Hükümlü ve Tutukluların Ödüllendirilmesi Hakkında Yönetmelik

-

Ekim 6, 2024

Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Politika Belgesi, Ankara Dişhekimleri Odası tarafından 23 Nisan 2022 tarihinde ilan edilmiştir.

Ankara Dişhekimleri Odası’nın 19. Olağan Genel Kurulunda Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Politika Belgesi tartışılarak kabul edilmiştir.

Bu belge, Ankara Dişhekimleri Odası’nın tüm etkinliklerinde toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamayı amaçlayarak, üyelerinin bu konuda bilinç ve duyarlılık geliştirmesine yönelik ilkeleri düzenlemektedir. Aynı zamanda, cinsel taciz ve ayrımcılık gibi olumsuz durumlarla etkin bir şekilde mücadele edilmesi ve adil bir çalışma ortamının sağlanması hedeflenmektedir. Belge, toplumsal cinsiyet eşitliğine aykırı tutum ve davranışların önlenmesi için gerekli önlemleri almayı ve eğitim, seminer gibi farkındalık artırıcı faaliyetler düzenlemeyi taahhüt etmektedir.

TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ TUTUM BELGESİ

Bilindiği gibi cinsiyet eşitsizliği, kadınların toplumsal yaşamın içinde yer alması önünde ciddi bir engel ve kadına yönelik şiddetin temel sebeplerinden biridir.

Dil, din, ırk, siyasi görüş ve cinsiyet ayrımcılığı yapmayacaklarına dair ant içerek göreve başlayan dişhekimleri, ortaya çıktığı her yerde ayrımcılığa karşıdırlar.

Bu belge ile Ankara Dişhekimleri Odası’nın tüm etkinlik ve uygulamalarında toplumsal cinsiyet eşitliğinin güvence altına alınması amacıyla, Oda yöneticilerinin, Oda organlarında görev alan dişhekimlerinin, idari personelin ve çalışanların uyması gereken ilkeler ve alması gereken önlemler düzenlenir, Ankara Dişhekimleri Odası’nda farklı cinsiyet, yaş, engellilik durumunda olan ve farklı görüşlere sahip kişilerin birlikte uyum içerisinde çalışması hedeflenir.

Mesleğin tüm alanlarında toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı anlayışı hayata geçirmeyi ve buna ilişkin faaliyetler yürütmeyi taahhüt eden bu belge, kadının sosyal statüsünün yükselmesi yönünde gösterilen uluslararası çabaların bir sonucu olarak 1979 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda kabul edilen ve Türkiye’nin 1985 yılında taraf olduğu CEDAW (Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women) olarak bilinen “Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Sözleşmesi”ne, Türkiye’nin 2011 yılında taraf olduğu “İstanbul Sözleşmesi” olarak bilinen “Kadına Karşı Şiddetin ve Aile içi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi”ne, Tıbbi Deontoloji Tüzüğü‘ne ve TDB Dişhekimliği Meslek Etiği Kurallarına dayanılarak hazırlanmıştır.

Bu belgede, “Toplumsal Cinsiyet” İstanbul Sözleşmesi’nin 3. maddesinde yer alan biçimiyle,

“toplumsal olarak inşa edilen ve belli bir toplum tarafından erkekler ve kadınlar için uygun görülen roller, davranışlar, eylemler ve nitelikler” olarak tanımlanmaktadır. Avrupa Konseyi Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Stratejisi 2014-2017 belgesine göre, “Toplumsal cinsiyet eşitliği, kadın ve erkeğin kamusal ve özel hayatın bütün alanlarında eşit ölçüde görünürlüğünü, güçlendirilmesini, sorumluluk almasını ve katılımını ifade etmektedir”.

Tanımlar

a) Toplumsal Cinsiyet: Toplumsal cinsiyet, cinsiyet temelli rolleri, sorumlulukları ve kimlikleri belirleyen biyolojik cinsiyetimize dayalı bir sosyal yapıdır. Bu, ataerkil ideolojilerin, kültürel uygulamaların ve eşitsizlikleri doğuran üretim ilişkilerinin ürünüdür. Toplumsal ilişkilerle öğretilen ve zaman içinde, aynı kültürde ve kültürler arasında değişiklik gösterebilen toplumsal tavırlarla belirlenen bir cinsiyetlendirme biçimidir.

b) Toplumsal Cinsiyet Eşitliği: Bireyin hak ve özgürlüklerde, fırsatları kullanmada, kaynaklardan ve hizmetlerden faydalanmada cinsiyeti nedeniyle ayrımcılığa uğramamasıdır.

Bireyin cinsiyetine bakılmaksızın eşit hak ve fırsatlara ulaşmasıdır. İnsan haklarına ek olarak bilgiye, kaynaklara, hizmetlere ve eğitimlere eşit erişimini ifade eder.

c) Cinsel Taciz: Rızaya dayalı olmayan, kişiyle vücut teması bulunarak ya da bulunmadan yapılan ve cinsel içerikli söz, tavır ve diğer davranış biçimleridir. Olayın gerçekleştiği ortamdan bağımsız olarak ısrarla tekrarlanan eylemler ya da bir tek eylem cinsel taciz olarak değerlendirilebilir. Cinsel taciz farklı veya aynı cinsiyet arasında gerçekleşebilir.

d) Ayrımcılık: Bir kişiye toplumsal cinsiyet temelli keyfi ya da haksız bir davranışta bulunulması ve bu suretle kişinin mağdur edilmesidir. Toplumsal cinsiyet kimliği nedeniyle bir kişi ya da gruba, aynı ya da benzer konumda olduğu diğer kişilere göre keyfi olarak eşit davranmamak ya da onu/onları mağdur etmektir.

Bu belge ile Ankara Dişhekimleri Odası, yukarıda açıklanan ilkeler çerçevesinde;

Oda üyelerinin toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda farkındalığının ve bilinç düzeyinin artması için çaba göstermeye, ayrımcılık ve tacizle ilgili şikâyetler söz konusu olduğunda etkin bir soruşturma ve yaptırım mekanizması işletmeye hazır olduğunu belirtir.
Toplumsal cinsiyet eşitliği konusundaki duyarlılık ve farkındalığı arttırmak, olumsuz uygulama ve yaklaşımları dönüştürmek için Oda yöneticilerine, Oda organlarında görev alanlara, üyelere ve Oda çalışanlarına yönelik eğitim, seminer, konferans, toplantı ve çalıştayların düzenlenmesini, duyurular ile meslek mensuplarının ve toplumun bilgilendirilmesini amaçlar.
Dişhekimlerinin klinik uygulamalarında, bilimsel araştırma, toplantı ve yayın süreçlerinde toplumsal cinsiyet eşitliğine aykırı söz ve ifadeler kullanmaması, tutum ve davranışlar göstermemesi yönünde gerekli önlemleri alır; toplumsal cinsiyet eşitliğini ihlal eden söz, tutum, davranış ve mobbinge ilişkin iddiaların Odaları Disiplin Kurullarınca incelenmesini sağlar.
Kadın dişhekimlerinin çalışma koşullarını görünür kılmak ve değerlendirmek amacıyla çalışmalar yapar, özel ve toplumsal yaşamlarının dengesini kurabilmelerini destekleyici olanaklar hazırlanması için katkı sunar.
Ankara Dişhekimleri Odası, kadının cinsiyetine bağlı olarak seçim ve görevlendirmelerde ayrımcılığa uğramasını kabul etmez, cinsel taciz ve cinsel saldırının önlenmesini ve ortadan kaldırılmasını benimser, bireysel veya kurumsal olarak kesinlikle tolerans göstermez.
Oda organları ve çalışanları ile birlikte, tüm bireyler için eşitlik, kapsayıcılık, insan onuruna saygı, adil davranma gibi evrensel değerleri benimser ve uygulamada bu ilkelere sadık kalır. Bu çerçevede, farklılıklara saygı gösterir ve her türlü ayrımcılığa karşı çıkar.
Ankara Dişhekimleri Odası Yönetim Kurulu bu çalışmaları yürütür, diğer kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları ile yapılacak toplumsal cinsiyet eşitliği konulu projelerde yer alır.

Greco: Türk Yargı Etiği İlkelerine Uluslararası Bir Bakış ve HSK Açmazı

Yazar

-

Ekim 5, 2024

GRECO: TÜRK YARGI ETİĞİ İLKELERİNE ULUSLARARASI BİR BAKIŞ ve HSK AÇMAZI / Av. Dr. Ersoy Zırhlıoğlu

Öncelikle, birçok farklı tanımı yapılmış olan etik kavramını kısaca özetleyelim. Etik, doğru ile yanlışı, iyi ile kötüyü ayırt etme ve bu değerlendirmelere göre hareket etme konusunda insanın sahip olduğu bilinç, düşünce ve ilkelerle ilgilenen bir felsefe dalı, aynı zamanda da sanat biçimidir. Etik, bireylerin ve toplumların karşılaştığı moral sorunları ve bu sorunlarla nasıl başa çıkılacağı konusundaki prensipleri inceleyen bir disiplindir.

Ersoy Zırhlıoğlu

Ahlak ile etik kavramlarının karıştırılmaması gerekir. Her ne kadar iki kavram birbirlerine yakın anlamlar taşıyor olsalar da ve konu hakkında çok farklı görüşler bulunmaktaysa da[1] iki kavramın birbiri ile eşanlamlı olmadığını belirtmekte fayda vardır. Bu makalenin kapsamı açısından detaylı bir analize girmek yerine, kısaca etik konusunun felsefenin, ahlak konusunun ise sosyolojinin inceleme alanlarına bir nebze daha yakın olduğunu belirtmemiz yerinde olacaktır.

Ahlak ülkeden ülkeye, ilçeden ilçeye, köyden köye dahi değişebilen kurallara sahip olan, içinde bulunulan toplumun şekillendirdiği bir kurallar bütünüdür. Etik ise, globaldir.[i] Toplumları şekillendirir. Ahlak ise döngüseldir; önce toplumlar tarafından oluşturulur, sonra da toplumun içinde bulunan bireyleri şekillendirir. Bu sebeple, mesleki konularla ilgili etik kurallara, ilkelere, standartlara sık sık rastlamak mümkündür. Bir insanın ahlak kurallarına uymasının sebepleri arasında toplumdan dışlanma, kınanma, toplum baskısı gibi yazılı olmayan ve gayrihukuki, kimi durumlarda illegal yaptırımlara uğrama (ör. evinin taşlanması) gibi korkuları dahi olabilir. Bununla birlikte, bir yaptırıma bağlanmamış (ör. mesleki etik kurallarına aykırılıktan kaynaklanan idari yaptırım) etik kurallara bir insanın bağlı kalma sebebi, o insanın etik değerleridir. Immanuel Kant etik ve hukuk arasındaki ilişkiyi şu sözlerle açıklamıştır: “Hukuken, bir insan bir başkasının haklarını ihlal ettiğinde suçludur. Etik konusunda ise sadece bunu yapmayı düşünüyorsa dahi suçludur[ii].”

Yapılan araştırmalara göre, ahlak, bir ölçüye kadar, hayvanlarda, özellikle primatlarda da bulunabilmektedir.[2] Halbuki insanı insan yapan, yahut tam ve iyi, erdemli bir insan yapan, onun etik değerleri ve bu değerlere bağlılığıdır.

Detaylarına inmeden önce, “Yargı Etiği” kavramının, dar tanımıyla hâkimlerin ve diğer yargı mensuplarının davranışlarını, kararlarını ve mesleki tutumlarını şekillendiren değerleri ve ilkeleri içerdiğini belirtmek gerekir. Bu etik kurallar, hâkimlerin bağımsızlığını, tarafsızlığını, dürüstlüğünü ve adaletin gerçekleşmesini sağlamak amacıyla oluşturulmuştur. Yorum daha da genişletilirse, hâkimlerin gündelik hayattaki tavır ve davranışları, sosyal medya kullanımları gibi ilk bakışta (prima facie) yargılama ile doğrudan ilgisi bulunmayan, sınırları muğlaklaşan, doktrinde görüş birliği bulunmayan konulara da yer verildiği görülmektedir.

Tahkim yargılaması incelendiğinde, hakemlerin de etik kurallarla bağlı olduğu görülmektedir. Nitekim birçok tahkim kurumu, etik ilkeleri çok daha somut kurallara bağlamıştır. Keza bir tahkim yargılamasında etik ilkelere aykırılık bulunması 1958 tarihli New York Konvansiyonu uyarınca tahkim kararını geçersiz dahi kılabilmektedir. Fiili olarak, bir Türk mahkemesinde etik ilkelere aykırı bir karar verilmesi bu kararın bozulmasına-başkaca bir sebep yoksa-yol açmayabilecekken, bir tahkim yargılamasında bu kararın verilmesi, kararın bozulmasına sebep olabilecektir. Tahkim hususu nev-i şahsına münhasır bir usul olduğu için, konuyu bu makalede daha fazla detaylandırmayacağız.

Buraya kadar özellikle ayrı yazdığımız, okuyucunun dikkatini çekmeye çalıştığımız bir husus bulunmaktadır. Yargı etiği denildiğinde, ilk olarak akla gelen, hatta gelmesi gerekenin hâkimlerin olması gerektiğidir; keza karar merci olarak her daim yargı etiğinin bütün kurallarına bağlı olmaları gerekmektedir. Son cümlenin doğru anlaşılması elzemdir. Hâkimlerin daima yargı etiğinin bütün kurallarına bağlı olmalarının gerekmesi, geri kalan tarafların, örneğin avukatların, savcıların, bilirkişilerin, uzman görüşü yazan kişilerin ve diğer kişilerin etik dışı davranacağı anlamına gelmemektedir.

Her meslek grubunun farklı etik prensipleri bulunmaktadır. Türkiye’de de, birçok ülkede olduğu gibi, yargı etiği dendiğinde ilk akla gelen hâkimlerin bağlı olduğu etik ilkelerdir.

Yargı etiği konusu pek çok açıdan ele alınabilecek bir husustur. Bunlardan bazılarına örnek verelim:

Yargı Etiğinin Tanımı ve Önemi: Yargı etiğinin ne olduğunu, neden bu kadar önemli olduğunu ve yargı sistemindeki yerini alan konulardır.

Temel İlkeleri: Bağımsızlık, tarafsızlık, dürüstlük, şeffaflık gibi yargı etiğinin temel ilkelerini detaylı bir şekilde inceleyen konulardır.

Yargı Etiği ve Hâkimlerin Sorumlulukları: Hâkimlerin etik kurallara nasıl uymaları gerektiği, bu kuralların hâkimlerin mesleki yaşamlarını nasıl etkilediği üzerine yapılacak araştırmalardır.

Yargı Etiği İhlalleri ve Sonuçları: Yargı etiği kurallarına uyulmamasının yargı sistemine ve topluma olan olumsuz etkilerinin incelenmesidir.

Uluslararası Yargı Etiği Standartları: Dünyadaki farklı ülkelerde yargı etiği ile ilgili hangi standartların olduğunu ve bu standartların nasıl oluşturulduğunu inceleyen, ülke bazlı veya karşılaştırmalı konulardır.

Yargı Etiği Eğitimi: Hâkimlerin ve yargı mensuplarının etik eğitimlerinin nasıl olması gerektiği, bu eğitimlerin önemi ve içeriği hakkında bilgi veren, kimi durumlarda yol gösteren araştırmalardır.[3]

Konular bu denli farklı olmasına rağmen, sonuç olarak elde edilmesi istenen amaç etik değerler doğrultusunda nihayete erdirilmiş bir yargılamadır. Türkiye’nin taraf haline geldiği sözleşmelerden, yargı etiği hakkında olanlarına değinerek, bunların ne derece yerine getirildiğini incelemek asli misyonumuzdur. Mamafih, yargı etiği ilkelerine uyum gösterilip gösterilemediğine dair yaptığımız uluslararası incelemeler ile ulusal kurumlarımızın yargı etiği ilkeleri ile uyum içinde olup olmadığına dair incelemelerimiz bizlere bu ilkelere uyumun hangi noktalarda ve neden sağlanamadığı yönünde de kapsamlı bir fikir vermeyi amaçlamaktadır.

Uluslararası antlaşma ve sözleşmelere bakıldığında, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Bangalore İlkeleri, Avrupa Konseyi Yargı Bağımsızlığı/Etiği İlkeleri, Yargıçlar için Magna Carta, Uluslararası Yargı Etiği İlkeleri, Venedik Komisyonu gibi sözleşmeler görülebilir. Bunların bir kısmını özetleyerek başlamak faydalı olacaktır.

Yargı Etiği Belgeleri

Yukarıdaki sözleşmeler ve bunların getirdiği ilkeler özellikle hâkimlerin seçimi, aday gösterilmesi ve kariyerleri ile ilgili kararlarının objektif kriterlere göre ve yargı bağımsızlığını sağlayan bir organ tarafından (Adalet Bakanlığının veya HSK’nın yapısının uygun olmadığına aşağıda detaylarıyla değinilmiştir) yapılması gerektiğini belirtir.[4] Hâkimlere karşı yürütülen disiplin kovuşturması, bağımsız mahkemelerce temyiz edilebilir olmalıdır.[5] Hâkimler için yeterli ekonomik kaynaklar tahsis edilmelidir.[6] Hâkimlerin hem mesleğin başlangıcında hem de mesleğe devam ederken uygun eğitime erişimleri sağlanmalıdır.[7] Hâkimlere emir veya talimat verilmemesi ve yargılama söz konusu olduğunda hâkimler üzerinde hiyerarşik baskı olmaması şarttır.[8] Kovuşturma ve savunma için silahların eşitliği mutlaka tesis edilmelidir.[9] Adalet şeffaf olmalıdır ve hâkimler uyuşmazlıkların hızlı, etkin ve ekonomik çözümünü sağlamak için gerekli adımları atmalıdır.[10] Mahkeme belgeleri ve yargı kararları erişilebilir, basit ve açık bir dille hazırlanacaktır. [11]Hâkimler, adil ve kamuya açık duruşma yaparak, makul bir süre içinde kamuoyuna ilan edilen gerekçeli kararlar vermelidir. Bu kararların uygulanması, adil yargılanma hakkının temel bir bileşeni olup, etkin bir adalet sisteminin teminatıdır. [12]

Yine hâkimlerin karar verirken içeriye ve dışarıya karşı tam bağımsız olmaları,[13] bakmakta oldukları davadan el çektirilememeleri,[14] üzerlerinde herhangi bir baskı kurulamaması,[15] mahkemenin otorite ve onurunu koruyacak tedbirleri almaları; -ki bu korumadan kendileri de nasiplerini alırlar-gerekmektedir.[16] Yargısal bağımsızlık için gerekli somut adımların en üst seviyede atılması ve kanuni düzenlemelerin yapılması gerekmektedir.[17] Bir yargı kararı, başka bir yargı kararı olmadan kaldırılamaz veya değiştirilemez; yani bir mahkemenin verdiği kararı, ancak başka bir mahkeme kaldırabilir veya bozabilir.[18] Yasama ve yürütme, mahkeme kararları hakkında yorum yapabilse de halkın, mahkemelerin bağımsızlığına dair itibarını zedeleyecek yorumlardan kaçınması gerekmektedir.[19] Behemehal, genel af çıkarmak ve özel af ilan etmek haricinde yargının işine müdahalede de bulunmaktan memnudurlar.[20]

Yargı Bağımsızlığı ve Hakimlerin Azledilmemelerine İlişkin Standartlar

Konu ile ilgili en çok irdelenen kurallar bütününden biri olan Bangalore Yargı Etiği ise, ilkelerin ana temalarında sıkça değinilen konuları tekrar etmiş olmakla birlikte, önemli olmasının sebebi yeni ilkeler getirmesi değil, ilkelerin korunması amacıyla somut adımların nasıl atılacağına dair açık bir harita çizmiş olması; başka bir değişle, muğlak ifadeler kullanmak yerine, her ifadeyi detaylıca açıklamış olmasıdır.[21] Değindiği ana başlıklar “bağımsızlık”,[22] “tarafsızlık”,[23] “belli bir kişilik özelliği; kişiliği ve karakteri bozulmamış” (“integrity”)[iii],[24] “dürüstlük”,[25] “eşitlik”,[26] “ehliyet ve liyakat”[27] olmak üzere altı adet olup, bu ilkeler birçok yargı etiği belgesine entegre edilmiştir.

Özetlenebilecek birçok sözleşme daha bulunmakla birlikte, amacımız bütün sözleşmeleri özetlemek değil, amaca giden yoldaki adımlara dair bir kanı oluşturmaktır. Bu kanı oluştu ise, olması amaçlananı geride bırakıp, ‘olanı’ mercek altına yatırabiliriz.

Bunca uluslararası sözleşme var; lâkin, devletler (yahut hükümetler), bu sözleşmelere uymak zorundalar mı? Daha da önemlisi, neden bu sözleşmeler ile kendilerine yükümlülük getirir, yaptırımı olmayan sözleşmelere dahi neden uyarlar? İşte bu tür konular uluslararası hukukun belkemiğini oluşturan sorulardan bazılarıdır:

Devletler uluslararası hukuka yahut uluslararası hukuk kurallarına uyar mı? Uyarsa ne zaman, hangi sebeple, neden uyarlar. Bu konu, uluslararası doktrinde onlarca yıldır tartışılagelen, üstünde kesin bir anlaşmaya varılmamış olan, “uluslararası hukuk var mıdır?” tartışmalarına dahi kaynaklık etmiş çetrefilli bir konudur. “Why Do Nations Obey International Law?” (Devletler uluslararası hukuka neden uyar?) başlıklı makalemde,[28] bu konuyu on iki farklı bakış açısına sahip ekolden ele alarak karşılaştırdım.[iv] Konu çok uzun olduğu için, verilecek özet bilgilerde eksiklikler olacağı muhakkaktır. Bununla birlikte, devletlerin uluslararası hukuka uyma sebepleri—büyük bir genellemeyi göze alarak—bu uyumdan bir kazanım elde edeceklerini düşünmeleri veya uymazlarsa bir kayıp yaşayacaklarını bilmeleridir.[29]

Uluslararası bir sözleşmeyi imzalama amacı başka bir gaye de taşısa, uygularken farklı niyetleri de olsa, uluslararası hukuka uyulma sebebi demokrasilerde devletin, diğer yönetim biçimlerinde ise kimi zaman başta yönetici sınıfının ve ikincil olarak yine devletin çıkarlarının korunması amacıdır. Bir hükümetin, yönettiği devlette, herhangi bir uluslararası hukuk kuralını, sadece uluslararası normlara uyma amacı ile uygulamaya koymuş olmasını beklemek uluslararası ilişkiler açısından Polyannacılık oynamaktan başka bir anlam ifade etmeyecektir.[30]

Ülkemizdeki fiili duruma bakacak olursak, imza edilenler (uluslararası sözleşmeler) ile uygulananların (HSK ve Hâkimler arasındaki ilişki) birbiri ile derin bir çelişki halinde olduğu daha da somutlaşacaktır.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu (“HSK”), tıpkı hâkimler ve savcıların yargılamalarda yan yana oturmasında olduğu gibi, halen adalet sistemimizin yan yana bulunması hatalı olan yapılarından birisidir. Bu nedenle, yargı etiği ilkelerini büyük oranda uygulayan kurul olan HSK, aynı zamanda hâkimlerden çok daha farklı statüde bulunan savcıların da denetleyicisi pozisyonundadır. Bu durum ise, Adalet Bakanını, fiilen hâkimleri denetleyen bir konuma getirmektedir; ki bu oluşum, kuvvetler ayrılığı ilkesine de aykırıdır.

