Hukuk Ansiklopedisi

ÜLKE İÇİNDE YERİNDEN OLMA KONUSUNDA YOL GÖSTERİCİ İLKELER

GİRİŞ

KAPSAM VE AMAÇ

1- Bu yol gösterici ilkeler, tüm dünyada, ülke sınırları içinde yerinden olmuş kimselerin özgül gereksinimlerini karşılamaya yöneliktir. Bu ilkeler, kişilerin zorla yerlerinden olmaktan korunmasına, bu kişilerin yerlerinden olmaları ile geri dönüş, yeniden yerleştirme ve entegrasyon süreçlerinde sağlanacak koruma ve desteğe ilişkin hakları ve güvenceleri tanımlar.

2- Bu ilkelerin amaçları açısından, ülke içinde yerinden olmuş kişiler; zorla ya da zorunda kalarak evlerinden veya sürekli yaşamakta oldukları yerlerden, özellikle silahlı çatışmaların, yaygın şiddet hareketlerinin, insan hakları ihlallerinin veya doğal ya da insan kaynaklı felaketlerin sonucunda veya bunların etkilerinden kaçınmak için, uluslararası düzeyde kabul görmüş hiçbir devlet sınırını geçmeksizin kaçan ya da bu yerleri terk eden kişiler ya da kişi gruplarıdır.

3- Bu ilkeler, uluslararası insan hakları hukuku ve uluslararası insancıl hukuku yansıtmakta ve bu kurallarla uyumlu bulunmaktadırlar. Bu ilkeler:

a) Görevlerini yerine getirmesinde Genel Sekreterin ülke içinde yerinden olmuş kişiler hakkındaki özel temsilcisine;

b) Ülke içinde yerinden olma olgusu ile karşı karşıya kaldıklarında devletlere;

c) Ülke içinde yerinden olmuş kişiler ile ilişki içinde olan tüm diğer yetkililere, grup ve kişilere,

ve

d) Ülke içinde yerinden olma konusuyla ilgili tüm hükümetlerarası ve hükümet dışı kuruluşlara yol gösterir.

4- Bu yol gösterici ilkeler mümkün oldukça yaygın bir biçimde dağıtılmalı ve uygulanmalıdır.

BİRİNCİ BÖLÜM

GENEL İLKELER

1. İlke

1- Ülke içinde yerinden olmuş kişiler, bulundukları ülkede iç hukuk ve uluslararası hukukun diğer kişilere tanıdığı hak ve özgürlüklerden bu kişilerle eşit biçimde faydalandırılırlar. Bu kişiler ülke içinde yerlerinden oldukları gerekçesiyle hak ve özgürlüklerini kullanmalarında ayrımcılığa maruz bırakılamazlar.

2- Bu ilkeler, özellikle soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarına ilişkin uluslararası hukukça öngörülen bireysel cezai sorumluluk durumları saklı kalmak üzere uygulanır.

2. İlke

1. Bu ilkelere, hukuki statüleri ne olursa olsun bütün yetkililer, gruplar ve kişiler tarafından uyulur ve ilkeler aleyhe ayırım yapılmaksızın uygulanır. Bu ilkelere uygun davranılması ilgili herhangi bir yetkili, grup veya kişinin hukuki statüsünü etkilemez.

2. Bu ilkeler, uluslararası insan hakları ve insancıl hukuk belgelerinin hükümlerini veya iç hukukça kişilere tanınmış olan hakları kısıtlayacak, değiştirecek veya zayıflatacak biçimde yorumlanamazlar. Bu ilkeler, özellikle, başka ülkelerden sığınma talebinde bulunmaya ve bu ülkelerde sığınma hakkından yararlanmaya engel olmaz.

3. İlke

1. Ulusal yetkililer, kendi yetki alanları dahilinde yerlerinden olmuş kişilerin korunmasını sağlamak ve onlara insani yardımda bulunmak konusunda öncelikli olarak görev ve sorumluluk sahibidirler.

2. Ülke içinde yerinden olmuş kişiler bu yetkililerden korunma ve insani yardım talep etme ve edinme hakkına sahiptirler. Bu kişiler böyle bir talepte bulundukları için eziyete tabi tutulamaz ve cezalandırılamazlar.

4. İlke

1. Bu ilkeler, ırk, renk, cinsiyet, dil, din veya inanç, siyasi veya başka görüşler, milli, etnik veya toplumsal köken, hukuki veya sosyal statü, yaş, özürlülük, mülkiyet, doğum gibi bir neden veya benzeri başka bir ölçüt nedeniyle herhangi bir ayrımcılık yapılmaksızın uygulanır.

2. Çocuklar, özellikle yalnız başlarına olan küçükler, hamileler, küçük çocuklu anneler, aile reisi kadınlar, özürlüler ve yaşlılar gibi ülke içinde yerinden olmuş belirli kişiler, durumlarının gerektirdiği koruma ve yardımdan faydalanma ve özel gereksinimlerini dikkate alan bir muameleye tabi olma hakkına sahiptirler.

İKİNCİ BÖLÜM

ÜLKE İÇİNDE YERİNDEN OLMAKTAN KORUNMAYA İLİŞKİN İLKELER

5. İlke

Tüm yetkililer ve uluslararası aktörler, kişilerin yerlerinden olmasına neden olabilecek durumları önlemek ve bu durumların önüne geçmek amacıyla, insan hakları ve insancıl hukuk dahil olmak üzere uluslararası hukuk kapsamındaki bütün yükümlülüklerine, her koşul altında saygı gösterecek ve bu yükümlülüklere saygı gösterilmesini sağlayacaktır.

6. İlke

1- Her insan, keyfi olarak evinden veya düzenli olarak yaşamakta olduğu yerden çıkarılmaya karşı korunma hakkına sahiptir.

2- Keyfi yerinden etme yasağı

a) Apartheid, etnik temizlik siyasetlerine veya yerinden olmadan etkilenen nüfusun etnik, dinsel veya ırksal temellerini değiştirmeyi amaçlayan veya bunlara neden olan benzer eylemlere dayanan,

b) Sivillerin güvenliğinin tehdit altında olmadığı veya zorunlu askeri koşulların gerektirmediği silahlı çatışma durumlarındaki,

c) Kamu yararının zorunlu ve baskın olması gerekçeleriyle meşrulaştırılamayan büyük ölçekli bayındırlık projelerindeki,

d) Etkilenenlerin güvenliği ve sağlığının bölgenin boşaltılmasını gerektirmediği felaket hallerindeki, ve

e) Toplu bir cezalandırma aracı olarak kullanılması halindeki, yerinden etme durumlarını kapsar.

3- Yerinden olma, koşulların gerektirdiğinden daha uzun süremez.

7. İlke

1- Kişilerin yerinden edilmelerini gerektirecek herhangi bir karardan önce, ilgili makamlar, yerinden olmanın tümüyle önlenebilmesi için mümkün olan bütün uygun seçeneklerin incelenmesini sağlar. Hiçbir seçeneğin bulunmadığı durumlarda, yerinden etmenin ve bunun olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi için gereken bütün önlemler alınır.

2- Bu tür bir yerinden etmeyi gerçekleştiren makamlar, mümkün olan en iyi şekilde, yerinden olan kişilere kalacak uygun bir yer temin edilmesini, bu tür yerinden etmelerin yeterli düzeyde güvenlik, gıda, sağlık ve temizlik koşulları sağlanarak ve aynı ailenin fertlerini birbirinden ayırmaksızın uygulanmasını sağlarlar.

3- Yerinden etmenin silahlı çatışma ve felaket hallerinin acil safhaları dışındaki durumlarda gerçekleşmesi halinde aşağıdaki güvencelere uygun şekilde davranılır:

a) Hukuken bu tip önlemleri almaya yetkili kılınmış bir devlet makamı tarafından bu önleme özgü bir karar alınır,

b) Yerinden olanlara, yerinden ettirilme gerekçeleri ve usulleri, ve uygun durumlarda verilecek tazminat ve yeniden yerleştirilmelerine ilişkin tüm bilgilerin verilmesini güvence altına alacak gerekli önlemler alınır;

c) Yerinden olanlar durum hakkında bilgilendirildikten sonra özgürce verilmiş onayları aranır;

d) İlgili makamlar, yeniden yerleştirmenin planlanması ve idaresinde, bu durumdan etkilenen kişilerin, özellikle kadınlar başta olmak üzere, katılımına çaba gösterir,

e) Gerektiğinde, cebri icra vasıtaları yetkili yasal makamlar tarafından kullanılır, ve

f) İlgili kararların yetkili yargı makamları tarafından incelenmesi dahil olmak üzere, etkili hukuk yollarına başvurma hakkına saygı gösterilir.

8. İlke

Yerinden etme, bu durumdan etkilenenlerin yaşam, onur, özgürlük ve güvenlik haklarını ihlal edecek biçimde uygulanamaz.

9. İlke

Devletler, yerli halklar, azınlıklar, köylüler, göçerler gibi topraklarına özel bağımlılıkları ve bağlılıkları olan grupların yerlerinden edilmekten korunmaları konusunda özel bir sorumluluk altındadırlar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

YERİNDEN OLMA SIRASINDA KORUMAYA İLİŞKİN İLKELER

10. İlke

1- Her insan doğumundan itibaren yasalarca korunan yaşama hakkına sahiptir. Hiç kimse keyfi olarak yaşama hakkından yoksun bırakılamaz. Ülke içinde yerinden olan kimseler, özellikle

a) Soykırım;

b) Adam Öldürme;

c) Yargısız ve keyfi infaz;

d) Kaçırma ve kayıt dışı gözaltılar da dahil, ölüm tehdidi içeren veya ölümle sonuçlanan zorla kaybetme durumlarına karşı korunurlar.

Yukarıda sözü edilen eylemleri yapmaya yönelik her türlü tehdit ve tahrik yasaktır.

2- Çatışmalara katılmamış veya artık katılmayan ülke içinde yerinden olan kimselere karşı saldırılar ve diğer şiddet eylemleri her koşul altında yasaktır. Ülke içinde yerinden olan kişiler özellikle:

a) sivillere yapılan saldırılara izin verilen alanların yaratılması da dahil, doğrudan veya ayrım gözetilmeksizin yapılan saldırı ve şiddet eylemlerine,

b) bir çatışma yöntemi olarak açlıktan ölüme terk edilmeye,

c) askeri hedefleri saldırılardan korumak amacıyla, veya askeri operasyonları korumak, kolaylaştırmak veya engellemek amacıyla kullanılmaya,

d) kendi kamplarına veya yerleşim yerlerine yapılan saldırılara, ve

e) anti-personel mayın kullanılmasına karşı korunurlar.

11. İlke

1- Her insan onur ve maddi, manevi ve ahlaki bütünlük hakkına sahiptir.

2 – Ülke içinde yerinden olmuş kimseler, özgürlükleri kısıtlanmış olsun veya olmasın, özellikle:

a) ırza geçme, uzuv kesme, işkence, zalimane, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele veya cezalandırmaya ve belli bir cinse yönelik şiddet, zorunlu fahişelik ve her türlü gayri ahlaki saldırı gibi diğer haysiyete karşı yapılan saldırılara,

b) kölelik veya evlilik için satılma, cinsel sömürü veya çocuk emeği gibi köleliliğin herhangi bir çağdaş biçimine, ve

c) ülke içinde yerinden olmuş insanlara korku yaymayı hedefleyen şiddet eylemlerine karşı korunurlar.

