya şunu ilân ediyordu: “Anadolu’da iğtişâş zuhûr etti. Kanun-ı Esasî’ye muhâlif olarak Meclis-i Mebusan namı altında ictimâât vuku buluyor. Bu hareketin, memûrîn-i mülkiye ve askeriye tarafından men’i icap eder.”

Buna karşı icap eden tedâbîr alındı ve Meclis-i Mebusan’ın ictimâa daveti talep olundu (Vesika: 39).

Ağustos’un yedinci günü kongre ictimâına hitam verirken, kongre heyetine:

“Esaslı mukarrerât ittihâz olunduğunu ve cihana milletimizin mevcudiyet ve birliğinin gösterildiğini” söyledim ve “tarih, bu kongremizi ender ve büyük bir eser olarak kaydedecektir” dedim (Vesika: 40)

Sözlerimde isabetsizlik olmadığını, zaman ve hâdisâtın isbât etmiş olduğuna kaniim, Efendiler.

Erzurum Kongresi, nizamnâme mûcibince bir Heyet-i Temsiliye teşkil etmişti.

Cemiyetler Kanunu’na tevfîkan ilmühaber itası zımnında, Erzurum vilâyeti makamına verilen 24 Ağustos 335 tarihli beyannâmede, Heyet-i Temsiliye azasının isim ve hüviyetleri, şu suretle mündericti:

Mustafa Kemal Paşa Sâbık Üçüncü Ordu Müfetişi, askerlikten müstafi
Rauf Bey Bahriye Nâzır-ı Esbakı
İzzet Bey Sâbık Trabzon Meb’ûsu
Raif Efendi Sâbık Erzurum Meb’ûsu
Servet Bey Sâbık Trabzon Meb’ûsu
Şeyh Fevzi Efendi Erzincan’da Nakşi Şeyhi
Bekir Sami Bey Beyrut Vali-i Sâbıkı
Sadullah Efendi Sâbık Bitlis Meb’ûsu
Hacı Musa Bey Mutki Aşiret Reisi

(Vesika: 41)

Efendiler, istitrâd kabîlinden şunu arz edeyim ki bu zevât hiçbir vakit bir araya gelip birlikte çalışmış değillerdir. Bunlardan İzzet, Servet ve Hacı Musa Beyler ve Sadullah Efendi hiç gelmemişlerdir, Raif ve Şeyh Fevzi Efendiler, Sivas Kongresi’ne iştirak etmişler ve onu müteakib biri Erzurum’a, diğeri Erzincan’a avdet ederek bir daha iltihak eylememişlerdir. Rauf Bey ve Sivas Kongresi’nde iltihak eden Bekir Sami Bey İstanbul’da Meclis-i Mebusan’a gidinceye kadar, beraber bulunmuşlardır.

Kongre Binası Hakkında

*Erzurum Kongresinin toplandığı bina halen Atatürk Resim Heykel Müzesi ve Galerisi Müdürlüğü olarak hizmet vermektedir.*

Erzurum Kongresinin toplandığı binanın ilk hali 1864’de Mıgırdiç Sanasaryan tarafından yaptırılmış ve Sanasaryan Koleji (Ermeni Kız Yatılı Okulu) olarak eğitim vermiştir. Bina, Cumhuriyet öncesinde satın alınarak devlet hizmetlerine tahsis edilmiştir. Bina 1924 sonlarında esaslı bir yangın geçirmiş ve ahşap kısım tamamen yanmıştır. Yangından sonra onarılan bina, Gazi İlkokulu olarak 1926’da hizmete açılmış, zaman içerisinde Yapı Sanat, Güzel Sanatlar Lisesi, Sosyal Bilimler Lisesi olarak varlığını devam ettirmiştir. Okulun bir salonu 1960’da Atatürk ve Erzurum Kongresi Müzesi olarak ziyarete açılmış, 2011-2013 yılları arasında TBMM tarafından yapılan restorasyon sonrasında Kültür ve Turizm Bakanlığına devredilmiştir. Günümüzde Kongre Müzesi ve Resim Heykel ve Galerisi Müdürlüğü olarak hizmet vermektedir.

6 Ağustos – Hukuk Takvimi

Yazar

Editör

-

Ağustos 7, 2025

0

6 Ağustos – Hukuk Takvimi

1571	Magosa’nın Osmanlı ordularına teslim edilmesiyle Kıbrıs’ın fethi tamamlandı.
1638	Fransız filozof ve Teolog. Nicholas Malebranche doğdu. (6 Ağustos 1638 – 13 Ekim 1715)

1661	Portekiz İmparatorluğu ile Hollanda Cumhuriyeti arasında Hague Antlaşması imzalandı. Hollanda tarafından yönetilen New Holland(Dutch Brazil) bölgesi tazminat karşılığnda Portekiz egemenliğine bırakıldı

1726	Alman İmparatorluğu ve Rusya, Osmanlı’ya karşı ittifaka vardılar.
1775	İrlandalı avukat, politikacı ve insan hakları savunucusu Daniel O’Connell (d. 6 Ağustos 1775 – ö. 15 Mayıs 1847) dünyaya geldi. Fransa’daki Katolik Douai Koleji’nde öğrenim gördü. Daha sonra Dublin’deki Lincoln’s Inn ve King’s Inns’de hukuk eğitimi alarak avukatlık mesleğine başladı. 1823’te Katolik Derneği’ni (Catholic Association) kurdu. Yürüttüğü kampanyalar sonucunda 1829’da kabul edilen Katolik Kurtuluş Yasası, Katoliklerin parlamentoya seçilmesini ve görev almasını sağladı. 1829’daki Avam Kamarası’na katıldı. İrlanda’nın bağımsızlık mücadelesinde barışçıl yöntemlerin öncüsü olarak kabul edilmektedir. İrlanda’da birçok yerleşim yerinde, meydan, köprü ve anıtlarda O’Connell’in ismi yaşatılmaktadır.
1806	Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu sona erdi.
1825	Bolivya, İspanyol İmparatorluğu’ndan bağımsızlığını kazandı. 6 Ağustos Bolivya Bağımsızlık Günü olarak kutlanmaktadır. 6 Ağustos, Bolivya Bağımsızlık Günü olarak kutlanmaktadır.
1890	Dünya tarihinde Elektrikli Sandalye ile idam ilk kez Amerika Birleşik Devletlerinde gerçekleşti. Cinayetle suçlanan William Francis Kemmler, New York’ta bulunan Auburn Hapishanesi’nde infaz edildi. (Doğumu: 9 Mayıs 1860) Kız arkadaşı(nikahsız eşi) Matilda’yı öldüren Kemmler, “Ona baltayla vurdum. Onu öldürmek istedim ve bunun için ne kadar erken asılırsam o kadar iyi” diyerek suçu itiraf etti. Cinayet davası hızlıca bitti ve birinci derece cinayetten suçlu bulundu. Kemmler’in avukatları, elektrikle idam cezasının insanlık dışı ve olağandışı bir ceza olduğunu savunarak temyize gitti, Yüksek Mahkeme itirazları reddetti. İnfaz işlemi yaklaşık sekiz dakika sürdü. Elektrik verilerek idam yöntemi, mahkumun bilincinin çabucak kaybolması ve kalbinin durması esasına dayanıyor.
1909	Necmettin Molla Bey(Kocataş) Adliye Nezaretine(Adalet Bakanlığı) ilaveten Şurayı Devlet(Danıştay) başkanlığına getirildi. Adalet Bakanı ve Danıştay Başkanı, Necmettin Molla Bey(Kocataş) Necmeddin Molla 1875 yılında İstanbul’da doğdu. 1896’da İstanbul Hukuk Mektebi‘nden mezun oldu. Yıldız Suikastı davasında muddeiumumi (baş savcılık) olarak görev aldı. Temyiz Mahkemesi Ceza Dairesi Zabıt Kâtipliği, İstanbul Bidâyet Mahkemesi Müddeî-i Umûmî Yardımcılığı (Savcı Yardımcısı), İstanbul İstinâf Mahkemesi Müddeî-i Umûmî Yardımcılığı, Selanik İstinâf Mahkemesi Müddeî-i Umûmîliği (Savcı), İstanbul 2. Ticaret Mahkemesi Üyeliği, İstanbul Bidâyet Mahkemesi Müddeî-i Umûmîliği, İstanbul İstinâf Mahkemesi Müddeî-i Umûmîliği, İstanbul İstinâf Ticaret Mahkemesi Başkanlığı, Bağdat Valiliği, Osmanlı Meclis-i Mebûsan I., II. ve III. Dönem Kastamonu Mebusluğu ve TBMM II. Dönem Kastamonu Milletvekilliği ile Adliye Encümeni Reisliği yaptı. Sulh Mahkemelerinin ve Noterlik teşkilatının kurucularındandır. Betûl Mardin‘in dedesidir
1923	Türkiye ile Amerika arasında Lozan’da, “Suçluların İadesi Antlaşması” (Türkiye Cumhuriyeti ile Amerika Birleşik Devletleri Arasında Suçluların Geri Verilmesi ve Ceza İşlerinde Karşılıklı Yardım Anlaşması)imzalandı. (Görüşmeler 29 Haziran’da başlamıştı.) Suçluların İadesi Antlaşması- 1923- Lozan
1924	Lozan Barış Antlaşması yürürlüğe girdi. Antlaşma (Traile de Paix-Lozan), 24 Temmuz 1923 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti adına, Dışişleri Bakanı ve Edirne Milletvekili İsmet İnönü, Sağlık ve Sosyal Yardım İşleri Bakanı ve Sinop Milletvekili Doktor Rıza Nur Bey ile Eski Bakan ve Trabzon Milletvekili Hasan Bey tarafından imza edilmişti. İngiltere, Musul sorununu Halklar Cemiyetine götürmesini talep etti.
1928	Türkiye Cumhuriyeti ile Sovyetik Sosyalist Cumhuriyetler İttihadı arasında; iki memleket hududu üzerinde çıkabilecek hadiselerin ve ihtilâfların en iyi ve en seri surette tetkik ve hallini temin için hududda çıkacak hadiseler ve ihtilâfların halli usulüne müteallik Ankara’da 6 Ağustos 1928 tarihinde mukavele akdedildi. Mukavelename daha sonra Türkiye ve SSCB Arasında Sınır Sorunlarının İncelenmesi ve Çözülmesi Hakkında Sözleşme ile teyit edildi.