Kuvvetler ayrılığı ilkesinin var olması, hâkimlerin mesleğe seçiminde Adalet Bakanı ve yardımcılarının bulunduğu bir komisyonun olduğu mülakatlarda başarısızlığın bir göstergesi olacakken, Adalet Bakanının HSK’nın başkanı olarak hâkimlerin denetleyicisi pozisyonunda olması da sadece göreve alınma sürecinde değil, göreve devam ettikleri süreç boyunca da Bakanlığın, dolayısıyla da siyasetin, hâkimlerin üzerinde oluşturacağı bir baskı aracı olarak devam etmesinin önünü açacaktır.[v]

Birçok ülkenin yargı sisteminin gelişmişlik seviyesi hakkında incelemelerde bulunan, bu ülkelere, incelemeleri sonucunda eksiklikleri rapor eden, bu eksikliklerin en kısa sürede giderilmesini isteyen, gönüllü olarak katılım sağladığımız, Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu (Group of Countries Against Corruption “GRECO”), uzun yıllardır Türk yargı sistemi hakkında da eksiklikleri defaatle belirtmektedir. Yukarıda yazdığımız bulgular ile GRECO’nun bulgularının kesiştiği noktaları özetle incelemek isteriz. Raporun ilgili kısımlarını, büyük önem arz ettikleri için değişiklik yapmadan alıntılamak isteriz. Bu kısımlar şöyledir:

“… GRECO, … HSK üyelerinin tamamının yürütme ve yasama erki tarafından seçilmesinin, bu Kurulu, eski HSYK yapısından dahi daha az bağımsız hale getirdiği yönünde ciddi endişelere sebep olduğunu hatırlatır. Bu gelişme, HSK ile ilgili olarak, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin CM/Rec(2010)12 sayılı Tavsiye Kararı’nda belirtildiği üzere, özerk yargı kurumlarının üyelerinin en az yarısının kendi meslektaşları tarafından seçilmesini gerekli kılan uluslararası standartlarla açıkça uyumlu olmadığı sonucunu ortaya koymuştur.”[31]

“(Y)eni adayların mesleğe kabulünün son aşamasında, … (ö)zellikle de mülakat heyetinin iki üyesi dışında, yani HSK Genel Sekreteri ve Adalet Akademisi’nin danışma kurulundan seçilen bir üye dışında, geri kalan beş üye Adalet Bakanlığı temsilcisidir. HSK, Adalet Bakan Yardımcısı da dâhil olmak üzere, hâkim ve savcı adaylarının mesleğe alımında öncü rol oynamaktadır. Bu bağlamda, HSK’nın yapısı açısından ifade edilen endişeler ve hiçbir üyenin hâkimler tarafından seçilmemesi ışığında GRECO, hâkimlerin seçim ve mesleğe alım süreçlerinde yürütme erkinin kontrolünün daha fazla artmasından endişe duymuştur.”[32]

“…GRECO, hâkim ve savcılara karşı disiplin soruşturması sistemi bakımında, Adalet Bakanı başta olmak üzere, yürütme erklerinin usulsüz etkisinde kalmaksızın nesnel kriterlerin yönlendirdiği bir süreç tesis etmeyi amaçlayan geniş çaplı bir değerlendirmenin bulunmadığını kaydetmiştir. Ayrıca Adalet Bakanı, herhangi bir disiplin soruşturması açılmadan önceki sürece de müdahil olmaktadır…”[33]

Hakimlerin Bağımsızlığı, Etkinliği ve Rolü

Tavsiye xviii 77.-81. maddeler arasında, GRECO ayrıca, özetle, hâkimlik ve savcılıkların ayrı meslekler olması sebebiyle Adalet Akademisinde her meslek için ayrı eğitimin verilmesi gerektiğini, mesleklerin kendi nevlerine münhasır etik ilkeleri olduğunu, bu eğitimlerin de sadece staj esnasında değil, meslek hayatı boyunca verilmesi gerektiğini önemle vurgulamaktadır.[34]

Yargı etiği konusunda ele alınabilecek birçok başlık olduğunu en başta da belirtmiştik. Bu noktada ise, hâkimlik ve savcılık mesleğinin hukuken ve fiilen, birbirlerinden tam anlamıyla ayrılmadıkları, HSK’nın başında Adalet Bakanlığı temsilcilerinin bulunduğu, hâkimlerin Adalet Bakanlığı personeli tarafından mülakatla seçildiği, savcı ile hâkim arasında mesleki anlamda net bir ayrımın fiilen yapılamadığı,[vi] bu durum karşısında, yukarıda belirttiğimiz uluslararası yargı etiği ilkeleri ile ilgili daha detaylı değerlendirmelerin yapılmasının lüzumu yoktur.

HSK varlığını sürdürdüğü ve hâkimlik ile savcılık arasındaki ayrım netleşmediği sürece, yargı etiğinin ülkemizdeki esaslarından bahsetmek distopik bir yapılanmada, distopyadan dolayı ütopya halini alan—aslen olağan olması gereken—ütopik koşulların neden uygulanamayacağını tartışmaktan öteye geçemeyecektir. HSK adlı bu başarısız yapılanmanın ilgasından sonra, konunun esasına dair yapılacak tartışmalar daha gerçekçi olacaktır. Nitekim GRECO’nun yaklaşık yirmi yıla yayılan raporları incelendiğinde de görüleceği üzere, tavsiyeler yerine getirilmemiş ve herhangi bir ilerleme olmamıştır. Gelişme kaydedilmemesi yönündeki başarısızlıklar, GRECO tarafından da üzüntü ile karşılanmıştır.

Yargı etiği tartışmalarında hakim olan görüş, hâkimlerin hakkaniyete uygun olmasa da, demokratik yolla seçilmiş olan kanun yapıcılar tarafından düzenlenmiş kanunlara uymasıdır. Kanun yapıcılar ise 1981’den bu yana, önce HSYK, akabinde de isim değişikliği ile HSK olarak yargı erki üzerindeki etki ve yetkilerini devam ettirmekten vazgeçmemişlerdir. Yürütme erkinin HSK üzerindeki yetkilerinin de artması ile, kuvvetler ayrılığı ilkesi tamamen zedelenmiştir.

HSK’ya yapılan atanmaların çoğu yasama ve yürütme erki tarafından yapıldığı için, bağımsızlık ve tarafsızlık hususunda, müphem durumlar oluşmaktadır. Keza HSK, aynı zamanda hâkimlerin (ve savcıların) disiplin ve atama işlemlerini de yapmaktadır. Bu durum, özellikle HSK’nın prosedürlerinin yargılama faaliyetleri gibi şeffaf olmadığı hususu dikkate alındığında da HSK’nın bütün hâkimler (ve savcılar) üzerinde bir baskı aracı olarak değerlendirilebilmesine sebep olabilmektedir.

Üzerinde böyle bir baskı olan hâkimlerin, yargı etiği ilkelerine bağlı kalmalarının önemliliği kadar, halkın da bu ilkelere bağlı kalındığına dair inancının olması gerekmektedir. Ne yazık ki, adalete güven endeksinde, ülkemiz giderek aşağı sıralara gerilemektedir. Bu güvensizliğin bireysel olarak hâkimlere karşı olmaktan ziyade, kurumsal olarak adalet sistemimizdeki hatalı yapılanmalara karşı bir güvensizlik olduğu kanısı daha olasıdır.

Etik bir yargılama sürecinde ne hâkimin ne de avukatın, bir üste yahut asta ihtiyacı olmamalıdır; yargılamanın bütün tarafları eşit güçler ile donatılmış olmalıdır. Aksi, yargı etiğinden uzaklaşıp, ülkedeki adaletin etiğini yargılatır.

Adaletin etiğinin yargılandığı ülkede ise, yargı sadece kanunların uygulayıcısı konumuna geçer; keza, insanlar adalete ve hakkaniyete dair inançlarını yitirirler. İhkak-ı hakkı, hak olarak addederler. Adaletin bittiği yerde kaos başlar; hükümetler ve devlet dahi kalmaz. Zira adalet, devletlerden çok daha önce ortaya çıkmış, ilk insanlarla birlikte dünyada tesis edilmeye başlamış bir düzendir.

Adalet, kendi kendine yerine gelmez; bu sebeple her daim çaba sarf edilmeli, bu konuda tembellikten kaçınılmalıdır.

Toplumların hayatta kalabilmesi, milletlerin varlığını devam ettirebilmesi, masumların zalimlerden korunması, ulusların barışını perçinlemesi, eşitliğin bir nebze de olsa var olabilmesi, dürüstlüğün karine olarak da olsa değer görmesi, bireylerin kurumlara ve devletlere, kurumların devletlere, devletlerin birbirlerine karşı yargılanmalarında eşitliği tesis edilebilmesi, kanunlarda yazsa dahi, ancak hakkaniyetli bir adalet sisteminin güvencesi ile tesis edilebilir.

Adalette atalet baş gösterirse, yalnızca yukarıda saydıklarımızın hiçbiri gerçekleşmemekle kalmaz; aynı zamanda hukuk sistemine gölge düşer, yargıya dair ümitler ve umutlar tükenir. Adalet, adalet saraylarında aranmaktan çıkar ve ihkak-ı hak, hak olarak algılanmaya başlanılır. Toplumdaki adalet ahlakı ile adaletteki ahlaka dair inanış; dolayısıyla topyekûn ahlak sükût eder. Eskiden zedelenen vicdanlar, adaletsizliği olağan olarak algılamaya başlar ve toplumsal vicdan nasır tutup suskunlaşmaya başlar; toplumsal huzur ve barış ortamı ortadan kalkar. İnsan haklarına olan inanç tamamen yok olur, insanlar temel hak ve özgürlüklerini dahi unuturlar. Eşitlik olgusuna kimse inanmamaya başladığı için toplum genelinde karamsarlık artar ve bunun sonucunda suç oranları yükselişe geçer. Hukuk devleti olmanın gereği yerine getirilememiş olacağı için, demokrasinin temelleri kökünden sallanır. Bu nedenlerle, adalette ataletin olduğu dönemler, hukuk ve tarih kitaplarında, insanlığın utanç dolu yıllarına örnek olan en karanlık zamanlar olarak anlatılırlar.

Yazımıza son vermeden önce, konuyu son dönemlerde yaşanmış bir olay üzerinden okuyucunun fikirlerine sunmak isteriz.

Ceza yargılaması tarihine bakıldığına, “göze göz” ilkesinden öncesine giden ilkenin intikam, yani öç alma olduğu görülmektedir. Hukuk her ne kadar yaşayan bir bilim olsa da, bazı konulara dair tartışmalar statükocu (status quo) zihniyetlerden ötürü geride bırakılamamıştır. Öç almanın cezai yaptırım olarak kabulünden binlerce yıl sonrasına gelindiğinde, bazı hukukçular aksini savunsalar ve farklı açıklamalar getirmeye çalışsalar da halen “göze göz” ve öç almanın karışımı olan idam olgusunun uygulandığı ülkeler olduğu üzücü bir gerçektir. Üstelik bu ülkelerde, idam edilen kişilerin ya tamamen suçsuz olduğunu yahut cezai ehliyetlerinin olmadığı da çoğu zaman idamdan sonra ortaya çıkmıştır.[35]

İdam bir ülkenin kanununda ceza olarak geçse de bir hukukçunun gözünde devlet eliyle ve öç alma saikiyle işlenen cinayet konumunda olmalıdır. Halbuki devlet, cinayet işlememelidir. Hâkimler, kanunda yazanı uygulamak ile mükelleflerdir. Bununla birlikte, bir ülkenin kanunun yazdıkları ile birlikte, hukukun evrensel ilkelerine, uluslararası sözleşmelere ve hakkaniyete de dikkat edilmesi gerekmektedir.

Bu konu ile ilgili olarak en dikkat çekici davalardan birisi George Stinney Jr. adlı çocuğun idamı ile ilgili olanıdır.[vii] ABD’de, 1944 yılında, 14 yaşında aleyhinde idam kararı verilen ve henüz 15 yaşındayken idam edilen George’un, 2014 yılında kardeşleri tarafından yapılan başvuru sonucunda suçsuz olduğu ortaya çıkmıştır.[36]

Federal kanunlar eyaletlerin idam kararlarını engellemiyordu, Güney Carolina da hiçbir gerçek ve somut kanıt olmadan, belki de sadece siyah bir çocuk olduğu için, George’u idam etmekten çekinmedi. Mahkeme’de, jürinin karar vermesi sadece on dakika sürmüştü. Elektrikli sandalyede boyu kafanın geçirildiği kısma yetişmediği için, George’un altına kitap koyarak kafasının yetişmesini sağladılar.

Ülkemizde de idam, uzun yıllar boyunca uygulanageldi. Ne yazıktır ki, hukuki bir gelişmişlik neticesinde değil, bir pazarlık sonucunda hukuk sistemimizden kaldırıldı. Yine de idamın hukuk sistemimizden çıkması, hukuk devleti olma adına atılan adımlar açısından büyük bir kazanımdır.

Bütün okuyucuları bir soruyu düşünmeye davet ediyorum:

Eğer ellerinde idam gibi, geri dönüşü olmayan bir karar verme yetkisi olsaydı, FETÖ’nün hâkim ve savcıları tarafından yürütülen Ergenekon, Balyoz, İnternet Andıcı gibi davalar nasıl sonuçlanırdı? Millî İstihbarat Teşkilâtı ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nde görev yapan birçok şerefli vatan evladımız, gizli tanık olarak ifadeleri kabul edilen PKK’lı sözde tanıkların karalamaları ile bugün hala aramızda olabilir miydi? Yoksa şu anda, ülkece kaybettiğimiz vatan evlatlarımızın yasını mı tutuyor olurduk?

Yasaların Uygulanmasından Sorumlu Olanlar için Davranış Kuralları

Özetle, sistemik bozukluklar giderilmeden, bireysel etik değerlere uyumun arttırılması ancak bir noktaya kadar etkili olacaktır. Düzgün sistem, bozuk elemanını ayıklamayı ve düzeltmeyi becerme kuvvetine haizdir. Bununla birlikte, sistemin kendisinde hatalar olduğu zaman, sadece bireysel hataları elemek gibi bir şanstan vareste olmayacak, düzgün olan bireyleri de bozmaya başlayacaktır. HSK’nın varlığı ve şu andaki şekliyle mevcudiyeti hem sistemi hem bireyleri sorunlu hale getirmeye devam edecektir. Bir hâkimin meslekteki yükselişi, “kapattığı dosya sayısına” endeksli olursa, o “dosya” kişilerin hayatını ilgilendiren vakalar olmaktan çıkacak; puantaj tablosundaki skora dönüşecektir. Buna benzer onlarca hatalı uygulamanın son bulması amacıyla, başta hâkimler olmak üzere, bütün adalet sistemimizin HSK ile vedalaşma vakti gelmiştir.

Kaynakça:

[1] Etik ve Ahlak arasındaki farklılıklar ve benzerlikler konusu hakkında kısa ve bakış açımızdan daha farklı bir görüşe dair kaynak okumak isteyenler için: Nedim Yıldız, ETİK İLE AHLAK AYIRIMI, Felsefe Arkivi, 35. Sayı, 2008-2010, 23-36, erişim: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/697006, son erişim 01.10.2023.

[2] Frans de Waal, vd., Primates and Philosophers: How Morality Evolved, Ed.Stephen Macedo ve Josiah Ober, Princeton University Press, 2006. JSTOR, http://www.jstor.org/stable/j.ctt7tbch . Son erişim 01.10.2023.; Marc Bekoff ve Jessica Pierce, Wild Justice: The Moral Lives of Animals, University of Chicago Press; Resimli Basım, 2010.

[3] Örneklerin çoğaltılmasında, bir başka değişle bazı örneklerin fikrî mütalaası amacıyla, OpenAI adlı şirketin ChatGPT adlı platformuna başvurulmuştur.

[4] Magna Carta for Judges, Consultative Council of European Judges, Strasbourg, 17.11.2010. https://rm.coe.int/16807482c6. Son erişim 3.10.2023. Türkçesi için bkz. Hâkimlerin Magna Carta’sı, https://www.hsk.gov.tr/Eklentiler/Dosyalar/9fb527a1-dd9b-463f-bcf4-1a20db157389.pdf, Son erişim 3.10.2023. ¶5

[5] Id. ¶6

[6] Id. ¶7

[7] Id. ¶8

[8] Id. ¶10

[9] Id. ¶11

[10] Id. ¶14-15

[11] Id. ¶16

[12] Id. ¶16-17

[13] Avrupa Konseyi 2010/12 Tavsiyesi Paragraf 21-23

[14] Id. ¶9

[15] Id. ¶5

[16] Id. ¶6

[17] Id. ¶7

[18] Id. ¶16

[19]Id. ¶18

[20] Id. ¶17

[21] Yargi Etiğine İlişkin Uluslararasi Temel Standartlar, s. 99-108, https://www.etik.gov.tr/media/cthlcpey/yargi_etigine_iliskin_uluslararasi_temel_standartlar.pdf, (son erişim 24.09.2023).

[22] id., s.101-102

[23] id., s.102-103

[24] id., s.103-104; İngilizce metin için bkz. https://www.judicialintegritygroup.org/images/resources/documents/ECOSOC_2006_23_Engl.pdf ,(son erişim 24.09.2023).

[25] Supra not 18., s.104-106

[26] id., s.106-107

[27] id., s.107-108

[28] Dr. Ersoy Zırhlıoğlu, “Why Do States Comply with International Law”, (Devletler Neden Uluslararası Hukuka Uyarlar?), University of Arizona James E. Rogers College of Law, (yayınlanma aşamasında).

[29] id.

[30] id.

[31] Milletvekilleri, Hâkim Ve Savcılar Bakımından Yolsuzluğun Önlenmesi, Dördüncü Aşama Değerlendirmesi, Üçüncü Ara Uyum Raporu TÜRKİYE, Group of Countries Against Corruption 25.03.2022, Avrupa Konseyi, https://rm.coe.int/dorduncu-asama-degerlendirmesi-milletvekilleri-hâkim-ve-savc-lar-bak-m/1680a6f8fc , son erişim 21.09.2023.

[32] a.g.e.

[33] a.g.e.

[34] a.g.e.

[35] Örnek vakalar için bkz. https://deathpenaltyinfo.org/, özellikle bkz. https://deathpenaltyinfo.org/policy-issues/innocence/description-of-innocence-cases?scid=6&did=110 ve https://deathpenaltyinfo.org/database/innocence; ayrıca bkz. https://innocenceproject.org/innocence-and-the-death-penalty/; ayrıca bkz. https://www.cbc.ca/news/canada/canada-s-wrongful-convictions-1.783998;

[36]Mahkeme kararı için Bkz. https://s3.amazonaws.com/s3.documentcloud.org/documents/1382796/stinney-ruling.pdf, son erişim 03.10.2023.

[i] Bu konuda tam tersini düşünenler de vardır. Örneğin Maya Angelou, hem etiğin globalliği yönündeki, hem de ettiğin felsefeden çok sosyolojiye yakın bir konu olduğu yönündeki tespitlerimize katılmadığını şu sözlerle ifade etmektedir: “Bir toplumun ihtiyaçları etiği belirler”.

[ii] Buradaki “suçludur” ibaresi “etik ilkeleri çiğnemiştir” anlamında kullanılmış olup, hukuki anlamdaki suçluluk durumunu ifade etmemektedir.

[iii] Kimi yerlerde bu sözcük “doğruluk”, kimi yerlerde ise “bütünlük” olarak çevrilmiştir. Esasen, Türkçe’de, “Integrity” kelimesinin yukarıdaki kullanımını birebir karşılayan bir sözcük yoktur. Bütünlük, doğruluk vb. kullanımlar, integrity sözcüğünün diğer anlamları olup, buradaki kullanımı açıklamaya yetmemektedir. Yapılabilecek tanımların hepsi felsefi tartışmalara açıktır. Somut olaydaki kullanım açısından, tarafımızca şu tanım yapılmıştır: “özü sözü ile bir bütün olan, aldığı kararlarda hem adaleti hem de adaletin tecelli etmesine giden yolu şüpheye mahal vermeyecek derecede karakter bütünlüğüne sahip olarak şeffafça açıklayabilen, kararlarının hesabını hem hukuken hem de vicdanen verebilen kişilik özelliği”.

[iv] A. Liberal Theories – (Liberal Teoriler)

1. Managerial Theories – (Yönetimsel Teoriler)
2. Reputational Theory – (İtibar Teorisi)
3. Personality Theory – (Kişilik Teorisi)
4. Organizational-Cultural Theory – (Örgütsel-Kültürel Teori)
5. Legitimacy Theory – (Meşruiyet Teorisi)
6. Transnational Legal Process – (Uluslarötesi Hukuki Süreç)
7. Constructivism – (Konstrüktivizm)
8. Realist Theory – (Realist Teori)
9. Neorealist Theory – (Neo-Realist Teori)
10. Enforcement Theory – (Uygulama/Zorunluluk Teorisi)
11. Rational Choice Theory – (Rasyonel Tercih Teorisi)

[v] Yazarın Notu (YN). Bir makale yazarken birçok önemli husus vardır, bunlardan iki tanesi birbiri ile tezattır. Birincisi, direkt alıntıların makaleye oranla çok fazla olmaması gerektiği, ikincisi ise, büyük önem arz eden alıntıların aynen makaleye eklenmesi gerektiğidir. Somut olayda, Türk Adalet Sistemi açısından büyük önem arz etmeleri sebebiyle, makaleye oranla direkt alıntıyı geniş tuttuğumu belirtmek isterim.