Yukarıda sözü edilen eylemleri yapmaya yönelik her türlü tehdit ve tahrik yasaktır.

12. İlke

1- Her insanın kişi özgürlüğüne ve güvenliğine hakkı vardır. Hiç kimse keyfi olarak yakalanamaz veya tutuklanamaz.

2- Bu hakları ülke içinde yerinden olmuş kişiler açısından hayata geçirebilmek amacıyla, bu kişiler kamplarda tutulamaz veya kapatılamazlar. Eğer çok özel koşullarda bu şekilde tutulmaları ve kapatılmaları mutlak bir şekilde gerekliyse, bu durum koşulların gerektirdiğinden daha uzun sürmemelidir.

3- Ülke içinde yerinden olmuş kişiler, yerinden olmaları sonucunda gerçekleşecek ayrımcı yakalama ve tutuklamalara karşı korunurlar.

4- Ülke içinde yerinden olmuş kişiler hiç bir şart altında rehin alınamazlar.

13. İlke

1- Ülke içinde yerinden olmuş çocuklar hiçbir şart altında silah altına alınamaz, çatışmalara katılmaları istenemez ve bu çatışmalara katılmalarına izin verilemez.

2- Ülke içinde yerinden olmuş kişiler, yerinden olmaları sonucunda ordu ya da herhangi bir silahlı gruba alınmaları konusunda ayrımcı muamelelere maruz bırakılmaya karşı korunurlar.

Özellikle, silah altına almaya zorlayıcı ya da bu talebe uymamayı cezalandırıcı her türlü zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı uygulama her şart altında yasaktır.

14. İlke

1- Ülke içinde yerinden olmuş her kişi dolaşım ve yaşayacağı yeri seçme özgürlüğüne sahiptir.

2- Ülke içinde yerinden olmuş kişiler, özellikle kampların ve diğer yerleşim yerlerinin içinde ve dışında özgürce hareket etme hakkına sahiptir.

15. İlke

Ülke içinde yerinden olmuş kişilerin

a) ülkenin başka bir yerinde emniyetli bir ortam aramaya,

b) ülkelerini terk etmeye,

c) başka bir ülkeden sığınma istemeye,

d) yaşamlarının, güvenliklerinin, özgürlüklerinin ve/veya sağlıklarının riske girebileceği herhangi bir yere zorla geri döndürülmeye veya yeniden yerleştirilmeye karşı korunmaya hakları vardır.

16. İlke

1- Ülke içinde yerinden olmuş bütün kişilerin, kayıp akrabalarının nerede ve ne durumda olduğunu öğrenme hakları vardır.

2- İlgili makamlar, kayıp oldukları bildirilen ülke içinde yerinden olmuş kişilerin nerede ve ne durumda olduğunu belirlemek konusunda çaba gösterir ve bu konuyla ilgilenen uluslararası örgütlerle işbirliği içinde çalışır. Bu makamlar, kayıp kişilerin yakınlarını soruşturmanın gelişimi hakkında bilgilendirir ve alınan her türlü sonucu bu kişilere bildirir.

3- İlgili makamlar, ölenlerin cesetlerini toplamak ve tanımlamak, yağmalanmasını ve parçalanmasını engellemek, cesetlerin yakınlarına iletilmesi veya saygın bir biçimde defnedilmesini kolaylaştırmak için gereken çabayı gösterir.

4- Ülke içinde yerinden olmuş kişilerin mezarlıkları her şart altında korunmalı ve bunlara saygı duyulmalıdır. Ülke içinde yerinden olmuş kişiler ölen yakınlarının mezarlarını ziyaret etme hakkına sahip olmalıdır.

17. İlke

1- Her insanın, aile yaşamına saygı gösterilmesi hakkı vardır.

2- Bu hakkı ülke içine yerinden olmuş kişiler açısından gerçekleştirmek amacıyla, bu kişiler arasından bir arada kalmak isteyen aile bireylerine bu olanak sağlanır.

3- Yerinden olma sonucu ayrılan aileler mümkün olan en kısa zamanda birleştirilir. Özellikle çocuklar söz konusu olduğunda, bu tip ailelerin birleşmelerini hızlandırmak için gereken bütün adımlar atılır. Sorumlu makamlar aile fertleri tarafından yapılan araştırmaları kolaylaştırır, ve ailelerin birleştirilmesi konusunda çaba gösteren insani yardım kuruluşları ile işbirliği içinde hareket eder ve onları teşvik eder.

4- Ülke içinde yerinden olmuş aile fertlerinden kamplarda tutularak veya buralarda kapatılarak özgürlükleri kısıtlanmış olanların bir arada kalma hakları vardır.

18. İlke

1- Ülke içinde yerinden olmuş bütün kişiler yeterli yaşam düzeyi hakkına sahiptir.

2- Yetkili makamlar, koşullar ne olursa olsun, ayrım gözetmeksizin ülke içinde yerinden olmuş kişilere en azından

a) temel gıda ve içilebilir su;

b) temel barınak ve konut;

c) uygun kıyafet ve;

d) temel tıbbi yardım ve sıhhi temizlik temin eder ve bu imkanlara güvenli bir biçimde ulaşmalarını sağlar.

3- Bu temel ihtiyaçların planlanması ve dağıtılmasına kadınların tam katılımının sağlanması için özel çaba gösterilir.

19. İlke

1- Ülke içinde yerinden olmuş tüm yaralılar ve hastalarla, özürlülere mümkün olan en kapsamlı şekilde ve en az gecikmeyle, tıbbi gerekçeler dışında hiçbir ayırım gözetmeksizin, ihtiyaç duydukları tıbbi bakım ve ilgi sağlanır. Ülke içinde yerinden olmuş kişiler, gerektiğinde psikolojik yardım ve sosyal hizmetlere ulaşma hakkına sahiptirler.

2- Kadınların, üreme sağlığı gibi, kadın sağlığı bakım ve hizmetleri ve cinsel ve diğer biçimlerde kötü muamele mağdurlarına uygun danışmanlık hizmetlerine ulaşmaları da dahil, sağlık gereksinimlerine özel bir itina gösterilmelidir.

3- Ülke içinde yerinden olmuş kişiler arasında, AIDS de dahil olmak üzere salgın ve bulaşıcı hastalıkların engellenmesine de özel itina gösterilmelidir.

20. İlke

1- Herkes her yerde, kanun önünde kişi olarak tanınma hakkına sahiptir

2- Bu hakkı ülke içinde yerinden olmuş kişiler açısından etkin hale getirmek için ilgili makamlar, bu kişilerin yasal haklarını kullanmaları ve bu haklardan yararlanmaları için pasaport, kimlik, doğum ve evlilik belgeleri gibi gerekli tüm belgeleri sağlarlar. Bu makamlar, özellikle yerinden olması sırasında kaybolan belgelerin yenilenmesi veya yeni belgeler verilmesini, kişinin bu ve diğer gerekli belgeleri alması için yaşadığı yere geri dönmesi gerekliliği gibi makul olmayan talepleri şart koşmadan yerine getirir.

3- Kadın ve erkekler bu tür gerekli belgelerin sağlanması ve belgelerin kendi adlarına hazırlanması konusunda eşit haklara sahiptirler.

21. İlke

1- Hiç kimse mal ve mülkünden keyfi olarak yoksun bırakılamaz.

2- Ülke içinde yerinden olmuş kişilere ait mal ve mülkler her şart altında ve özellikle aşağıdaki eylemlere karşı korunur:

a) Yağma;

b) Doğrudan veya ayrım gözetilmeksizin yapılan saldırı veya diğer şiddet eylemleri,

c) Askeri operasyonlar sırasında kalkan veya hedef olarak kullanılma;

d) Misilleme eylemlerinin hedefi olma; ve

e) Toplu cezalandırma amacı ile imha edilme veya alıkonma. 3- Ülke içinde yerinden olmuş kişilerin geride kalan mal ve mülkleri yok edilmeye, keyfi ve yasadışı kamulaştırma, işgal veya kullanıma karşı korunma altına alınmalıdır.

22. İlke

1- Ülke içinde yerinden olmuş kişiler, kamplarda yaşıyor olsunlar veya olmasınlar, yerlerinden olmaları nedeni ile aşağıdaki belirtilen haklarını kullanırken ayrımcılığa tabi tutulamazlar:

a) Düşünce, vicdan, din ve inanç, görüş ve ifade özgürlüğü hakkı;

b) Özgürce iş arama ve ekonomik faaliyetlere katılma hakkı;

c) Özgür biçimde örgütlenme ve topluca yapılan faaliyetlere eşit biçimde katılma hakkı;

d) Oy verme, siyasi ve kamusal faaliyetlere katılma hakkı ile bu hakkın kullanımı için gerekli yollara ulaşma hakkı; ve

e) Anladıkları bir dilde iletişim kurma hakkı.

23. İlke

1- Her insanın eğitim hakkı vardır.

2- Bu hakkı ülke içinde yerinden olmuş insanlar açısından etkin hale getirebilmek için ilgili makamlar, başta yerlerinden olmuş çocuklar olmak üzere, bu kişilerin ücretsiz ve zorunlu ilk öğretim almalarını sağlarlar. Eğitim, bu kimselerin kültürel kimliklerine, dil ve dinlerine saygılı bir biçimde yürütülmelidir.

3- Kadınların ve kız çocuklarının eğitim programlarına tam ve eşit katılımlarının sağlanması için özel gayret gösterilmelidir.

4- Ülke içinde yerinden olmuş kimselere, özellikle gençlere ve kadınlara, kamplarda yaşıyor olsun ya da olmasınlar, imkanlar el verdiği anda eğitim ve öğretim imkanları sağlanmalıdır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

İNSANİ YARDIMLARA İLİŞKİN İLKELER

24. İlke

1- Tüm insani yardımlar insanlık ve tarafsızlık ilkelerine uygun olarak ve ayrımcılık yapılmaksızın yerine getirilir.

2- Ülke içinde yerinden olmuş kimselere yapılacak olan insani yardımlar özellikle askeri veya siyasi gerekçeler nedeniyle saptırılamaz.

25. İlke

1- Ülke içinde yerinden olmuş kimselere insani yardım sağlama ödev ve sorumluluğu öncelikle ulusal makamlara aittir.

2- Uluslararası insani yardım kuruluşları ve benzeri kuruluşların ülke içinde yerinden olmuş kimseleri desteklemek amacı ile hizmet sunma hakları vardır. Bu doğrultuda yapılan bir teklif, dostane olmayan bir davranış veya bir devletin iç işlerine müdahale olarak görülemez, bir iyi niyet girişimi olarak değerlendirilir. Bu yönde verilecek onay, özellikle ilgili makamların gereken insani yardımı sağlayabilecek durumda olmadıklarında veya sağlamayı istemediklerinde keyfi olarak geri çekilemez.

3- Bütün ilgili makamlar insani yardıma serbest geçiş izni vermeli, bu yardımı sağlayanların ülke içinde yerinden olmuş kimselere hızla ve engellenmeksizin ulaşmalarını sağlamalıdır.