1945	ABD tarafından Japonya’nın Hiroşima kentine atom bombası atıldı. Binlerce insanın ölmesine ve sakatlanmasına neden olan atom bombası, uzun yıllar boyunca kanser vakalarının görülmesine de neden oldu.
1949	İsmet İnönü: “Amerika’da ne benim, ne de kardeşlerimin bir metre arazimiz yoktur. İsviçre’de bir frank param yoktur. Memleket dışında herhangi bir bankada, herhangi bir müessesede para olarak ve Türkiye dışında herhangi bir ülkede bir dönüm arazi kıymetinde varlığım mevcut değildir.” dedi.
1960	Sosyalist Küba, ABD ambargosuna misilleme olarak, ülkedeki tüm yabancılara malları kamu malı olmak üzere devletleştirdi.
1962	Jamaika, Birleşik Krallık’tan bağımsızlığını kazandı. 6 Ağustos, Jamaika Bağımsızlık Günü olarak kutlanmaktadır. 6 Ağustos, Jamaika Bağımsızlık Günü olarak kutlanmaktadır.
1966	Danıştay, hak kayıplarıyla memur kadrosuna geçirilen Çorum Belediyesi temizlik işçileri lehine “yürütmeyi durdurma” kararı verdi.
1969	Alman filozof, sosyolog, müzikolog ve kompozitör, Theodor W. Adorno öldü. (Doğumu: 1903)
1969	Ankara Üniversitesi ve bağlı 8 fakültenin öğrenci örgütlerinin yöneticileri hakkında “siyasetle uğraştıkları” iddiasıyla dava açıldı.
1970	CHP Genel Sekreteri Ecevit Antalya’nın ilçelerinde konuştu: “Bu düzen, yere batası bir düzendir. Bu düzeni değiştireceğiz”.
1971	Doların karaborsa fiyatı ilk kez resmi kurun altına düştü.

1979	İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi, Politika Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Ali İhsan Özgür’ü öldürdüklerine ilişkin güçlü kanıtlar bulunduğu gerekçesiyle tutuklu bulunan MHP İstanbul İl Gençlik Kolları Başkanı Kazım Ayaydın ve Gürsel Baştemir’in oy çokluğuyla tahliyesine karar verdi.
1979	Askeri Yargıtay Daireler Kurulu, Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi’nin Nisan’da bir davada verdiği “Yasak yayın bulundurmanın suç olmadığı” yönündeki kararı onayladı. Askeri Yargıtay Başsavcılığı Sıkıyönetim Mahkemesi’nin kararının bozulması istemiyle başvuruda bulunmuştu.
1982	Hukukçu ve eski bakanlardan Abdüssamet Ağaoğlu (1909, Bakü – 6 Ağustos 1982, İstanbul) yaşamını yitirdi. Azerbaycan’dan Türkiye’ye göç eden Ahmet Ağaoğlu ailesinin dördüncü çocuğudur. İlk ve orta öğrenimini Bayazıt Fevziye Lisesi’nde tamamladıktan sonra, 1929 yılında Ankara Lisesi’nden mezun oldu. 1931 yılında Ankara Hukuk Mektebi’ni bitirdikten sonra Strazburg’a giderek doktora eğitimine başladı. Ancak doktora eğitimini bitirmeden yurda dönerek çeşitli memuriyetlerde bulundu. Behçet Kemal Çağlar, Ahmet Muhip Dıranas gibi arkadaşlarıyla Hep Gençlik adında bir dergi çıkardı. 1946 yılında devlet hizmetinden ayrılarak avukatlık yapmaya başladı. Ardından Demokrat Parti’de politikaya girdi. 1950, 1954 ve 1957 seçimlerinde Manisa Milletvekilli seçildi. Çalışma, sanayi ve devlet bakanlığı yaptı. 27 Mayıs 1960 askerî darbesinde tutuklanarak yargılandı ve ömür boyu hapse mahkum edildi. İmralı ve Kayseri cezaevlerinde bir süre hapis yattıktan sonra 1964 yılında Yassıada’da cezasını çekmekte iken çıkarılan özel bir afla serbest bırakıldı. Hapisten sonra kendini eserlerine adadı. Öykü ve denemelerini Varlık, Yücel, Çığır gibi dergilerde yayımladı. 6 Ağustos 1982’de yaşamını yitirdi. Feriköy Mezarlığı’nda bulunan Ağaoğlu Aile Mezarlığı’na defnedildi.
1984	Türkiye-Irak arasında ikinci petrol boru hattı anlaşması imzalandı

1991	Sırbistan ve Hırvatistan arasında ateşkes anlaşması kabul edildi.
1991	Hukukçu, felsefeci ve İran’daki Şah Muhammed Rıza Pehlevi yönetiminin son başbakanı Şapur Bahtiyar, (26 Haziran 1914 – 6 Ağustos 1991) Paris’in banliyösü Suresnes’teki evinde öldürüldü.

1999	TÜRK-İŞ Genel Sekreteri ve Genel Maden-İş Sendikası Genel Başkanı Şemsi Denizer silahlı saldırı sonucu öldü. Denizer, 30 Kasım 1990 günü Gelik’te ilk grev gömleğini giymek suretiyle Büyük Madenci Grevi’ni fiilen başlatmıştı.
1999	Adana Cumhuriyet Savcısı Sacit Kayasu, eski Cumhurbaşkanı K.Evren ile 12 Eylül döneminin kuvvet komutanları hakkında “anayasal düzeni ortadan kaldırmak”tan TCK’nın ölüm cezasını öngören 146. ve 147. maddelerine göre dava açılması istemiyle suç duyurusunda bulundu.
2001	Nazilerin önemli komutanlarından Wilhelm Mohnke öldü. (Doğumu:15 Mart 1911) Mohnke, 2. Dünya Savaşıın ardından yargılandı ve 10 Ekim 1955 tarihine kadar hapis yattı.
2001	Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanununda değişiklik yapan 4961 sayılı Yasa 6 Ağustos 2003 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı.
2002	Türkiye’nin ilk kadın Adalet Bakanı Prof.Dr.Aysel Çelikel görevine başladı. Eski Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk 3 Kasım’da seçim yapılacağı için görevini devretti.
2003	Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Avrupa Birliği üyeliğine yönelik 7.Uyum Paketi’ni onayladı.
2003	Ziya Selçuk’un başkanvekilliğini yaptığı Talim Terbiye Kurulu’nda Eğitim Araçları İnceleme Merkezi’ndeki görevlerinden “hatalı eğitim araçlarını onayladıkları” gerekçesiyle alınan Eğitim-Sen’li 167 öğretmen Ziya Selçuk ve bakanlık yetkilileri hak. suç duyurusu yaptı.
2004	Tasarruf Mevduat Sigorta Fonu (TMSF) tarafından el konulan ve borçlarına karşılık ihaleye çıkarılan Uzan ailesine ait 19 otomobil satıldı. Satış 2 trilyon 184 milyar 800 milyon lira gelir getirdi.
2004	Suriye’nin en uzun süre cezaevinde kalan siyasi tutuklusu özgürlüğüne kavuştu. Yasadışı Arap Komünist Organizasyonu üyesi İmad Şiha, 1975’den beri cezaevindeydi.
2006	Avrupa Parlamentosu (AP) üyesi Feleknaz Uca, Türkiye’nin AB sürecinde Kopenhag Siyasi Kriterleri’ne uygun hareket etmesi gerektiğini söyledi
2007	Uluslararası Hukuk Felsefesi ve Sosyal Felsefe Birliğinin(IVR) 23. Dünya Kongresi 1-6 Ağustos 2007 tarihlerinde Krakow’da düzenlendi. “Hukuk Felsefesi Eğitiminde Alternatif Yöntemler ve Hukuk Eğitiminde Hukuk Felsefesinin Önemi” konulu çalıştaydaki bildiriler HFSA – Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Arkivi‘nin 18. sayısında yayınlandı.
2007	Rusya, Afganistan’ın Sovyet döneminden kalma borcunun yüzde 90’ını (10 milyar dolar) sildi.
2007	Recep Tayyip Erdoğan, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer tarafından Türkiye Cumhuriyeti’nin 60. Hükümetini kurmak üzere görevlendirildi.
2009	Rusya Başbakanı Putin, İtalya Başbakanı Berlusconi ve Başbakan Erdoğan Ankara’da bir araya geldi. Erdoğan, Putin ve Berlusconi yaklaşık 1.5 saat üçlü bir zirve yaptı. Türkiye ve Rusya arasında 20 imza atıldı.
2015	Brüksel’de Kongra Gel Eş Başkanları ile görüşen Selahattin Demirtaş, PKK’nin Şubat 2015’deki Dolmabahçe Mutabakatı çerçevesinde silah bırakmaya hazır olduğunu belirterek, uluslararası gözlemci heyeti, Öcalan ile görüşmelerin başlaması ve Öcalan için ”Mandela Modeli”ni önerdi.
2017	Hukukçu ve Fransız politikacı Nicole Bricq, Poitiers’de merdivenden düşerek öldü. (Doğumu: 10 Haziran 1947, La Rochefoucauld, Charente) Bricq, Bordeaux IV-Montesquieu Üniversitesi’nde Özel Hukuk eğitimi aldı. 1980’li yılların başında Sosyalist Parti Paris yöneticisi oldu. 1997’de Seine-et-Marne milletvekili seçildi. 2004 ve 2011 senato seçimlerinde Seine-et-Marne senatörü oldu. Çevre, Sürdürülebilir Kalkınma ve Enerji Bakanlığı ile Dış Ticaret Bakanlığı yaptı.
2018	Suudi Arabistan, Kanada’nın Riyad büyükelçisi Dennis Horak’ı, 6 Ağustos 2018’de istenmeyen kişi ilan etti. Büyükelçinin, içişlerine müdahalede bulunduğu gerekçe gösterildi. Ayrıca ülkeyi terk etmesi için 24 saat süre verildi.
2019	Hindistanlı kadın hukukçu, politikacı ve bakan Sushma Swaraj, Yeni Delhi’de öldü. (Doğumu: 14 Şubat 1952) Swaraj, Pencap Üniversitesi’nde hukuk eğitimi gördü. 1977’de Haryana Eyaleti Parlamentosu’na girdi ve 1987-1990 yılları arasında Milli Eğitim Bakanı olarak görev yaptı. 1990’dan itibaren Hindistan Parlamentosu’nun üst meclisi Rajya Sabha’nın daimi üyesi oldu. 1996, 1998, 2000-2003 ve 2003-2004 yılları arasında Hindistan Sağlık Bakanı, Hindistan Basın ve Tekonoloji Bakanı olarak görev yaptı. 2014 yılından Mayıs 2019’a kadar Hindistan Dışişleri Bakanı olarak görev almıştır.
2024	Niğde Belediyesi hayvan bakımevindeki köpeklerin enjeksiyon yöntemiyle ‘uyutularak’ toplu mezarlara gömüldüğü öne sürüldü. Ankara Barosu Hayvan Hakları Komisyonu, savcılığa suç duyurusu yapıldığını açıkladı.
2025	İran, İsrail dış istihbarat servisi Mossad’a gizli bilgi aktardığı gerekçesiyle nükleer bilim insanı Roozbeh Vadi’yi Tahran’daki Evin Cezaevi’nde asarak idam etti. Vadi’nin Viyana’da Mossad ajanlarıyla görüştüğü ve bir başka bilim insanının ölümüne yol açan bilgileri sızdırdığı iddia edildi. İran, son iki haftada benzer suçlamalarla üç kişiyi daha idam etti.
2025	28 Temmuz 2022’de yaşamını yitiren İlhan İrem’in tüm mirasını eşi Hansu İrem’e bırakma kararını açıkladığı vasiyetnamesi mahkemece iptal edildi. İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesi’nde görülen davada, İrem’in 2019 ve 2020 yıllarında e-posta ile hazırladığı belgelerin vasiyetname niteliği taşımadığı sonucuna varıldı. Hansu İrem ise bu karara itiraz ederek, dosyayı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’ne (İstinaf) taşıdı.
2025	Yunanistan, düzensiz göçle mücadele kapsamında Türkiye ile olan kara sınırını oluşturan Meriç Nehri boyunca uzanan sınır çitini 5 kilometre daha uzatma kararı aldı. Avrupa Konseyi Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi Türkiye gençlik delegesi Enes Hocaoğulları, Ankara Esenboğa Havalimanı’nda gözaltına alındıktan sonra savcılıkça tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edildi ve çıkarıldığı mahkemece tutuklandı.