[vi] Hâkim ve savcının yan yana oturduğu, iki meslek arasında atama ile geçişlilik olduğu, aynı sınav ile göreve başladıkları bir ortam kastedilmektedir.

[vii] Bu trajik konu hakkında detaylı okuma yapmak isteyenler için: Kendall Bell, Triple Tragedy in Alcolu: The execution of 14-year-old George Stinney, Jr., accused of the murders of Betty June Binnicker and Mary Emma Thames, Bella Rosa Books, 2020. Ayrıca bkz. Eli Faber, The Child in the Electric Chair: The Execution of George Junius Stinney Jr. and the Making of a Tragedy in the American South, University of South Carolina Press, 2021.

Cemaat Vakıflarının Taşınmaz Mal Edinmeleri ve Bunlar Üzerinde Tasarrufta Bulunmaları Hakkında Yönetmelik

Yazar

-

Ekim 4, 2024

Cemaat Vakıflarının Taşınmaz Mal Edinmeleri ve Bunlar Üzerinde Tasarrufta Bulunmaları Hakkında Yönetmelik, 5 Haziran 1935 tarihli ve 2762 sayılı Vakıflar Kanununun değişik 1 inci maddesinde yer alan hükümlerle ilgili uygulama usul ve esaslarını belirlemek üzere düzenlenmiştir.

Cemaat Vakıflarının Taşınmaz Mal Edinmeleri ve Bunlar Üzerinde Tasarrufta Bulunmaları Hakkında Yönetmelik

Amaç

Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı, 5/6/1935 tarihli ve 2762 sayılı Vakıflar Kanununun değişik 1 inci maddesinde yer alan hükümlerle ilgili uygulama usul ve esaslarını belirlemektir.

Kapsam

Madde 2 — Bu Yönetmelik; vakfiyeleri olup olmadığına bakılmaksızın Lozan ve diğer uluslararası andlaşmalarla azınlık statüsü verilen cemaatlere ait vakıfların, dinî, hayrî, sosyal, eğitsel, sıhhî ve kültürel alanlardaki ihtiyaçlarını karşılamak üzere taşınmaz mal edinmeleri ve taşınmaz malları üzerinde tasarrufta bulunmaları ile bu vakıfların aynı alanlardaki ihtiyaçlarını karşılamak üzere, her ne surette olursa olsun, tasarrufları altında bulunan taşınmaz malların vakıf adına tesciline ilişkin usul ve esasları kapsar.

Dayanak

Madde 3 — Bu Yönetmelik, 2762 sayılı Vakıflar Kanununun değişik 1 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

İKİNCİ BÖLÜM

Cemaat Vakıflarının Taşınmaz Mal Edinmeleri

Edinilebilecek Taşınmaz Malların Kapsamı

Madde 4 — Cemaat vakıfları; dinî, hayrî, sosyal, eğitsel, sıhhî ve kültürel alanlardaki ihtiyaçlarını karşılamak üzere Bakanlar Kurulu izni ile taşınmaz mal edinebilirler.

Başvurunun Şekli ve İstenilen Belgeler

Madde 5 — Cemaat vakıfları tarafından başvurular, vakfın bağlı olduğu Vakıflar Bölge Müdürlüğüne yapılır.

Başvuruda;

a) Taşınmaz malın nevi, beyanlar ve şerhler hanesini kapsayan tapu kaydı, imar durumu ve açık adresi, halihazırda ne amaçla kullanıldığı, hangi amaç için iktisap edilmek istendiği,

b) Vakfın malî durumunu gösteren son 3 yıla ait bilançolar, gelir-gider tabloları,

c) Vakıf yönetimi tarafından alınmış gerekçeli karar,

d) Taşınmaz malın durumuna ilişkin Vakıf Gayrimenkul Ekspertiz Değerlendirme A.Ş., T.C.Ziraat Bankası, Ticaret ve Sanayi Odası, Mimarlar Odasından alınmış ve birden fazla eksper tarafından düzenlenmiş ekspertiz raporu,

e) Taşınmaz malın hangi faaliyet alanı ihtiyacı için kullanılacağının belirtildiği ve bu alanla ilgili kamu kurum veya kuruluşlarından alınmış uygun görüş belgesi,

istenecektir.

Değerlendirme ve Sonrasında Yapılacak İşlemler

Madde 6 — Başvuruları değerlendirmek üzere; Vakıflar Bölge Müdür Yardımcısı başkanlığında; bir şube müdürü, bir avukat, bir harita mühendisi, bir mühendis veya mimar ile mülkî idare amirliğinin uygun göreceği bir temsilciden oluşan bir komisyon oluşturulur. Gerektiğinde mahalli Tapu Sicil veya Kadastro Müdürlüğünden bir temsilci komisyona çağırılarak dinlenir.

Talep ve eki belgeler bu komisyon tarafından incelenerek ihtiyaç durumu, taşınmaz malın başvuruda belirtilen alandaki ihtiyacı karşılamaya uygun olup olmadığı, cemaat vakfının belirtilen alandaki ihtiyacını karşılamaya uygun başka taşınmazın bulunup bulunmadığı yerinde tespit yapılmak suretiyle değerlendirilir.

Değerlendirme sonucu uygun görülen talep hakkında düzenlenen rapor ve ekleri, Vakıflar Bölge Müdürlüğü görüşü ile birlikte Vakıflar Genel Müdürlüğü Mülhak ve Yeni Vakıflar Dairesi Başkanlığına intikal ettirilir. Başkanlıkça yapılan değerlendirme sonucunda uygun görülen talep Vakıflar Meclisine intikal ettirilir. Vakıflar Meclisinin olumlu kararını müteakip konu Bakanlar Kuruluna sunulur.

Bakanlar Kurulu kararının, Vakıflar Bölge Müdürlüğüne intikalini takiben vakfa uygunluk belgesi verilir. Tapu Sicil Müdürlüklerinde yapılacak işlemler, vakfın yetkilisi tarafından yürütülür.

Talebin uygun bulunmaması halinde, durum ilgili vakfa bildirilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Cemaat Vakıflarının Taşınmaz Malları Üzerinde Tasarrufları,

Bağış ve Vasiyet

Tasarruf Yetkisinin Kullanılması

Madde 7 — Cemaat vakıfları taşınmaz malları üzerinde; dinî, hayrî, eğitsel, sıhhî, sosyal ve kültürel alanlardaki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla tasarrufta bulunabilir.

Taşınmaz mallar üzerinde tasarrufta bulunulması ile ilgili talepler de bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesine göre değerlendirilerek Bakanlar Kuruluna sunulur.

İstenilen Belgeler, Uygulanacak Usul ve Esaslar

Madde 8 — Vasiyetname veya bağış yoluyla cemaat vakıfları adına tescil edilmek istenilen taşınmazlar hakkında; bağışın veya vasiyetin 9/8/2002 tarihinden önce yapılmış olması halinde bu Yönetmeliğin geçici 1 inci maddesindeki, 9/8/2002 tarihinden sonra yapılması halinde bu Yönetmeliğin İkinci Bölümündeki usul ve esaslar uygulanır.

Cemaat vakıfları adına bağışlanan veya vasiyet olunan taşınmaz mallar için, bağış veya vasiyetin 2675 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun 23 üncü maddesine uygun olması gereklidir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Diğer Hükümler

Uluslararası Andlaşmalar

Madde 9 — Bu Yönetmeliğin uygulanmasında Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu Lozan Andlaşmasının 45 inci maddesi ile diğer uluslararası andlaşmalardan doğan hak ve yükümlülükleri saklı tutulmuştur.

Geçici Madde 1 — Cemaat vakıflarının 9/8/2002 tarihine kadar tasarrufları altına giren taşınmaz malların vakıfları adına tescili için yapılacak başvurular, cemaat vakıfları tarafından vakfın bağlı olduğu Vakıflar Bölge Müdürlüğüne yapılır.

Başvuruda;

a) Taşınmaz malın nevi, beyanlar ve şerhler hanesini kapsayan tapu kaydı, imar durumu ve açık adresi, halihazırda ne amaçla kullanıldığı, fiziki şartları itibariyle halihazır durumu, maliki veya kanuni haleflerinin muvafakati, ne şekilde vakfın tasarrufuna geçtiği,

b) Taşınmaz malın vakfın tasarrufunda bulunduğuna ilişkin 9/8/2002 tarihinden önceki vergi kaydı, emlak vergi beyannamesi, kira kontratı, elektrik, su, doğalgaz faturası, tasdikli irade suretleri ile fermanlar, muteber mütevelli, sipahi, mültezim temessük veya senetleri, kayıtları bulunmayan tapu veya mülga hazinei hassa senetleri veya muvakkat tasarruf ilmuhaberleri, tasdiksiz tapu yoklama kayıtları, mülkname, muhasebatı atika kalemi kayıtları, mubayaa, istihkam ve ihbar hüccetleri, evkaf idarelerinden tapuya devredilmemiş tasarruf kayıtları,

c) Taşınmaz malın hangi faaliyet alanı ihtiyacı için kullanılacağının belirtildiği ve bu alanla ilgili kamu kurum veya kuruluşlarından alınmış uygun görüş belgesi,

d) Tapu kayıtları üzerinde ayni veya şahsi hak sahibi bulunan gerçek veya tüzel kişilerin muvafakati,

istenecektir.

Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesi uyarınca yapılan değerlendirme sonucu düzenlenen rapor ve ekleri Vakıflar Bölge Müdürlüğü görüşüyle birlikte Vakıflar Genel Müdürlüğü Mülhak ve Yeni Vakıflar Dairesi Başkanlığına intikal ettirilir. Başkanlıkça yapılan değerlendirme sonucunda; mevzuata uygun olduğu tespit edilen talep Vakıflar Meclisinin olumlu kararını müteakip, konu Bakanlar Kuruluna sunulur.

Bakanlar Kurulu kararının, Vakıflar Bölge Müdürlüğüne intikalini takiben vakfa uygunluk belgesi verilir. Tapu Sicil Müdürlüklerinde yapılacak işlemler, vakfın yetkilisi tarafından yürütülür.

Talebin uygun bulunmaması halinde, durum ilgili vakfa bildirilir.

Yürürlük

Madde 10 — Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 11 — Bu Yönetmelik hükümlerini Vakıflar Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Devlet Bakanı yürütür.

Medeni Kanunun Kabulü

Yazar

-

Ekim 4, 2024

Türk Kanunu Medenisi, Türkiye’de Cumhuriyetin ilanından sonra 17 Şubat 1926’da İsviçre Medeni Kanunu iktibas edilmek ve örnek alınma sureti ile mecliste kabul edilerek 4 Ekim 1926 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Medeni Kanun 743 sayılı kanun olarak uygulamaya başlanmış ve 1 Ocak 2002 çıkarılan yeni kanuna kadar yürürlükte kalmıştır. Her iki kanunun adında bulunan Medeni Kanun ibaresi kanunun ruhunu ve amacını yansıtmakta, çağdaş bir toplumsal düzeni hedeflediği kabul edilmektedir. Medeni Kanunun kabulü, insan hakları, kadın hakları ve çocuk hakları alanında büyük bir devrim olmuştur.

Cumhuriyet İnkılaplarının en önemlilerinden olan ve 1926 yılında kabul edilen Medeni Kanun sonucunda, birden fazla kadınla evlenme kaldırılmış, evlenme akdinin, iki ergin şahit huzurunda, resmi nikah memuru önünde yapılması esası kabul edilmiş, resmi olmayan nikah geçersiz sayılmış, evlenmede kadın ve erkek için yaş sınırı getirilerek çok küçük yaşta evlenmeler kaldırılmıştır. Velilerin kızları adına evlenme akdi düzenlemeleri yasaklanmış, temsilci yoluyla evlenme kaldırılmıştır. Şeriata göre boşanma yetkisi kocaya tanınmışken ve koca boşanma kararını eşine bir vekil aracılığı ile de bildirebilirken tek taraflı boşanma kaldırılmış ve vekil ile bildirme de yasaklanmıştır. Boşanma konusunda erkeğe tanınan haklar aynen kadına da tanınmış, keyfilik kaldırılmış, boşanma halinde, kadının ve çocuğun haklarını güvence altına alacak hükümler getirilmiş, evli kadının ekonomik haklarını daha iyi koruyan esaslar kabul edilmiştir. Miras hukukunda cinsiyet ayrımı kaldırılarak kadın ve erkek arasında eşitlik sağlanmıştır.

Medeni Kanunun Kabulü ile, modern toplumlarda olduğu gibi ailede kadın-erkek eşitliğinin, evlilikte tek eş ve resmi nikah kuralının, kadınlara getirilen çalışma hürriyetinin, mahkemelerde tanıklık yapma, miras ve boşanma konularındaki kadın-erkek eşitliğinin sağlamış olduğu yasal güvenceler barış içinde yaşayan müreffeh bir toplumu hedeflemiş, üretime ve sosyal yaşama katılan kadının özgür ve eşit yurttaş olabilmesinin önü açılmıştır. Medeni Kanun, özel hukuk alanında yapılmış olan tüm yasaların özü olması sebebiyle mevzuata, yargı içtihatlarına ve hukuk sistemine nüfuz eden bir anlayışı ve felsefeyi temsil etmektedir.

Medeni Kanun, Özel Hukuk alanında Kişiler hukuku, Aile Hukuku, Eşya Hukuku, ve Miras Hukuku konularını düzenlemektedir. Medeni Kanunun koymuş olduğu temel prensipler ve ilkeler ışığından Borçlar Hukuku ve Ticaret Hukuku oluşturulmuştur.

Toplumsal Cinsiyet Tutum Belgesi – ÇHD

Yazar

-

Ekim 3, 2024

Toplumsal Cinsiyet Tutum Belgesi, Çağdaş Hukukçular Derneği tarafından 16 Ocak 2022 tarihinde kabul edilmiştir.

1974 yılında kurulan Çağdaş Hukukçular Derneği’nin 15-16 Ocak 2022 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında verilen karar gereğince; Tüzük ile bu tutum belgesi arasında çelişki bulunması ya da tüzükte düzenleme bulunmayan konularda tutum belgesinin esas alınacağı oy birliği ile karara bağlanmıştır.

Belgenin Önemi

Toplumsal Cinsiyet Tutum Belgesi, Çağdaş Hukukçular Derneği’nin toplumsal cinsiyet eşitsizliğine karşı mücadele taahhüdünü içermektedir. Özellikle, Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW) ve İstanbul Sözleşmesi hükümlerini temel almaktadır. Dernek, her tür şiddete karşı farkındalık yaratmayı hedeflemektedir. Dernek, toplumsal cinsiyet eşitsizliğine karşı kurum içinde koruyucu bir iklim yaratmayı amaçlamıştır. Belge, dernek üyelerinin toplumsal cinsiyet normlarına aykırı davranışlarına karşı yaptırımlar getirmektedir. Ayrıca, cinsel taciz, şiddet ve toplumsal cinsiyete dayalı mobbinge karşı net önlemler getirilmektedir.

[box type=”shadow” align=”” class=”” width=””]

Çağdaş Hukukçular Derneği Hakkında: Dernek, 1974 yılında kurulmuştur. Genel Merkezi Ankara’dadır. Temel hak ve özgürlükler, düşünce ve ifade özgürlüğü, örgütlenme hakkı, yargı bağımsızlığı, hukuk politikaları, ayrımcılığın önlenmesi gibi alanlarda çalışmaktadır. İstanbul, Ankara, İzmir, Alanya, Mersin Şube, Adana, Antalya ve Hatay’ta şubeleri bulunmaktadır. Bursa ve Eskişehir’de temsilciliği vardır. Derneğin amacını benimseyen Hukuk Fakültesi mezunları ve tüzel kişiler derneğe üye kabul edilmektedir. Ayrıca, Hukuk Fakültesi dördüncü sınıf öğrencileri de derneğe üye olabilmektedir. Demokrasi ve Dünya İnsan Hakları için Avrupa Avukatlar Birliği (ELDH), Uluslararası Demokrat Avukatlar Derneği (IADL) ve Avrupalı Demokrat Avukatlar (AED) üyesidir.[/box]

Toplumsal Cinsiyet Tutum Belgesi

Çağdaş Hukukçular Derneği (ÇHD) tarafından hazırlanan bu belge, dernek bünyesinde toplumsal cinsiyet eşitsizliğine ilişkin farkındalık yaratmak, Türkiye’nin 1985’te imzalayarak taraf olduğu Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW), 2011 yılında imzaladığı Kadına Karşı Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi (İstanbul Sözleşmesi) hükümlerini ve bu alanda yıllardır süregelen mücadelenin deneyimlerini temel alarak ÇHD’nin bütün organlarının ve şubelerinin erkek şiddetini ve hetero patriyarkal normlardan kaynaklanan her tür şiddeti önlemek amacı ile kabul edilmiştir.

Bu bağlamda ÇHD, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin toplumsal yaşamın her alanında temel bir sorun olduğu saptamasından hareketle, erkek şiddetini ve hetero-patriyarkal normlardan kaynaklanan her tür şiddeti önleyici ve bu şiddete maruz kalan özneleri koruyucu politikaları hayata geçirmek, bünyesinde bu toplumsal sorunu gözeten bir iklimi yaratmak için aşağıdaki faaliyetleri yapmayı taahhüt eder:

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ile mücadele ederek, erkek şiddetine ve hetero-patriyarkal normlardan kaynaklanan her tür şiddete maruz kalan özneleri koruyucu ve önleyici politikaları hayata geçirmek amacıyla kendi üyeleri arasında farkındalık çalışmaları yapmak,
Üyelerin dernek faaliyetlerinde, toplantı ve yayın süreçlerinde toplumsal cinsiyet normlarını pekiştirecek nitelikte söz ve ifadeler kullanmaması, bu yönde tutum ve davranışlar göstermemesi yönünde gerekli önlemleri almak ve ilgili yaptırımları uygulamak,
Bu kapsamda hem dernek üyelerinin hem komisyonların hem de toplumun konferans, seminer, toplantı vb. etkinliklerle konuya ilişkin bilgilendirilmesine yönelik eğitici çalışmaların yapılmasını sağlamak,
Çağdaş Hukukçular Derneği’nin tüm şubelerinde erkek şiddeti, cinsel taciz ve cinsel saldırıyla ilgili bilgilendirme, sorun çözme ve dayanışma konusunda kolay ulaşılabilir başvuru noktaları oluşturulmasını da kapsamak üzere çeşitli gereklilikleri yerine getirmek, başvuruları takip eden süreçleri maruz bırakılanın travmasını derinleştirmemek için hızla ve öncelik atfederek tamamlamak ve süreç boyunca maruz kalan öznenin korunup gözetilmesi için gizlilik ilkesini benimsemek ve etkin şekilde hayata geçirmek,
Dernek Tüzüğü’nde erkek şiddeti, cinsel taciz, cinsel saldırı ve toplumsal cinsiyete dayalı yıldırmayı (mobbing) suç olarak açıkça tanımlamak ve gerekli değişiklikleri yapmak ve ilgili tüm konularda Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları Komisyonlarının görüşü alınmadan karar alınmamasını ilkeselleştirecek düzenlemeleri hayata geçirmek,
Dernek üyelerinin failleri güçlendirecek her tür pratikten imtina etmesini sağlamak ve söz konusu fiil erkek şiddetiyken gerekçe her ne olursa olsun üyelerimizin faillerin savunmanlıklarını üstlenmesinin önüne geçilmesine yönelik düzenlemeler yapmak,
Üyelerin, derneği güvenli bir alan olmaktan çıkaracak cinsiyetçi, kadın düşmanı, homofobik, transfobik her tür söylem, mobbing vb. tutum ve davranışlarına yaptırım uygulamak,
Seçim dönemleri esas alınarak toplumsal cinsiyet eşitsizliğine, erkek şiddetine ve patriyarkal normlardan kaynaklanan her tür şiddete karşı mücadele yöntemlerini geliştirmek ve buna yönelik faaliyetleri izlemeye ilişkin çalışmalarda bulunmak,
Çağdaş Hukukçular Derneği bünyesinde ve şubelerde görev alan kadın ve LGBTİ+ oranının artırılması için çalışmalar yürütmek ve desteklemek; bu bağlamda kadın ve LGBTİ+ üyelerin aktif katılımının önündeki engelleri ortadan kaldırmaya ve etkin katılımlarını özendirmeye yönelik mekanizmaları oluşturmak ve işletmek,
Faaliyetlerde kadın ve LGBTİ+ üyelerin gereksinim duyduğu koşulları ortaya çıkarmak/görünür kılmak, karşılamak ve faaliyetlere aktif katılımlarını sağlamak için kreş gibi çözümleri de kapsayacak şekilde çalışmalar yapmak; özel ve toplumsal yaşamının dengesini kurabilmeleri için destekleyici olanaklar sunmak,
Bu amaçları yerine getirmek üzere iş birliği ve eşgüdüm içinde çalışacak olan Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları Komisyonlarının tüm şubelerde kurulmasına, çalışma biçimi ve işlevselliklerinin güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yapmak.

Selahaddin Menteş

Yazar

-

Ekim 3, 2024

Selahaddin Menteş, 3 Ekim 1970 tarihinde, Malatya’da doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini Elazığ’ın Sivrice ilçesinde tamamladı. Sivrice İlköğretim Okulu, Sivrice Ortaokulu ve Sivrice Lisesinde okudu.

1988 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde eğitime başladı ve 1994 yılında mezun oldu. Takiben, 1995 yılı Eylül ayında Elazığ adli yargı hâkim adayı olarak meslek yaşamına başladı.

Hakimlik stajından sonra, 1998 yılında, Denizli ili Buldan ilçesine hâkim olarak atandı. Buldan’daki görevinden sonra, Eskişehir-Han, Adıyaman-Gölbaşı hâkimi olarak görev yaptı. Bu süreçte, kadastro mahkemesi, sulh hukuk mahkemesi, asliye ceza mahkemelerinde çalıştı.

2006 yılında Diyarbakır’da, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 250. maddesiyle yetkili ağır ceza mahkemesinde üye hâkim olarak görev yaptı.