26. İlke

İnsani yardım faaliyetinde çalışan kişiler, ulaşım araçları ve malzemelerine saygı gösterilir ve korunur. Bu kimseler saldırı ve diğer şiddet eylemlerine maruz bırakılamaz.

27. İlke

1- Yardım hizmetini sağlayan uluslararası insani yardım örgütleri ve diğer ilgili aktörler, yardımı ulaştırırken ülke içinde yerinden olmuş kimselerin gereksinimlerinin ve insan haklarının korunması için gereken dikkati göstermelidir. Bu örgüt ve aktörler bu doğrultuda hareket ederken ilgili uluslararası standart ve davranış kurallarına uygun davranmalıdırlar.

2- Bir önceki fıkra, devletler tarafından hizmetleri önerilen veya talep edilen uluslararası kuruluşların bu amaca yönelik koruma yükümlülükleri saklı kalacak biçimde uygulanır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

GERİ DÖNÜŞ, YENİDEN YERLEŞTİRME ve YENİDEN ENTEGRASYON KONULARINA İLİŞKİN İLKELER

28. İlke

1- Yetkili makamlar, ülke içinde yerinden olmuş kimselerin kendi istekleri ile güvenlik ve saygınlık içerisinde evlerine veya sürekli yaşadıkları yerlere geri dönmeleri veya kendi istekleri ile ülkenin bir başka yerine yerleşmeleri koşullarını oluşturma ve bunun gerektirdiği yolları sağlamak konusunda öncelikli görev ve sorumluluk sahibidir. Bu makamlar ülke içinde yerinden olmuş kişilerden geri dönmüş ve yeniden yerleştirilmiş kişilerin yeniden entegrasyonunu kolaylaştırma konusunda çaba gösterir.

2- Ülke içinde yerinden olmuş kimselerin, geri dönüş, yeniden yerleşme ve yeniden entegrasyonlarının planlanması ve idare edilmesi konularına bütünüyle katılmalarının sağlanması için özel gayret gösterilmelidir.

29. İlke

1- Ülke içinde yerinden olmuş kimseler arasında evlerine veya sürekli yaşadıkları yerlere dönenler veya ülkenin başka bir yerine yerleşenlere karşı yerlerinden olmuş olmalarından dolayı ayrımcılık yapılamaz. Bu kişilerin kamu faaliyetlerine her düzeyde tam ve eşit olarak katılma ve kamu hizmetlerinden eşit olarak faydalanma hakları vardır.

2- Yetkili makamların, geri dönen veya yeniden yerleştirilen ülke içinde yerinden olmuş kimselerin geride bırakmış oldukları veya yerlerinden olmaları sırasında ellerinden alınmış olan mal ve mülkleri geri alma konusunda mümkün olduğunca yardımcı olmak konusunda görev ve sorumlulukları vardır. Bu mal ve mülkün yeniden elde edilmesinin mümkün olmadığı durumlarda, yetkili makamlar, bu kimselere uygun tazminat veya benzeri başka adil giderim araçları sağlamalı veya bu yönde yardımcı olmalıdır.

30. İlke

Bütün ilgili makamlar, uluslararası insani yardım kuruluşlarının ve diğer ilgili aktörlerin kendi amaçları doğrultusunda derhal ve engellenmeksizin ülke içinde yerinden olmuş kimselerin geri dönüş, yeniden yerleştirme veya yeniden entegrasyonlarına yardım etmelerine izin vermeli ve kolaylıklar sağlamalıdır.