*Hindistanlı kadın hukukçu, politikacı ve bakan Sushma Swaraj*

6 Ağustos – Hukuk Takvimi

Aysel Çelikel

Yazar

Editör

-

Ağustos 6, 2025

0

Aysel Çelikel, 1933 yılında Rumeli kökenli bir baba ile İstanbullu bir annenin ikinci çocuğu olarak İstanbul’da doğmuştur. Babası bir saat ustasıdır ve Türkiye’nin ilk taksimetresinin patentini alan olan Remzi Çağıl’dır. Klarnet ve ud çalan, aydın bir insan olan Çağıl, İstanbul Radyosu’nda sanatını icra etmiştir ve Neyzen Tevfik’in de ahbabıdır. Çelikel’in çocukluğu, İstanbul Kurtuluş’un Tatavla mahallesinde Rumların arasında geçmiştir. İlkokulu üstün başarıyla bitirmiş diplomasını, Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel’in elinden almıştır.

Orta ve lise öğrenimini Beyoğlu Kız Lisesinde, hukuk öğrenimini İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde tamamlamış, aynı fakültede doktor, doçent ve profesör olmuştur. ABD Columbia Üniversitesi Hukuk Fakültesinde(Columbia University School of Law) Mukayeseli Hukuk dalında hukuk yüksek lisans diploması (Master,MCL) derecesi almış, Freiburg Hukuk Fakültesinde bilimsel araştırmalar yapmıştır. Devletler Hukuku dalında hukuk doktorası yapmıştır. Çelikel, 1957 yılında Devletler Özel Hukuku asistanı olarak atanmış,1960 yılında eşi Murteza Çelikel ile evlenmiştir. 1962 yılında hukuk doktoru olan Çelikel, 1964 yılında eşini ve 1,5 yaşındaki kızını Türkiye’de bırakarak Columbia Üniversitesi’nde master yapmış, 1969 yılında doçent olmuştur. Çelikel 1974-75 yıllarında Almanya’da devam ettiği bilimsel çalışmaları sonucunda 1977 yılında profesör unvanını almıştır.

Prof. Dr. Aysel Çelikel, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde 1980–1982 yılları arasında Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Münasebetler Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü ve İstanbul Üniversitesi Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi müdürlüğü yapmış, (1994–1999 yılları arasında ise İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığı görevini yapmıştır. Yaklaşık 44 yıllık üniversite hocalığı yapmış, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde, Rektör Kemal Alemdaroğlu’nun uygulamalarına karşı çıktığı için pek çok öğretim üyesiyle birlikte Hukuk Fakültesi Dekanlığı’ndan istifa etmiştir.

Prof. Dr. Çelikel, Türkiye’nin ilk kadın Adalet Bakanı olarak görev yapmıştır.

Çelikel, 2001 yılında Cumhurbaşkanlığı kontenjanından YÖK üyeliğine atanmış ve kurulda dört yıl görev yapmıştır. YÖK üyeliği sırasında 12 Eylül darbesinin ürünü olması sebebiyle YÖK’e karşı çıkan YÖK üyesi olarak tanınmıştır.

Prof. Dr. Çelikel 2002 yılında 3 Kasım 2002 seçimleri öncesinde Ecevit Hükümetinde seçim dönemi tarafsız ve bağımsız Adalet Bakanı olarak görev yapmıştır. Daha önce İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nin ilk kadın dekanı olan Çelikel 2002 yılında Türkiye’nin ilk ve tek kadın Adalet Bakanı olmuştur.

Prof. Dr. Aysel Çelikel, 2003-2006 yılları arasında İstanbul Ticaret Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nin dekanlığını yürütmüş, 2006 yılında bu fakülteden ayrılarak Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi‘nde öğretim üyeliğine başlamıştır.

Sivil Toplum Çalışmaları

Çelikel, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olup 2010 yılında İstanbul Barosu adına Türkiye Barolar Birliği delegeliğine seçilmiş ve 2016 yılına kadar bu görevini sürdürmüştür.

Bugüne kadar birçok sivil toplum örgütünün kuruculuğunu ve başkanlığını yapmıştır. Çelikel, Üniversite Öğretim Üyeleri Derneği, Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği ve Türk Hukukçu Kadınlar Derneği‘nin kurucularındandır.

Çelikel, 2000-2004 yılları arasında kurucusu olduğu Türk Hukukçu Kadınlar Derneği(THKD) başkanlığını yürütmüştür.

Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneğinin kurucu üyesidir ve 1989’dan 1995 yılına kadar Genel Başkan Yardımcılığı yapmıştır. Uzun yıllar Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği Başkan Yardımcısı olarak görev yaptıktan sonra Türkan Saylan’ın vefatıyla boşalan dernek başkanlığına seçilmiş, 2009 yılından itibaren Genel Başkanlık görevini yürütmüştür.

Hukuk alanında birçok bilimsel kitabı bulunan Prof. Dr. Aysel Çelikel’in laiklik, kadın hakları, özerk ve demokratik üniversite konularında gazetelerde yayımlanmış birçok makalesi bulunmaktadır.

Prof. Dr. Aysel Çelikel Çocuk Yuvası, Kadıköy Belediyesine bağlı olarak 2022 / 2023 Eğitim Döneminde hizmete girmiştir.

Türkiye ve SSCB Arasında Sınır Sorunlarının İncelenmesi ve Çözülmesi Hakkında Sözleşme

Yazar

Editör

-

Ağustos 6, 2025

0

Türkiye ve SSCB Arasında Sınır Sorunlarının İncelenmesi ve Çözülmesi Hakkında Sözleşme, “Türkiye Cumhuriyeti ile Sovyetik Sosyalist Cumhuriyetler İttihadı arasında hudud hadiseleri ve ihtilâflarının tetkik ve halli usulüne dair mukavele” adıyla, 15 temmuz 1937 tarihinde Moskova’da imzalanmıştır. Sözleşme, “Türkiye Cumhuriyeti ile Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri ittihadı arasında hudud hadise ve ihtilâflarının sureti tetkik ve halline müteallik 15 temmuz 1937 tarihinde Moskova’da imza edilen mukavelenamenin tasdikına dair kanun” ile 20 Haziran 1938’de TBMM’de kabul edilmiş ve Resmi Gazete’nin 9 Temmuz tarihli sayısında yayınlanmıştır. Sözleşmeye bağlı olarak bazı protokoller de imza edilmiştir.

Sovyet Rusya ile Türkiye Cumhuriyeti arasında daha önce imzalanan diğer sözleşmelerin teyidi anlamına da gelen bu Sözleşme beş yıllık bir süre için imzalanmış, taraflardan biri tarafından feshedilmediği takdirde beş yıl uzatılması öngörülmüştür. Cumhuriyet döneminin İkinci Dünya Savaşı öncesinde imzalanan önemli sözleşmeleri arasında yer almaktadır.

Sözleşme ile Sovyet Rusya ile Türkiye Cumhuriyeti’nin özellikle kara sınırlarında yaşanmakta olan yahut yaşanabilecek olası sorunların dostluk temelince çözülmesi kabul edilmiştir. Çıkacak sorunları tarafların birbirine bildirmeleri, bu hususlarda belirlenen usule göre toplantılar tertip edilmesi ve sorunların müzakere edilerek çözülmesi karara bağlanmıştır. Sınır ihlallerinin ve çeşitli gümrük sorunlarının sona ermesi için çeşitli kontrol ve denetim mekanizmaları getirilmiştir. Kaçakçılığın önlenmesi ve suçluların sınırlardan diğer ülkeye geçişlerine ilişkin sorunlar da sözleşmenin konuları arasındadır. Antlaşmaya bağlı protokoller ile Hudut Komiserleri tayin edilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti ile Sovyetik Sosyalist Cumhuriyetler İttihadı arasında hudud hadiseleri ve ihtilâflarının tetkik ve halli usulüne dair mukavele

Bir Taraftan Türkiye Cumhuriyeti Reisi, Diğer Taraftan Sovyetik Sosyalist Cumhuriyetler İttihadı Merkezî İcra Komitesi,

İki memleket hududu üzerinde çıkabilecek hadiselerin ve ihtilâfların en iyi ve en seri surette tetkik ve hallini temin için hududda çıkacak hadiseler ve ihtilâfların halli usulüne müteallik Ankara’da 6 Ağustos 1928 tarihinde aktedilen mukavelenin yerine geçmek üzere işbu mukavelenin akdine karar vermişler ve bu hususta murahhasları olmak üzere;

Türkiye Cumhuriyeti Reisi, Türkiye Cumhuriyetinin Moskova’da Fevkalâde Murahhas ve Büyük Elçisi Bay Zekâi Apaydını, Sovyetik Sosyalist Cumhuriyetler İttihadı Merkezî İcra Komitesi, Merkezî icra Komitesi Azasından Hariciye Halk Komiseri Muavini Bay B. S. Stomonyakf’u tayin eylemiştir.

Anılan Murahhaslar, bu hususta lüzumlu salâhiyeti haiz oldukları halde aşağıdaki hükümleri kararlaştırmışlardır:

Madde 1

İki Yüksek Âkid Taraf hududu üzerinde çıkacak ve hududun masuniyetini ihlâl veya şahsî yahutta maddî bir zarar iras edecek her hadise ve ihtilâf, Yüksek Âkid Tarafların hudud komiserleri veya bunların muavinleri tarafından gecikmeksizin tetkik ve işbu mukavele hükümlerine göre halledilecektir.