2010 yılında Diyarbakır 1. Ağır Ceza Mahkemesi başkanlığı ve Adli Yargı Adalet Komisyonu başkanlığı görevlerine başladı, 2012 yılı Haziran ayına kadar bu görevleri yürüttü.

HSYK’nın 2012 Yaz Kararnamesi kapsamında Adana 4.Ağır Ceza Mahkemesi başkanlığına atandı. 2013 yılında Mazeret Kararnamesi ile Ankara Adliyesine geçti.

Yerel mahkemelerde yaptığı görevleri takiben, Adalet Bakanlığı bünyesinde bürokrat olarak çalıştı.

İdari Görevleri ve Anayasa Mahkemesi Üyeliği

Selahaddin Menteş, 2014 yılı Şubat ayında Adalet Bakanlığı müsteşar yardımcılığına getirildi ve-2017 yılı Mayıs ayına kadar bu görevde kaldı.

Mayıs 2017-Ekim 2017 tarihleri arasında Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu başkanlığı yaptı.

18 Ekim 2017’de Adalet Bakanlığı müsteşarlığına başladı ve -1 Temmuz 2018’de bu görevi sona erdi.

Müsteşarlık görevinin ardından, 21 Temmuz 2018 tarihinde Adalet Bakanlığı bakan yardımcısı oldu.

Menteş, 6 Temmuz 2019 tarihinde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçildi. 8 Temmuz 2019’da, Anayasa Mahkemesi Yüce Divan Salonu’nda yapılan yemin töreni ile göreve başladı.

Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun (HSYK) 12 Ekim 2014’te yapılan seçimlerinde Yargıda Birlik Platformu tarafından HSYK adayı olarak gösterildi. Bu seçimde,, HSYK yedek üyesi olarak seçildi.

Menteş, meslek yaşamı boyunca, yurt çapında bir çok konferans ve panelde konuşmalar yaptı.

Yargıda Birlik Platformu’nun Yargıda Birlik Derneği adıyla dernekleşmesi için çalıştı. 27 Mart 2015’te dernek statüsü kazanan derneğin kurucu üyeleri arasında yer aldı.

Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin, Şerafettin Can Atalay‘ın başvurusu üzerine ihlal kararı veren Anayasa Mahkemesi üyeleri hakkında ‘Anayasa’yı ihlal ettikleri ve yetkilerini aştıkları’ gerekçesiyle suç duyurusunda bulunduğu üyeler arasındadır.

Evli ve iki çocuk babasıdır.

*Selahattin Menteş, AYM üyesi olarak yemin ettikten sonra cübbesi Zühtü Arslan tarafından giydirildi.*

Çevre Hakkı Tutum Belgesi

Yazar

-

Ekim 2, 2024

Çevre Hakkı Tutum Belgesi, İnsan Hakları Derneği tarafından hazırlanarak 6 Kasım 2008 tarihinde yayınlanmıştır.

ÇEVRE HAKKI TUTUM BELGESİ

1. Çevre hakkı, temel haklar sisteminin bütünlüğü içinde değerlendirmelidir. Ulusal ve uluslararası çevre hukuku ve politikaları; çevrenin dünyanın her yerinde ve her koşulda korunması anlayışına dayanmalıdır.

2. Dünya, insanlığın ortak varlığıdır. Bugün, canlıların yaşam alanlarında fiziksel tahribat açısından onarılmaz yaralar açılmıştır. Dünya ülkeleri ve çevre organizasyonları; ülkelerin çevre tahribatında taraftır. Bu müdahale meşrudur, sorumluluk koşulsuz ve mutlaktır.

3. Çevre, ekolojik toplum gerçeği ve talebi ile bağlantılı bir biçimde ekolojik dengenin; insanların maddi ve manevi yaşamıyla uyumunu ifade eder.

4. Evrensel olarak kabul gören dayanışma haklarından biri olan çevre hakkının kapsamı; doğal yaşamın, flora ve faunanın korunması, doğanın (toprak, su, hava) temiz olarak muhafazası, düzenli sanayileşme, kimyasal artıkların uygun şekilde imha edilmesi, estetik bir çevre yaratma ve kültürel varlıkları korumadır.

5. Sanayi tesisleri, nükleer enerji tesisleri, mobil santraller, petrol aramaları, kimyasal attıkların ihracı ve atıkların usulüne uygun olmayan imha ve muhafazası, erozyon, ormanların yakılması, ilaçlama, salgın hastalıklar, tarihi varlıkların tahribi, depreme karşı tedbiri içermeyen yapılaşma ve yoksulluk çevre hakkını ihlal eden temel olgulardır. Ülkeler, çevreyi tehdit eden, çevre hakkının ihlalini ortaya çıkaran olgulara karşı tedbir anlamında,

a) Evrensel çevre hukuku ile uyarlı olmayan, çelişki, boşluk ve tutarsızlık barındıran metinler; uygun bir biçimde düzenlemeli,
b) Siyasi irade göstererek, idari tedbirler almalı,
c) Yetkilendirilmiş yerel çevre birimlerini oluşturmalı,
d) Sivil, demokratik çevre örgütleri ile işbirliği yapmalıdır.

6. Çevrenin getirdiği hakların anlaşılmasında 1992 Rio Deklarasyonu rehber olarak değerlendirilmelidir.

7. Savaş, ekolojik dengeyi en fazla tahrip eden, çevre hakkı ihlaline kapsam kazandıran bir durumdur. Savaşa karşı duruşun, barış bilinci, mücadelesi ve kültürünün geliştirilmesi ana argümandır.

8. Atmosferdeki ozon tabakasının incelmesi, ozon tabakasında meydana gelen delik; dünyamızı ve dünya üzerindeki canlı varlıkların geleceğini tehdit etmektedir. Toplum ve ülke yönetimleri bunun için tedbirler almalıdır.

9. Sivil demokratik toplum örgütleri;

a) Ulusal ve uluslararası sivil toplum örgütleri ile işbirliği,
b) Kitlesini ve devamında toplumda; çevre hakkı bilincinin geliştirilmesi için faaliyetlerde bulunmalı,
c) Birlikte; çevre sosyolojisi, sanayi ve çevre, tarım ve çevre, ekonomi ve çevre, küreselleşme ve çevre, nükleer enerji ve çevre, alternatif enerji kaynakları ve çevre, savaş ve çevre, iklim değişikliği ve çevre, kentleşme ve çevre, kırsal ve çevre, doğal varlıklar ve çevre, hukuk ve çevre ana başlıklarında, seminer, sempozyum ve konferanslar düzenlemeli, politikalar netleştirmeli,
d) “Bütünleyici çevre yönetimi projeleri” bazında yerel yönetimler ile işbirliği yapmalıdır.

10. Çevre hakkı ihlali; insanlığa ve doğal yaşama karşı işlenen bir suçtur. Cezai müeyyide de bununla uyarlı olmalıdır. Bunun için ulusal ve uluslararası” Çevre Mahkemeleri” oluşturulmalıdır.

İNSAN HAKLARI DERNEĞİ

DİŞHEKİMLİĞİ MESLEK ETİĞİ KURALLARI

Yazar

-

Ekim 2, 2024

Dişhekimliği Meslek Etiği Kuralları, Türk Dişhekimleri Birliği’nin 9-10-11 Kasım 2012 tarihinde gerçekleşen kongresinde kabul edilmiştir. Etik Kuralların bazı maddeleri 2015 yılında değişikliğe uğramıştır. 2018 yılı 17. Olağan Genel Kurulu’nda ise etik kuralların güncel versiyonu onaylanarak kabul edilmiştir.

Dişhekimliği Meslek Etiği Kuralları, birlik tarafından literatüre ve güncel bilimsel gelişmelere göre revize edilmektedir.

TÜRK DİŞHEKİMLERİ BİRLİĞİ DİŞHEKİMLİĞİ MESLEK ETİĞİ KURALLARI

ÖNSÖZ
Dişhekimliği Meslek Etiği Kuralları dişhekiminin hastasına, topluma, mesleğine ve meslektaşına karşı görevlerini yerine getirirken uyması beklenen tutum ve davranış ilkelerini belirlemeyi amaçlar; ağız diş sağlığı hizmeti sunumunun mesleki ve etik ilkelerini bildirir ve açıklar. Bu kurallar, dişhekiminin meslek etiği sorumluluklarının tanımlanmasına ve toplumun dişhekimliğine yönelik etik beklentilerine rehberlik eder.

Dişhekiminin öncelikli görevi, alanıyla ilgili hastalıkları önlemek, mesleğiyle ilgili bilimsel gerekleri yerine getirerek hastaları iyileştirmeye çalışmak ve bu sayede hem insan yaşamını hem de sağlığını korumaktır.

Dişhekimi, evrensel insan hak ve özgürlüklerini temel alarak insan onuru, insan yaşamı ve sağlığına en üst seviyede saygı ile sağlık hizmeti sunar.

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak

Amaç

Madde 1– Bu kuralların amacı, dişhekimlerinin uymak zorunda oldukları meslek etiği kurallarını belirlemektir.

Kapsam

Madde 2– Türkiye’de dişhekimliği yapma hakkını kazanmış tüm dişhekimleri bu kurallar kapsamındadır.

Dayanak

Madde 3– Bu kurallar bütünü 3224 sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Yasasının 3.,19. ve 22. maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

İKİNCİ BÖLÜM

Dişhekiminin Hastaya Karşı Sorumlulukları

Etik Sorumluluk

Madde 4- Dişhekimi, mesleki uygulamalarında mesleki etik ilkelere uygun davranmalı, hastasına ve topluma sağlık hizmetini sunarken ahlaki açıdan duyarlı bir davranış sergilemelidir.

Hastasıyla güvene dayalı dürüst bir ilişki kurmalı, kendisine duyulan güveni ve profesyonel duruşunu zedeleyecek davranışlardan kaçınmalıdır.

Hastasının adil ve hakkaniyete uygun hizmet almasını sağlamalıdır.

Hastasının yaşamı ve bedensel bütünlüğü ile ilgili seçimlerine duyarlı ve saygılı yaklaşmalıdır.

Hastasına zarar verecek davranışlardan kaçınmalı ve hastasının zarar görmemesi için gerekli tüm düzenlemeleri yapmalıdır.

Hastasının yararını daima kendi yararının önünde tutmalıdır. Çalıştığı kurumun politikaları ile hastasının yararının çatıştığı durumlarda hastasının yararını öncelemelidir.

Hastasının mahremiyetine, özel yaşamının gizliliğine ve dokunulmazlığına saygı göstermelidir.

Hastasının özerkliğine ve tedavisine yönelik kendi geleceğini belirleme hakkına saygı duymalıdır. Bu bağlamda mesleki uygulamalardan önce hastasını aydınlatarak onamını almalı, tedavi ve bakım sürecindeki tercihlerine duyarlı olmalıdır.

Dişhekimi, mesleki yeterliliğinin, aldığı mesleki kararların ve uyguladığı mesleki eylemlerin hesabını verebilmeli ve bu konuda gereken sorumluluğu üstlenmelidir.

Hizmet Standardı

Madde 5-Dişhekimi, hastasına çağdaş ve nitelikli bir ağız diş sağlığı hizmeti sunmalıdır. Bilgi ve becerisini, mesleğini geliştirmeye yönelik eğitim programlarına katılarak güncellemeli ve mesleğini uygularken çağdaş tanı ve tedavi yöntemleri ile koruyucu hekimlik ilkelerine uymalıdır.

Tıbbi endikasyonu bulunmayan gereksiz müdahalelerden kaçınmalıdır.

Hastanın ödeyeceği tedavi bedeli ne olursa olsun, hastaya uygulayacağı tedavinin hizmet standardını düşürmemelidir.

Zarar Vermeme

Madde 6– Dişhekimi, hastalarına koruyucu ve tedavi edici hizmetleri sunarken, çalıştığı ortamda hastaların yarar görmesi ve zarara uğramaması için gereken koşulları sağlamalı; mesleki uygulamalarında ve çalışma ortamında hastanın güvenliğini, rahatını sağlayacak önlemleri almalıdır.

Herhangi bir hastalığa yakalanması halinde, hastalarına ve yardımcı personeline zarar vermemek için ilgili doktor veya yetkili makamların talimatlarını dikkate almalıdır.

Ayrımcılıktan Kaçınma

Madde 7- Dişhekimi, hastasının hastalığı, engellilik durumu, cinsiyeti, yaşı, ırkı, milliyeti, etnik kökeni, inancı, dili, siyasi görüşü, sosyal-kültürel-ekonomik durumu, yaşam biçimi ve cinsel yönelimi ne olursa olsun muayene ve tedavi konusunda en yüksek dikkati ve özeni göstermelidir.

Dişhekimi, tutuklu ve hükümlü hastalarının da kişilik haklarına saygılı olmalı, onların gizlilik haklarını korumalıdır. Tutuklu ve hükümlü hastalara dişhekimliği mesleğini uygulamaya elverişli koşullarda bakmalı, bu koşulların sağlanması için ilgililerden istekte bulunma hakkı olduğunu da bilmelidir.

Özel Yaşamın Gizliliğine Saygı

Madde 8– Dişhekimi, hastasının özel yaşamının gizliliğine saygı göstermelidir.

Hastasının yaşamı, sağlık durumu, beden özellikleri ve benzeri bilgileri ya da tedavi sürecinde edindiği bilgileri gizli, dokunulamaz ve ulaşılamaz bilgiler olarak saklamalıdır. Hastasının ölümünden sonra dahi bu bilgilerin gizlilik ve ulaşılmazlık özelliklerini korumalıdır.

Çalıştığı ortamda bulunan öteki sağlık çalışanlarının ve yardımcı personelin hastaların özel yaşamına saygı göstermesini sağlamalı ve görev ve sorumluluk/yetki alanı dışındaki bilgi, belge ve materyallere ulaşmalarını engellemek için gerekli önlemleri almalıdır.

Yasal çerçevede hastaya ait bilgi ve belgeleri paylaşmak durumunda kalırsa, hastasının zarar görmemesi için gerekli önlemleri almalıdır.

Tanı ve tedaviye ilişkin bilgilerin bilimsel çalışmalarda veya yayınlarda kullanılması söz konusu olduğunda hastasından izin almalı ve izne rağmen hastanın kimliği konusunda fikir ya da bilgi verebilecek bedensel özelliklerini bilimsel açıdan zorunlu olmadıkça kullanmamalıdır.

Kayıtlar

Madde 9– Dişhekimi, hastasının tanı ve tedavisi ile ilgili bilgi, belge ve materyalleri özenle ve doğru bir şekilde kaydetmeli ve en az yasal süresi boyunca saklamalıdır. Kayıtların saklanma koşulları ve ortamı ne olursa olsun bilgilere görev ve sorumluluk sınırları içindeki yetkililer dışında kimsenin erişememesi için gerekli önlemleri almalı, hasta kayıtlarının gizliliğini korumalıdır.

Hastasının veya bir başka dişhekiminin talebi halinde, kayıtlarının bir kopyasını, hastasına veya yetkilendirdiği kişiye vermelidir.

Dişhekimi, acil durumlar için de hasta kayıtlarını aynı özenle tutmalıdır.

Acil Durumlar

Madde 10– Dişhekimi, yasalarla belirlenen mesleki yetki alanındaki acil durumlara müdahale etmelidir.

Dişhekimi Seçimi

Madde 11- Dişhekimi, hastanın hekim seçme hakkına saygı duymalı ve hekim seçme özgürlüğünü kısıtlayacak veya bu hakka engel olacak uygulamalara karşı çıkmalıdır.

İkinci Mesleki Görüş

Madde 12– Dişhekimi, tedavinin herhangi bir aşamasında, hastasının başka bir dişhekiminden görüş alma hakkına saygı göstermelidir.

Aydınlatma ve Onam Alma

Madde 13-Dişhekimi, hastasının durumunun acil olduğu veya bilincinin kapalı ve tıbbi girişimi reddettiğinin bilinmiyor olduğu durumlar hariç olmak üzere, aydınlatarak onamını almadan hastaya herhangi bir girişimde bulunmamalıdır.

Hastasının tedaviyi reddetme veya durdurulmasını isteme hakkına saygı göstermelidir.

Hastasını, hastalığının tanısı/öntanısı, seyri, tedavi ile ilgili seçenekler ve her bir seçeneğin yararı, riskleri, komplikasyon olasılıkları, uygulamaların kabul edilmesi ya da edilmemesi halinde karşılaşılacak durumlar hakkında aydınlatmalıdır.

Aydınlatmayı hastanın anlayabileceği bir şekilde sözlü ve yazılı olarak; gerektiğinde görsel araçlar ile destekleyerek, hastanın eğitim düzeyini, sağlık okuryazarlığı kapasitesini ve sosyo- kültürel durumunu göz önünde bulundurarak gerçekleştirmelidir.

Hastasının tanı ve tedaviyle ilgili ayrıntılı sorular sorabileceğini ve talebi halinde aydınlatma amaçlı bir yakınını belirleyebileceğini bildirmelidir.

Uygulanacak tedavinin riskinin yüksek olması; dişhekimliği alanında yeni bir tedavi yönteminin uygulanması; tedavi edici amacın estetik amaca göre daha sınırlı olması ve hastanın özel bir talebi olması halinde hastayı en geniş şekilde aydınlatarak onamını almalıdır.

Dişhekimi, gerçekleştireceği girişimin aciliyetine göre aydınlatmayı daraltabilir.

Önceden kararlaştırılan tanı veya tedavi yönteminden farklı bir yöntemin uygulanması gerektiğinde, hastasını yeniden konu ile ilgili aydınlatarak onam almalıdır.

Dişhekimi, hastasının yaş ya da akıl sağlığı gibi nedenlerle tek başına onam verecek durumda olmadığı hallerde, hastasının katılabildiği ölçüde aydınlatmaya dâhil edilmesini sağlayarak yasal temsilcilerini aydınlatmalı ve onamı yasal temsilcilerinden almalıdır.

Tanı ve Tedavi

Madde 14-Dişhekimi, hastasına doğru tanının konması ve doğru tedavinin uygulanması için dişhekimliği bilimine uygun gerekli düzenlemeleri yapmalı ve girişimleri özenle gerçekleştirmelidir. Tedavi planlaması hastanın gereksinimleri ve sosyo-kültürel değerleri göz önünde bulundurularak yapılmalıdır. Tedavide klinik önceliklere önem verilmelidir.

Tanı, tedavi veya koruma amacı olmaksızın hastanın isteği ile ya da başka nedenlerle ruhsal veya bedensel direncini azaltacak herhangi bir girişimde bulunmamalıdır.

Tedavinin Üstlenilmemesi veya Tamamlanmaması

Madde 15- Dişhekimi, acil haller dışında, mesleki yasal düzenlemelere uygun olması ve hastaya müdahale edebilecek başka bir dişhekiminin bulunması koşulu ile hastanın tedavisini üstlenmeyebilir.

Dişhekimi, tedavisi devam etmekte olan hastasını, uygun bir süre önceden bilgilendirmek ve zarar görmesini engellemek koşuluyla bırakabilir. Ancak sağlık hizmetinin sürekliliği ilkesine özen göstermeli ve hastasının sağlığını tehlikeye atmamak için ikinci dişhekimi bulunmadan hastasının tedavisini hiçbir koşulda reddetmemeli veya tedavisi devam eden hastasını bırakmamalıdır.

Hastasının tedavisi tamamlamayan dişhekimi, hastaya bakacak yeni meslektaşına hasta ile ilgili tıbbi bilgileri doğru ve eksiksiz olarak aktarmalıdır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Dişhekiminin Mesleğine ve Topluma Karşı Sorumlulukları

Kişisel Mesleki Gelişim

Madde 16- Dişhekimi, mesleği ile ilgili bilgi, beceri ve donanımını sürekli geliştirip, güncellemelidir.

Mesleki Saygınlık

Madde 17- Dişhekimi, mesleğinin saygınlığını ve onurunu gözeterek dürüst, adil ve ilkeli davranmalı, toplumun mesleğe olan güvenini sarsmamalıdır.

Mesleki Sosyal Sorumluluk

Madde 18- Dişhekimi, toplumun ağız diş sağlığının korumasına destek vermeli, bireyi ve toplumu koruyucu dişhekimliği ilkeleri yönünde eğitmelidir.

Dişhekimi, toplumsal rolü ve mesleki erdemi gereği, özellikle toplum sağlığını ve refahını yükseltici etkinliklere katılmalı ve bunları desteklemelidir.

(Ek: 25 Eylül 2024 tarihli MYK Kararı) Dişhekimleri, salgın hastalıklarda olduğu gibi tüm afet durumlarında mesleki sorumlulukları kapsamında görev almalıdır. Bu bağlamda dişhekimi topluma karşı adli ve sosyal sorumlulukları gereği ilgili birimlerin çalışmalarına katılmalı ve afetlerde kimliği belirsiz yaşayan veya ölü bireylerin kimliklendirilmesinde Felaket Kurbanlarının Kimliklendirilmesi ekiplerine mesleki sorumlulukları kapsamında destek sağlamalıdır.

Ağız-Diş Sağlığı Ürünlerinin Tanıtılması

Madde 19- Dişhekimi, topluma yönelik dişhekimliği ürünlerinin ticari amaçlı tanıtımında veya pazarlanmasında yer almamalı; isminin kullanılmasına izin vermemelidir.

Reklam Yasağı

Madde 20- Dişhekimi, her ne biçimde olursa olsun çalıştığı kurumun ve kendisinin reklamını yapmamalı; duyuru ve tanıtım amacıyla hazırladığı görsel-işitsel ve yazılı materyaller konusunda ilgili yasal düzenlemelere uymalıdır.

Mesleki uygulamalarına ilişkin olarak tüm iletişim ortamlarında meslektaşlar arasında rekabete yol açıcı eylemlerde bulunmamalıdır.

Mesleki Özerklik

Madde 21-Dişhekiminin, mesleğin bir üyesi olarak, mesleki uygulamalar ve kararlara ilişkin görüş bildirme, mesleki özdenetimlere katılma, kendini Türk Dişhekimleri Birliğinin bir parçası olarak kabul etme ve etik kurallarına uyma sorumluluğu bulunmaktadır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Dişhekiminin Meslektaşlarına Karşı Sorumlulukları

Meslektaşlar Arası Saygı

Madde 22– Dişhekimi, meslektaşları ve diğer sağlık çalışanlarıyla iyi ilişkiler kurmalıdır. Nedeni ne olursa olsun meslektaşlarına veya tedavi ekibinin bir başka üyesine karşı hiçbir zaman küçük düşürücü davranışlarda bulunmamalıdır. Mesleki tartışmaların hastanın bulunduğu ortamlarda yapılmamasına özen göstermelidir.