1854	İngiliz sömürgesi olan Avustralya’da Eureka Stockade Savaşı gerçekleşti. Victoria Ballarat’ta 20’den fazla altın madencisi, maden ruhsatları ile ilgili çıkan bir isyanda, eyalet askerleri tarafından öldürüldü.
1884	Hintli avukat, bağımsız aktivist ve ilk cumhurbaşkanı Rajendra Prasad doğdu. (Ölümü: 28 Şubat 1963) Kalküta Üniversitesi‘nde hukuk eğitimi gördü. 1907’de aynı üniversitede Ekonomi alanında yüksek lisans yaptı. Çeşitli eğitim kurumlarında öğretmen olarak görev yaptı. Langat Singh Kolejinde görev aldı. Daha sonra hukuk eğitimi almak için kolejden ayrıldı ve Kalküta’daki Ripon Koleji’ne girdi. (Bugünkü adıyla Surendranath Hukuk Fakültesi) 1909’da Kalküta’da hukuk öğrenimini sürdürürken aynı zamanda Kalküta Şehir Koleji’nde iktisat dersleri verdi. 1911 yılında Hindistan Ulusal Kongresi’ne katıldı. Bihar ve Odisha bölgesinin lideri oldu ve Mahatma Gandhi’yi destekledi. 1915’te Kalküta Üniversitesi Hukuk Bölümü’nde yüksek lisansını ve daha sonra da Allahabad Üniversitesi’nde hukuk alanındaki doktorasını tamamladı. Bhagalpur’da avukatlık yaptı. 1916’da Bihar ve Odisha Yüksek Mahkemesine katıldı. 1917’de Patna Üniversitesi Senatosu ve Sendikasının ilk üyelerinden biri oldu. Mahatma Gandhi’nin ve bağımsızlık hareketinin destekçisi oldu, onunla birlikte hareket ettiği ve isyana katıldığı için İngilizler tarafından birkaç kez hapse atıldı. 1947’de bağımsızlığın ardından Hindistan Anayasasının hazırlanmasında öncü oldu. Geçici parlamentoda görev alarak Hindistan Kurucu Meclisi Başkanı seçildi. Yapılan seçimlerde Hindistan’ın ilk cumhurbaşkanı oldu ve 1950’den 1962’ye kadar bu görevi sürdürdü. 28 Şubat 1963’te yaşamını yitirdi. Hindistan’ın ilk başkanı olan Avukat Rajendra Prasad’ın doğum tarihi olan 3 Aralık, Hindistan’da avukatlar günü olarak kutlanmaktadır.
1899	Hukukçu ve Japonya başbakanı Hayato Ikeda doğdu. (Ölümü: 13 Ağustos 1965) Kyoto İmparatorluk Üniversitesi Hukuk Okulu’nu bitirdi. Maliye Bakanlığında çalışmaya başladı. Bir süre maliye bakanı yardımcılığı yaptıktan sonra, 1949’da Temsilciler Meclisi’ne seçildi. Aynı yıl, Shigeru Yoshida hükûmetinde maliye bakanlığına getirildi. Bu görevi sırasında Eisaku Satō ile birlikte Yoshida’nın önderlik ettiği muhafazakâr politikaların başlıca uygulayıcılarından biri oldu. 1950’lerde Kore Savaşı’yla ilgili olarak açılan askeri ihalelerin de yardımıyla bütçe açığının kapanmasını sağladı. ABD ile yapılan barış görüşmelerinde önemli rol oynadı. 1952’de dış ticaret ve sanayi bakanı oldu. 1960’ta Nobusuke Kishi’nin istifası üzerine parti başkanlığına ve başbakanlığa getirildi. 1963’te nükleer denemelerin sınırlandırılmasını öngören antlaşmayı imzaladı ve sürdürdüğü görüşmelerle sonraki yıllarda imzalanan Japonya-Kore Antlaşması için zemin hazırladı. Ekim 1964’te sağlığının bozulması üzerine başbakanlıktan ayrıldı. Hayato Ikeda
1912	Bulgaristan, Yunanistan, Karadağ ve Sırbistan (Balkan Birliği), Osmanlı Devleti ile Birinci Balkan Savaşı’nı geçici olarak durduran bir ateşkes imzaladı. Londra Konferansı sonunda savaş tamamen sona erdi ve Osmanlı Devleti önemli miktarda toprak kaybetti.
1918	I. Dünya Savaşı’ndan sonra Londra ‘da yapılan Müttefik Kongresi sona erdi. Kongrede Almanya’nın savaş tazminatı ödemesine karar verildi.
1920	Türkiye – Ermenistan Barış Antlaşması (Gümrü Antlaşması), 2 -3 Aralık 1920 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Ermenistan Cumhuriyeti arasında Ermenistan’a bağlı Gümrü’de (Alexandropol) imzalandı. Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni ve Misak-ı Milli‘yi ilk tanıyan devlet Ermenistan oldu. Gümrü Antlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti’nin bir yabancı devlet ile yaptığı ilk uluslararası antlaşma olmasına karşın bu antlaşma onaylanmadığı için yürürlüğe giremedi. Ermenistan kısa bir süre sonra Rusya tarafından işgal edildi. 16 Mart 1921 tarihinde Moskova’da imzalanan yeni Antlaşma, Gümrü Antlaşmasının yerini aldı.
1923	Teşkilatı Esasiye Encümeni yeni anayasayı hazırlamak için görüşmelere başladı.
1929	Bulgaristan-Türkiye Tarafsızlık Antlaşması, sözleşmenin 29. maddesi uyarınca, onay belgelerinin Sofya’da verildiği 3 Aralık 1929 günü, 5 yıllık bir dönem için yürürlüğe girdi.
1933	Türkiye ile Yunanistan arasında, Türk-Rum Ahali Değişimi Karma Komisyonunun Kaldırılmasına İlişkin Sözleşme imzalandı.
1934	Dini kisvelerle ilgili yasaklar öngören, ‘Bazı Kisvelerin Giyilemeyeceğine Dair Kanun‘ kabul edildi. Hangi din ve mezhebe mensup olurlarsa olsunlar ruhanilerin mabet ve ayinler haricinde ruhani kisve taşımaları yasaklandı.
1934	Hukukçu ve felsefe profesörü Abimael Guzmán(Manuel Rubén Abimael Guzmán Reynoso) doğdu (Ölümü: 11 Eylül 2021) San Agustín Ulusal Üniversitesi‘nde felsefe ve hukuk eğitimi gördü. Öğrencilik döneminde marksizm ile tanıştı, 1962 yılında San Cristóbal Huamanga Üniversitesi felsefe bölümünde öğretim üyesi olarak görev yaptı. Peru’daki, Aydınlık Yol devrimci hareketinin lideri oldu. 1970’li yıllarda hükûmet karşıtı gösterilerde iki kez tutuklandı, daha sonra üniversitedeki görevinden istifa ederek yer altı örgütlerine katıldı. 17 Mayıs 1980 tarihinden itibaren hükûmete karşı silahlı mücadele başlattı. Peru hükûmeti tarafından terörizm ve vatana ihanet suçlarından arandı ve 12 Eylül 1992 günü yakalandı. Hâkimlere karşı gerillalar tarafından saldırı yapılmasından çekinen hükûmet başları kapalı askeri hâkimlerce yargılanmasını uygun gördü. Üç gün süren duruşmalarda, başları kapalı askeri yargıçlarca yargılandı ve ömür boyu hapis cezasına çarptırılarak Lima’daki Callao askeri deniz üssü hapishanesine gönderildi. Peru hükûmeti tarafından bir kafesin içerisinde mahkûm kıyafetleriyle kamuoyuna teşhir edildi. Yakalanmasının ardından hükümet tarafından çıkarılan af kanunu sonucunda 23.000 civarındaki gerilladan altı bini silah bırakarak teslim oldu. Peru Anayasa Mahkemesinin antiterör yasasını iptal etmesi ile Guzmán, 2004 yılında basına kapalı olarak yeniden yargılandı ve 13 Ekim 2006 tarihinde yeniden ömür boyu hapis cezası verildi. Anıları ve değerlendirmelerini, De puño y letra isimli kitapta topladı. 11 Eylül 2021 tarihinde uzun yıllardır tek başına kaldığı hücresinin bulunduğu Callao Deniz Üssü’nde, 86 yaşında öldü. Cesedi 24 Eylül 2021 günü yakıldı ve külleri bilinmezliğe savruldu. Kendisi gibi hukukçu olan Fidel Castro‘dan sonra devrime en çok yaklaşan kişi olarak anıldı. Abimael Guzmán, 1985 yılında, Aydınlık Yol Hareketi afişinde
1937	Belçikalı hukukçu ve politikacı Prosper Poullet yaşamını yitirdi. (Doğumu: 5 Mart 1868) Leuven Katolik Üniversitesinde hukuk okudu ve aynı üniversitede profesör oldu. Katolik öğrenci kardeşliği olan K.A.V’ın üyesiydi. Katolik Partisi ve Belçika Temsilciler Meclisi üyeliği yaptı. 29 Haziran 1917 -10 Aralık 1919 arasında meclisin başkanlığını yürüttü. 1919-1920 yılları arasında Demiryolları, 1924-1934 yılları arası İçişleri Bakanı, 1925’te Ekonomi Bakanı, 1925-1926’da Adalet Bakanı ve 1926’da Savaş Bakanı olarak görev yaptı. 1925-1926 yıllarında Belçika’nın 26. Başbakanı oldu. Görevinden ayrıldıktan sonra fahri Devlet Bakanı seçildi. Prosper Poullet
1971	Prof. Dr. Mümtaz Soysal 1968’den beri okuttuğu Anayasa’ya Giriş ders kitabında komünizm propagandası yapmakla suçlandı, 6 yıl 8 ay ağır hapis ve 2 ay 20 gün Kuşadası’nda emniyet gözetimi altında bulundurulmaya ve kamu haklarından ebediyen mahrumiyete mahkûm edildi. Prof. Dr. Mümtaz Soysal
1973	BM Genel Kurulu, insanlığa karşı suç işleyenlerin bulunmalarına, gözaltına alınmalarına, iadelerine ve cezalandırılmalarına dair prensipleri 3 Aralık 1973 tarihinde ve 3704 sayılı kararı ile kabul etti.
1979	Fedai Dergisi sahibi, yazar Kemal Fedai Coşkuner İzmir’de öldürüldü.
1979	İran İslam Cumhuriyeti Anayasası, 3 Aralık 1979 tarihinde yapılan referandumla kabul edilerek yürürlüğe girdi. İran İslam Cumhuriyeti Anayasası
1989	Malta’da bir araya gelen ABD Başkanı George H. W. Bush ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri Mikhail Gorbaçov, Soğuk Savaşın bittiğini dünyayay resmen ilan etti. SSCB Başkanı Mihail Gorbaçov ve ABD Başkanı George H.W. Bush bir arada
1992	Dünya Engelliler Günü, Birleşmiş Milletler tarafından 1992 yılından itibaren uluslararası bir farkındalık günü olarak 3 Aralık’ta kutlanmaya başlandı.
1993	Mary Robinson, İrlanda’nın ilk kadın Cumhurbaşkanı olarak seçildi. Harvard Hukuk Fakültesinde öğrenim görmüş ve 25 yaşında Tirinity College’in en genç hukuk profesörü olmuştu. Mary Robinson ve Başkan Obama bir arada
1996	Hukukçu ve siyasetçi Babrak Karmal yaşamını yitirdi. (Doğumu:6 Ocak 1929) Kabil Üniversitesi’nde hukuk okudu. 1951’de üniversitenin öğrenci birliğinde eylemci oldu. Marksist siyasal faaliyetlere karıştı, bu faaliyetleri nedeniyle beş yıl boyunca hapsedildi. 1965’te yapılan kongrede yirmi sekiz kurucu üye arasındaydı ve Kabil’de Afganistan Demokratik Halk Partisi’ni kurdu. Partinin genel sekreterliğine getirildi. 1965’ten 1973’e kadar bu partide hizmet etti. 1978’de başbakan vekili oldu ama rakip Halk hizibinin yükselişinden sonra Prag’a büyükelçi olarak atandı. 1979-1986 yılları arasında Afganistan devlet başkanlığı görevini yürüttü.
1997	Ottawa Sözleşmesi (Anti-Personel Mayınların Kullanımının, Depolanmasının, Üretiminin ve Devredilmesinin Yasaklanması ve Bunların İmhası ile İlgili Sözleşme) Norveç’in Oslo kentinde hazırlanarak 3 Aralık 1997 tarihinden itibaren Ottava’da imzaya açıldı.
2003	“Biyoloji ve Tıbbın Uygulanması Bakımından İnsan Hakları ve İnsan Haysiyetinin Korunması Sözleşmesi: İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi” Türkiye tarafından 3 Aralık 2003 tarihli ve 5013 sayılı kanun ile onaylandı. Oviedo Sözleşmesi olarak da bilinen ve Avrupa Konseyi sözleşmeleri arasında yer alan belge, Kasım 1996’da kabul edilmiş ve 4 Nisan 1997 tarihinde imzaya açılmıştı.
2004	Tıp Etiği, Tıp Hukuku ve Tıp Tarihi Derneği, 3 Aralık 2004 tarihinde kuruldu. Tıp Etiği ve Tıp Hukuku Derneği Logo
2014	Fransız hukukçu ve siyasetçi Jacques Barrot yaşamını yitirdi. (Doğumu: 3 Şubat 1937) Aix-en-Provence’te hukuk ve sosyoloji eğitimi aldı. Ardından Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü’nü bitirdi. Partisi, Le Centre des démocrates sociaux(CDS)’nin yasadışı finansmanı nedeniyle “güveni kötüye kullanmanın gizlenmesi” suçundan mahkum edildi, ancak Cumhurbaşkanı tarafından affedildi. Ticaret, Sağlık ve Çalışma Bakanı da dahil olmak üzere çeşitli bakanlık görevlerinde bulundu. 2004-2009 yılları arasında Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcılığı görevini yürüttü. 2010 yılından ölümüne kadar Anayasa Konseyi üyeliği yaptı.3 Aralık 2014’te Paris’te öldü. Yaşamını, Avrupa Birliği’nin kurucu değerlerini desteklemeye adamıştı. Jacques Barrot
2020	Azeri avukat ve hukukçu Adil İsmayilov yaşamını yitirdi. (Doğumu: 5 Temmuz 1957) Bakü Devlet Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde lisans eğitimini tamamladı. Hukuk kariyerine 1978 yılında yerel bir savcılıkta başladı. Sumgayıt İl Cumhuriyet Başsavcılığı’nda başmüfettiş olarak, daha sonra 1983’te Azerbaycan Cumhuriyet Başsavcılığı’nda önemli davalarda müfettiş olarak çalıştı. Eylül 1991’de kendi isteğiyle savcılıktan ayrılarak serbest avukat olarak çalışmaya başladı. 1995 yılında ADISAD hukuk bürosunu kurdu. Azerbaycan’ın eski geçici Cumhurbaşkanı İsa Kamber ve eski İçişleri Bakanı İskender Hamidov’un avukatlığını yaptı. 2008 yılında Yasal Saçmalıklar adlı bir kitap yazdı. Kitapta Azerbaycan Ceza Kanunundaki boşlukları ve bazı çelişkileri örnek davalar ile ele aldı. Eylül 2019’da Avukat Sahil Guliyev, Facebook gönderisinde bazı avukatları tanımlamak için “köle” ifadesini kullanarak İsmayilov hakkında Azerbaycan Barosu’na şikayette bulundu. Kurul, İsmayilov’un avukatlığını bir yıl süreyle askıya alma kararı verdi, ancak bu karar daha sonra bozuldu. Azerice, Rusça ve Fransızca bilen İsmayilov, 3 Aralık 2020’de, COVID-19 nedeniyle 63 yaşında iken Bakü’de yaşamını yitirdi. Avukat Adil İsmayilov
2021	Cumhuriyet’te sendikalı sekiz çalışanın işten çıkarılmasına tepki gösteren Aykut Küçükkaya genel yayın yönetmenliği görevinden alındı.
2021	Engelli Hakları İzleme Ve Değerlendirme Kurulu, Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla yayımlanan genelgeyle yeniden oluşturuldu.
2021	Diyarbakır Barosu Başkanı Nahit Eren, HDP’ye dönük kapatma davası ve partili 451 siyasetçi hakkındaki siyasi yasak talebinin reddedilmesi talebiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.
2021	Sahte doçentlik belgesiyle üniversitede çalışmaya başlayan ve bu durumun anlaşılması üzerine tutuklanan Zulal Atalay Laçin’in Açık Öğretim Fakültesi mezunu olduğu ortaya çıktı.
2021	Susan Arnold, Dünyanın en büyük eğlence şirketlerinden Walt Disney’in 98 yıllık tarihinde ilk kadın başkanı oldu. Arnold, 2002’den beri İş Dünyasının En Güçlü Kadınları listesinde yer alıyor.
2021	Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) iş insanı Osman Kavala kararını yerine getirmediği için 3 Aralık 2021 de Türkiye’ye karşı ihlal sürecini başlatma kararı verdiğini resmi olarak açıkladı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Osman Kavala kararına uymadığı gerekçesiyle verilen karara karşı Ankara’ya konuyla ilgili cevap için 19 Ocak 2022’ye kadar süre tanındı. Önceki gün yapılan oylamada Türkiye aleyhine karar çıkmış, Dışişleri Bakanlığı ise kararı “bağımsız yargıya müdahale” olarak nitelendirmişti. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, daha önce sadece Azerbaycan hakkında aynı süreci başlatmış, tutuklanan ve AİHM kararına rağmen tahliye edilmeyen İlgar Mammadov, komitenin kararının artından tahliye edilmiş, dosya kapatılmıştı. Osman Kavala