Madde 2

Yüksek Âkid Taraflar işbu mukavelenin mevzuu olan hudud hadiseleri ve ihtilâfları» tabirinden aralarındaki hudud üzerinde çıkan her hadise ve ihtilâfı ve hususile şunları anlarlar:

a) Hudud karakollarına, nöbetçilerine, diğer kimseler üzerine, hudud alâmetlerine ve diğer Yüksek Âkid Taraf arazisine karşı silâh atılması;
b) Âkid Taraflardan birinin arazisinde oturan kimseler tarafın dan diğer taraf arazisinde oturan kimselere karşı ika edilen katiller, cerhler ve kezalik diğer her türlü cebrî fiiller bu fiiller ister hududu nizamsız veya hudud rejimine müteallik mukaveleye tevfikan geçmeyi tazammun ederek, ister hududdan müruru tazammun etmeyerek olsun.
c) Bir veya bir çok kimseler tarafından hudud muhafızları da dahil, silâhlı veya silâhsız münferid veya müçtemi olarak hududun nizamsız geçilmesi;
d) Hudud mıntakasının emniyet ve asayişine veya diğer Yüksek Âkid Tarafın menfaatlerine halel getirecek veya mezkûr mıntaka ahalisini tahrik edecek mahiyette hazırlıklar ile teşebbüsler veya hususile hududun nizamsız geçilmesine gösterilen yardımla himaye ve Taraflar dan birinin halkını diğer Taraf arazisine hicrete teşvik;
e) Diğer Tarafa karşı tehdid ve tahkir nidaları ve işaretleri;
f) Hava seyrüsefer vasıtalarının hududu tecavüz etmesi;
g) Hudud muhafızlarının, diğer memurların veya hususî şahısların silâhlı veya silâhsız hududu sehven geçmeleri;
h) İcab eden müsaade olmadan ve bahusus iki memleket arasında mer’i meralar mukavelesile tayin edilmiş bulunan rejime muhalif olarak, diğer Taraf arazisine ehlî hayvanların ve sürülerin geçmesi veya geçirilmesi;
i) Mahallî hudud makamları tarafından diğer “Taraf arazisine, oranın kanunlarına uygun muvafakati evvelden alınmadan her hangi bir “kimsenin idhal edilmesi halleri”;
j) Salahiyetli memurların temasları müstesna olmak üzere hududun iki tarafında bulunan şahısların mükâlemeleri;
k) Hudud alâmetlerinin veya nehirler ile İska kanallarının tesisatı dahil, diğer hudud tesisatının hudud muhafızları veya mahallî ahali
tarafından yerlerinin değiştirilmesi ve bozulması;
1) Bir Tarafın arazisi üzerindeki malların diğer Taraf arazisinde oturan şahıslar tarafından kasden veva kasdî olmıyarak çalınması, yağ ma edilmesi veya tahribi ve bozulması;

m) Hududda vukua gelen bi r hadise veya ihtilâftan doğup Tarazlardan birinin veya tebaasının Diğer Tarafa veya onun tebaasına borçlu olduğu zarar ve ziyanların takdiri ve tayini meseleleri;

n) Hudud rejimi hakkındaki mukavelelerin tatbikatından dolayı İki Taraf arasında zuhur edebilecek hadiseler ve anlaşmâmazlıklar.

Madde 3

Yüksek Âkid Taraflar bu mukavelenin hükümlerine tevfikan hudud hadise ve ihtilâfların tetkika ve hal ve tesviyeye memur olmak üzere her biri kendi tarafından Hudud Komiserlerini ve muavinlerini tayin etmek hususunda mutabıktırlar.

Her yeni tayinde Hudud Komiserlerinin ve muavinlerinin isimleri, aile isimleri,’ unvanları ve memuriyet dereceleri diplomasi tari- kile mütekabilen bildirilecektir.

Madde 4

Hudud komiserlerinin adedi, faaliyet mıntakaları, dai mî merkezleri, telâki noktaları ile Hudud Komiser muavinlerinin faali yet şubeleri, daimî merkezleri, telâki noktaları bu mukaveleye merbut bir protokol ile tayin edilecektir. Bu protokol Yüksek Âkid Tarafların Hariciye Daireleri arasında mutabık kalınmak suretile faydalı görüldüğü takdirde, işbu mukavele nin mer’iyet müddeti esnasında, tadil edilebilir.

Madde 5

Hudud Komiser muavinleri, Diğer Yüksek Âkid Taraf arazisinde, bu mukavelenin Hudud komiserlerine bahşettiği bütün haklardan istifade edeceklerdir. Hudud Komiserinin bulunmadığı zaman muavinler kendilerine tayin olunan kısımlarda her hususta onların yerlerine kaim olacaklardır; yalnız bu mukavelede tasrih edilen haller ve hususile 7, 8, (2 nci fıkra) 13, (fıkra 3.) ve 18 (fıkra 3 ve 4) ve 19 uncu maddelerle, 8 inci maddeye müteferri nihaî protokol (1 inci paragraf) daki haller bundan müstesnadır.

Madde 6

Yeni bir hudud komiseri veya muavinin tayininde, mesainin devam etmesinin teminine ve bu mesainin teahhürsüz takib edil mesine dikkat edilecektir.

Evvelce ittihaz edilen kararlar neticelendirilecektir. Meğer iki Yüksek Âkidlerden biri tarafından kabul edilmemiş olsun; bu sonuncu halde mesele, diplomasi tarikile, Yüksek Âkid Tarafların Hariciye Dairelerinin tetkikına arzedilecektir.

Madde 7

İşbu mukavelenin mer’iyete girmesinden sonra yapılacak ilk toplantıda hudud komiserleri hududda eşhasın iade edileceği, hayvanlarla eşyanın geri verileceği ve kezalik hudud komiserlerinin faaliyetine aid bütün muhaberatın teati olunacağı hudud geçid ve kontrol noktalarını müttefiki olarak tayin edeceklerdir.

Madde 8

İki Yüksek Âkid Taraf hudud komiserleri veya muavinleri hudud hadise ve ihtilâfları önünde Âkid Taraflardan birinin hudud komiseri veya muavini tarafından vuku buldukça ve her halde hususî davet olmasa dahi muntazaman iki ayda bir defadan eksik olmamak üzere toplanacaklardır. Davet halinde buna hemen ve mutlaka evvelden hudud komiserleri tarafından müştereken tesbit edilecek en kısa müddet zarfında cevap verilecektir. Davet edilen Taraf hudud komiseri veya muavini, mahallin ve nakliye vesaitinin şeraiti imkân verdiği kadar davetnamede tayin olunan tarihte şahsan içtimaa gider. Davet edilen taraf hudud komiseri, mâni zuhurile, davete icabet edemezse bundan diğer Tarafa mümkün sür’atle haber vermeğe, içtimada kendisinin yerine kaim olmak üzere muavinini göndermeğe mecburdur.

Eğer bir hudud komiser muavini hastalık veya diğer ağır sebeblerle toplantıya gidemezse yerine kendi tarafından verilecek bir vesikaya hâmil olacak bir mümessil göndermeğe mezundur. Mezkûr vesika bahse mevzu hâdise veya ihtilâfı tetkik ve hal için, muavinin haiz olduğu salâhiyetlerin aynını anılan mümessile bahşedecektir. Hudud komiserleri veya muavinlerinin toplantılarına her iki taraftan birer kâtib ve birer tercümanla ihtiyaç halinde, her vakit iki Taraftan müsavi adedde olmak üzere Yüksek Âkid Taraflardan her birinin birer veya ikişer eksperi iştirak edebilir.

Madde 9

Bu mukavelenin 8 inci maddesinde bahse mevzu olan toplantılar işbu mukavelenin 4 üncü maddesinde kaydedilen telâki noktalarında münavebe ile bir veya diğer Yüksek Âkid Tarafın arazisi üzerinde vuku bulacaktır.

Madde 10

Yüksek Âkid Taraflardan her birinin hudud komiserleri veya muavinleri, hudud hadise ve ihtilâfları işleri için hududu resmî elbiselerile ve silâhlı olarak geçmek hakkını haiz olacaklardır. Hududun geçilmesi, onların şahsî vesikalarının diğer Yüksek Âkid Tarafın komiseri tarafından en kısa zamanda yapılacak vizesi üzerine vaki olacaktır. Bu maddenin yükarıki fıkrasına uygun olarak hudud komiserlerine veya muavinleri ile kâtib ve tercümanlara verilen vizeler vizede gösterilen müddet esnasında ve üç ayı geçmemek üzere hududdan geçişlere aid müsaadeyi aşağıdaki şartlara tâbi olmak üzere ihtiva edecektir:

a) Hududdan her geçiş bu mukavelenin 7 nci maddesinde işaret edilen geçit ve kontrol noktalarından vaki olacaktır;
b) Hududdan geçme günü ve saati her halde yirmi dört saatten daha geç olmamak üzere evelden diğer Âkid Taraf hudud komiserine veya muavinine bildirilecek onlarda geçit ve kontrol noktasına mümessil gönderecektir.

Madde 11

Yüksek Âkid Taraflardan her birinin hudud komiserleri veya muavinleri ile eğer Devlet memuru iseler kâtib ve tercümanları diğer Yüksek Âkid Taraf toprağı,üzerinde bu mukavele hükümlerini tatbik için bulundukları esnada şahsî muafiyetten istifade edeceklerdir. Bu muafiyet taşıdıkları resmî evraka da şamildir.

Hudud komiserleri veya muavinleri gümrük resmi vermeksizin mesailerine lâzım olan bütün eşyayı ve nakliye vesaitini tekrar ihraç edilmek şartile diğer Yüksek Âkid Taraf toprağında beraberlerinde götürmeğe mezun olacaklardır. Bu eşya ve vesait gümrük muayenesine tâbi olabilecektir. Bundan başka Hudud komiserleri, muavinleri ile onlara refakat edenler, adam başına on beş kiloyu geçmemek üzere, şahsî ihtiyaçları için yiyecek ve tütün mamulâtını beraberlerinde almağa mezun olacaklardır. Bu yiyecek ve tütün mamulâtı gümrük muayenesine tâbi tutulabilmekle beraber hududdan gümrük vesair resimlere tâbi olmadan geçirilecektir.

Madde 12

Yüksek Âkid Tarafların hudud komiserleri veya muavinleri arasında evvelden hasıl olacak anlaşma üzerine hudud komiserleri veya muavinlerinin toplantısında veya bu mukavelenin 19 üncü maddesinde bahsi geçen müşterek tahkikatta hazır bulunmağa mezun olabilecek mutazarrır şahıslar, şahidler ve ehli hibrenin mensub oldukları Taraf Hudud Komisercek müsaade varakası ile hududu geçmeleri kabul edilecektir. Bu müsaade varakaları 24 saat için muteber olacak ve diğer Tarafın Hudud Komiseri tarafından vize edilecektir.

Adam başına beş kilogramı geçmemek şartile bu şahısların beraberlerinde şahsî ihtiyaçları için yiyecek ve tütün mamulâtı almağa hakları olacaktır. Bu yiyecek ve tütün mamulâtının hududdan gümrük vesair resimleri verilmeden geçirilmesi kabul edilecektir; bunlar gümrük muayenesine tâbi tutulabilecektir.

Madde 13

Yüksk Âkid Taraflardan her birinin Hudud Komiserleri veya muavinleri silâhlı veya silâhsız olarak bir veya bir çok kimseler tarafından diğer Taraf toprağında yapılacak sirkat ve diğer fiillerin hazırlıklarını Önlemek ve bu şahsın hududdan geçmesini menetmek için icab eden tedbirleri alacaklar ve bundan diğer Taraf hudud ko miserlerine veya muavinlerine malûmat vereceklerdir. Bu hususta alacakları malûmatı birbirlerine bildirecekler ve bilhassa bu mukavelenin 2 nci maddesinin (d) fıkrasına mevzu Hazırlık ve teşebbüsleri Önlemek için tedbir alacaklar ve bundan mütekabilen diğer Taraf hudud komiserleri veya muavinlerine malûma t vereceklerdir.