Mesleki Dayanışma

Madde 23- Dişhekimi, mesleki uygulamalarla ilgili haksız ve onur kırıcı suçlamalara uğrayan meslektaşlarını korumalıdır.

Kendisine başvuran hastada daha önceden başlanmış ve tamamlanmamış bir tedavi saptarsa, tedaviye başlamadan önce yarım kalmış tedavinin uygulayıcısı dişhekimi ile görüşmeye çalışmalı ve varsa o dişhekimi ile hasta arasındaki sorunların giderilmesine yardımcı olmalıdır.

Bildirme Sorumluluğu

Madde 24– Dişhekimi, başka bir meslektaşının hatalı mesleki uygulamalar sürdürdüğüne ya da etik açıdan yanlış davrandığına tanık olması halinde öncelikle onu uyarmalı, eğer sonuç alamaz ise durumu ilgili Dişhekimleri Odasına yazılı olarak bildirmelidir.

Dişhekimliği hizmeti sunduğuna tanık olduğu veya duyumunu aldığı yetkisiz kişileri ilgili Dişhekimleri Odasına veya yetkili birimlere ivedilikle bildirmelidir.

Hasta muayenesi sırasında bir suçun işlendiğine dair belirti ile karşılaştığında (ihmal, istismar vb. adli olaylarda), durumu yetkili makamlara bildirmekle yükümlüdür.

Mesleği Destekleme

Madde 25- Dişhekimi, mesleğinin bilimsel ve toplumsal yönden gelişmesini ve ilerlemesini desteklemelidir.

Uygun Olmayan Davranışlar

Madde 26- Dişhekimi, yasalarla belirlenmiş mesleki yetkilerini aşacak eylemlerde ve dişhekimliği uygulamalarıyla ilgili özel beceri ve yeterliliklere sahip olduğunu ima edecek davranışlarda bulunmamalıdır.

Uzmanı olmadığı konularda uzmanmış gibi herhangi bir şekilde tanıtım yapmamalıdır.

Meslektaşlarının hastalarını kendisine yönlendirmeye yönelik davranış ve girişimlerde bulunmamalıdır.

Meslektaşlarını kötüleyen söylem ve eylemlerden kaçınmalıdır.

Konsültasyon

Madde 27- Dişhekimi, hastasının tanı-tedavi ve takibiyle ilgili olarak gerekli gördüğü durumlarda, ilgili birimlerle görüş alışverişinde bulunarak konsültasyon talep edebilir. Konsültan dişhekimi hastanın tedavisini ancak ilgili düzenlemelerde belirtildiği biçimde devralmalıdır.

Meslekte Eşit Sorumluluk

Madde 28– Dişhekimleri, görevleri, mesleki konumları, çalışma ortamları, uzmanlıkları vb. ne olursa olsun mesleki etik kurallara uyma konusunda eşit sorumluluğa sahiptir.

Diğer

Madde 29– Dişhekimi, kullanımına yasal açıdan izin verilmemiş farmakolojik ve biyolojik maddeleri ve malzemeleri mesleki uygulamalarında kullanmamalıdır.

Augsburg Din Barışı ve Hoşgörü Bildirgesi

Yazar

-

Ekim 1, 2024

Augsburg Din Barışı ve Hoşgörü Bildirgesi, Katolik Kilisesi tarafından aforoz edilen keşiş Martin Luther ekolünü benimseyenler ile Katolikler arasında 25 Eylül 1555 tarihinde imzalanan barış antlaşmasıdır. Katolik ve Protestan figürler bir araya gelerek barışçıl ortam yaratmayı hedeflemişlerdir.

Tarihte yazılmış önemli evrensel hukuki metinlerden biri olarak kabul görmektedir.

Yapılan antlaşma yarım yüzyılı aşan bir süre boyunca Roma-Germen İmparatorluğunda çatışmasız bir ortam yaratmış ve barış sağlamıştır.

Savaşan Katolikler ile Lutherci prensler arasında barışı sağlamak için Augsburg’ta 1555 yılında bir toplantı yapılmış ve bu toplantıya;

Saksonya Dükü Johanns,

Brandenburg Hudut Kontu Georg,

Lueneberg Dükü Ernst,

Hesse Eyalet Kontu Philipp,

Saksonya Dükü Hanns Friedrich,

Lueneburg Dükü Franz,

Anhalt Prensi Wolf,

Nürnberg Senatosu ve Şehir Başkanı ile Reutlingen Senatosu katılmıştır.

Augsburg Barışı olarak bilinen anlaşma ile bazı prensler ve şehirlerin temsilcileri tarafından Augsburg Meclisi’nde Emperyal Majesteleri V. Karl’a bir bildirge vermişlerdir.

O dönemde Almanya ve Avrupa’nın başka önemli bölgeleri küçük prensliklere ve bağımsız şehirlere bölünmüş durumda olduğundan; prensler ve şehirler toplantıda temsil edilmiştir.

Toplantıda “kralın dini neyse, ülkesinin dini de odur” formülü benimsenmiş, her krala kendi topraklarının dinini belirleme yetkisi verilmiştir.

Toplantıya Calvincilerin çağrılmamış olması, sonradan sorunlar çıkmasına yol açmıştır.

Augsburg Din Barışı ve Hoşgörü Bildirgesi

Bizi sürekli düşüncelere sevkeden bu güvensizliği ortadan kaldırmak, zümrelerin ve uyrukların kalplerini, karşılıklı güven ve huzur ortamı içinde birleştirmek; Alman ulusunu, sevgili vatanımızı, nihai parçalanmadan ve yıkılmadan korumak amacıyla birbirimizle görüşüp, anlaşmaya vardık.

Buna dayanarak, illerde hangi zümreden, hangi nedenle olursa olsun hiç kimsenin, başkalarına karşı kin gütmemesini, tersine majestelerinin ve bizim kayıtsız, şartsız tüm zümreleri, zümrelerin de aynı biçimde majestelerini ve bizi ve birbirlerini, kurduğumuz ülke barışının aşağıda yazılı ilkeleri doğrultusunda tüm hususlarda serbest bırakmalarını istedik ve bu isteği dile getirdik.

Roma İmparatorluğu majesteleri ve bizim, ayrıca seçmen prenslerin, prenslerin ve Alman ulusunun kutsal İmparatorluğu içindeki tüm zümrelerin arasında kurulan bu barışın, din ayrılığına karşın, kalıcı kılınması ve korunması gerekmektedir. Bu bakımdan, ne İmparatorluk majesteleri ve biz, ne de seçmen prensler, prensler ve zümreler İmparatorluğun hiçbir zümresine, Augsburg’da tanınan mezhep ve bu mezhebin öğretisi yüzünden, dini ve inancından dolayı bir saldırıda bulunmamalı, şiddete başvurmamalı ve bu zümrenin varlığını zedelememeliyiz.

Bu zümrenin vicdanına ve Augsburg’da tanınan mezhebin din anlayışına aykırı olarak, kendi prensliklerinde, topraklarında ve hükümdarlıklarında, şimdiye dek uyguladıkları ve bundan sonra da uygulamak istedikleri, dinleri, inançları, kilise adetleri, düzenlemeleri ve törenlerine karışmamalı ya da bu yüzden, manda yoluyla ya da başka bir biçimde onlara eziyet çektirmemeli, hor görmemeliyiz.

Kendi dinlerinde, taşınabilir ya da taşınamaz mallarıyla, kendi toprakları üzerinde, kendi insanları, efendileri ve amirleriyle, kendi yücelikleri ve dürüstlükleriyle sakin ve huzur dolu bir yaşam sürebilmeleri için onları rahat bırakmalı ve bu aykırı mezhebi, o insanlar arasında ayrılık gözetmeyen, Hıristiyan anlayışına ve barışına katılmaya çağırırken bile, sadece dostane, barışçıl ve Hıristiyan olan araçları ve yolları yeğlemeliyiz.

Ancak yukarda adlarını andığımız iki dine de bağlı olmayanlar bu barışın kapsamına alınmayacaklar, yani dışında tutulacaklardır.

Bir başpiskopos, piskopos, ruhani mevki sahibi bir kişi ya da ruhani zümreden herhangi birisi, bizim eski dinimizden çıkarsa; görev yerini, evini, gediklerini (Benefiz), ayrıca şimdiye değin aldığı tüm bağışları ve sahip olduğu gelirini; hiç karşı koymadan, geciktirmeden, hem de onurunu lekelemeden bırakmalıdır.

Dinsel kurullara, bu kurullarla aynı hakka sahip kişilere, kiliselere ve dinsel vakıflara; bizim eski dinimize yakınlık duyan birini seçebilmek ve bünyesine almak yetkisi verilmelidir. Bu kişi, ilerde dinimizle bütünleşip, bütünleşmeyeceğine bakılmaksızın, kilisenin adaletinden ve hayırseverliğinden de yararlanmalıdır.

Hiçbir zümre bir diğerini ya da uyruklarını, belli bir dine girmeleri için zorlamamalı, baskı uygulamamalı; ya da efendilerine ve amirlerine karşı korumamalı, kollamamalı ve herhangi bir biçimde savunmamalıdır.

Eskiden beri iki dinin de yaygın olduğu kentlerde, şimdiye dek olduğu gibi, gelecekte de bu durum aynen korunmalı; kent sakinleri huzur ve barış içinde, yanyana, beraberce yaşamalıdırlar.

İstanbul Luteryen Kilisesi tarafından hazırlanan ve çevirisi Murat İnhanlı tarafından yapılan Augsburg İnanç Bildirgesi isimli çalışma aşağıda PDF olarak sunulmaktadır.

Loading...

Taking too long?

Reload document

|

Dünya Dişhekimleri Birliği Meslek Etiği Kuralları

Yazar

-

Ekim 1, 2024

Dünya Dişhekimleri Birliği Meslek Etiği Kuralları

Dünya Diş Hekimleri Birliği 2007 yılında ilk baskısını çıkardığı etik kurallar dizisini 2015 yılındaki genel kurul toplantısında düzenleme kararı almış, bunun üzerine çeşitli ülkelerden uzmanların bulunduğu bir takım Diş Hekimliği Mesleği için Uluslararası Etik Prensipler adı altında bir kurallar dizisi tasarısı sunmuşlardır. 2016 yılında bu tasarının, FDI bünyesindeki bir konsey tarafından, yeni yayına temel teşkil etmesi kararı alınmıştır. 26 Mayıs 2017 tarihinde düzenlenen Avrupa Diş Hekimleri Konseyi’nin (CED) genel toplantısında, CED’in 1965 senesinde çıkarmış olduğu; 1982, 1998, 2002 ve 2007 senelerinde revizyonlardan geçen etik kodeksi, görüş birliğiyle yenilenmiştir.

1. Diş Hekimlerinin Temel Hak ve Sorumlulukları

Diş hekimlerinin paylaştığı temel ahlaki değerler ve etik sorumluluklar:

1. Temel insan haklarının bilincinde olunması, hasta-hekim ilişkilerinde öncelik haline getirilmesi ve dışına çıkılmaması.

2. Hastalarının ve içinde bulunduğu toplumun ağız sağlığı alanındaki ihtiyaçlarının farkında olmak, bunları dile getirmek ve savunucusu olmak, çıkarlarını gözetmek.

3. Hastalara güvenli, kaliteli, yeterli ve adil bir ağız sağlığı hizmeti sunmak.

4. Hastaları ve toplumun ağız sağlığını iyileştirmek, genel sağlık ve refah düzeyinin iyileştirilmesine katkıda bulunmak.

5. Mesleki sorumlulukları yerine getirmek, itibarını zedeleyici davranışlardan kaçınmak.

Diş hekiminin yükümlülükleri hiçbir koşul fark etmeksizin iki kriterin dışına çıkmamalıdır:

1. Hekim, herhangi bir durum karşısında içinde bulunduğu toplum ve hastalarının çıkarlarına en uygun olacak şekilde davranmalıdır.

2. Mesleki kurallar ve etik kurallara uygun, diş hekimliği mesleğinin itibarını zedelemeyecek davranışlar sergilemelidir.

Diş hekimleri, yukarıdakilere ek olarak, mesleki yükümlülüklerinin, mesleki haklarından önce geldiği durumların farkında olmalıdır.

2. Uluslararası Mesleki Prensipler

Mesleğini icra ederken tüm diş hekimlerinin dikkat etmesi gereken hususlar:

1. Bilimsel temelli ve insani uygulamalarla sağlık hizmeti sağlamak.

2. Sosyal, mesleki veya herhangi bir bireysel duruma bağlı ayrım yapmaksızın her hastanın ağız sağlığını korumak.

3. Diş hekimi öncelikle hastalarının ağız sağlığını korumakla görevli olmasına karşın, kendisine başvuran bir hastayı, acil durumlar dışında, insani veya yasal nedenlerle tedavi etmeyi reddetme hakkına sahiptir.

4. Hekim mesleki yeterliliğini aştığını düşündüğü herhangi bir hastayı tedavi veya konsültasyon için yönlendirmekle yükümlüdür, hastanın ihtiyaçları her zaman ön planda tutulmalıdır.

5. Hekim tarafından hastaya, kendisi ve tedavisine dair tüm bilgilerinin gizliliğinin teminatı verilmelidir. Yardımcı personelin de bu gizliliğe yasalar çerçevesinde riayet etmesini sağlamalıdır.

6. Yardımcı personel yasalarla belirlenen yetkileri dışında çalıştırılamaz ve personele dair tüm sorumluluklar hekime aittir.

7. Diş hekimi, yaptığı veya yapmayı reddettiği bir tedaviye dair tüm sorumlulukları üstlenmelidir. Tedavi, yeterli donanımı olmayan veya yasal yetkisi olmayan hiçbir şahsa devredilmemelidir.

8. Hekim, meslek hayatında karşılaştığı her durumu etik prensipler, yasalar ve mesleki kurallara uygun şekilde çözümlemelidir. Mesleki bilgi ve becerilerini sürekli geliştirmelidir, aktif mesleki hayatı boyunca eğitime devam ederek yeterliliğini sürdürmekle yükümlüdür.

9. Diş hekimi, ağız sağlığına yönelik bilgilendirme çalışmalarını desteklemeli, çalışmalarda aktif olarak yer alarak toplumu koruyucu uygulamalar hakkında bilgilendirmelidir.

10. Diş hekimi, meslektaşlarına ve yardımcı personeline saygılı davranmalıdır. Meslektaşlarına karşı yardımsever olmalı ve mesleki görüşler çakıştığı takdirde dahi saygılı bir profesyonel ilişki sürdürebilmelidir.

11. Mesleğinin itibarı ve saygınlığını yükseltecek davranışlarda bulunmalıdır.

Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası

Yazar

-

Ekim 1, 2024

Kıbrıs İki Devletli Harita — Kıbrıs - İki Devletli Harita

Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası (1960), Yunanistan, Türkiye ve Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı garantörlüğünde kabul edilmiş ve bu devletler kabul edilen Anayasanın uygulanmasını sağlamayı taahhüt etmişlerdir.

Kurulan devlet ve onaylanan anayasa Dünya Anayasaları içinde başka devletlerin garantörlüğünde olan istisna anayasalardan biridir.

Kıbrıs Cumhuriyeti 1960 Anayasası

KISIM I – UMUMİ HÜKÜMLER

MADDE 1 Kıbrıs Devleti, bu Anayasa gereğince, Cumhur Başkanı Kıbrıs Elen Cemaati tarafından seçilen bir Elen ve Cumhur Başkan Muavini Kıbrıs Türk Cemaatı tarafından seçilen bir Türk olan, başkanlık rejimine sahip bağımsız ve egemen bir Cumhuriyettir

MADDE 2 Bu Anayasa maksatları bakımından-

(1) Elen Cemaatı, Elen aslından ve ana dili Elence olan veya Yunan kültür ananelerini paylaşan veya Elen-Ortodoks Kilisesine mensup bulunan bütün Cumhuriyet vatandaşlarını içine alır.

(2) Türk Cemaatı, Türk aslından ve ana dili Türkçe olan veya Türk kültür ananelerini paylaşan veya Müslüman olan bütün Cumhuriyet vatandaşlarını içine alır.

Loading...

Taking too long?

Reload document

|

(3) Bu maddenin (1)’inci ve (2)’nci fıkraları hükümleri şumulüne girmeyen Cumhuriyet vatandaşları, bu Anayasanın yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde, ferd olarak Elen veya Türk Cemaatına katılmak hususunda ihtiyarlarını kullanırlar, fakat bunlar bir dini gruba mensup iseler bu takdirde, dini grup olarak ihtiyarlarını kullanırlar ve bunun üzerine seçtikleri Cemaatın üyesi sayılırlar: Ancak, böyle bir dini gruba mensup olan herhangi bir Cumhuriyet vatandaşı, grubunun ihtiyarı ile bağlı kalmamayı tercih edebilir ve mezkur ihtiyarın kullanılmasından itibaren bir ay içinde Cumhuriyetin ilgili memuruna ve Elen ve Türk Cemaat Meclisleri Reislerine göndereceği yazılı ve imzalı bir beyanla mezkûr grubun mensup sayılacağı Cemaattan başka Cemaata mensup olmayı ihtiyar edebilir: Ancak yine, mezkûr bir din ve grubun izhar ettiği ihtiyar, üyeleri adedinin gerekli sayıdan az olması sebebiyle kabul edilmediği takdirde, böyle bir grubun herhangi bir üyesi bu ihtiyarın red edildiği tarihten itibaren bir ay içinde, yukarıda mezkûr tarzda, mensup olmak istediği Cemaata katılmayı ferden ihtiyar edebilir.

Bu fıkra maksatları bakımından bir “dini grup”, ayni dine inanan ve ayni mezhebe mensup veya bu dinin yetkisine tabi olan Kıbrısta mutader mukim şahıslardan, sayısı bu Anayasa yürürlüğe girdiği tarihte bini aşan ve bu tarihte en az beş yüzü Cumhuriyet vatandaşı olan bir grubu ifade eder.

(4) Bu Anayasanın yürürlüğe girmesinden üç ay sonra herhangi bir tarihte Cumhuriyet vatandaşı olan bir şahıs, bu maddenin (3) üncü fıkrasında gösterilen ihtiyar hakkını vatandaş olma tarihinden itibaren üç ay içinde kullanır.

(5) Bu maddenin (1) inci ve (2) nci fıkraları hükümleri şumulüne giren Cumhuriyetin bir Elen veya bir Türk vatandaşı, aşağıdaki şartlarla, üyesi olduğu Cemaata mensup olmaktan çıkarak diğer Cemaata katılabilir.

(a) ilgili vatandaşın böyle bir değişikliği istediğine dair ve Cumhuriyetin ilgili memuruna ve Elen ve Türk Cemaat Meclisleri Reisliğine sunduğu yazılı ve imzalı bir beyanı;

(b) diğer Cemaatın Cemaat Meclisinin tasvibi.

(6) Bu maddenin (3) üncü fıkrası hükümleri gereğince Elen veya Türk Cemaatına mensup sayılan herhangi bir fert veya dini grup, aşağıdaki şartlarla, mezkûr Cemaata mensup olmaktan çıkarak diğer Cemaata mensup sayılabilir:-

(a) ilgili fert veya dini grubun böyle bir değişikliği istediğine dair ve Cumhuriyetin ilgili memuruna ve Elen ve Türk Cemaat Meclisleri Reislerine sunduğu yazılı ve imzalı bir beyanı;

(b) diğer Cemaatın Cemaat Meclisinin tasvibi

(7) (a) evli bir kadın kocasının mensup olduğu Cemaata mensup olur;

(b) yirmi bir yaşından küçük ve evli olmayan bir erkek veya kız çocuğu, babasının mensup olduğu veya, babası bilinmediği ve evlatlık da edinilmediği takdirde annesinin mensup olduğu Cemaata mensup olur.

MADDE 3

1. Cumhuriyetin resmi dilleri Elence ve Türkçedir.

2. Teşrii, icrai ve idari muamele ve vesikalar her iki resmi dilde yazılır ve Anayasanın açıkça gerekli kıldığı hallerde Cumhuriyet Resmi Gazetesinde her iki resmi dilde yayınlanmak suretiyle ilan edilir.

3. Bir Elene veya bir Türke hitap eden idari veya diğer resmi vesikalar muhatabına göre Elence veya Türkçe yazılır.

4. Adli muamelelerin yürütülmesi veya yapılması ve kararların yazılması, taraflar Elen ise Elence, taraflar Türk ise Türkçe ve taraflar Elen ve Türk ise hem Elence hem de Türkçe olur. Diğer bütün hallerde, bu maksatlarla kullanılacak dil veya diller 163’üncü madde gereğince Yüksek Mahkeme tarafından yapılacak Mahkeme Tüzüğü ile tesbit edilir.

5. Cumhuriyet Resmi Gazetesinde her metin her iki resmi dilde ve ayni sayıda, yayınlanır.

6. (1) Cumhuriyet Resmi Gazetesinde yayınlanan herhangi bir teşriî, icrai veya idarî muamele veya vesikanın Elence ve Türkçe metinleri arasındaki herhangi bir fark, yetkili bir mahkeme tarafından hal edilir.

(2) Bir Cemaat Meclisinin Cumhuriyet Resmi Gazetesinde yayınlanan herhangi bir kanun veya kararının muteber metni bu Cemaat Meclisinin dilindeki metindir.

(3) Cumhuriyet Resmi Gazetesinde yayınlanmamakla beraber başka suretle yayınlanmış bulunan bir icrai veya idari muamele veya vesikanın Elence ve Türkçe metinlerinde herhangi bir fark ortaya çıktığı zaman ilgili Bakanın veya ilgili herhangi bir başka makamın hangi metin muteber veya doğru sayılması gerektiği hakkında yapacağı beyan nihaî ve kesin olacaktır.

(4) Yukarıda söylenilen şekilde metinlerde bir fark görüldüğü herhangi bir halde, yetkili mahkeme muhik addedeceği bir tazminata karar verebilir.

7. Madenî ve kağıt paralarda ve pullarda her iki resmi dil kullanılır.

8. Her şahıs, Cumhuriyet makamlarına resmi dillerden biri ile müracaat etme hakkını haizdir.

MADDE 4

1. Cumhuriyetin Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından, müştereken seçilecek tarafsız şekil ve renkte bir bayrağı olacaktır.