1846	Fransız avukat ve eski başbakan Pierre Waldeck-Rousseau doğdu. (Ölümü:10 Ağustos 1904) Nantais Poitiers’de Fakültesi’nde hukuk okudu ve Paris barosuna kaydolarak avukatlığa başladı. Mali hukuk işlerinde uzmanlaştı. 1879 yılında milletvekili seçildi. 1882’de ilk yasa tasarısını hazırlayarak örgütlenme özgürlüğünün savunucusu oldu. 21 Mart 1884Waldeck-Rousseau Yasasını hazırladı. 14 Kasım 1881-30 Ocak 1882 ve 21 Şubat 1883-6 Nisan 1885 tarihleri arasında içişleri bakanı olarak görev yaptı. Başbakanlığı döneminde (22 Haziran 1899-7 Haziran 1902) Dreyfus olayının çözüme kavuşmasını ve Fransa’da sendikaların yasallaşmasını sağladı.
1873	Türk Tarih Kurumu’nun kurucu üyelerinden Yazar ve siyasetçi Yusuf Akçura doğdu. (Ölümü: 11 Mart 1935) 2. 3. ve 4. dönem İstanbul milletvekili, 5. dönemde ise Kars milletvekili olarak mecliste yer aldı. 1904 yılında yayımladığı Üç Tarz-ı Siyâset adlı makalesi Türkçülük akımının manifestosu kabul edildi. 1916 yılında Rusya Mahkûmu Müslüman Türk-Tatarların Hukukunu Müdafaa Cemiyeti’ni kurdu. Çeşitli Avrupa ülkelerinde Rusya’daki Türklerin haklarını dile getiren konferanslar verdi. 1918 yılında Rusya’daki Türk esirleri kurtarmak için Hilâl-i Ahmer Cemiyeti (Kızılay) temsilcisi olarak Rusya’ya gitti ve bir yıl kaldı. 1925 yılında Ankara Hukuk Mektebi‘nde siyasi tarih dersleri vermeye başladı. Mustafa Kemal’in kültür ve siyaset danışmanı olarak çalıştı. 1931 yılında Türk Tarih Kurumu‘nun kuruluşunda görevlendirildi ve ertesi yıl kurumun başına getirildi. Birinci Türk Tarih Kongresi’ni yönetti. 1933 yılındaki üniversite reformundan sonra İstanbul Üniversitesi’nde siyasi tarih profesörü oldu.
1884	Şair, mütefekkir, yazar, milletvekili ve eski Pakistan Büyükelçisi Yahya Kemal Beyatlı doğdu. (Ölümü: 1 Kasım 1958)
1918	Ermenistan, Osmanlı Devletinden bağımsızlığını ilan etti.
1918	Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, Mehmed Talat Paşa tarafından Edirne’de kuruldu.
1920	Türkiye ile Ermenistan arasında Gümrü Antlaşması(Türkiye–Ermenistan Barış Antlaşması) Ermenistan’a bağlı Gümrü’de (Alexandropol) imzalandı. Kars, Ermenistan’dan alındı, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni ve Misak-ı Milli‘yi ilk tanıyan devlet Ermenistan oldu.
1926	Belçikalı avukat ve siyasetçi Gérard François Marie Cooreman yaşamını yitirdi. (Doğumu: 25 Mart 1852) Hukuk eğitimi aldı ve avukat olarak çalıştı. İş adamı ve finansör olarak daha aktifti ve Katolik sosyal gruplarıyla ilişki içine girdi. 1892’de Belçika Senatosu’na seçildi ve 1898-1914 yılları arasında Belçika Temsilciler Meclisi’nde Ghent’i temsil etti. 1899’da kısa bir süre için Çalışma ve Sanayi Bakanı olarak görev yaptı.
1943	Varlık Vergisini ödemediği için çalışma kamplarına gönderilenlerin serbest bırakılmasına karar verildi. Varlık Vergisi Hakkında Kanun, 11 Kasım 1942 tarihinde mecliste kabul edilmiş ve 12 Kasım 1942’de resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmişti. Kanun, İkinci Dünya Savaşı döneminde olağanüstü kazanç ve servete sahip olan kişilerden bir defaya mahsus olmak üzere vergi alınmasını öngörmekteydi. Verginin miktarı ve oranı kanun ile belirlenmemiş, miktarlarının belirlenmesi ve toplanması amacıyla her ilde vergi tespit komisyonları kurulmuştu. Tespitlere göre, mükelleflerin yüzde 87’sini gayrimüslim azınlıklar oluşturuyordu.
1946	Yaşamında birçok kez düşünce suçundan yargılanan Şair Ahmet Telli doğdu.
1949	Birleşmiş Milletler (BM), 2 Aralık 1949’da insan ticareti, cinsel istismar, çocuk işçi çalıştırma ve zorla evlendirme gibi köleliğin çağdaş formlarını yok etmeyi amaçlayan bir yasa tasarısını kabul etti. Bu nedenle 2 Aralık, dünya genelinde “Köleliğin Kaldırılması Günü” olarak kutlanmaktadır.
1960	Küba ve Kuzey Kore arasındaki ekonomik ve teknik işbirliği anlaşmaları imzalandı.
1960	Celâl Bayar, Adnan Menderes, bakanlar ve milletvekillerinden oluşan toplam 60 sanıklı Topkapı Olayları Davası başladı. “4 Mayıs 1959 tarihinde Topkapı’da İsmet İnönü’ye karşı bir suikast düzenlemek amacıyla halkı kışkırttıkları” suçlamasıyla başlayan yargılama 17 Nisan 1961’de sonuçlandı. 184 şahidin dinlendiği davada Celâl Bayar ve Adnan Menderes ile birlikte 17 sanık mahkûm oldu, 43 sanık beraat etti. Dava, İsmet İnönü’ye Topkapı’da bir suikast tertiplendiği iddiasıyla Yüksek Adalet Divanında açılmıştır. İsmet İnönü’nün, 4 Mayıs 1959 tarihinde İstanbul’a gelmesi ve Yeşilköy Havalimanı’ndan şehir merkezine giderken Topkapı’da trafik müdürü tarafından durdurulmasından sonra halkın saldırısına uğramasına ilişkin davadır. İnönü, saldırıdan Binbaşı Kenan Bayraktar’ın emriyle askerlerin müdahale ile kurtarılmıştır.
1963	“Kürt devleti kurmak için teşebbüste bulundukları” iddiasıyla 20’si idamla yargılanan 42 kişi duruşmaya çıktı.
1968	Özel hukuk fakültelerinin açılacağının ilanı üzerine İstanbul Üniversitesi Hukuk, İktisat, Eczacılık, İşletme ve Gazetecilik Yüksek Okulu’nda boykot başlatıldı. Hukuk öğretim üyeleriyle birlikte toplanan öğrenciler topluca Adliye’ye yürüdü.
1971	Birleşik Arap Emirlikleri, Birleşik Krallık’tan bağımsızlığını kazandı.
1980	Fransız hukukçu yazar, yönetmen, senarist ve diplomat Romain Gary yaşamını yitirdi. (Doğumu: 8 Mayıs 1914) Paris‘te hukuk okudu. Fransız Hava Kuvvetlerinde uçak kullanmayı öğrendi. Pilot olarak, 65 saatten uzun süre uçarak, 25’in üzerinde başarılı saldırıda yer aldı. Savaşta gösterdiği kahramanlık nedeniyle kendisine çok sayıda onur nişanı ve madalya verildi. Savaştan sonra, Fransız diplomasisinde çalıştı. 1945’te, ilk romanını yayımladı. Émile Ajar takma adını da kullanarak yazdığı 30’un üzerinde roman, öykü ve anı kitabıyla, Fransa’nın en üretken ve popüler yazarlarından biri oldu. Birleşmiş Milletlerin 1952’de New York‘taki, 1955’te ise Londra‘daki Fransız Delegasyonu sekreterliğine getirildi. 1956’da Fransa‘nın Los Angeles başkonsolosu oldu. Mektubunda “Çok eğlendim, teşekkür ederim. Hoşçakalın.” diyerek 2 Aralık 1980’de Paris’te, kendisini tabancayla vurarak intihar etti.
1981	İstanbul Teknik Üniversitesi’nden 450 öğretim üyesi ve yardımcısı, YÖK’ün yüksek öğrenimi tahrip edeceği gerekçesiyle bir metin hazırlayarak kamuoyuna ilan etti.
1988	16 sanıklı TBKP Davasına Ankara DGM’de sorgularla devam edildi. Halit Çelenk ve 218 avukatın Haydar Kutlu ve Nihat Sargın’ın tahliye edilmesi gerektiği yönündeki talepleri reddedildi.
1993	Türkiye Cumhuriyeti ile Ukrayna Arasında Dostluk ve İşbirliği Anlaşması’nı onaylayan kanun TBMM tarafından 2 Aralık 1993 tarihinde kabul edilerek 8 Aralık 1993 tarihinde resmi gazetede yayınlandı. Sözleşme, Türkiye adına dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Ukrayna adına ise Cumhurbaşkanı Leonid M. Kravçuk tarafından 4 Mayıs 1992 tarihinde imzalanmıştı.
1996	Özgürlük ve Dayanışma Partisi(ÖDP) üyeleri tüm Türkiye çapında savcılıklara dilekçe vererek Susurluk Skandalı nedeniyle Dışişleri Bakanı Tansu Çiller, eski İçişleri Bakanı Mehmet Ağar ve milletvekili Sedat Bucak hakkında suç duyurusunda bulundular.
1997	Çağdaş Gazeteciler Derneği Güney Marmara Şubesi’nin “İnsan Hakları Ödülü” Cumartesi Anneleri’ne, Çevre Ödülü de Bergamalı köylülere verildi.
2002	Yüksek Seçim Kurulu (YSK), 3 Kasım 2002’de Siirt’te yapılan milletvekili seçimini iptal etti. Seçim işlemlerindeki eksikliğin seçim sonuçlarında etkili olduğu sonucuna varan YSK, Siirt’teki seçimin yenilenmesine oybirliğiyle karar verdi. CHP Genel Başkanı Baykal, AKP Genel Başkanı Erdoğan’ın seçilme yasağını kaldırmak için Anayasa değişikliğine hazır olduklarını açıkladı.
2003	Yargıtay 11. Ceza Dairesi, kayıp trilyon davasında kapatılan Refah Partisi’nin Genel Başkanı Necmettin Erbakan’a, “özel belgede sahtecilik” suçundan verilen, 2 yıl 4 ay hapis cezasını oy birliğiyle onayladı. Maliye Bakanlığı, kapatılan Refah Partisi’nin malvarlığı incelemeleri sırasında, 1.2 trilyon lira nakit açığı bulmuş, Refah Partisinin kapatılması üzerine partinin hazineye devredilmesi gereken varlıklarının kaçırıldığı anlaşılmış, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı suç duyurusunda bulunmuştu. Ankara 9. Ağır Ceza Mahkemesi, 68 RP yöneticisini de 1 yıl ile 1 yıl 2 ay arası hapisle cezalandırmıştı.
2003	ILO 146 No’lu Gemiadamlarının Yıllık Ücretli İznine İlişkin Sözleşme, 13 Ekim 1976 tarihinde Uluslararası Çalışma Örgütü(ILO) tarafından kabul edildi. Sözleşme, Türkiye tarafından 15 Temmuz 2003 tarihinde 4940 sayılı yasa ile onaylandı; Resmi Gazetenin 02.12.2003 tarihli sayısında yayınlanarak 28 Temmuz 2005 tarihinde yürürlüğe girdi.
2004	Osman ARSLAN Yargıtay Başkanlığına seçildi. Arslan, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 1964 yılında mezun oldu. Sırasıyla Göksün, Osmancık, Şanlıurfa, Düzce ve Ankara Hakimliği görevlerinde bulundu. 23.6.1987 tarihinde Yargıtay Üyeliğine atandı. Osman Arslan, Yargıtay Büyük Genel Kurulunca 18.1.1994 tarihinde ilk kez, 3.2.1998 tarihinde ikinci kez, 4.2.2002 tarihinde üçüncü kez Yargıtay Onaltıncı Hukuk Dairesi Başkanlığına seçildi. Eraslan Özkaya’nın yaş haddi nedeniyle emekliye ayrılmasından sonra 02 Aralık 2004 tarihinde Yargıtay Büyük Genel Kurulu’nca, Yargıtay Birinci Başkanlığı’na seçildi ve 20 Aralık 2007’y kadar görev yaptı.
2009	Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) Başkanı Prof. Dr. Şebnem Korur Fincancı, kimlikleri belirsiz biçimde toplu mezarlara gömülen kişilerin kimliklerinin saptanması ve belgelenip gömülmesi için 3 aşamalı bir çalışma başlatılacağını duyurdu. Çalışmanın diğer insan hakları kuruluşlarıyla koordineli biçimde yürütüleceği açıklandı.
2009	Türkiye Futbol Federasyonu Etik Davranış İlkeleri, 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun gereğince Türkiye Futbol Federasyonu Statüsünü esas alarak Türkiye Futbol Federasyonuna bağlı tüm birimleri bağlamak üzere hazırlanan Etik Kurulu Talimatı ile düzenlendi ve TFF’nin resmi internet sitesinde 02 Aralık 2009 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girdi. Etik Kurulu Talimatı, TFF Yönetim Kurulu’nun 24 Kasım 2009 tarihli toplantısında kabul edilmişti. Talimat daha sonra bazı değişikliklere uğramıştır.
2010	Kentlere en az zararı vererek, insanları öldürmek üzere taktik nükleer silah olarak tasarlanan nötron bombasını icat eden Samuel T. Cohen 89 yaşında öldü.
2012	12 Eylül döneminde Mamak Askeri Cezaevi’nde siyasi mahpuslara yapılan ağır işkencelerle ilgili soruşturmada tanık olarak dinlenen doktor S.K. işkencenin başında cezaevi müdürü albay Raci Tetik’in olduğunu açıkladı.
2012	Deniz Feneri soruşturmasında, “örgüt ve nitelikli dolandırıcılık” suçlamalarına dayanak oluşturan 3 yıllık telefon dinleme kayıtları imha edildi.
2013	Ethem Sarısülük davasına devam edildi. Sanık polis A.Ş. tele-konferansla savunma yaptı. Mahkeme Heyeti, davadan çekildi. Uluslararası Af Örgütü, Gezi Parkı protestoları sırasında gözünü kaybeden işçi Hakan Yaman’a destek için Çağlayan Adliye binasına lazer projektör yansıttı.
2015	Eski Arjantin Devlet Başkanı Carlos Menem, görev süresinde bazı bakanlara fazladan ödeme yapıldığı iddiaları sonrasında hakkında açılan yolsuzluk davasında hapis cezasına çarptırıldı.
2016	6763 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 2 Aralık 2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
2020	Anayasa Mahkemesi, tutukluluk sürecinde müdafiyle görüşmenin teknik araçlarla kayda alınması, infaz memuru tarafından izlenmesi ve görüşme süresinin sınırlandırılması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
2021	Olağanüstü Hal (OHAL) İşlemleri İnceleme Komisyonu, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Genel Kamu Hukuku Bölümü araştırma görevlisi Cenk Yiğiter‘in başvurusunu reddetti. Anayasa Mahkemesi, 6 Ocak 2017 tarihli 679 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kamu görevinden çıkarılan Yiğiter’in de imzacıları arasında olduğu “Bu suça ortak olmayacağız” bildirisi hakkında “ifade özgürlüğü” olduğu yönünde karar vermişti.
2021	Avusturyalı diplomat ve devlet adamı Sebastian Kurz, doğdu. GRG 12 Erlgasse’den mezun oldu Viyana Üniversitesinde başladığı hukuk öğrenimini yarıda bırakarak 2009 yılında Avusturya Halk Partisi‘nin gençlik şubesi başkanı seçildi. 2010 ve 2011 yılları arasında Viyana şehir meclisi üyeliğini yürüttü. Nisan 2011’de İçişleri Bakanlığı’nın bünyesinde müsteşarlığına atandı. 27 yaşında iken Avusturya Cumhuriyeti‘nin en genç bakanı ve Avrupa Birliği‘nin en genç dışişleri bakanı oldu. Yolsuzluk suçlamaları nedeniyle Avusturya’da başbakanlık görevinden istifa eden Sebastian Kurz siyaseti de bırakacağını açıkladığı basın toplantısında “Ne bir azizim, ne de bir suçlu” demişti. Para karşılığında kendisi ve partisi hakkında olumlu haberler yayımlatmak ve anket sonuçlarıyla oynamakla suçlanan Kurz, görevini kötüye kullanma, rüşvet ve hükümet başkanı olarak rüşvetçilik suçlamaları nedeniyle başbakanlıktan istifa etmişti.
	Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi adına büyükelçiler seviyesinde toplanan ve AİHM kararlarının uygulanmasını denetlemekten sorumlu delegeler komitesinin üç gün süre toplantıları sona erdi. Komite, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Osman Kavala hakkında verdiği kararı yerine getirmediği gerekçesiyle Türkiye’ye karşı ihlal sürecini başlatma kararı verdi. Oylamada ihlal sürecinin başlatılabilmesi için üye ülkelerin üçte ikisinin oyu gerekiyordu. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, ihlal süreci başlatılması talebine tepki gösterdi. Karar, “bağımsız yargıya müdahale” olarak nitelendirildi.
	Boğaziçi Üniversitesi rektörlüğüne Prof. Dr. Melih Bulu’nun atanmasını protesto edenlerin bir kısmının yargılandığı davada öğrenciler 7 yıla kadar hapis istemiyle hâkim karşısına çıktı. Öğrenciler “Biz demokratik hakkımızı kullandık. Yargılanması gerekenler bizler değiliz, üniversitenin kapısına kelepçe vuranlar” diyerek kendilerini savundu. Mahkeme, 17 kişinin adli kontrol hükümlerini kaldırarak, duruşmayı 31 Mart’a erteledi.
2021	Uluslararası Af Örgütü, Yunanistan’ın mültecilere hukuka aykırı şekilde davrandığını açıkladı. Sığınmacıların mülteci kamplarında tutulmaları ve geçerli kimlik kartları (sığınma kartları) olmayanların kamptan ayrılmasına izin verilmemesi eleştirildi.
2021	Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, İzmir’de boşandığı erkek tarafından tehdit edilen, hayatından endişe ettiğini defalarca emniyet ve yargıya bildiren ve 2013’te öldürülen akademisyen kadının babasının açtığı davada, emsal niteliğinde bir karara imza attı. Kararda, İstanbul Sözleşmesi’nin de aralarında bulunduğu uluslararası sözleşmelere ve ulusal mevzuata atıf yapılarak, kamu görevlilerinin şiddeti bu enstrümanları kullanarak engellememesinin ihmal anlamına geldiğini belirtti. AYM, söz konusu kamu görevlileri hakkında yeniden soruşturma açılması için kararın bir örneği ilgili yerlere gönderildi.
2023	Gözaltında kaybedilen yakınlarının akıbetini sormak ve faillerin yargılanmasını talep etmek için Cumartesi Anneleri’nin Galatasaray Meydanındaki 975. hafta eylemine hukukçu ve Avrupa Parlamentosu Türkiye Daimi Raportörğ Nacho Sánchez Amor da katıldı.
2023	İnsan Hakları Derneği Hapishaneler Komisyonu, cezaevlerinde 651’i ağır olmak üzere bin 517 hasta tutuklu ve hükümlü bulunduğunu açıkladı.
2024	Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 29 Kasım’da TRT World Forum’daki konuşma yaptığı sırada, Türkiye’nin İsrail’le ticarete devam ettiğini iddia ederek protesto düzenleyen 9 kişi hakkında “2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’na muhalefet” ve “Cumhurbaşkanına hakaret” suçlamalarından ötürü tutuklandı. Erdoğan, “Gemiler Gazze’ye bomba taşıyor” diyerek konuşmasını protesto edenlere, “Yavrum siyonistlerin burada dili ağzı olma. Aynen siyonistlerin dili ağzı gözü olmak suretiyle burayı provoke etmeye ne kadar çalışırsanız çalışın netice alamazsınız. Dünyadaki siyonistler Tayyip Erdoğan’ın nerede durduğunu çok iyi biliyor. Ama siz hala anlayamamışsınız” yanıtı vermiş, protestocular salondan çıkarılmıştı.