Yüksek Âkid Taraflardan birinin hudud mıntakasında, bu maddenin birinci fıkrasında zikredilen fiillerden suçlu bulunan kimselerin mevcud olduğu, o memleket kanunlarına tevfikan tesbit edilirse, işbu Yüksek Âkid Tarafın hudud komiseri, ister kendi teşebbüsü ile olsun, ister diğer Yüksek Âkid Tarafın hudud komiserinden bu şahıslar veya ika met mahalleri hakkında aldığı malûmata binaen olsun, mezkûr şahısları hudud mıntakasından memleket dahiline göndermek için icabeden tedbirleri alacaktır.

Takib edilen suçluların, bir Tarafın toprağından diğer Tarafın toprağına geçebilmesi ihtimali mevcud olduğu takdirde, birinci Tarafın hudud komiseri veya muavini diğer Taraf hudud komiseri veya muavinine bundan malûma t verecektir ki, o da mensub olduğu Devlet tarafından işbu suçluları tevkif için vaktinde tedbir alsın. Keza şurası da mukarrerdir ki, Yüksek Âkidler Tarafından kaçakçılıkla mücadele için bir anlaşma aktedilinceye kadar bunlardan her biri kendi toprağında, kaçakçılıkla mücadele için ve hususile kaçakçıları hudud mıntakasından uzaklaştırmak üzere, icab eden tedbirleri alacaklardır

Madde 14

Yüksek Âkid Taraflardan her birinin hudud komiserleri veya muavinleri, kendi memleketlerinde mevcud ahkâma ve Yüksek Âkid Taraflar arasında mer’i beynelmilel mukavelelere uygun olarak sari insan ve hayvan hastalıklarile ziraî nebatata ariz parazitlerin diğer Âkid Taraf toprağına bulaşmaması için salahiyetli makamlar vasıtasile ayrıca mâni tedbirler de alacaklardır. Bu hususta kendi toprağı üzerinde
insan, hayvan sari hastalıkları veya ziraî nebatlar tufeyli haşereleri zuhur eden Taraf hudud komiseri veya muavini diğer Taraf hudud komiserine veya muavinine bunlardan malûma t vermeğe mecburdur.

Şurası mukarredirki bu mukavele hükümlerine tevfikan iadesi lâzım gelen hayvanlar arasında bir bulaşık hastalık bulunmasından şüphe edildiği zaman Yüksek Âkid Taraflardan her birinin baytarî sıhhî nizamlarına uygun icab eden tedbirler alınacaktır.

Madde 15

Yüksek Âkid Tarafların hudud komiserleri veya muavinleri av veya talim esnasında hududun her iki tarafında diğer Yüksek Âkid Taraf toprağı istikametinde silâh atılmasını menedeceklerdir.

Silâhını yanlış kullanmış olan kimseler bunun vukua geldiği memleket, kanunlarına göre takib edileceklerdir.

Madde 16

Yüksek Âkid Taraflardan birinin hudud komiseri veya muavini temsil ettiği Taraf toprağına diğer Taraf cihetinden gelen, bir veya bir kaç kişinin sehven geçtiğini muntazam bir şekilde tesbit ettiği takdirde anılan kimseler ilk Tarafın hudud komiseri veya muavini tarafından diğer Tarafın hudud komiseri veya muavinine veya onların göstereceği memura iade edilecektir.

Madde 17

Âkid Taraflardan birinin askerî makamlarına aid olup tesadüfen veya kasden hududun öte tarafına geçirilmiş veya beraber götürülmüş her mal aid olduğu yere aynen iade edilecektir. Bu malların iadesi, onların iki Yüksek Âkid Taraf hudud komiserleri veya muavinleri tarafından teşhis edilmesini müteakib hemen vuku bulacaktır.

Madde 18

Yüksek Âkid Tarafların hudud komiserleri veya muavinleri tarafından ittifakla kabul edilerek bir münazaayı, hadiseyi veya ihtilâfı hal ve tesviye eden kararlardan teşhis edilen malların iadesine müteallik bulunanları kat’î mahiyette telâkki edilecektir. Binaenaleyh, diğer Yüksek Âkid Taraf toprağına tesadüfen veya sirkat, yağma vesaire gibi gayrimeşru fiiller neticesinde geçmiş bulunan ehlî hayvanlar ve sürüler ile mallar sahihlerine teslim edilmek üzere bunların aid olduğu Taraf hudud makamlarına aynen iade edilecektir.

Ehlî hayvanlar ve sürüler ile malların tamamen veya kısmen iadesi mümkün olmadığı ve ehlî hayvanlarla sürülerin hududdan geçmesinden veya hududun öte tarafına idhal edilmesinden mütevellid masraf ve zararların telâfisi icab ettiği takdirde ve kezalik maddî zarar iras eden diğer bütün hallerde, iki Yüksek Âkid Tarafın hudud komiserleri tazmin edilecek zarar mikdarını ittifakla tayin edeceklerdir.

Tazmin edilecek zararlar Yüksek Âkid Taraflar arasında nota teatisile tayin edilecek haddi geçmediği takdirde bunun tazmini zarar gören Taraf hudud komiserine mukabil Taraf hudud komiseri tarafından teahhürsüz icra edilecektir. Maddeten iras edilmiş olan zararlar bu maddenin yukarıki fıkrasında zikredilen haddi aşacak olursa mesele Yüksek Âkid Taraflardan her birinin salahiyetli makamları tarafından hal olunacak ve tazminat, lâzım geliyorsa, diplomasi tarikile icra edilecektir.

Madde 19

İşbu mukavele ile derpiş edilen hadiselerle ihtilâfların hallini kolaylaştırmak için Yüksek Âkid-Tarafların hudud komiserleri yahut onların muavinleri lüzum görürlerse, her bir hal için ayrıca hudud komiserleri arasında daha evvelden alınmış mutabakat kararına tevfikan, hudud münasebetleri için hususî büyük ehemmiyeti olan hudud hadiselerile ihtilâflarının müşterek tahkikma” tevessül edebilirler. Bu tahkikat aşağıdaki şartlar içinde icra olunacaktır:

a) Bu tahkikat, onun cereyan edeceği toprağın bağlı bulunduğu Yüksek Âkid Taraf komiseri veya muavini canibinden tedvir edilecektir.
b) Bu tahkikat umumî surette işbu mukavelenin dördüncü maddesinde gösterilen telâki noktalarında icra olunur.
c) Bununla beraber eğer hadise veya ihtilâf hudud hattının her iki tarafında üçer kilometrelik bir mıntaka içinde zuhur etmiş ise hudud komiserleri veya onların muavinleri beraberce hadise veya ihtilâf mahalline kadar gidebilirler ve ehli hibre, şahid ve mutazarrırları da beraberlerinde götürebilirler;
d) Eğer hadise veya ihtilâf yukarıda mezkûr üçer kilometrelik mıntaka haricinde ve hududun her bir tarafında yirmi beş kilometrelik bir saha dahilinde zuhur etmiş ise hudud komiserleri veya onların muavinleri müşterek tahkikat namı altında yalnız üç kilometrelik mıntaka hududları içinde bulunan izleri ve diğer muhtemel delilleri tedkik edebilirler, fakat bu üç kilometreden ilerisine geçemezler.

Bu maddenin hükümlerini icra sadedinde yapılacak kabul veya reddolunmuş bütün teklifler kezalik bu tekliflere müteallik kabul edil miş karalar mecburî olarak zabıt varakaları halinde tahrir edilecektir.

Madde 20

Hudud komiserlerinin veya muavinlerinin her içtima celsesinde bu celsenin muhtasar bir zabtı tutulacaktır. Bu zabıtta celsenin cereyanı ve ittihaz edilen kararlar gösterilecektir. Bu zabıt yekdiğerinin ayni iki nüsha halinde ve her ikisi Yüksek Âkid Tarafların resmî dilleri ile yazılmış olarak tanzim edilecektir. Zabtın hudud komiserleri veya muavinleri tarafından imzasından sonra kararlar kat*î olarak kabul edilmiş telâkki edilecektir.

Madde 21

Hudud komiserleri veya muavinlerinin mutabık kala madıkları meseleler diplomatik yoldan Yüksek Âkid Tarafların tedkikine arzedilecektir. Bununla beraber bu hallerde hudud komiserleri vaziyet üzerinde bir tedkik yaparak neticelerini bir zabıt varakasında tesbit etmeğe mecburdurlar.

Madde 22

İşbu mukavelenin hükümleri hududun iki tarafından yirmi beş kilometrelik bir mıntakanın hududları içinde tatbik edilecektir. Müşterek tahkikat usulü, işbu mukavelenin 19 uncu maddesi hükümlerine tâbi kalacaktır.

Madde 23

İşbu mukavelenin mer’iyete girmesinden evvel zuhur edip 6 Ağustos 1928 mukavelesi mucibince vazife gören hudud komiserleri tarafından tedkiki ve tesviyesi hitam bulmamış olan hudud hadiseleri ile ihtilâflarının yine mezkûr 1928 mukavelesi hükümlerine tevfikan tedkiki ve hal ve tesviyesi lâzımdır.

Madde 24

Yüksek Âkid Taraflardan her» biri kendi hudud komiserleri ile muavinlerine işbu mukavele mucibince teffiz edilmiş olan vazifeleri muvaffakiyetle ifa edebilmeleri için lâzım gelen şartları temin edecektir.

Madde 25

Yüksek Âkid Taraflardan her biri işbu mukavelede derpiş edilen maksadlar için kendi toprağına gelen şahıslara iktiza eden yardımı gösterecek, hususile nakli, ikamet ve kendi memleketlerindeki makamat ile irtibat vasıtalarını emirlerine âmâde bulunduracaktır.

Madde 26

Yüksek Âkid Taraflardan her biri kendi hudud komiserleri ile onların muavinlerinin işi için iktiza eden masrafı tamamile kendi uhdesine alacaktır.

Madde 27

İşbu mukavele tasdik edilecektir. Tasdiknamelerin teatisi mümkün olan en kısa zamanda Ankara’da vaki olacaktır. Bu mukavele tasdiknamelerin teatisi tarihinden itibaren kırk beşinci gün mer’iyet mevkiine girecektir.

Madde 28

İşbu mukavelenin beş senelik bir müddeti olacaktır.

Eğer Yüksek Âkid Taraflardan hiç biri işbu mukavelenin müddeti münkazi olmazdan altı ay evvel onu feshetmek veya tadil eylemek arzusunu bildirmezse işbu mukavele ayni şartlar ile müteakib yeni beş senelik müddetler için kendiliğinden temdid edilmiş olacaktır.

Madde 29

İşbu mukavele Fransızca dilinde yapılmıştır. Türkçe ve Rusça tercümeleri en kısa müddet içinde yapılacak ve Taraflarca tasdik edilecektir. Mukavelenin tefsirinde üç metin arasında ihtilâf halinde Fransızca metin muteber olacaktır. Meali tasdik yolunda Yüksek Âkid Taraflar Murahhasları işbu mukaveleyi izma ve ona mühürlerini vazetmişlerdir. Moskova’da iki nüsha olarak 15 temmuz 1937 de yapılmıştır.