2. Cumhuriyet makamları ve Cumhuriyet kanunları ile veya bunlara göre kurulan amme hükmi şahısları veya amme menfaatine yararlı teşekküller Cumhuriyet bayrağını asarlar ve tatil günlerinde bu bayrak ile birlikte Yunan ve Türk bayraklarının her ikisini ayni zamanda asmak hakkını haizdirler.

3. Cemat makamları ve müesseseleri tatil günlerinde, Cumhuriyet bayrağı ile birlikte Yunan ve Türk bayraklarından birini ayni zamanda asmak hakkını haizdirler.

4. Cumhuriyetin herhangi bir vatandaşı veya, üyeleri Cumhuriyet vatandaşı olan, amme müesseselerinden başka hükmi şahsiyeti haiz olan veya olmıyan herhangi bir müessese gayri menkullerine, Cumhuriyet, Yunan veya Türk bayraklarından herhangi birini hiç bir tahdide tabi olmaksızın asmak hakkını haizdir.

MADDE 5 Elen Cemaatı Yunan millî bayramlarını ve Türk Cemaatı Türk millî bayramlarını tesit etmek hakkını haizdirler.

KISIM II – ANA HAK VE HÜRRİYETLER

MADDE 6 Bu Anayasanın açık hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, Temsiciler Meclisinin veya Cemaat Meclislerinden herhangi birinin hiçbir kanun veya kararı ve icra kuvveti kullanan veya idari görevler ifa eden Cumhuriyet dahilindeki herhangi bir organ, makam veya şahsın hiçbir muamele veya kararı, iki Cemaattan biri aleyhine veya şahıs olması veya bir Cemaata mensup olması dolayısiyle herhangi bir şahıs aleyhine ayırd edici olmayacaktır.

MADDE 7

1. Her şahıs hayat ve vücut bütünlüğü hakkına sahiptir.

2. Kanunun ölüm cezası ile cezalandırdığı bir suçtan dolayı hakkında yetkili bir mahkemece verilen bir hükmün infazı dışında, hiç kimsenin hayatına son verilemez. Kanun böyle bir cezayı ancak teammüden katil, ağır hiyanet, devletlerarası hukuka göre korsanlık ve askeri kanuna göre ölüm cezasını gerektiren suçlar için koyabilir.

3. Kanunla konduğu zaman ve gösterildiği tarzda aşağıdaki hallerde kesin olarak lüzumlu olduğu kadar cebir kullanılarak hayata son verilmesi, bu maddenin ihlali suretiyle yapılmış sayılmaz:

(a) şahsın veya mülkün, başka türlü kaçınılması ve tamiri imkansız ayni derecede bir zarara karşı savunulması;

(b) bir şahsın, yakalanması için veya kanuna uygun tutukluktan kaçmasını önlemek için;

(c) bir ayaklanmayı veya karşı koymayı bastırmak maksadiyle girişilen hareketler.

MADDE 8 Hiçbir şahıs işkenceye veya gayri insani yahut haysiyet kırıcı ceza veya muameleye tabi tutulamaz.

MADDE 9 Her şahıs insanca bir hayat ve sosyal güvenlik hakkına sahiptir. İşçilerin korunması, fakirlere yardım ve sosyal sigorta sistemi bir kanunla temin edilir.

MADDE 10

1. Hiçbir şahıs köle veya kul edinilemez.

2. Hiçbir şahıs zorla veya mecburi olarak çalıştırılamaz.

3. Bu madde maksatları bakımından aşağıdaki haller “zorla veya mecburi çalıştırma” sayılmazlar:-

(a) 11’inci maddenin hükümlerine uygun bir tutukluğun devamı sırasında veya böyle bir tutukluktan şartla salıvermenin devamınca istenilen çalışma;

(b) konulabilecek askeri bir hizmet veya, kanunla kabul edilmesi şartiyle, inançları gereğince askerlik vazifesini yapmaktan kaçınan kimselere mecburi askerlik yerine gördürülecek başka bir hizmet;

(c) fevkalade halde veya sekenenin hayat veya refahını tehdit eden afet halinde yaptırılan hizmet.

MADDE 11

1. Her şahıs hürriyet ve şahsi güvenlik hakkına sahiptir.

2. Bir şahıs hürriyetinden ancak aşağıdaki hallerde kanunla konduğu zaman ve gösterildiği tarzda mahrum edilebilir:-

(a) yetkili bir mahkemece mahkum edilen bir şahsın tutukluğu;

(b) Bir mahkemenin kanun ve bir emrine itaatsızlıktan dolayı bir şahsın yakalanması veya tutukluluğu;

(c) bir şahsın bir suç işlediği makul şüphesi üzerine yetkili adlî makam önüne getirilmesi maksadiyle veya bir suç işlemesini önlemenin veya işledikten sonra kaçmasına mani olmanın makul olarak lüzumlu görüldüğü hallerde yakalanması veya tutukluğu;

(d) bir küçüğün, islahı maksadıyle kanun ve bir emirle nezaret altına alnıması veya yetkili adl ve makam önüne getirilmesi maksadiyle kanun ve tutukluğu;

(e) bulaşıcı bir hastalık yayabilecek şahısların, akıl hastalarının, alkoliklerin, uyuşturucu madde müptelalarının veya serserilerin tutukluğu;

(f) Bir şahsın Cunıhuriyet topraklarına müsaadesiz girmesini önlemek için veya bir yabancının; sınırdışı edilmesi veya iadesi muamelesine girişilmesi sebebiyle, yakalanması veya tutukluğu.

3. Hiçbir şahıs, ölüm veya hapis cezasını müstelzim suç üstü bir cürüm halinde kanunla konduğu zaman ve gösterildiği tarz müstesna, kanunun gösterdiği usullere uygun olarak tanzim edilmiş gerekçeli adli bir varaka bulunmaksızın yakalanamaz.

4. Yakalanan her şahsa, yakalanmasını icabettiren sebepler yakalanması sırasında, anladığı bir dilde bildirilir ve seçtiği bir hukukçunun hizmetinden istifadesine müsaade olunur.

5. Yakalanan şahıs, yakalandıktan sonra mümkün olan en kısa zamanda ve, daha evvel tahliye edilmediği takdirde, her halde yirmi dört saat geçmeden bir hakim önüne çıkarılır.

6. Yakalanan şahsın önüne çıkarıldığı hakim, derhal, yakalanan şahsın anladığı bir dille yakalanma sebeplerini araştırır ve mümkün olan en kısa zamanda ve her halde hakim önüne çıkma tarihinden itibaren üç günü geçmeyen bir süre zarfında, uygun göreceği şartlarla yakalananı ya tahliye eder veya, yakalanma sebebi suç hakkındaki tahkikat tamamlanmadığı takdirde, yakalanmanın devamına karar verir. Hakim, zaman zaman, her defasında sekiz günü geçmemek şartiyle, bu yakalanmanın devamına karar verebilir:

Ancak, yakalanma süresinin toplamı, yakalanma tarihinden itibaren üç ayı tecavüz etmez ve bu sürenin sonunda yakalamayı tatbikle görevli her şahıs veya makam yakalanan şahsı derhal serbest bırakır.

Hakimin bu fıkraya göre verdiği kararlar istinaf edilebilirler.

7. Yakalanması veya tutukluğu sebebiyle hürriyetinden mahrum bırakılan her şahıs, tutukluğunun kanuna uygunluğu hakkında bu mahkemece süratle karar verilmesi için kanun yollarına müracaat hakkına sahiptir. Tutukluğu kanuna aykırı görüldüğü takdirde serbest bırakılması mahkemece emredilir.

8. Bu madde hükümlerine aykırı olarak bir yakalanmanın veya bir tutukluğun mağduru her şahıs, dava açmak suretiyle tazminat almak hakkına sahiptir.

MADDE 12

1. Hiçbir şahıs, işlendiği zaman kanunen suç teşkil etmeyen bir fiil veya ihmalden dolayı suçlu tutulamaz; ve hiçbir şahıs, bir suç için, işlendiği zaman kanunun bu suç için açıkça gösterdiği cezadan daha ağır bir cezaya çarptırılamaz.

2. Bir suçtan dolayı beraat eden veya mahkûm olan bir şahıs, ayni suçtan dolayı tekrar muhakeme edilemez. Hiçbir şahıs, ayni fiil veya ihmalden dolayı, bu fiil veya ihmal ile ölüme sebebiyet verilmiş olmadıkça, iki defa cezalandırılamaz.

3. Hiçbir kanun, suçun, vahameti ile mütenasip bulunmayan bir ceza koyamaz.

4. Bir suçtan sanık her şahıs, suçluluğu kanuna uygun olarak ispat edilinceye kadar masum sayılır.

5. Bir suçtan sanık her şahıs, aşağıdaki asgari haklara sahiptir :-

(a) hakkında yapılan ithamın mahiyet ve sebebinin anladığı bir dille ve etraflı surette derhal kendisine bildirilmesi;

(b) savunmasını hazırlaması için kafi zamana ve kolaylıklara, sahip olmak;

(c) kendini bizzat veya seçeceği veya, eğer kafi mali imkanlardan mahrum bulunuyor ve adaletin selameti gerektiriyorsa, kendisine meccanen tayin edilecek bir hukukçu vasıtasiyle savunmak;

(d) iddia sanıklarını sorguya çekmek veya çektirmek ve savunma tanıklarının da iddia tanıkları ile ayni şartlar altında celp edilmelerinin ve sorguya çekilmelerinin sağlanması;

(e) mahkemede kullanılan dili anlayamadığı veya konuşamadığı takdirde bir tercümanın yardımından meccanen faydalanmak.

6. Malların toptan müsaderesi cezasının konması yasaktır.

MADDE 13

1. Yalnız savunma veya amme sağlığı için lüzumlu veya yetkili bir mahkemenin ceza olarak vermesi için kanunla konmuş tahditler dışında her şahıs, Cumhuriyet toprakları dahilinde serbestçe seyahat etmek ve herhangi bir yerinde ikamet etmek hakkına sahiptir.

2. Her şahıs, kanunun koyduğu makul tahditler altında devamlı veya geçici olarak Cumhuriyet topraklarını terketmek hakkına sahiptir.

MADDE 14 Hiç bir vatandaş, hangi şartlar altında olursa olsun, Cumhuriyetin dışına sürülemez veya içeri girmekten alıkonulamaz.

MADDE 15

1. Her şahıs, hususi veya ailevî hayatına riayet edilmesi hakkına sahiptir.

2. Yalnız Cumhuriyetin güvenliği veya Anayasa düzeni veya amme güvenliği veya amme nizamı veya amme sağlığı veya amme ahlakı yararına veya yalnız bu Anayasanın herhangi bir şahsa sağladığı hak ve hürriyetlerin korunması için lüzumlu ve kanuna uygun olanlar dışında bu hakkın kullanılmasına hiç bir suretle müdahale edilemez.

MADDE 16

1. Her şahsın meskeni tecavüzden masundur.

2. Kanunla konduğu zaman ve gösterildiği tarzda ve gerekçeli bir adli varakaya dayanılarak veya evi işgal eden şahsın açık rızasiyle veya bir cebir suçunun mağdurunu veya herhangi bir afetin kurbanlarını kurtarmak maksadiyle olanlar dışında, hiçbir meskene herhangi bir şekilde girilemez veya içinde herhangi bir arama yapılamaz.

MADDE 17

1. Her şahıs, yazışmalarına ve kanunla yasak edilmiş vasıtalarla yapılmış olmaması şartiyle sair haberleşmelerine riayet ve bunların gizli kalması hakkına sahiptir.

2. Kanunun yalnız tutuklular için mahkûmiyetten evvel ve sonra ve iflas masası devamınca müflislerin iş yazışmaları ve haberleşmeleri hallerinde koyduklarının dışında bu hakkın kullanılmasına müdahalede bulunulamaz.

MADDE 18

1. Her şahıs, düşünme, vicdan ve din hürriyetine sahiptir.

2. Akide veya ayinleri gizli olmayan bütün dinler serbesttir.

3. Bütün dinler kanun önünde eşittir. Cemaat Meclislerine bu Anayasanın verdiği yetkiler mahfuz kalmak şartiyle; Cumhuriyetin teşri, icraî veya idarî hiç bir muamelesi hiçbir din veya dinî müessese aleyhine ayırd edici olamaz.

4. Her şahıs, ibadet, öğretim, tatbik veya riayet şekilinde, tek başına veya toplu olarak, alenen veya hususi surette, itikatını ikrar ve din veya inancını açıklamak ve din veya inancını değiştirmek hürriyet ve hakkına sahiptir.

5. Bir şahsın dinini değiştirmesini sağlamak veya dinini değiştirmesini önlemek maksadiyle bedeni veya manevi zor kullanılması yasaktır.

6. Bir kimsenin din veya inancını açıklamak hürriyeti yalnız Cumhuriyet güvenliği veya Anayasa düzeni veya amme selameti veya amme nizamı veya amme sağlığı veya amme ahlakı yararına veyahut yalnız bu Anayasanın herhangi bir şahsa sağladığı hak ve hürriyetlerin korunması için lüzumlu ve kanunun koyduğu tahditlere tabidir.

7. On altı yaşından küçük bir şahsın dinini kanuni vasisi tayin eder.

8. Hiçbir şahıs, geliri tamamen veya kısmen mensup olduğu dinden gayri bir dinin yararına tahsis edilmiş her hangi bir vergi veya resim ödemeye zorlanamaz.

MADDE 19

1. Her şahıs, her şekli ile söz ve ifade hürriyeti hakkına sahiptir.

2. Bu hak, herhangi bir resmî makamın müdahalesi ve memleket sınırları bahis konusu olmaksızın kanaat ifade etme ve haber ve fikir alma ve verme hürriyetlerini içine alır.

3. Bu maddenin 1’inci ve 2’nci fıkralarındaki hakların kullanılması, yalnız Cumhuriyet güvenliği veya Anayasa düzeni veya amme selameti veya amme nizamı veya amme sağlığı veya amme ahlakı yararı için veya başkalarının şöhret veya haklarının korunması veya bir sırrın ifşasının önlenmesi veya adliyenin otorite ve tarafsızlığının idamesi için lüzumlu ve kanunun koyduğu formalitelere şartlara, tahditlere veya cezalara tabi tutulabilir.

4. Gazeteler veya diğer basılı şeyler, Cumhuriyet Baş Savcısının yazılı müsaadesi olmaksızın toplattırılamaz. Bu müsaade, en geç yetmiş iki saat içinde yetkili mahkeme kararı ile tasdik olunmadığı takdirde toplattırılma kalkar.

5. Bu madde hükümleri, Cumhuriyetin ses ve rüyet yayınları veya sinema işletmeleri için ruhsat alınmasını istemesine engel olmaz.

MADDE 20

1. İlgili cemaat kanununa uygun ve yalnız Cumhuriyetin güvenliği veya Anayasa düzeni veya amme selameti veya amme nizamı veya amme sağlığı veya amme ahlakı veya eğitim seviye ve niteliği yararı için veya, ana babanın çocuklarına dini inançlarına uygun bir eğitim sağlamak hakları dahil olmak üzere, başkalarının hak ve hürriyetlerinin korunması için lüzumlu formalitelere, şartlara veya tahditlere tabi olmak kaydı ile, her şahıs, öğretim veya eğitim görmek ve her şahıs veya müessese, öğretmek veya eğitmek hakkına sahiptir.

2. İlk eğitimi Elen ve Türk Cemaat Meclisleri kendi Cemaat İlk Okullarında parasız sağlayacaklardır.

3. İlk eğitim, ilgili cemaat kanununca tesbit edilecek okul çağındaki bütün vatandaşlar için mecburidir.

4. İlk eğitimden gayri eğitim, layık ve uygun bulunan hallerde, Elen ve Türk Cemaat Meclislerince; ilgili bir cemaat kanunu ile tesbit olunacak hüküm ve şartlara göre, sağlanacaktır.

MADDE 21

1. Her şahıs, asayişi bozmamak kaydı ile toplanma hürriyeti hakkına sahiptir.

2. Her şahıs, kendi menfaatlerini korumak için, sendikalar tesis etmek ve, sendikalara girmek hakkı da dahil olmak üzere, başkaları ile bir araya gelerek dernek kurma hürriyeti hakkına sahiptir. Hiçbir şahıs, 3’üncü fıkradaki tahditlere rağmen, bir derneğe girmeye veya bir derneğin üyeliğinde kalmaya zorlanamaz.

3. Bu maddedeki hakların kullanılmasına, yalnız Cumhuriyet güvenliği veya Anayasa düzeni veya amme selameti veya amme nizamı veya amme sağlığı veya amme ahlakı yararı için veya yalnız, böyle bir toplantıya katılıp katılmadığına veya böyle bir derneğin üyesi olup olmadığına bakılmaksızın, herhangi bir şahsa bu Anayasa ile tanınan hak ve hürriyetlerin korunması için kesin olarak lüzumlu olan ve kanunun gösterdiklerinden başka tahditler konamaz.

4. Hedef veya faaliyetleri Anayasa düzenine aykırı her dernek yasaktır.

5. Bu hakların, silahlı kuvvetler, polis veya jandarma mensuparınca kullanılmasına bir kanunla tahditler konabilir.

6. Bu madde hükümleri, şirketlerin, birliklerin ve kar için faaliyette bulunan diğer derneklerin kurulmasına, teşekkül veya hükmî şahıs olma, ortaklık (ortakların hak ve mükellefiyetleri dahil), sevk ve idare, tasfiye ve fesih konularını düzenliyen kanun hükümlerine tabi olarak tatbik edilir.

MADDE 22

1. Evlenme çağına erişen her şahıs, bu Anayasa hükümleri gereğince kendisine uygulanabilecek evlenmeye dair kanuna göre evlenmekte ve bir aile kurmakta hürdür.

2. Bu maddenin 1’inci fıkrasının hükümleri, aşağıdaki hallerde aşağıdaki tarzda uygulanır:-

(a) 111’inci maddede gösterildiği üzere taraflara uygulanabilecek evlenmeye dair kanun ayni olmadığı takdirde, taraflar, mezkur madde gereğince ikisinden birine uygulanabilecek olan kanundan birinin evlenmelerine uygulanmasını seçebilirler;

(b) 111’inci madde hükümleri evlenmeye taraf olanlardan hiçbirine uygulanamaz ve taraflardan hiçbiri Türk Cemaatının üyesi değil ise evlenmeye, Temsilciler Meclisi tarafından yapılacak ve yaş, sağlık, akrabalık derecesi ve çok karılılığın men’ine dair olanlardan başka tahditler koymayacak olan bir Cumhuriyet, kanunu uygulanır;

(c) 111’inci madde hükümleri evlenmeye taraf olanlardan yalnız birine uygulanabildiği ve diğer taraf Türk Cemaatının bir üyesi olmadığı takdirde, evlenmeye, bu fıkranın (b) bendinde gösterilen Cumhuriyet kanunu uygulanır:

Ancak, evlenmeye taraf olanlar, evlenmelerine cevaz vermesi şartı ile, 111’inci madde gereğince ikisinden birine uygulanabilecek olan kanunun evlenmelerine uygulanmasını seçebilirler.

3. Bu madde hükmü, hiçbir suretle, Elen-Ortodoks Kilisesinin veya üyelerine 2’nci maddenin (3) üncü fıkrası hükümleri uygulanacak olan herhangi diğer bir dini grubun, evlenmeye dair olanlardan başka bu Anayasada gösterilen haklarına tesir etmez.

MADDE 23

1. Her şahıs, yalnız başına veya başkaları ile birlikte, herhangi bir menkul veya gayrı menkul mal edinme, buna malik olma, zilyet olma, bundan intifa veya buna tasarruf etme hakkına ve bu hakka riayet edilmesi hakkına sahiptir. Cumhuriyetin, yer altı suları, madenler ve eski eserler üzerindeki hakkı mahfuzdur.

2. Bu maddede konanlar dışında, 1’inci fıkradaki hak hiçbir suretle kaldırılamaz veya kısılamaz veya tahdit edilemez.

3. 1’inci fıkradaki hakkın kullanılmasına, amme selameti veya amme sağlığı veya amme ahlakı veya şehir ve memleket planlanması veya herhangi bir mülkün amme menfaati için geliştirilmesi ve faydalı kılınması yararına veya başkalarının haklarının korunması için kesin olarak lüzumlu kısıntı veya tahditler kanunla konabilir.

Bir mülkün iktisadî değerini fiilen azaltan kısıntı ve tahditler için derhal tam bir tazminat ödenir; anlaşmazlık halinde tazminatı hukuk mahkemesi tayin eder.

4. Cumhuriyet veya belediyeler veya, kendi yetkilerine tabi eğitim din, hayır veya spor müesseseleri, teşekkülleri veya tesisleri için ve yalnız kendi Cemaat mensuplarından olmak kaydı ile, Cemaat Meclisleri veya kanunun kendilerine zorla iktisap hakkı tanıdığı amme hükmî şahısları veya amme menfaatine yararlı teşekküller, yalnız-

(a) Bu Anayasanın yürürlüğe girişi tarihinden itibaren bir sene içinde çıkarılacak umumî bir zorla iktisap kanununda hususi surette gösterilen ve amme menfaati yararına olan bir maksat için; ve

(b) bu maksadın, zorla iktisabı yapan makamın umumî zorla iktisap kanunu hükümlerine uygun olarak verdiği ve zorla iktisap sebeplerini açıkça bildiren bir kararı ile gösterilmesi halinde; ve

(c) Anlaşmazlık çıktığı takdirde bir hukuk mahkemesince tesbit edilecek tam ve hakkaniyete uygun bir tazminatın nakten ve peşin ödenmesi şartı ile, herhangi bir menkul veya gayrı menkul malı veya bu gibi mal üzerindeki herhangi bir hak veya menfaati zorla iktisaba yetkilidirler.

5. Zorla iktisap edilmiş herhangi bir gayrı menkul mal veya bu gibi mal üzerindeki herhangi bir hak veya menfaat, sadece bu iktisap maksadı için kullanılabilir. Bu maksat, iktisap tarihinden itibaren üç sene içinde gerçekleşmediği takdirde, iktisap eden makam, bu üç senelik sürenin sonunda iktisap edileni, iktisap fiatına eski sahibine iade etmeyi teklif eder. Bu şahıs, kabul veya red cevabını, bu teklifi aldığı tarihten itibaren üç ay içinde bildirilir ve kabul ettiğini bildirdiği takdirde, kabul tarihinden itibaren yine üç ay içinde iktisap bedelini iade etmesi üzerine iktisap edilen hemen kendisine iade edilir.