	İrade Bozuklukları (Rızadaki Fesat)
	Yanılma “Hata”
	Aldatma “Hile”
	Korkutma “İkrah”
	İrade Bozukluğunun Giderilmesi

	Kazandırıcı Zamanaşımı Süreleri
	Kaybettirici Zamanaşımı Süreleri
	Düzenleyici Süreler
	Hakka Bağlı Süreler
	Usuli Süreler
	Hak Düşürücü Süreler
	Sürelerin Koşulları
	Sürelerin Hesaplanması
	Sürelerin Durması
	Sürelerin Kesilmesi
	Ek Süreler
	Uzatılmış Süreler
	Konularla ilgili Emsal İçtihatlar

	Vekalet Ücreti
	İşin Üçüncü Kişiye Gördürülmesi Halinde Sorumluluk
	Edinilen Hakların Vekalet Verene Geçişi
	Birlikte Vekalet Verenlerin ve Birlikte Vekillerin Sorumluluğu
	Ölüm, Ehliyetin Kaybedilmesi, İflas
	Özel Vekalet Çeşitleri
	Vekaletsiz İş Görme

	Kavram ve Tanım
	Aşırı Yararlanma (Gabin) Davaları
	Aşırı Yararlanmanın “Gabin’in” Unsurları
	Aşırı Yararlanmanın “Gabin’in” Hüküm ve Sonuçları

	Vakfın Tarifi Tanımı, Hukuki Mahiyeti Önemi
	Vakfın Kurulması ve Geçerlilik Koşulları
	Vakfın Eski Medeniyetlerde, islam Devletlerinde ve Osmanlı İmparatorluğundaki Tarihi Gelişimi
	Vakfın Unsurları ve Koşulları
	Vakfın Çeşitleri
	Vakıfların İdaresi Ehliyet ve Tevliyet
	Gedik ve Çeşitleri
	Vakıflarla ilgili Seçilmiş içtihatlar