5 Ağustos – Hukuk Takvimi

Yazar

Editör

-

Ağustos 5, 2025

0

5 Ağustos – Hukuk Takvimi

Nelson Mandela

1400	Matbaanın mucidi Jean Gütenberg, Almanya’da doğdu.
1583	Humphrey Gilbert, Kuzey Amerika’daki ilk İngiliz kolonisi olan Newfoundland’ı kurdu

1634	Dördüncü Murad, içki yasağı ilan etti. Meyhaneler yıkıldı. İçki yasağı öncesinde tütün yasağı devreye girdi. Padişah ise içki içmeye devam etti ve içki bağımlılığı ölümüne sebep oldu.
1809	İngiliz hukukçu, devlet adamı ve tarihçi Alexander William Kinglake dünyaya geldi. yaşamını yitirdi. (5 Ağustos 1809-2 Ocak 1891) Cambridge Üniversitesi‘nde hukuk eğitimi gördü. 1837’de Baro’ya çağrıldı ve hukuk pratiğini geliştirdi. Özellikle uluslararası politika alanında görev aldı. 1837 yılında Londra’da yerel yönetici oldu. 1856’da kendisini edebiyata ve kamu yaşamına adadı. Yedi ciltlik eseri The invasion of the Crimea ile ünlendi. 2 Ocak 1891‘de yaşamını yitirdi.
1862	Belçikalı avukat ve eski Başbakan Felix de Muelenaere yaşamını yitirdi. (5 Nisan 1793- 5 Ağustos 1862) Hukuk eğitimi gördü ve avukat olarak çalıştı. 1824’ten 1829’a kadar Batı Flandre eyaletinin üyesi oldu. 1830’da Belçika’nın bağımsızlığından sonra, Batı Flanders valisi olarak görev yaptı. 1831’de Belçika Temsilciler Meclisi üyesi oldu. Daha sonra Dışişleri Bakanı olarak görev yaptı. Bir dönem Başbakanlık görevini üstlendi. 1850’den 1862’de ölümüne kadar Tielt bölgesi Ticaret Odası üyeliğinde bulundu.
1863	Alman avukat, devlet adamı ve Merkez Partisi’nin lideri Wilhelm Marx yaşamını yitirdi. (15 Ocak 1863- 5 Ağustos 1946) Bonn Üniversitesi’nde hukuk öğrenimi gördü. 1888’de tapu sicilinde deneti olarak çalıştı. Bir süre avukatlık yaptı. 1894’te yargıç oldu, mahkeme üyeliği ve başkanlık görevlerinde bulundu. İstinaf Mahkemesi genel kurulunun başkanlığına yükseldi. Katolik Okullar Örgütü’nün kurucusu ve ilk başkanıydı. I. Dünya Savaşı’ndan sonra Katolik Almanya İçin Halk Birliği’nin başkanı oldu. 17 Ocak 1922 – 8 Aralık 1928 arasında parti başkanlığını yürüttü. 30 Kasım 1923 – 15 Ocak 1925 arasında Alman Sansölyesi, 10 Ocak 1926–12 Mayıs 1926 arasında Adalet Bakanı ve 17 Mayıs 1926–12 Haziran 1928 arasında tekrar şansölye olarak görev yaptı.
1882	Japonya’da sıkıyönetim ilan edildi.



1895	Alman sosyalist, filozof, tarihçi ve siyaset bilimci Friedrich Engels öldü. (Doğumu: 1820) Komünizmin İlkeleri, Hakiki Sosyalistler, Doğanın Diyalektiği, Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni, Otorite Üzerine, Ütopik Sosyalizm ve Bilimsel Sosyalizm, Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu, Tarihte Zorun Rolü, Köylüler Savaşı, Almanya’da Devrim ve Karşıdevrim, 1844 Yılında İngiltere’de İşçi Sınıfının Koşulları, Büro ile Barikat Arasında ile Konut Sorunu gibi eserleri bulunmaktadır.
1912	Meclis-i Mebûsan, Padişah Sultan Reşat tarafından feshedildi. Osmanlı Meclisi, 14 Mayıs 1914’e kadar kadar toplanamadı. 23 Temmuz 1908’de parlamento seçimleri yapılmış, İttihat ve Terakki Cemiyeti çoğunluğu sağlamış ancak 18 Ocak 1912’de padişah parlamentoyu dağıtmış, yeniden seçim yapılmış ve 18 Nisan 1912’demeclis yeniden toplanmıştı.
1914	Amerikalı Mary Pheps Jacob, sutyen patenti aldı. İlk sutyen pembe bir kurdeleyle birbirine bağlanmış bir çift mendilden oluşuyordu

1921	Mustafa Kemal Paşa’ya üç ay süre ile ve geniş yetkilerle Başkomutanlık tevcih eden kanun kabul edildi. Başkumandanlık Kanunu daha sonra üçer ay süreyle uzatıldı. 20 Temmuz 1922’de Mustafa Kemal’in başkumandanlık yetkisi TBMM tarafından süresiz olarak uzatıldı ve Mustafa Kemal bu görevi 29 Ekim 1923’te cumhurbaşkanı seçilinceye kadar sürdürdü.
1925	Türk Tayyare Cemiyeti (THK) 5 Ağustos 1925 tarihinde kamu yararına çalışan dernek statüsünü kazandı ve Türk Hava Kurumu adını aldı. THK, 16 Şubat 1925’te kurulan, tüzel kişiliğe sahip en köklü havacılık kuruluşudur.


1925	Mustafa Kemal ve Latife Hanım boşandı. Latife Hanım, TBMM’dek oturumları izleyen ve meclise girebilen ilk Türk kadını olmuştu. Latife Hanım aynı zamanda Türkiye’nin ilk kadın hukukçuları arasında yer aldı. 29 Ocak 1923-5 Ağustos 1925 tarihleri arasında iki buçuk yıl Mustafa Kemal Atatürk ile evli kaldı.
1927	New York’ta Sacco-Vanzettti‘nin ölüm cezasına çarptırılmalarına karşı gösteriler yapıldı. İtalyan asıllı Amerikalı anarşistler Nicola Sacco ve Bartolomeo Vanzetti işlemedikleri soygun ve cinayet suçlarından 1921 yılında idam cezasına mahkûm edilmişlerdi.
1929	İngiliz feminist Dame Millicent Garrett Fawcett öldü. (Doğumu: 11 Haziran 1847) İngiltere’de kadınlara oy kullanma hakkı verilmesi için mücadele edenler arasında ön plana çıktı. Daha sonra ismi Eşit Yurttaşlık Hakları Ulusal Birliği olan Kadınlara Oy Hakkı Dernekleri Ulusal Birliği (NUWSS) başkanlığı yaptı. Çok sayıda eser kaleme aldı.

1945	Fransa, 45 bin Cezayirli katletti.
1946	Alman avukat ve devlet adamı Wilhelm Marx öldü. (d. 1863) Bonn Üniversitesi’nde hukuk öğrenimi gördü. 1894’te yargıç oldu. Köln ve Waldbröl’da mahkeme üyeliği yaptı. 1922’de Berlin‘de İstinaf Mahkemesi başkanlığına yükseldi. 1923-1924 yılları ile 1926-1928 yıllarında Şansölye olarak görev yaptı. Naziler döneminde yargılandı.

1959	Kütahya Cezaevi’nde isyan çıktı. Polisler gaz bombası atarak isyanı bastırdı.
1960	Burkina Faso, (Yukarı Volta), Fransa’dan bağımsızlığını kazandı.
1962	Nelson Mandela hapse girdi 28 yıl hapis yattıktan sonra 1990 yılında serbest bırakıldı. 1993’te Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü, 10 Mayıs 1994’te Güney Afrika’nın ilk siyahi devlet başkanı oldu. #HukukTarihi
1965	Yeni Diyanet İşleri Teşkilat Kanunu nedeniyle düzenlenen 1 haftalık seminer 638 müftünün katılımıyla Ankara’da başladı. Seminerin sonunda katılımcılara ”Komünizmle Mücadele” ve “Misyonerlerin Müslümanlık Aleyhindeki Faaliyetleri” konulu iki konferans verildi.

1966	Türkiye’nin ilk kadın FIDE hakemi Suzan Seçkiner doğdu
1966	Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi, savaş suçlularının ve insanlığa karşı suç işleyenlerin cezalandırılmalarına dair 5 Ağustos 1966 tarihli ve 1158 (XLI) sayılı kararını kararını ilan etti.