1640	Bizanslı prenses, felsefeci, hekim, hastane yöneticisi ve tarihçi Anna Komnini(Anna Comnena) dünyaya geldi. (1 Aralık 1083 – 1153) 11. yüzyılın sonu ile 12. yüzyılın başı arasında Bizans siyasi tarihinin ana kaynağı olan Aleksiad adlı eserin yazarıdır.
1640	Portekiz, İspanya’dan bağımsızlığını ilan etti.
1821	José Núñez de Cáceres, Dominik Cumhuriyeti’nin bağımsızlığını kazandı. Yeni bölgeyi İspanyol Haiti Cumhuriyeti olarak adlandırdı.
1824	Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimlerinde hiçbir aday seçimde toplam seçim oylarının çoğunluğunu alamadığından, Amerika Birleşik Devletleri Temsilciler Meclisine, Amerika Birleşik Devletleri Anayasasının On İkinci maddesi Değişikliği uyarınca kazananı belirleme görevi verildi.
1834	1833 Köleliğin Kaldırılması Yasası uyarınca Cape Colony’de kölelik, kaldırıldı.
1865	Amerika Birleşik Devletleri’nin güneyinde ilk siyahi üniversitesi olan Shaw Üniversitesi, 1 Aralık 1865 yılında Kuzey Carolina, Raleigh’de kuruldu.
1900	Nikaragua yönetimi, kanal haklarını ABD hükümetine 5 milyon dolara sattı. Kanal anlaşması Mart 1901’de başarısız oldu. Büyük Britanya, değiştirilen anlaşmayı reddetti.
1918	İzlanda, bağlı olduğu Danimarka krallığından egemenliğini ilan etti
1919	Lady Astor; Birleşik Krallık, Avam Kamarası’nda yerini alan ilk kadın parlamento üyesi oldu.
1920	Fransız politikacı Pierre Poujade doğdu. (Ölümü: 27 Ağustos 2003) Sıradan bir vatandaşken 1953 yılında yaptığı vergi grevi kısa zamanda geniş kitlelerde yankı buldu ve yaptığı bu grevle ekonomi literatürüne geçti. Poujade hareketi, o dönemde Fransa’da, fakir bir halde bulunan ve birçoğu iflas etme eşiğinde olan esnaflar üzerine, Devlet’in bazı mali yükümlülükler yüklemesi sivil itaatsizlik olarak değerlendirilebilecek olayların vuku bulmasına sebebiyet verdi. Esnaf kesiminin üzerindeki vergi baskısı arttı, kontrollerin sıkı olması vergi kaçırmayı da zorlaştırdı. Sonuç olarak Pierre Poujade kasabaya gelen vergi kontrol görevlilerine direnilmesinde öncülük etti. Görevliler görevlerini yerine getiremeden dönmek mecburiyetinde kaldı. Daha sonra bu hareket Poujade önderliğinde büyüyerek Devletten esnafın durumunun iyileştirilmesini ve diğer kesimlere tanınan hakların esnaflara da tanınmasını talep etmeye başladı. Zamanla bu hareket bir siyasi parti halini aldı. Yapılan eylemler kamuya açık yapıldı ve çok büyük destek gördüğü için Devlet’in müeyyide uygulama imkânı kalmadı.
1921	Yabancı firmaların ellerinde bulunan demiryolu işletmeciliği millileştirildi ve Anadolu Demiryolları Müdüriyet-i Umumiyesi adlı kurum oluşturuldu.

1924	Türkiye–Estonya arasında Dostluk, Siyasal İşbirliği, İttifak ve Tarafsızlık Antlaşması (Münakit Muhadenet Muahedenâmesi) imzalandı.
1925	Locarno Antlaşması, Fransa, Almanya, Birleşik Krallık, İtalya, Polonya, Belçika ve Çekoslovakya arasında İsviçre’nin Locarno şehrindeki konferansın ardından Londra’da imzalandı.
1926	Türkiye ve Yunanistan arasında Ahali Müdalesi kapsamında el konan taşınmazların karşılıklı olarak değiştirilmesine yönelik antlaşma imzalandı.
1928	Kolombiyalı avukat, siyasetçi ve yazar José Eustasio Rivera hayatını kaybetti. (Doğumu: 19 Şubat 1888 ) Kolombiya Ulusal Üniversitesi Hukuk Okulu’nda okudu. Bir süre devlet memuru olarak çalıştı. Venezuela ile yapılan sınır görüşmelerine temsilci olarak katıldı. Brezilya‘ya giderek zamanın ünlü yazarlarından Euclides da Cunha‘nın da aralarında bulunduğu aydınlarla tanıştı. Kolombiya kırsalındaki yaşama ve Amazon ormanındaki kauçuğun yok oluşuna tanıklık eden Rivera edindiği yaşam deneyimini La vorágine (1924) adlı kitabında yazdı. Bu kitabı Latin Amerika yazın kuramının en değerli yapıtlarından biri olarak kabul edildi. 1925 yılında Dış İlişkiler ve Kolonileşme Araştırma Kurulu üyeliğine seçilmiştir. Kolombiya gazetelerinde köşe yazıları yayımlanan Rivera devlet ihalelerinde yaşanan yolsuzlukları eleştirdi ve ülke çapındaki kauçuk alanlarının terk edilmesini alay konusu haline getirdi. Osmanlı borçlarının tasfiyesine ilişkin anlaşma, TBMM’de onaylandı. Gazeteler, mecmualar, levha, tabela ve ilanlar yeni latin harflerle basılmaya başladı.
1931	30 Kasım 1931 tarihinde kabul edilen İktisadi Buhran Vergisi Kanunu 1 Aralık 1931 tarihinde Resmi Gazete‘de yayınlanarak yürürlüğe girdi.
1937	Ziraat ve Maliye Bakanlıkları tarafından müştereken hazırlanarak 7762 Kararname numarasıyla 8 Kasım 1937’de kabul edilen Orman İşletme Talimatnamesi 1 Aralık 1937’de Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. Talimatnamenin dayanağı, Orman Kanunu, Orman Koruma Teşkilât Kanunu ve Orman Umum Müdürlüğü Teşkilât Kanunu’dur.
1938	27 Haziran 1938 de kabul edilen 3499 sayılı Avukatlık Kanunu 1 Aralık 1938′ de yürürlüğe girdi. Bu kanun 19 Mart 1969’da kabul edilen 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu ile yürürlükten kaldırıldı.
1943	Roosevelt, Churchill ve Stalin’in katıldığı Tahran Konferansı sona erdi.
1951	Birleşmiş Milletler Mültecilerin Statüsüne İlişkin Sözleşme 1 Aralık 1951 tarihinde imzalandı.

1954	Ulus Gazetesi başyazarı Gazeteci Hüseyin Cahit Yalçın, Demokrat Parti yönetimine karşı bir yazısından dolayı 79 yaşında tutuklanarak hapse girdi. Kısa süre sonra Cumhurbaşkanı tarafından affedildi. Hapishaneden çıktıktan sonra da yazı yazmayı ve iktidarı eleştirmeyi sürdürdü.
1955	Montgomery, Alabama’da (ABD) Rosa Parks adında zenci bir kadın, otobüste yerini beyaz bir adama vermediği için tutuklandı. Ayrıca şehrin ırk ayrımcılığına dayanan yasalarını ihlal ettiği için suçlandı. Bu durum şehirde otobüs boykotuna yol açtı. Parks 14 $ para cezasına çarptırıldı, dava temyize götürüldü. 40 bin siyah 381 gün boyunca “otobüsleri boykot” eylemi yaptı, ırkçı yasa iptal edildi.
1958	1 Aralık 1958’de yandaş radyo yayınlarına tepki olarak İstanbul’da RADYOLARDA PARTİZAN YAYINLARI DİNLEMEK İSTEMEYENLER DERNEĞİ kuruldu. Kurucularına 6 Aralık 1958’de dava açıldı. Dernek, 13 Kasım 1959’da feshedildi.
1959	Antarktika Antlaşması, 1 Aralık 1959’da Washington’da imzalanmış, 23 Haziran 1961’de yürürlüğe girmiştir. 2024 yılı itibarıyla antlaşmaya taraf 57 ülke bulunmaktadır.
1964	Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında ortaklık kurulmasını öngören, 12 Eylül 1963’te imzalanan Ankara Antlaşması yürürlüğe girdi. Türkiye-AB Ortaklık Konseyi, ilk toplantısı 1 Aralık 1964 tarihinde gerçekleştirdi. Antlaşmanın nihai amacı Türkiye’nin Avrupa Topluluğuna tam üye olmasıdır.
1966	Kuşların Himayesine Dair Milletlerarası Sözleşme, 19 Mart 1902′ de Paris’ te imzalanan Ziraata Faydalı Kuşların Himayesine Dair Milletlerarası Sözleşmenin (International Convention for the Protection of Birds Useful to Agriculture) değiştirilmesi suretiyle 18 Ekim 1950’de Paris’ te düzenlenerek imzalandı. Sözleşme, 1 Aralık 1966 tarihli ve 797 sayılı Kanunla onaylandı, Resmî Gazetenin 17.12.1966 tarihli sayısında yayınlanarak yürürlüğe girdi.
1972	İtalyan hukukçu ve politikacı Antonio Segni yaşamını yitirdi. (Doğumu: 2 Şubat 1891-Ölümü: 1 Aralık 1972) Sassari Üniversitesi’nde hukuk eğitimi gördü. İtalyan Halk Partisi’ne katıldı ve 1923’ten 1924’e kadar ÜFE’nin ulusal meclis üyeliğinde bulundu. 1920’da medeni usul hukuku alanında profesör oldu. Perugia ve Roma dahil olmak üzere çeşitli üniversitelerde ders verdi. 1942’de Hıristiyan Demokratların kurucularından biri oldu. 1944’ten 1946’ya kadar Ziraat Müsteşarlığı görevinde bulundu. 1946’da Kurucu Meclis’e milletvekili seçildi. 1946’dan 1951’e kadar Tarım ve Orman Bakanlığı ve 1951’den 1953’e kadar Eğitim Bakanlığı yaptı. 1958 yılında İtalya Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı ve Savunma Bakanı oldu. 1960 yılında Dışişleri Bakanı olarak çalıştı. 11 Mayıs 1962 – 6 Aralık 1964 tarihleri arasında Cumhurbaşkanı olarak görev yaptı.
1973	Papua Yeni Gine, Avustralya’dan özerkliğini 16 Eylül 1975’te de bağımsızlığını ilan etti.
1973	İsrail’in ilk başbakanı ve İsrail Devleti’nin kurucusu David Ben-Gurion yaşamını yitirdi. (Doğumu: 16 Ekim 1886) 1912 yılında 8 ayda Türkçe öğrendikten sonra İstanbul’a taşındı ve İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi‘nde öğrenim gördü. Sosyalist Siyonizmin önde gelen siyasi önderlerindendi. 14 Mayıs 1948’de Tel Aviv’de İsrail Bağımsızlık Bildirgesi‘ni okudu. Bildiride yeni kurulan ülkenin vatandaşlarının ırk, din, cinsiyet ayrımı yapılmadan eşit sosyal ve siyasi haklara sahip olacağını vadetti. 1948 Arap-İsrail Savaşı’nda ülkenin liderliğini yaptı. 1942 yılında New York’ta düzenlenen Biltmore Konferansı’nın programını hazırlayan kişi oldu. Hükûmetteki görevinden ayrıldıktan sonra Ulusun Atası payesi ile onurlandırıldı.
1977	SBF-DER Başkanı Hakan Yurdakuler’i 8 Nisan 1976’da öldürmekten sanık ülkücü Davut Haskırış 20 yıl hapse mahkum edildi.
1982	Sıkıyönetim idaresi, Günaydın gazetesinin yayımını durdurdu.
1982	12 Eylül Darbesinden sonra oluşturulan Danışma Meclisi’nin görevi, 6 Kasım 1983 genel seçimlerinden sonra yeni parlamentonun göreve başlamasıyla sona erdi.
1984	Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu, TRT’de “yurttaş, yurt, ozan, yaşam, özveri, olanak, koşul, bilimsel, toplumsal, tarihsel, sırdaş” gibi sözcüklerin kullanılması yasaklandı. Kıyılara ilişkin ilk temel kanun 27 Kasım 1984 tarihinde, 3086 Sayılı Kıyı Kanunu adıyla kabul edilerek Resmi Gazete’de 01 Aralık 1984 günü yayınlandı. Bu Kanun, Halkçı Parti’nin başvurusu üzerine “Kıyı kenar çizgisi” ve “kıyı” tanımlarının Anayasa’ya aykırı olması gerekçe gösterilerek iptal edilmiştir. Kanun’un öteki hükümlerinin uygulanma kabiliyeti kalmaması nedeniyle Anayasa Mahkemesi’nin 25.02.1986 tarihli ve E:1985/1, K:1986/4 sayılı kararı ile Kanun’un tümünün iptaline oybirliğiyle karar verilmiştir.
1986	Yazar Demir Özlü, hakkında açılan davaya katılmaması gerekçesiyle vatandaşlıktan çıkarıldı.
1987	Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Dünya AIDS Günü’nü ilan etti.
1987	15 yıla kadar hapis istemiyle yargılanan İlginç Özkeskin ve Hasan Askeri duruşmada tek tip elbiselerini yırttıkları için “Mahkemeye hakaret”ten 5’er ay hapis cezası aldı. İstanbul DGM’de aynı sebepten 7 mahpus, 1 – 5 ay arası ceza aldı.
1988	Cumhurbaşkanı Kenan Evren öğrenci af yasasını veto etti. Yasa üniversitelerde kılık kıyafete serbestlik tanıyordu.
1989	Vatikan’da Papa 2.Jean Paul ile görüşen Gorbaçov, SSCB’nin Vatikan’la diplomatik ilişki kurmayı kabul ettiğini duyurarak Papa’yı SSCB’ye davet etti. Papa Gorbaçov’u, ailesini ve tüm Sovyet halkını takdis etti, Katoliklere din özgürlüğü yasasının çıkarılmasını istedi..