1971	Türkiye, Çin Halk Cumhuriyeti’ni resmen tanıdı.
1971	Yazar Sevgi Soysal tutuklandı.

1978	Tüm Öğretmenler Birleşme ve Dayanışma Derneği, TÖB-DER, 5 yılda dernek üyesi 37 öğretmenin öldürüldüğünü açıkladı.
1985	Hollanda kökenli 23 kültür kuruluşu, Barış Derneği davasında tutuklu bulunan ressam Orhan Taylan’a resim ve çizim malzeme gönderdi.
1989	Eskişehir Özel Tip Cezaevi’nde açlık grevindeyken Aydın E Tipi Cezaevi’ne nakledilen 259 mahpustan 247’si açlık grevini sürdürdü, 8’inin durumu ağırlaştı. 40 tutuklu-hükümlü yakını Aydın Devlet Hastanesi bahçesinde oturma eylemi yaptı, 10’u gözaltına alındı. 10 kadın yazar cezaevlerindeki baskıları protesto için AKM önünde kitaplarının üzerine siyah boya döktü. Adalet Bakanlığı 1 Ağustos 1988 Genelgesi’nde bazı değişiklikler yaparak, cezaevlerinde açlık grevinde iken tedaviyi kabul etmeyen mahpusların durumlarının ağırlaşması halinde sağlık kurumlarına sevk edilmeleri ve avukat görüşmelerini izleyen görevlilerin konuşmaları işitmeyecek uzaklıkta olmaları kararlaştırıldı.
1992	Türkiye’de 82 yılda 28 gazeteci öldürülmüşken, son 6 ayda 6 gazetecinin öldürüldüğü açıklandı.
1995	İHD üyeleri, ABD’de bir polisi öldürdüğü için idama mahkum edilen Abu-Jamal için Galatasaray Postanesi’nden Pensilvanya’ya faks çekme eylemi yaptı.
1999	Polis yüksek okullarına imam hatip mezunlarının da girebilmesine yol açan değişiklik Meclis Komisyonu’nda DSP-ANAP ve FP Milletvekillerinin önergesiyle kabul edildi. “Genel liselerden mezun olanlar” ibaresi “lise ve dengi okullardan mezun olanlar” şeklinde değiştirildi.
1999	Savcı Sacit Kayasu, 5 Ağustos 1999 tarihli bir mektup ile, vatandaş sıfatıyla, 1961 Anayasası ile kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne karşı ihtilal yaptıkları gerekçesiyle 12 Eylül 1980 askeri darbesini gerçekleştiren eski generaller Kenan Evren, Sedat Celasun, Nurettin Ersin, Nejat Tümer ve Tahsin Şahinkaya hakkında Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısına şikayette bulundu. Şikâyet dilekçesi takipsizlik kararı ile sonuçlandı.
2001	Cezayir Devlet Başkanı Abdülaziz Buteflika, Berberiler için genel af ilan etti. Berberiler, siyasi ve kültürel haklarının tanınması ve ekonomik şartlarının düzeltilmesini istiyorlardı.
2004	Türk Ceza Hukuku’nun ülkemizdeki kurucularından olan ve binlerce hukukçu yetiştiren Sulhi Dönmezer, 5 Ağustos 2004 tarihinde devlet töreni ile İstanbul Edirnekapı Şehitliği’nde defnedildi. 3 Ağustos 2004 tarihinde, 86 yaşında İstanbul’da vefat etmişti.
2007	Danıştay 13. Dairesi, Yapı-Yol Sen’in İstanbul Levent’teki Karayolları Genel Müdürlüğü arazisinin satışının iptali ve yürütmenin durdurulması istemini reddetti. 96 bin 500 metrekarelik arazi için yapılan ihale Zorlu Gayrımenkul’de kaldı.
2011	Hrant Dink’i korumadığı gerekçesiyle 100 bin TL tazminata mahkum edilen İçişleri Bakanlığı’ savunma verdi: “Tazminat miktarı amacına aykırı ve fahiş. Hrant Dink koruma istememişti, buna rağmen gereken önlemler alındı”.
2013	İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, Ergenekon sanıkları ile ilgili kararını 5 Ağustos 2013’te açıkladı. 66’sı tutuklu 275 sanık arasında yer alan eski Genelkurmay Başkanı emekli Orgeneral İlker Başbuğ, CHP Milletvekilleri Mustafa Balbay, Mehmet Haberal ve Sinan Aygün hakkında da çeşitli hapis cezaları verildi.Karar daha sonra Yargıtay tarafından bozuldu.
2014	Diplomat ve siyasetçi İnal Batu yaşama veda etti (Doğumu: 1936) 1959-1960 eğitim-öğretim yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Diplomasi ve Dış İlişkiler Bölümünden mezun oldu. Büyükelçi unvanıyla Lefkoşa, Prag, Birleşmiş Milletler, İslamabad ve Roma’da bulundu.
2015	Yargıtay cumhuriyet Başsavcısı Nuri Ok yaşamını yitirdi. (Doğumu: 1942) Yaşamı boyunca laikliği ve cumhuriyeti savunan Ok, 1965 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi ‘nden mezun oldu. Ankara Hakim Adayı olarak mesleğe başladı ve sırasıyla Tomarza Cumhuriyet Savcı Yardımcılığı, Karataş Cumhuriyet Savcılığı, Gaziantep Cumhuriyet Savcı Yardımcılığı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcı Yardımcılığı görevlerinde bulundu. 15 Ağustos 1991’de Yargıtay Üyeliğine seçildi, Yargıtay Büyük Genel Kurulu tarafından 24 Ocak 2001 tarihinde Yargıtay Onbirinci Ceza Dairesi Başkanlığına seçildi. 29 Nisan 2003 tarihinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına seçildi ve 21 Mayıs 2003 tarihinde görevine başladı. Geçirdiği beyin kanaması sonucu 5 Ağustos 2015 tarihinde vefat etti. YARSAV‘ın bir numaralı kurucusu üyesidir.
2015	Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Yasası’nın Uygulanmasına Dair Yönetmelik’te temel hak ve özgürlükleri daraltan değişiklikler yapıldı. Vali ve kaymakamların toplantı ve gösterileri yasaklayabilmesine imkan getirildi.
2016	15 Temmuz darbe girişimine ilişkin, örgütün lideri Fethullah Gülen hakkında mahkemece “tutuklamaya yönelik yakalama” kararı çıkarıldı.
2017	Ukraynalı hukukçu ve siyasetçi Irina Berezhna öldü. (Doğumu: 13 Agustos 1980) Berezhna, Kiev Ulusal Taras Shevchenko Üniversitesi hukuk fakültesinden mezun oldu. Temmuz 2007’de hukuk doktorasını tamamladı. Ukrayna Avukatlar Birliği, Noterler Odası üyesiydi. Ukrayna’da “3. Binyılın Kadını” ödülüne layık görüldü.
2017	Balistik füze denemelerini sürdüren Kuzey Kore’nin ihracat gelirlerini yeni yaptırımlarla üçte bir oranında azaltmayı hedefleyen BM Güvenlik Konseyi karar tasarısı oy birliğiyle kabul edildi.

2017	Baltimore, Maryland bölgesinden Amerikalı seri katil ve tecavüzcü Joseph Roy Metheny (2 Mart 1953 – 5 Ağustos 2017) cezaevinde iken öldü. Kendisini seri katil ilan etmesine ve 13 kişiyi öldürdüğünü iddia etmesine rağmen, iki cinayetten mahkum oldu. Ölüm cezası daha sonra müebbet hapis cezasına çevrildi. Yeterli kanıt bulunamadığı için diğer cinayetlerden hüküm giymedi.

2020	Somalili insan hakları aktivisti ve hekim Hawa Abdi öldü. (Doğumu: 1947)


2024	Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’un talimatıyla, Türkiye Adalet Akademisi tarafından aile hukuku alanında yaşanan sorunlara çözüm üretmek ve aile bireylerinin haklarını daha iyi korumak amacıyla ‘Aile Hukuku Değerlendirme Kurulu‘ oluşturuldu.
2025	Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu ilk toplantısını gerçekleştirdi. Komisyonun çalışma usul ve esasları oybirliği ile kabul edildi.
2025	30 yıla kadar hapis talebiyle yargılanan menajer Ayşe Barım hakkında tutukluluk incelemesi yapıldı. Mahkeme, Barım’ın tutukluluk halinin devamına karar verdi.
2025	Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, sahte diploma skandalıyla ilgili yürütülen 220 kişi hakkında adli işlem yapıldığını, 199 şüpheli hakkında kamu davası açıldığını, 37 kişi hakkında tutuklama kararı verildiğini ve 150 kişi hakkında da adli kontrol hükümlerinin uygulandığını açıkladı.

Başkomutanlık Kanunu

Yazar

Editör

-

Ağustos 5, 2025

0

Başkomutanlık Kanunu, 5 Ağustos 1921 tarihinde mecliste kabul edilmiş, Mustafa Kemal Atatürk, başkomutan ilan edilmiştir. Mustafa Kemal, kanunun kabulünün ardından mecliste önemli bir konuşma yapmıştır.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ REİSİ MUSTAFA KEMAL PAŞA HAZRETLERİNE BAŞKUMANDANLIK TEVCİHİNE DAİR KANUN

Kanun Numarası : 144
Kabul Tarihi : 5/8/1337
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : — Sayı : —
Yayımlandığı Düstur : Tertip : 3, Cilt : 2, Sayfa : 86

Madde 1

Millet ve memleketin mukadderatına bilfiil vaziülyet yegane kuvveti âliye olan ve âzasından her birinin Kanunu Esasi ve Teşkilatı Esasiye Kanuniyle hukuk ve masuniyeti teşriiyesi tabiatiyle mahfuz ve şahsiyeti maneviyesi Başkumandanlığı haiz bulunan Türkiye Büyük Millet Meclisi kuyudu atiye ile Başkumandanlık vazifei fiiliyesine kendi Reisi Mustafa Kemal Paşayı memur eylemiştir.

Madde 2

Başkumandan ordunun maddi ve manevi kuvvetini azami surette tezyit ve sevk ve idaresini
bir kat daha tarsin hususunda Türkiye Büyük Milet Meclisinin buna müteallik salahiyetini Meclis namına fiilen istimale mezundur.

Madde 3

Müşarüleyhe baladaki mevat ile mevdu sıfat ve salahiyet üç ay müddetle mukayyettir.

Meclis lüzum gördüğü takdirde bu müddetin inkızasından evvel dahi bu sıfat ve salahiyeti refedebilir.

Madde 4

İşbu kanun tarihi neşrinden itibaren mer’iyülicradır.

Madde 5

İşbu kanunun icrasına Türkiye Büyük Millet Meclisi memurdur.

KANUNUN MECLİSTE KABUL EDİLMESİNDEN SONRA MUSTAFA KEMAL’İN YAPMIŞ OLDUĞU KONUŞMA

(Umum Meclisin alkışları arasında kürsüye geldiler.)

Muhterem arkadaşlar; Meclis-i Âlinin şahsiyet-i mâneviyesinde mütecelli ve mündemiç olan Başkumandanlık vazifesini fiilen ifa etmek üzere bendenizi memur etmiş olduğunuzdan dolayı arzı teşekkür ederim.

(Allah muvaffakiyet versin sadaları ve şiddetli alkışlar)

Bu tevcih Heyet-i Celilenizin hakkımdaki itimat ve emniyetinin bariz bir delili olduğundan dolayı benim için pek kıymetli bir taltiftir ve bu mükâfatın hayatımın en kıymetli mükâfatı olacağını arz ederim. (Allah muvaffak etsin sadaları)

Binaenaleyh bu tevcihe kesb-i liyakat etmek için bütün mevcudiyetimi amaliniz dairesinde sarf etmekten bir dakika içtinap etmeyeceğimi ve bunda tereddüt etmeyeceğimi telâkki ve kabul buyurmanızı rica ederim. (Şiddetli alkışlar, Allah muvaffak etsin sadaları)

Efendiler zavallı milletimizi esir etmek isteyen düşmanları inayet-i Subhaniye ile behemehâl mağlup edeceğimize dair olan emniyet ve itimadım bir dakika olsun sarsılmamıştır. (Şiddetli alkışlar)

Bu dakikada bu itminan-ı tammımı Heyet-i Celilenize karşı, bütün millete karşı ve bütün âleme karşı ilan ederim. (Şiddetli alkışlar) Bu itminanımın fiiliyata munkalip olması için yegâne arz-ı ihtiyaç ve iftikar ettiği bir şey varsa o da Heyet-i Celilenizin beni sıyanet etmesi ve milletimizin bana daima muavenet etmesidir. Gerek Heyet-i Celilenizden ve gerek büyük ve şefkatli milletimden daima büyük bir şefkat ve sıyanete mazhar olacağıma dair olan emniyetim büyüktür. Binaenaleyh Heyet-i Celilenizden aldığım feyiz ile bu dakikadan itibaren Başkumandanlık vazife-i fiiliyesine başlıyorum.

(Şiddetli alkışlar) (Allah zafer versin sadaları) (Allah muvaffakiyetler ihsan buyursun, dua sesleri)

Joseph Roy Metheny

Yazar

Editör

-

Ağustos 5, 2025

0

Joseph Roy Metheny, 2 Mart 1953’te doğdu. ABD’nin Maryland eyaletinde bulunan Baltimore kentinin Maryland bölgesinden Amerikalı bir seri katil ve tecavüzcüdür. Eski bir asker, kamyon şoför ve uyuşturucu bağımlısıdır.

Kendisini seri katil ilan etmesine ve 13 kişiyi öldürdüğünü iddia etmesine rağmen, sadece kanıtlanabilen üç cinayet suçundan mahkum olmuştur. Ölüm cezası daha sonra müebbet hapis cezasına çevrilmiştir. Yeterli kanıt bulunamadığı için diğer cinayetlerden hüküm giymemiştir.

Aralık 1996’da saldırı suçundan tutuklandı. Tutuklandıktan sonra beklenmedik şekilde itiraflarda bulundu. İtiraflarında polise, seks işçilerine ve evsizlere vahşice tecavüz ettiğini, öldürdüğünü ve parçaladığını anlattı. 1997 yılında maktullerden Kemper’in davasında yargılandı ve adam kaçırma ve cinsel saldırıya teşebbüsten 50 yıl hapis cezasına çarptırıldı ancak cinayete teşebbüsten beraat etti.

Spicer’ı öldürmek suçundan 1998 yılında ölüm cezasına çarptırıldı. Cezanın verildiği duruşmada, cinayetleri, hoşlandığı için işlediğini ve sarhoş olduğunu iddia ederek itiraflarda bulundu.

İlk maktullerin baltayla öldürülen iki evsiz adam olduğu düşünülmektedir.

Kurbanlarını doğradıktan sonra yol kenarındaki bir barbekü standında müşterilere servis yaptığını söyledi ama bu iddia doğrulanamadı.

Avukatları, Baltimore yakınlarındaki Essex’te yaşayan ailesi tarafından onun çocukken ihmal edildiğini, babasının bir alkolik olduğunu ve altı yaşındayken bir trafik kazasında hayatını kaybettiğini, annesinin de ev dışında çift vardiya çalışırken altı çocuğunu ihmal ettiğini açıkladılar.

Joseph Roy Metheny, 5 Ağustos 2017 tarihinde cezaevinde iken öldü.

*Metheny, iki cinayetten mahkum olsa da daha fazla insan öldürdüğü düşünülüyor.*

Kolonilerin İlk Kongre Bildirgesi

Yazar

Editör

-

Ağustos 5, 2025

0

Kolonilerin İlk Kongre Bildirgesi-ABD — Kolonilerin İlk Kongre Bildirgesi

Kolonilerin İlk Kongre Bildirgesi 14 Ekim 1774 tarihinde Amerika’da ilan edilmiştir.

Bildirge, önemli tarihsel belgelerdendir.

Son savaşın sona ermesinden beri Britanya Parlamentosu Amerika’da yaşayan halkları yönetme hakkına sahip olduğunu iddia ederek bir çok konuda doğrudan yasalarla ve aşikar bir şekilde ve bazen de hileyle ve gelirlerin artırılmasını amaçlayarak kolonilerin ödemesi gereken çeşitli vergiler ihdas etmiş; anayasaya aykırı yetkilerle bir komisyon teşkil etmiş ve bahriye mahkemesinin sadece adı geçen vergileri toplamakla ilgili yetkilerini değil; bunun yanı sıra ülkedeki çeşitli organlar arasında ortaya çıkan davalarla ilgili yetkilerini de artırmıştır.

Çeşitli kanunlar marifetiyle … yargıçlar maaşları açısından hükümdara bağımlı bir hale getirildi.

Bir kanunun gücü ile Kral 8. Henry’nin saltanatı döneminde Parlamentoda alınan bir karar ile koloniciler İngiltere’ye götürüldüler ve vatan hainliği, vazifeyi suiistimal ve kolonilerde kalkışılan çeşitli ihanet suçlamaları ile yargılandılar…

…

Meclisler sıklıkla feshedildi; vatandaşların şikayetleri üzerinde değerlendirmeler yapılırken halkın hakları dikkate alınmadı ve meselelerin çözümü için krallığa vatandaşlar tarafından sunulan saygılı, alçak gönüllü, sadık ve makul dilekçeler sürekli olarak Majestelerinin bakanları tarafından hakir görüldü.

Çeşitli kolonilerin iyi insanları Parlamento ve yönetimin bu tip keyfi muameleleri ile ilgili tehlikelere işaret ettiler ve dinlerinin, kanunlarının ve özgürlüklerinin ortadan kalkmaması için gerekli olan kurumları oluşturmak için, Philadelphia kentindeki büyük kongrede toplanmak ve karar vermek üzere temsilcileri seçtiler ve tayin ettiler.

Bu şekilde atanan temsilciler, bu kolonilerin tam ve özgür temsilcileri olarak, özgürlüklerini ve kendi haklarını savunmak ve muhafaza etmek için ataları olan İngilizlerin daha önceleri yaptıkları gibi belirlenen amaçlara ulaşmada en iyi araçları hesaba katarak ilan etmektedirler ki;

Kuzey Amerika’daki İngiliz kolonilerinin sakinleri, değişmez doğal kanunlar, İngiliz Anayasasının ilkeleri ve çeşitli sözleşme ve anlaşmalarla, aşağıdaki haklara sahiptirler:

Yaşama, özgür olma ve mülkiyet haklarına sahiptirler ve kendi rızaları olmaksızın bu haklardan hiç biri her hangi bir egemen güce terk edilemez.
Bu kolonilere ilk olarak yerleşen atalarımız anavatandan göç ettikleri zaman İngiltere’de olduğu gibi özgür vatandaşların bütün hak, özgürlük ve imtiyazlarına sahiptiler.
Bu göç nedeniyle hiçbir şekilde bu haklarından her hangi birisini kaybetmemişlerdir ve bunlardan feragat da etmemişlerdir ve onlar ve onların soyundan gelenler şimdi de yerel koşulların ve diğer şartların onları kullanmalarına olanak tanıdığı ölçüde bu haklarının tümünden yararlanma hakkına sahiptirler.
Halkın kendi yasama meclislerine katılması hakkıdır. İngiliz kolonicileri temsil edilmediğinden ve yerel ve diğer koşullardan Britanya Parlamentosunda da yeterli bir düzeydetemsil edilemediklerinden, daha önce yapıldığı ve alışıldığı gibi sadece kendi egemenlerine tabi olacakları ve vergileme ve iç politika gibi tüm konularda temsil haklarının korunacağı bir düzenleme ile farklı eyalet yasama meclislerinde tam ve özgür bir yasama gücüne sahip olmaya hakları vardır. Ancak, şartların gerekli kılması halinde ve her iki ülkenin karşılıklı çıkarlarının gerektirmesi durumunda, rızaları olmaksızın Amerika’daki tebaadan toplanacak gelirleri artırmak için iç ve dış vergi salınması fikri hariç olmak koşuluyla anavatanın ve imparatorluğun ve üyelerinin ticari çıkar ve avantajlarını korumak amacıyla dış ticaretimizi düzenlemek için ve iyi niyetle kısıtlayıcı nitelikteki kanunların Britanya Parlamentosu tarafından yürürlüğe konulmasına rıza göstereceğiz.
Her bir koloni İngiltere genel hukukunu ve kanunlara uygun olmak koşuluyla kanun önünde aynı haklara sahip olan kişilerin yararlandığı çok değerli ve önemli imtiyazları uygulamaya yetkilidir.
Kolonileştirildikleri zamanda mevcut olan İngiliz kanunlarının sağladığı yararlardan faydalanmak haklarıdır ve bu kanunları, tecrübe ile, kendi yerel koşullarına uygun bir hale getirmeye de yetkilidirler.
Majestelerinin kolonileri, aynı şekilde, kraliyet sözleşmeleri ile tasdik edilen ve bağışlanan ya da eyalet kanunları ile sağlanan her türlü imtiyaz ve muafiyetten yararlanma hakları vardır.
Barışçıl bir şekilde toplantı yapmak, şikayetlerini dile getirmek ve krala dilekçe vermek haklarına sahiptirler ve bütün takibatlar, yasaklayıcı bildiriler ve benzeri kararlar yasadışıdır.
Barış zamanında ordunun barındırıldığı koloninin yasama meclisinin onayı olmaksızın kolonilerde daimi olarak silah altında ordu bulundurmak yasalara aykırıdır.
Yasama meclislerinin her bir branşının birbirlerinden bağımsız olmaları hem İngiliz anayasası açısından hem de iyi bir devlet için son derece gereklidir ve bu nedenle kolonilerde yasama gücünün kralın iradesiyle atanmış meclislerce kullanılması anayasaya aykırıdır, tehlikelidir ve Amerikan yasamasının özgürlüğünü tahrip edici niteliktedir.

Yukarıda adı geçen temsilcilerin hepsi, hem kendi namlarına hem de seçmenleri adına, kendi rızaları olmaksızın hiçbir gücün yasal olarak onlardan alamayacağı, değiştiremeyeceği ya da mahrum edemeyeceği hak ve özgürlükleri kendilerinin şüphe götürmez hak ve özgürlükleri olarak isteyebilirler, talep edebilirler ve ısrar edebilirler.

Tahkikatımız süresinde, karşılıklı sevgi, uyum ve çıkarın yeniden tesis edilebilmesini sağlayacak hakların ihlal edildiğini tespit ettik. Ancak, mevcut durumu bir kenara bırakarak Amerikayı köleleştiren sistemi ortaya koyan ve son savaştan beri benimsenen tedbir ve kanunların izini takip edelim.

Parlamento tarafından çıkarılan aşağıdaki kanunlar kolonicilerin haklarını ihlal etmektedir ve bu kanunların feshedilmesi Büyük Britanya ile Amerikan kolonileri arasındaki uyumun yeniden sağlanması için özellikle gereklidir.

Amerika’dan toplanan gelirlerin artırılması amacıyla çeşitli vergileri yürürlüğe koyan ….gibi çeşitli kanunlar bahriye mahkemesinin daha önceki yetki sınırlarını artırmakta, Amerikan vatandaşlarını jüri ile yargılanmaktan mahrum bırakmakta … ve Amerikan haklarını ortadan kaldırmaktadır.

Terörizmin Önlenmesine Dair Avrupa Sözleşmesi

Yazar

Editör

-

Ağustos 4, 2025

0

Terörizmin Önlenmesine Dair Avrupa Sözleşmesi (European Convention on the Suppression of Terrorism ) , 27 Ocak 1977 tarihinde Strasbourg’da imzalanmıştır. Sözleşme 4 Ağustos 1978 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Türkiye, Sözleşmeyi 27 Ocak 1977 tarihinde imzalamış ve 27 Ekim 1980 tarihinde onaylamış, 28 Ekim 1980 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanmıştır.

Terörizmin Önlenmesine Dair Avrupa Sözleşmesi, terör eylemlerinin cezalandırılması ve önlenmesi konusunda üye devletler arasında hukuki ve cezai iş birliğini teşvik etmektedir. Özellikle, terör eylemlerinin siyasi suç olarak değerlendirilemeyeceğini ve faillerin iadesi gibi konularda devletlerin sorumluluklarını belirlemektedir. Terörizme karşı daha etkin bir mücadele için ortak kurallar getirerek, teröristlerin sığınak bulmalarını zorlaştırmayı amaçlamaktadır.

Terörizmin Önlenmesine Dair Avrupa Sözleşmesi

Bu sözleşmeyi imzalayan Avrupa Konseyi üyesi Devletler, Avrupa Konseyi amacının, üyeleri arasında daha sıkı bir birliği gerçekleştirmek olduğunu nazırı dikkate alarak;

Artan Tedhişçilik suçlarının sebep olduğu büyüyen endişeyi müdrik olarak;

Bu kabil suç faillerinin, kovuşturma ve cezadan kurtulmamaları için etkin önlemlerin alınmasını temenni ederek;

Bu sonuca varabilmek için suçluların iadesinin özellikle etkili bir çare olduğuna inanarak,

Aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:

Loading...

Taking too long?

Reload document
| Open in new tab