CEMR EŞİTLİK ŞARTI’NI İMZALAYAN BELEDİYELER
No.	Belediye Adı	CEMR Şartı İmza Tarihi
1.	Bornova Belediyesi	7.02.2013
2.	Denizli Büyükşehir Belediyesi	19.06.2013
3.	Trabzon Büyükşehir Belediyesi	11.06.2013
4.	Kars Belediyesi	14.05.2013
5.	Bursa Büyükşehir Belediyesi	2.05.2013
6.	Muratpaşa Belediyesi	3.06.2013
7.	Nevşehir Belediyesi	23.06.2013
8.	İzmir Büyükşehir Belediyesi	14.06.2013
9.	Adana Büyükşehir Belediyesi	12.09.2013
10.	Tarsus Belediyesi	18.12.2013
11.	Çankaya Belediyesi	11.11.2013
12.	Antalya Büyükşehir Belediyesi	13.01.2014
13.	Büyükçekmece Belediyesi	14.01.2014
14.	Ortahisar Belediyesi	5.05.2014
15.	Giresun Belediyesi	13.02.2014
16.	Ordu Büyükşehir Belediyesi	25.06.2014
17.	Osmangazi Belediyesi	11.12.2014
18.	Akdeniz Belediyesi	4.12.2015
19.	Beylikdüzü Belediyesi	2.06.2015
20.	Şişli Belediyesi	6.10.2015
21.	Kadıköy Belediyesi	6.04.2016
22.	Süleymanpaşa Belediyesi	4.08.2017
23.	Urla Belediyesi	11.09.2017
24.	Gaziantep Büyükşehir Belediyesi	5.09.2018
25.	Karabağlar Belediyesi	6.12.2018
26.	Toroslar Belediyesi	8.09.2019
27.	Karşıyaka Belediyesi	27.12.2019
28.	Bodrum Belediyesi	8.03.2020
29.	Avcılar Belediyesi	21.09.2020
30.	Çiğli Belediyesi	25.01.2021
31.	Nilüfer Belediyesi	04.03.2021
32.	Mezitli Belediyesi	24.05.2021
33.	Tunceli Belediyesi	28.05.2021
34.	Bayraklı Belediyesi	05.11.2021
35.	Yenişehir Belediyesi	18.11.2021
36.	Ahmetbey Belediyesi	18.11.2021
37.	Adalar Belediyesi	18.11.2021
38.	Ardahan Belediyesi	18.11.2021

Engelli Kişilerin Haklarına dair Bildiri

BAŞLANGIÇ

“Engelli kişi” terimi, fiziksel veya zihinsel yeteneklerinde doğuştan veya sonradan meydana gelen yoksunlukların sonucu olarak, kısmen veya tamamen, kendi başına normal bireysel ve/veya sosyal yaşam yaşayamayan kişileri ifade eder.

Engelli kişiler diğer insanlarla aynı kişisel ve siyasal haklara sahiptir; Zihinsel Geriliği bulunan Kişilerin Haklarına dair Bildiri’nin yedinci maddesi, zihinsel engelli kişilerin haklarının kısıtlanması ve kaldırılması ihtimalinde de uygulanır.

Engelli kişiler, mümkün olduğu kadar kendilerini yeter hale getirecek tedbirlerin alınmasını isteme hakkına sahiptir.

Engelli kişiler, ekonomik ve sosyal güvenlik ile yaşamalarını nezih bir düzeyde sürdürme hakkına sahiptir. Engelli kişiler, kabiliyetleri ölçüsünde çalışma veya yararlı, üretici ve kazanç sağlayıcı bir meslek icra etme ve sendikalara katılma hakkına sahiptir.

Engelli kişiler ekonomik ve sosyal planlamanın her aşamasında özel ihtiyaçlarının dikkate alınmasını isteme hakkına sahiptir.

Engelli kişiler bütün istismarlara, ayrımcı, kötüye kullanıcı veya aşağılayıcı nitelikteki bütün düzenlemelere ve muamelelere karşı korunur.

Engelli kişilerin haklarını ilgilendiren bütün konularda, engelli kişilerin örgütleri ile yararlı olacak biçimde istişare edilir.

Engelli kişiler, onların aileleri ve yaşadıkları çevre, bu Bildiri’de yer alan haklardan her türlü uygun vasıta ile bilgilendirilir.

Birleşmiş Milletler Sakat Kişilerin Hakları Beyannamesi (ESKİ ÇEVİRİ )

1- “Sakat Kişi” normal bir ferdin, kişisel veya sosyal yaşayışında kendi kendine yapması gereken işleri bedensel veya zihinsel kabiliyetlerinde, kalıtımsal veya sonradan meydana gelen herhangi bir noksanlık sonucu yapamayan kişidir.

3- Sakat kişinin insan haysiyetine saygı gösterilmesi onun en doğal hakkıdır. Sakat kişilerin,sakatlık veya noksanlıklarının sebebi ne olursa olsun sahip oldukları düzgün yaşama şartlarına mümkün olduğu kadar normal ölçüde ve çok sahip olmak haklarıdır.

4- Sakat kişiler de, diğer insanların sahip oldukları medeni ve siyasi haklara sahiptirler. Akıl Hastalarının Hakları Beyannamesinin 7. maddesinde bu hakların sınırlandırılması ya da kaldırılması ile ilgili hükümler belirtilmiştir.

5- Sakat kişilerin mümkün olduğu kadar kendilerine güvenmelerini sağlayacak tedbirler alınmalıdır.

7- Sakat kişiler ekonomik ve sosyal güvenlik, düzgün hayat standardı haklarına sahiptirler.

8- Sakat kişilerin özel ihtiyaçları, ekonomik ve sosyal planlamanın her safhasında nazarı dikkate alınmalıdır.

9- Sakat kişiler aileleriyle veya yakınlarıyla birlikte yaşama ve her türlü sosyal, yaratıcı ve eğlendirici faaliyete katılma haklarına sahiptirler. Hiçbir sakat kişi ikamet ettiği çevre nedeniyle, durumu veya gelişmesi için gerekli isteklerinde ayrıcalığa tabi tutulamaz.

Eğer bir sakatın muhakkak özel bir müessesede veya çevrede kalması gerekiyorsa o zaman bu çevrenin, kendi normal yaşıtlarının kaldığı ve yaşadığı çevreye mümkün olduğu kadar yakın olması gereklidir.

10- Sakat kişiler her türlü istismara, ayrılma, kötüye kullanılabilir ve haysiyet kırıcı yasa ve muamelelere karşı korunmalıdır.

11- Sakat kişiler, şahıslarının ve mallarının korunması elzem olduğu hallerde, yeterli yasal yardımı sağlamaya muktedir olabilmelidirler. Eğer adli durum kendi gelişirse o zaman bu kişinin beden veya zeka durumu tümüyle dikkate alınmalıdır.

12- Sakat kişiler, haklarıyla ilgili her hususta kendilerine ait kuruluşlarla her zaman istişarede bulunabilmelidirler.

13- Bu beyannamede yazılı olan haklar, mümkün olan her türlü uygun vasıtayla sakat kişilere ve ailelerine tam olarak duyurulmalıdır.

Prof. Dr. Mümtaz Soysal’ın Akademik Kariyeri

Sivil Toplum Çalışmaları

Evinde Patlayan Bomba

Siyasal Yaşamı

Basın ve Yayın Alanındaki Çalışmaları

Aldığı Ödüller

Prof. Dr. Mümtaz Soysal’ın Eserleri

3 Aralık – Hukuk Takvimi

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 57/176 No’lu Kararı:

Kadın ve Kız Çocuk Ticareti

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Elli Yedinci Oturum, 2002 102. Gündem Maddesi

Üçüncü Komite’nin raporu (A/57/549) üzerine

57/176. Kadın ve Kız Çocuk Ticareti

Köleliğin Kaldırılması Gününün Odak Noktaları

2 Aralık Günü İçin Yapılabilecekler Listesi

Mainau Beyannamesi -1955

Bildiriyi ilk imzalayan 18 bilim insanı şu isimlerden oluşuyordu:

Türkiye Futbol Federasyonu Etik Kurulu

Türkiye Futbol Federasyonu Etik Davranış İlkeleri

Genel Yükümlülük

Nezaket ve Saygılı Olma

Tahrik Edici Davranışlardan Kaçınma

Örnek Olma Yükümlülüğü

Kasıtlı Davranışlar

Kayırmacılık

Nesnellik

Transferleri Ahlaka Aykırı Şekilde Etkilemek

Yüz Kızartıcı Eylemler

Türkiye Futbol Federasyonu ETİK KURULU TALİMATI

2 Aralık – Hukuk Takvimi

Türkiye Cumhuriyeti ile Ukrayna Arasında Dostluk ve İşbirliği Anlaşması

MADDE 1

MADDE 2

MADDE 3

MADDE 4

MADDE 5

MADDE 6

MADDE 7

MADDE 8

MADDE 9

MADDE 10

MADDE 11

MADDE 12

MADDE 13

MADDE 14

MADDE 15

MADDE 16

MADDE 17

MADDE 18

MADDE 19

MADDE 20

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ADINA SÜLEYMAN DEMİREL BAŞBAKAN

UKRAYNA ADINA LEONİD M. KRAVÇUK CUMHURBAŞKANI

Çartizm Bildirgesi/Halkın Sözleşmesi-İngiltere-1848

Çartizm Bildirgesi /Halkın Sözleşmesi-İngiltere-1848

Eşit Temsil

Genel Oy Kullanım Hakkı

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Elli Yedinci Oturum, 2002
102. Gündem Maddesi

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ADINA SÜLEYMAN DEMİREL
BAŞBAKAN

UKRAYNA ADINA LEONİD M. KRAVÇUK
CUMHURBAŞKANI