6. Ziraî islah maksadı ile zorla iktisaplarda, toprak yalnız gayrı menkulü zorla iktisap edilen malikin mensup olduğu Cemaate mensup şahıslara dağıtılabilir.

7. Bu maddenin 3’üncü ve 4’üncü fıkraları, herhangi bir verginin veya para cezasının tahsili, herhangi bir hükmün infazı, mukaveleden doğma bir vecibenin ifası veya can veya malın tehlikelerden korunması maksadı ile konmuş bir kanunun hükümlerine tesir etmez.

8. Cumhuriyet veya, kendi yetkilerine tabi eğitim, din, hayır veya spor müesseseleri, teşekkülleri veya tesisleri için ve ancak maliki ve zilyeti kendi Cemaat mensuplarından olmak kaydı ile, Cemaat Meclisleri, yalnız

(a) bu Anayasanın yürürlüğe girişi tarihinden itibaren bir sene zarfında çıkarılacak umumî bir el koyma kanununda hususî surette gösterilecek olan ve amme menfaati yararına bir maksat için; ve

(b) bu maksadın, el koymayı yapan makamın umumî el koyma kanununun hükümlerine uygun olarak verdiği ve el koyma sebeplerini açıkça bildiren bir kararı ile gösterilmesi halinde; ve

(c) üç seneyi geçmeyen bir süre için; ve

(d) Anlaşmazlık çıktığı takdirde bir hukuk mahkemesince tesbit edilecek tam ve hakkaniyete uygun bir tazminatın hemen nakten ödenmesi şartı ile, herhangi bir menkul ve gayrı menkul bir mala el koyma yetkisine sahiptirler.

9. Bu maddenin 1’inci fıkrasında konulan hak, bu madde hükümlerine rağmen, herhangi bir Piskobosluk, manastır, kilise veya herhangi bir diğer kilise hükmi şahsına ait herhangi menkul veya gayrı menkul bir mal veya bu gibi mal üzerindeki herhangi bir hak veya menfaat bakımından, bahis konusu malları murakabesi altında bulunduran yetkili kilise makamının yazılı rizası olmadıkça, hiçbir suretle kaldırılamaz, kısılamaz veya tahdit edilemez ve bu maddenin 3 ve 4’üncü, 7 ve 8’inci fıkraları hükümleri bu fıkra hükümlerine tabidir: Ancak, bu maddenin 3’üncü fıkrası hükümlerine göre şehir ve memleket planlaması için yapılan kısıntılar veya tahditler, bu fıkra hükmüne girmez.

10. Bu maddenin 1’inci fıkrasında konulan hak, bu madde hükümlerine rağmen, vakıfların meşrutunleyhleri ve mevkuflar ve Camilere veya diğer İslam din ve müesseselerine ait olan mallar da dahil olmak üzere vakıf herhangi bir menkul veya gayrı menkul mal veya bu gibi mal üzerindeki herhangi bir hak veya menfaat bakımından, Türk Cemaat Meclisinin tasvibi olmaksızın ve ahkamülevkafa uygun bulunmadıkça, hiçbir suretle kaldırılamaz, kısılamaz veya tahdit edilemez ve bu maddenin 3 ve 4’üncü, 7 ve 8’inci fıkraları hükümleri bu fıkra hükümlerine tabidir: Ancak, bu maddenin 3’üncü fıkrası hükümlerine göre şehir ve memleket planlaması için yapılan kısıntılar veya tahditler, bu fıkra hükümlerine girmez.

11. İlgili her şahıs, bu madde hükümleri ile ilgili olarak veya bunlar gereğince mahkemeye müracaat etmek hakkına sahiptir ve böyle bir müracaat zorla iktisap muamelelerini durdurur; bu maddenin 3’üncü fıkrasına göre konulan herhangi bir kısıntı veya tahdit hallerinde, mahkeme, bu muamelelerin durdurulmasını emredebilir.

Mahkemenin bu fıkra hükümlerine göre vereceği her karar istinaf edilebilir.

MADDE 24

1. Her şahıs, amme masraflarının karşılanmasına imkanı nisbetinde iştirakle mükelleftir.

2. Herhangi bir nevi vergi, resim veya mülk vergisi yolu ile yüklenecek böyle bir mükellefiyet, ancak kanunla veya kanun gereğince konabilir.

3. Makabline şamil herhangi bir nevi vergi, resim veya mülk vergisi konamaz: Ancak, herhangi bir gümrük ithal resmi, buna dair kanun tasarısının sunulduğu tarihten itibaren konabilir.

4. Gümrük resimleri dışında herhangi bir nevi vergi, resim veya mülk vergisi yıkıcı veya yasak edici olamaz.

MADDE 25

1. Her şahıs, herhangi bir meslek, sanat, ticaret veya iş ile iştigal etme hakkına sabiptir.

2. Bu hakkın kullanılması, münhasıran herhangi bir meslek ile iştigal için mutad olarak lüzumlu vasıflara dair veya yalnız Cumhuriyet güvenliği veya Anayasa düzeni veya amme selameti veya amme nizamı veya amme sağlığı veya amme ahlakı yararına veya yalnız bu Anayasanın herhangi bir şahsa sağladığı hak ve hürriyetlerin korunması için lüzumlu veya, yalnız amme yararına olan ve kanunla konulan formalitelere, şartlara veya tahditlere tabi tutulabilir: Ancak, bir formalite, şart veya tahdit, iki Cemaattan herhangi birinin menfaatlarına aykırı ise böyle bir formalite, şart veya tahdit amme yararınadır diye kanunla konulamaz.

3. Bu maddenin yukarıdaki hükümlerine bir istisna olarak, amme yararına olmak kaydı ile, mahiyeti itibarıyla ana amme hizmeti vasfında olan veya enerji kaynakları veya sair tabiî kaynakların işletilmesi ile ilgili olan bazı işletmelerin yürütülmesi, bir kanunla, Cumhuriyete veya belediyelere veya bu kanunla bu maksatla kurulan ve Cumhuriyetin kontrolu altında idare edilen ve sermayesi yalnız amme ve hususi kaynaklardan veya bunların herhangi birinden temin edilen amme hükmî şahıslara inhisar ettirebilir: Ancak, böyle bir işletme, bir belediye veya amme hükmî şahsından gayrı bir şahıs tarafından yürütüldüğü takdirde, bu işletme için kullanılan tesisler, bu şahsın isteği üzerine, tam bir bedel ödenerek, hale göre, Cumhuriyet veya bahis konusu belediye veya amme hükmî şahsı tarafından iktisap olunur.

MADDE 26

1. Her şahıs, mukavele hukukunun umumî prensiplerince konulan şartlar, kısıntılar veya tahditlere tabi olmak kaydıyle, serbestçe mukavele yapmak hakkına sahiptir. İktisaden kudretli şahıslar tarafından istismarı kanun önler.

2. Bir kanun, işverenler ile işçiler arasında mecburi kollektif iş mukaveleleri yapılmasını, böyle bir mukavelenin aktinde temsil edilen veya edilmeyen herhangi bir şahsın haklarını yeter olarak korumak üzere, koyabilir.

MADDE 27

1. Grev hakkı tanınmıştır. Bu hakkın kullanılması, yalnız Cumhuriyetin güvenliğini veya Anayasa düzenini veya amme nizamını veya amme selametini veya sekenenin hayatı için lüzumlu madde ve hizmetlerin idamesini veya bu Anayasanın herhangi bir şahsa sağladığı hak ve hürriyetleri korumak maksadıyla konacak bir kanunla düzenlenebilir.

2. Silahlı kuvvetler, polis ve jandarma mensuplarının grev hakkı yoktur. Kanun bu yasağı amme hizmeti mensuplarına da teşmil edebilir.

MADDE 28

1. Her şahıs, kanun, idare ve adliye önünde eşittir ve bunlar tarafından eşit olarak korunmak ve muamele görmek hakkına sahiptir.

2. Her şahıs, bu Anayasada gösterilen bütün hak ve hürriyetlerden, Anayasada açıkça aksine bir hüküm bulunmadıkça, cemaat, ırk, din, dil, cinsiyet, siyasî veya diğer inançlar, millî veya sosyal menşe, doğuş, renk, servet, sosyal sınıf veya herhangi diğer bir sebeple doğrudan doğruya veya dolayısiyle ayırd edilmeden istifade eder.

3. Hiçbir vatandaş; Cumhuriyet ülkesi sınırları içinde herhangi bir asalet veya sosyal farklılık ünvanını kullanamaz veya bunun imtiyazlarından istifade edemez.

4. Cumhuriyet tarafından veya dahilinde hiçbir asalet veya diğer sosyal farklılık ünvanı verilmez veya tanınmaz.

MADDE 29

1. Her şahıs, ferden veya diğer şahıslarla birlikte, yetkili herhangi bir amme makamına yazılı olarak müracaat veya şikayet ve bunların süratle incelenmesi ve karara bağlanması hakkına sahiptir. Gerekçeye dayanacak olan bu karar, derhal ve her halde otuz günü geçmiyen bir süre içinde müracaat veya şikayet sahibine yazılı olarak bildirilir.

2. Böyle bir karardan zarar gören her ilgili veya bu maddenin 1’inci fıkrasında gösterilen süre içinde kendisine bir karar bildirilmeyen her şahıs, müracaat veya şikayet konusu hakkında yetkili bir mahkemeye müracaat edebilir.

MADDE 30

1. Hiçbir şahıs, bu Anayasa ile veya gereğince kendisine gösterilen mahkemeye müracaat etmek hakkından mahrum edilemez. Her ne ad altında olursa olsun adli komisyonlar veya istisnaî mahkemeler teşkili yasaktır,

2. Her şahıs, medeni hak ve vecibelerinin veya kendisine karşı yapılan bir cezaî isnadın bir karara bağlanmasında, kanunla tesis olunan bağımsız, tarafsız ve yetkili bir mahkeme tarafından makul bir süre içinde adil ve alenî bir surette davanın dinlenmesi hakkına sahiptir. Karar, gerekçeye dayanır ve aleni bir celsede okunur. Cumhuriyet güvenliği veya Anayasa düzeni veya amme nizamı veya amme selameti veya amme ahlakı yararına olduğu veya küçüklerin menfaatları veya tarafların hususi hayatlarının korunması için gerekli olduğu veya mahkemece yayının adaletin selameti için zararlı görüldüğü hususi hallerde basın mensupları ve halk; mahkeme kararıyla duruşmaların tamamına veya bir kısmına sokulmayabilir.

3. Her şahıs-

(a) mahkeme önüne çıkarılması sebeplerinin kendisine bildirilmesi;

(b) davasını mahkemeye sunmak ve bunu hazırlamak için gerekli zamana sahip olmak;

(c) delillerini göstermek veya göstertmek ve tanıkların kanuna uygun olarak sorguya çekilmesi;

(d) kendi seçeceği bir hukukçu tutmak ve adaletin selameti gerektiriyorsa kanunun gösterdiği tarzda kendisine meccanen bir hukukçu tayin edilmesi;

(e) mahkemede kullanılan dili anlayamadığı veya konuşamadığı takdirde bir tercümanın yardımından meccanen faydalanmak, hakkına sahiptir.

MADDE 31 Her vatandaş, bu Anayasanın ve onun gereğince yapılan herhangi bir Cumhuriyet veya ilgili Cemaat Meclisi seçim kanununun hükümlerine uygun olarak, bu Anayasa veya herhangi böyle bir kanun gereğince yapılan herhangi bir seçimde rey kullanmak hakkına sahiptir.

MADDE 32 Bu Kısımdaki hiçbir hüküm, Cumhuriyetin, yabancılarla ilgili her hususu bir kanunla Devletler Hukukuna uygun olarak düzenlemesine engel olmaz.

MADDE 33

1. Bu Kısımla sağlanan ana hak ve hürriyetler, Anayasanın fevkalade hal hakkındaki hükümleri dışında, bu Kısımda konulanlardan gayrı hiçbir tahdit veya kısıntılara tabi tutulamaz.

2. Bu Kısmın tahdit veya kısıntılara dair hükümleri dar şekilde tefsir edilir ve konduklarının dışında diğer herhangi bir maksatla tatbik edilemez.

MADDE 34 Bu Kısımdaki hükümlerin hiçbiri, bir Cemaata, grup veya şahsa, bu Anayasa ile kurulan Anayasa düzeninin baltalanmasını veya yok edilmesini veya bu Kısımla tanınan hak ve hürriyetlerin yok edilmesini veya bu Kısımda konulduğundan daha geniş bir surette tahdit edilmesini hedef tutan bir faaliyete girişmeye veya harekette bulunmaya hak verir şekilde tefsir olunamaz.

MADDE 35 Cumhuriyetin teşrîî icraî ve kazaî makamları, kendi yetki sınırları içinde, bu Kısım hükümlerinin tam tatbikini sağlamakla mükelleftirler.

KISIM III – CUMHUR BAŞKANI, CUMHUR. BAŞKAN MUAVİNİ VE BAKANLAR KURULU

MADDE 36

1. Cumhur Başkanı Devlet Başkanıdır ve Cumhuriyetteki bütün şahıslara tekaddüm eder. Cumhur Başkan Muavini Devlet Başkan Muavinidir ve Cumhur Başkanından sonra Cumhuriyetteki bütün şahıslara tekaddüm eder. Geçici olarak gaybubeti veya görevlerini yapamaması hallerinde Cumhur Başkanına vekalet etmek veya onun yerini almak bu maddenin 2’nci fıkrasında gösterildiği tarzda olur.

2. Cumhur Başkanının veya Cumhur Başkan Muavininin geçici olarak gaybubeti veya görevlerini yapamaması halinde, kendisine, bu halin devamınca, hale göre, Temsilciler Meclisinin Reisi veya Reis Vekili ve onun gaybubeti veya bu makam münhal bulunduğu takdirde, 72’nci madde gereğince ona vekalet eden Temsilci vekalet eder.

MADDE 37 Cumhur Başkanı Devlet Başkanı sıfatiyle-

(a) bütün resmî merasimlerde Cumhuriyeti temsil eder;

(b) 54’üncü madde gereğince tayin olunmuş diplomatik temsilcilerin itimatnamelerini imzalar ve nezdine akredite edilecek diplomatik temsilcilerin itimatnamelerini kabul eder;

(c) (i) milletlerarası andlaşma, sözleşme ve diğer anlaşmaları müzakere etmek için veya bu Anayasa hükümlerine uygun ve tabi olarak müzakere edilmiş bulunan bu gibi andlaşma, sözleşme veya anlaşmaları imzalamak için 54’üncü madde gereğince tayin olunmuş temsilcilerin selahiyetnamelerini;

(ii) bu Anayasada gösterildiği tarzda tasdik edilmiş milletlerarası andlaşma, sözleşme veya anlaşmaların tasdiknamelerinin gönderilmesine dair mektubu, imza eder;

(d) Cumhuriyet nişanlarını verir.

MADDE 38

1. Cumhur Başkan Muavini Devlet Başkan Muavini sıfatile aşağıdaki haklara sahiptir:-

(a) bütün resmî merasimlerde hazır bulunmak:

(b) yabancı diplomatik temsilcilerin itimatnamelerinin takdiminde hazır bulunmak;

(c) Türk Cemaatı üyelerine Cumhuriyet nişanlarının verilmesi için Cumhur Başkanına tavsiyelerde bulunmak. Cumhur Başkanı, aksine vahim sebebler yoksa bu tavsiyeye uyar.

Bu suretle verilmiş nişanlar, arzu ettiği takdirde, Cumhur Başkan Muavini tarafından muhatabına tevdi olunur.

2. Bu maddenin 1’inci fıkrasının (a) ve (b) bendleri maksatları bakımından gerekli bilgi, bahis konusu olaylardan yeter zaman önce Cumhur Başkan Muavinine yazılı olarak bildirilir.

MADDE 39

1. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavininin seçimi tek dereceli, genel ve gizli reyle olacak ve, ara seçim hariç, ayni günde fakat ayrı ayrı cereyan edecektir:

Ancak, her iki halde de, seçim için yalnız bir aday mevcutsa bu aday seçilmiş olarak ilan edilir.

2. Muteber olarak verilen reylerin yüzde ellisinden fazlasını alan aday seçilir. Adaylardan hiçbiri gerekli ekseriyeti sağlayamadığı takdirde, seçim, müteakip haftanın ayni gününde, muteber olarak verilen reylerin en çoğunu alan iki aday arasında tekrarlanır ve tekrarlanan böyle bir seçimde muteber olarak verilen reylerin en çoğunu alan aday seçilmiş sayılır.

3. Deprem, su baskını, genel salgın hastalık ve benzeri gibi olağanüstü ve beklenmedik sebepler yüzünden seçim bu Anayasa gereğince tesbit edilen tarihte yapılamadığı takdirde, müteakip haftanın ayni gününde yapılır.

MADDE 40

Seçim zamanında aşağıdaki vasıfları haiz olan her şahıs Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini seçiminde aday olabilir:-

(a) Cumhuriyet vatandaşı olmak;

(b) otuz beş yaşına varmış olmak;

(c) bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte veya ondan sonra, haysiyeti muhil veya ahlaka aykırı bir suçtan hüküm giymemiş veya herhangi bir seçim suçundan dolayı yetkili bir mahkemece ehliyetsiz kılınmamış olmak;

(d) Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini olarak görev görmesine engel bir akıl hastalığı bulunmamak.

MADDE 41

1. Cumhur Başkan veya Cumhur Başkan Muavini görevi, Bakanlık veya Temsilcilik veya bir Cemaat Meclisi üyeliği veya Belediye Başkanlığı da dahil olmak üzere herhangi bir belediye meclisi üyeliği veya Cumhuriyetin silah veya emniyet kuvvetlerine mensubiyet veya bir amme veya belediye görevi ile birleşemez.

Bu madde bakımından “amme görevi”, Cumhuriyetin veya bir Cemaat Meclisinin amme hizmetinde, ücreti Cumhuriyet veya bir Cemaat Meclisince kontrol edilen, ücretli herhangi bir görevdir ve herhangi bir amme hükmî şahsındaki veya amme yararına bir teşekküldeki herhangi bir görevi de içine alır.

2. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, görev süreleri boyunca, kendi namlarına veya başka bir şahıs namına, doğrudan doğruya veya dolayısıyla, kar için olan veya olmayan herhangi bir iş veya meslek ile iştigal edemezler.

MADDE 42

1. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini görevlerine Temsilciler Meclisi önünde aşağıdaki sözü vererek başlarlar. “Kıbrıs Cumhuriyetinin, Anayasasına ve buna uygun olarak yapılmış kanunlara, bağımsızlığının ve toprak bütünlüğünün korunmasına, iman ve riayet edeceğine söz veririm.”.

2. Temsilciler Meclisi, bu maksatla, görevi biten Cumhur Başkanının ve Cumhur Başkan Muavininin beş senelik görev sürelerinin son gününde ve 44’üncü maddenin 4’üncü fıkrası gereğince bir ara seçimi yapıldığı takdirde, bu seçimden sonraki üçüncü gün toplanır.

MADDE 43

1. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini görevlerine başladıkları tarihten itibaren beş sene süre ile görev görürler ve kendilerinden sonra seçilen Cumhur Başkanının ve Cumhur Başkan Muavininin görevlerinin başlamasına kadar görevlerine devam ederler.

2. 44’üncü maddenin 4’üncü fıkrası gereğince bir ara seçimde seçilen Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini, yerine seçildiği Cumhur Başkanının veya Cumhur Başkan Muavininin görev süresinin geri kalan kısmı için görev görür.

3. Yeni bir Cumhur Başkanının ve Cumhur Başkan Muavininin seçimi, bunların görevleri biten Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavininin beş senelik görev sürelerinin son gününde görevlerine başlayabilmeleri için, bu süre bitmeden evvel yapılır.

MADDE 44

1. Cumhur Başkanlığı veya Cumhur Başkan Muavinliği aşağıdaki hallerde inhilâl eder:-

(a) ölüm ile;

(b) Temsilciler Meclisine hitaben ve, hale göre, Reisi veya Reis Vekili vasıtasiyle alınan yazılı istifa ile;

(c) ağır hiyanet veya haysiyeti muhil veya ahlaka aykırı bir suçtan hüküm giyme halinde;

(d) görevi fiilen görmeye engel daimî bedenî veya aklî yetersizlik veya geçici olanların dışında gaybubet halinde.

2. Cumhur Başkanlığı veya Cumhur Başkan Muavinliği inhilal ettiği takdirde, bu inhilal süresince, Temsilciler Meclisinin Reisi veya Reis Vekili, hale göre, Cumhur Başkanına veya Cumhur Başkan Muavinine vekalet eder.

3. Bu maddenin 1’inci fıkrasının (d) bendi ile ilgili olarak ortaya çıkacak her mesele hakkında, hale göre, Cumhur Başkanının veya Cumhur Başkan Muavininin mensup olduğu Cemaata mensup Temsilcilerin basit ekseriyeti ile verilecek bir karar üzerine Baş Savcı ve Baş Savcı Yardımcısının yapacakları teklif ile, Yüksek Anayasa Mahkemesi karar verir:

Ancak, mezkûr Temsilcilerin sayısı toplamının asgarî beşte biri tarafından imzalanan bir karar teklifi olmaksızın, Temsilciler Meclisinde bu hususla ilgili karar alınamaz, gündemine madde konamaz veya müzakere edilemez.

4. Cumhur Başkanlığı veya Cumhur Başkan Muavinliği inhilal ettiğinde, bu inhilal, vukuu tarihinden itibaren kırk beş günü geçmeyen bir süre içinde yapılacak bir ara seçimi ile doldurulur.

MADDE 45

1. Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini, görevi süresince, bu madde hükümleri dışında, herhangi cezaî takibata tabî değildir.

2. Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini, Temsilciler Meclisinin gizli reyle ve Temsilciler sayısı toplamının dörtte üçünün ekseriyeti ile vereceği bir kararına dayanılarak Cumhuriyet Baş Savcısı ve Baş Savcı Yardımcısınca ileri sürülecek bir iddia üzerine, Yüksek Mahkemede ağır hiyanetten muhakeme edilebilir:

Ancak, Temsilciler sayısı toplamının asgari beşte biri tarafından imzalanan bir karar teklifi olmaksızın Temsilciler Meclisinde bu hususla ilgili bir karar alınamaz, gündemine madde konamaz veya müzakere edilemez.

3. Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini, Yüksek Mahkeme Reisinin müsaadesi ile Cumhuriyet Baş Savcısı ve Baş Savcı Yardımcısı tarafından ileri sürülecek bir iddia üzerine, Yüksek Mahkemede; haysiyeti muhil veya ahlaka aykırı bir suçtan dolayı muhakeme edilebilir.

4. (1) Bu maddenin 2’nci veya 3’üncü fıkrası gereğince takibata tabi tutulan Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini, görevlerini görmekten alıkonulur ve bu takdirde 36’ncı maddenin 2’nci fıkrası hükümleri uygulanır.

(2) Böyle bir takibata tabi tutulan Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini Yüksek Mahkemede muhakeme edilir; mahkûmiyeti halinde görevi inhilal eder ve beraati halinde görevini yeniden görmeye başlar.

5. Bu maddenin 2’nci ve 3’üncü fıkraları hükümleri mahfuz kalmak şartıyla, Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini, görevlerinin ifasi sırasında işlediği herhangi bir suçtan dolayı takip edilemez, ancak, görev süresi içinde işlediği herhangi başka bir suçtan dolayı görevi sona erdikten sonra takip edilebilir.

6. Görevlerinden herhangi birinin ifası sırasında işlediği her hangi bir fiil veya ihmalinden dolayı Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini aleyhine dava açılamaz:

Ancak, bu fıkra hükmü, herhangi bir şahsı, kanunda gösterildiği şekilde Cumhuriyeti dava etme hakkından mahrum eder şekilde tefsir olunamaz.

MADDE 46

İcra kuvveti Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından temin olunur.

İcra kuvvetini temin için Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavininin yedi Elen Bakan ve üç Türk Bakandan müteşekkil bir Bakanlar Kurulu vardır. Bakanlar, hale göre, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafindan inha edilirler ve her ikisi tarafından imzalanacak bir kararname ile tayin olunurlar. Bakanlar Temsilciler Meclisi dışından seçilebilir.

Müteakip bakanlıklardan, yani Dışişleri, Millî Savunma veya Maliye Bakanlıklarından biri, bir Türk Bakana verilir. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini anlaştıkları takdirde bu sistemin yerine bir münavebe sistemi koyabilirler. Bakanlar Kurulu 54’üncü maddede gösterildiği gibi icra kuvvetini kullanır.

Bakanlar Kurulunun kararları mutlak ekseriyetle alınır ve, 57’nci maddeye uygun olarak Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini veya her ikisi tarafından kesin veto veya iade hakkı kullanılmadığı takdirde, bunlar tarafından 57’nci madde hükümlerine uygun olarak Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlanmak suretiyle derhal ilan olunur.

MADDE 47

Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından müştereken kullanılan icra kuvveti aşağıdakilerden ibarettir, yani:-

(a) 4’üncü maddede gösterildiği üzere Cumhuriyetin bayrağının şekil ve rengini tesbit etmek;

(b) Cumhuriyetin nişanlarının ihdas veya tesisi;

(c) 46’ncı maddede gösterildiği üzere, ikisi tarafından imzalanmış bir kararname ile, Bakanlar Kurulu üyelerinin tayini;

(d) 57’nci maddede gösterildiği üzere, Bakanlar Kurulunun kararlarının Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlanması sureti ile ilanı;

(e) 52’nci maddede gösterildiği üzere, Temsilciler Meclisinin kabul ettiği herhangi bir kanun veya kararın Cumhuriyet Resmî Gazetesinde, yayınlanması suretile ilanı;

(f) 112, 115, 118, 124, 126, 131, 133, 153 ve 184’üncü maddelerde gösterilen tayinler; 118’inci maddede gösterildiği üzere görevlere ve 181’inci madde gereğince yapılan tayinlere son verilmesi;

(g) 129’uncu maddede gösterildiği üzere, mecburî askerlik hizmetinin konması;

(h) 130’uncu maddede gösterildiği üzere emniyet kuvvetlerinin azaltılması veya çoğaltılması;

(i) 53’üncü maddede gösterildiği üzere, zarar gören tarafın ve mahkûm olan şahsın ayrı Cemaatlere mensup olduğu hallerde hususî af hakkının kullanılması; 53’üncü maddede gösterildiği üzere mahkûmiyet kararlarının azaltılması, durdurulması ve değiştirilmesi;

(j) 140’ıncı maddede gösterildiği üzere, Yüksek Anayasa Mahkemesine yollama hakkı;

(k) 137’nci, 138’inci, 139’uncu ve 143’üncü ınaddelerde gösterildiği üzere, Yüksek Anayasa Mahkemesinin kararlarının Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlanması;

(l) 46’ncı maddede gösterildiği üzere, üç bakanlıktan, yani Dışişleri veya Millî Savunma veya Maliye Bakanlıklarından birine bir Türk Bakanın tayini sistemi yerine bir münavebe sisteminin konması;

(m) 48 ve 49’uncu maddelerin (d), (e), (f) ve (g) fıkralarında ve 50 ve 51’inci maddelerde belirtilen ve, hale göre, Cumhur Başkanının veya Cumhur Başkan Muavininin ayrı ayrı kullanabilecekleri yetkilerden herhangi birinin kullanılması;

(n) 79’uncu maddede gösterildiği üzere, Temsilciler Meclisine mesaj göndermek.

MADDE 48

Cumhur Başkanı tarafından kullanılan icra kuvveti aşağıdakilerden ibarettir, yani: –

(a) Elen Bakanları inha ve görevlerine son verme;

(b) 55’inci maddede gösterildiği üzere Bakanlar Kurulunu toplantıya çağırmak, bu toplantılara başkanlık etmek ve Bakanlar Kurulu müzakerelerine rey hakkı olmaksızın katılmak;

(c) 56’ncı maddede gösterildiği üzere, bu toplantıların gündemini hazırlamak;

(d) 57’nci maddede gösterildiği üzere, Bakanlar Kurulunun dışişleri, milli savunma veya güvenlik ile ilgili kararlarına karşı kesin veto hakkı;

(e) 57’nci maddede gösterildiği üzere, Bakanlar Kurulunun kararlarını iade hakkı;

(f) 50’nci maddede gösterildiği üzere, Temsilciler Meclisinin dışişleri, millî savunma veya güvenlikle ilgili kanun veya kararlarına karşı kesin veto hakkı;

(g) 51’inci maddede gösterildiği üzere, T’emsilciler Meclisinin kanun veya kararlarını veya Bütçeyi iade hakkı;

(h) 137, 138 ve 143’üncü maddelerde gösterildiği üzere, Yüksek Anayasa Mahkemesine müracaat hakkı;

(i) 141’inci maddede gösterildiği üzere, Yüksek Anayasa Mahkemesine yollama hakkı;

(j) 104’üncü maddede gösterildiği üzere, Elen Cemaat Meclisinin cemaat kanunlarını ve kararlarını yayınlamak;

(k) 142’nci maddede gösterildiği üzere, Elen Cemaat Meclisinin herhangi bir kanun veya kararını Yüksek Anayasa Mahkemesine yollama hakkı;

(l) 139’uncu maddede gösterildiği üzere, Temsilciler Meclisi ile Cemaat Meclisleri veya herhangi bir Cemaat Meclisi arasında veya Cumhuriyetin organları veya Cumhuriyet dahilindeki makamlar arasında kuvvet veya yetki uyuşmazlık veya itirazlarına dair herhangi bir konu ile ilgili olarak Yüksek Anayasa Mahkemesine müracaat hakkı;

(m) 53’üncü maddede gösterildiği üzere, ölüm cezalarında hususî af hakkı;

(n) 47’nci maddede belirtilen yetkilerden herhangi birini Cumhur Başkan Muavini ile müştereken kullanmak;

(o) 79’uncu maddede gösterildiği üzere, Temsilciler Meclisine mesaj göndermek.

MADDE 49

Cumhur Başkan Muavini tarafından kullanılan icra kuvveti aşağıdakilerden ibarettir, yani: – (a) Türk Bakanları inha ve görevlerine son verme;

(b) 55’inci maddede gösterildiği üzere, Bakanlar kurulunu toplantıya çağırmasını Cumhur Başkanından talep etmek ve Bakanlar Kurulunun bütün toplantılarında bulunmak ve müzakerelerine rey hakkı olmaksızın katılmak;

(c) 56’ncı maddede gösterildiği üzere, Cumhur Başkanına göndeme geçirilecek konular teklif etmek;

(d) 57’nci maddede gösterildiği üzere, Bakanlar Kurulunun dışişleri; millî savunma veya güvenlik ile ilgili kararlarına karşı kesin veto hakkı; (e) 57’nci maddede gösterildiği üzere, Bakanlar Kurulu kararlarını iade hakkı;

(f) 50’nci maddede gösterildiği üzere, Temsilciler Meclisinin dışişleri, millî savunma veya güvenlik ile ilgili kanun veya kararlarına karşı kesin veto hakkı;

(g) 51’inci maddede gösterildiği üzere, Temsilciler Meclisinin kanun veya kararlarını veya Bütçeyi iade hakkı;

(h) 137, 138 ve 143’üncü maddelerde gösterildiği üzere, Yüksek Anayasa Mahkemesine müracaat hakkı;

(i) 141’inci maddede gösterildiği üzere, Yüksek Anayasa Mahkemesine yollama hakkı;

(j) 104’üncü maddede gösterildiği üzere, Türk Cemaat Meclisinin cemaat kanunlarını ve kararlarını yayınlamak;

(k) 142’nci maddede gösterildiği üzere, Türk Cemaat Meclisinin herhangi bir kanun veya kararını Yüksek Anayasa Mahkemesine yollama hakkı;

(l) 139’uncu maddede gösterildiği üzere, Temsilciler Meclisi ile Cemaat Meclisleri veya her hangi bir Cemaat Meclisi arasında veya Cumhuriyetin organları veya Cumhuriyet dahilindeki makamlar arasında kuvvet veya yetki uyuşmazlık veya itirazlarına dair herhangi bir konu ile ilgili olarak Yüksek Anayasa Mahkemesine müracaat hakkı;

(m) 53’üncü maddede gösterildiği üzere, ölüm cezalarında hususî af hakkı;

(n) 47’nci maddede belirtilen yetkilerden herhangi birini Cumhur Başkanı ile müştereken kullanmak;

(o) 79’ncu maddede gösterildiği üzere, Temsliciler meclisine mesaj göndermek.

MADDE 50

1. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, Temsilciler Meclisinin aşağıdaki konular ile ilgili herhangi bir kanun veya kararına veya onun herhangi bir kısmına karşı kesin veto hakkına, ayrı ayrı veya müştereken, sahiptirler:- (a) Yunanistan kırallığının ve Türkiye Cumhuriyetinin ikisinin birden katıldığı milletlerarası teşekküller ve ittifak anlaşmalarına Cuınhuriyetin katılması müstesna olmak üzere, dışişleri;

Bu bend maksatları bakımından “dışişleri” aşağıdaki konuları içine alır:-

(i) devletlerin tanınması, diğer memleketlerle diplomatik ve konsolosluk münasebetlerinin tesisi ve bu münasebetlerin kesilmesi. Diplomatik temsilcilere agreman ve konsolosluk temsilcilerine exequatur verilmesi. Dışişleri hizmetinde bulunan diplomatik temsilcilerin ve konsolosluk temsilcilerinin yabancı memleketlerde görevlendirilmeleri. Dışişleri hizmetinde bulunan hususî temsilcîlerin yabancı memleketlerde görevlendirilmeleri. Dışişleri hizmetinde olmayan şahısların yabancı memleketlerde dipmatik temsilci veya konsolosluk temsilcisi olarak herhangi bir göreve tayin ve gönderilmeleri ve Dışişleri hizmetinde olmıyan şahısların hususî temsilci olarak yabancı memleketlerde görevlendirilmeleri;

(ii) milletlerarası andlaşma, sözleşme ve anlaşmaların akti;

(iii) harp ilanı ve sulh akti;

(iv) Cumhuriyet vatandaşlarının ve menfaatlarının yabancı memleketlerde korunması;

(v) yabancıların Cumhuriyette ikamet, statü ve menfaatları;

(vi) Cumhuriyet vatandaşlarının yabancı tabiiyetini iktisapları ve yabancı bir hükümetin görevini kabul etmeleri veya hizmetine girmeleri;

(b) aşağıdaki savunma konuları :-

(i) silahlı kuvvetlerin terkibi ve vüsati ile bu kuvvetlere ayrılacak tahsisat;

(ii) kadrolara tayinler ve bunlardaki terfiler;

(iii) harp malzemesinin ve her nevi patlayıcı maddelerin ithali;

(iv) müttefik memleketlere üsler verilmesi ve diğer kolaylıkların tanınması;

(c) aşağıdaki emniyet konuları :-

(i) kadrolara tayinler ve bunlardaki terfiler;

(ii) kuvvetlerin dağıtımı ve yerleştirilmesi;

(iii) fevkalade tedbirler ve sıkı yönetim;

(iv) polis kanunları.

Yukarıda (c) bendi gereğince veto hakkının, polis ve jandarmanın normal çalışmasını ilgilendirenlerin dışındaki bütün istisnaî tedbir ve kararları kavradığı belirtilir.

2. Yukarıdaki veto hakkı bir kanun veya kararın bütününe veya herhangi bir kısmına karşı kullanılabilir ve sonuncu halde kısmen veto edilmiş kanun veya karar, veto edilmemiş kısmının bu Anayasanın ilgili hükümleri gereğince ilan edilmek üzere sunulup sunulmayacağı hakkında bir karar verilmesi için Temsilciler Meclisine iade edilir.

3. Bu madde gereğince veto hakkı, Temsilciler Meclisi kanunlarının veya kararlarının ilanı için 52’inci maddede konulan süre içinde kullanılır.

MADDE 51

1. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, Temsilciler Meclisinin herhangi bir kanun veya kararını veya onun herhangi bir kısmını, tekrar incelenmesi için, Meclise iade etmek hakkına, ayrı ayrı veya müştereken, sahiptirler.

2. Bütçenin Temsilciler Meclisi tarafından kabul olunması üzerine, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, Bütçeyi, kendi kanaati veya kanaatlarınca ayırd edici olması sebebine dayanarak Temsilciler Meclisine iade etmek hakkına veya haklarına ayrı ayrı veya müştereken, sahiptirler.

3. Bu maddenin 1’inci fıkrasında gösterildiği üzere, bir kanun veya karar veya onun herhangi bir kısmı, Temsilciler Meclisine iade edildiği takdirde, Temsilciler Meclisi iade olunan konu hakkında iade tarihinden itibaren onbeş gün içinde karar verir ve bu maddenin

2’nci fıkrasında gösterildiği üzere Bütçe iade edildiği takdirde, Temsilciler Meclisi iade olunan konu hakkında iade tarihinden itibaren otuz gün içinde karar verir.

4. Temsilciler Meclisi kararında israr ettiği takdirde, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, hale göre, kanun veya karar veya Bütçeyi, bu Anayasa hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, Temsilciler Meclisinin kanun veya kararlarının ilanı için tesbit olunan süre içinde Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlamak suretiyle ilan ederler.

5. Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini bu maddede gösterildiği üzere iade hakkını kullandığı zaman bunu diğerine hemen bildirir.

6. Bu maddede gösterilen iade hakkı, Temsilciler Meclisinin kanunlarının veya kararlarının ilanı için 52’nci maddede gösterilen süre içinde kullanır.

MADDE 52

Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, Temsilciler Meclisinin herhangi bir kanun veya kararının kendi dairelerine ulaştırılmasından itibaren onbeş gün içinde, bu kanun veya kararı, bu süre içinde, hale göre, 50’nci maddede gösterildiği üzere veto haklarını veya 51’inci maddede gösterildiği üzere iade haklarını veya 140 ve 141’inci maddelerde gösterildiği üzere Yüksek Anayasa Mahkemesine yollama haklarını veya Bütçe hakkında 138’inci maddede gösterildiği üzere Yüksek Anayasa Mahkemesine müracaat haklarını, ayrı ayrı veya müştereken, kullanmadıkları takdirde, Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlamak suretiyle ilan ederler.

MADDE 53

1. Cumhurbaşkanı veya Cumhurbaşkan Muavini, kendi Cemaatlarına mensup olup ölüm cezasına mahkûm edilen şahısları af etme hakkına sahiptir.

2. Zarar gören kimse ile suçlu ayrı Cemaatlara mensub oldukları takdirde, bu af hakkını, Cumhur Başkanı ile Cumhur Başkan Muavini aralarında varacakları anlaşma ile kullanırlar; ikisi arasında anlaşmazlık halinde şefaat lehindeki rey üstün tutulur.

3. Bu maddenin 1’inci veya 2’nci fıkrası gereğince af hakkı kullanıldığı takdirde, ölüm cezası müebbet hapise çevrilir.

4. Diğer bütün hallerde; Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, Cumhuriyetin bir mahkemesi tarafından verilen herhangi bir cezayı, Cumhuriyet Baş Savcısının ve Baş Savcı Yardımcısının müşterek tavsiyesi üzerine, azaltabilirler, durdutabilirler veya değiştirebilirler.

MADDE 54

Ayrı ayrı veya müşterek hareket etmek üzere Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavinine, 47, 48 ve 49’uncu maddeler gereğince açıkça ayrılmış olan icra kuvveti mahfuz kalmak şartiyle, Bakanlar Kurulu, bu Anayasanın açık hükümlerine göre bir Cemaat Meclisinin yetkisine giren konular dışında kalan, aşağıdakiler de dahil olmak üzere, bütün konularda icra kuvvetini kullanır:-

(a) Cumhuriyet idaresinin umumî sevkiidaresi ve mürakabesi ve umumî siyasetin idaresi;

(b) 50’inci maddede gösterilen dışişleri,

(c) 50’inci maddede gösterilen konular da dahil olmak üzere millî savunma ve emniyet;

(d) bütün amme hizmetlerinin koordinasyonu ve bunlara nezaret;

(e) bu Anayasanın ve kanunun hükümlerine uygun olarak Cumhuriyete ait olan mallara nezaret ve bunlar üzerinde tasarruf;

(f) bir Bakan tarafından Temsilciler Meclisine sunulacak olan Kanun Tasarılarını incelemek;

(g) herhangi bir kanunu tatbik için bu kanunda gösterildiği üzere kararname veya nizamname yapmak;

(h) Temsilciler Meclisine sunulacak olan Cumhuriyet Bütçesini incelemek.

MADDE 55

Cumhur Başkanı Bakanlar kurulunu toplantıya çağırır. Bu çağrı; Cumhur Başkanınca resen veya Cumhur Başkan Muavininin belli bir konu için zamanında istemesi üzerine yapılır.

MADDE 56

Bakanlar Kurulunun herhangi bir toplantısının gündemi, Cumhur Başkanı tarafından istediği şekilde hazırlanır ve toplantıdan evvel bütün ilgililere bildirilir. Cumhur Başkan Muavini herhangi bir konuyu herhangi bir toplantının gündemine alınmak üzere Cumhur Başkanına teklif edebilir. Cumhur Başkanı bu konuyu teklif edilen toplantıda görüşülmesi mümkünse bu toplantının gündemine alır, aksi takdirde, bu konu müteakip toplantının gündemine alınır.

MADDE 57

(1) Bakanlar Kurulu tarafından alınan kararlar derhal Cumhur Başkanının ve Cumhur Başkan Muavininin dairelerine ulaştırılır.

(2) Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini veya her ikisi, Bakanlar Kurulunun kararlarını, bunların dairelerine ulaştırılmasından itibaren dört gün içinde tekrar incelenmek üzere Bakanlar Kuruluna iade etmek hakkına sahiptirler. Bu iade üzerine, Bakanlar Kurulu konuyu tekrar inceler ve kararında ısrar ederse Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini bu kararı, bu maddenin 4’üncü Fıkrası gereğince yayınlamak suretile ilan ederler: Ancak, veto hakkının mevcut olduğu hallerde, iade hakkının kullanılması, Cumhur Başkanının veya Cumhur Başkan Muavininin veya her ikisinin, üzerinde israr edilen karara karşı, bunun dairelerine ulaştırılmasından itibaren dört gün içinde, veto hakkını kullanmalarına engel olmaz.

(3) Bir karar, 50’nci maddede gösterilen dışişleri, millî savunma veya emniyet ile ilgili ise, Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini veya her ikisi, bu karara karşı, bunun kendi dairelerine ulaştırılmasından itibaren dört gün içinde, veto kullanmak hakkına sahiptirler. (4) Kararın tatbiki gerekiyor ve hakkında bu maddenin 2’nci veya 3’üncü fıkralarında gösterildiği üzere veto veya iade hakkı kullanılmış ise bu karar, Bakanlar Kurulunun aksine bir ifadesini ihtiva etmiyorsa, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından Cumhuriyet Resmi Gazetesinde yayınlanmak suretile derhal ilan olunur.

MADDE 58

1. Her Bakan Bakanlığının başıdır.

2. Bu Anayasa gereğince, ayrı ayrı veya müşterek hareket etmek üzere Cumhur Başkanına ve Cumhur Başkan Muavinine, ve Bakanlar kuruluna açıkça ayrılmış olan icra kuvveti mahfuz kalmak şartiyle, her Bakan tarafından kullanılan icra kuvveti aşağıdaki konuları içine alır:-

(a) Bakanlığını ilgilendiren kanunları tatbik etmek, ve normal olarak Bakanlığının sahasına giren bütün konu ve işleri idare etmek;

(b) Bakanlar Kuruluna sunulmak üzere Bakanlığını ilgilendiren kararname ve nizamnameleri hazırlamak;

(c) kendi Bakanlığını ilgilendiren herhangi bir kanun ve bu kanun gereğince çıkarılmış bir kararname veya nizamname hükümlerinin tatbiki için emir vermek ve genelge yapmak;

(d) Bakanlar Kuruluna sunulmak üzere Cumhuriyet Bütçesinin kendi Bakanlığına ait kısmını hazırlamak,

MADDE 59

1. Cumhuriyet vatandaşı olmayan ve Temsilciler Meclisi üyesi seçiminde aday olabilmek için gerekli vasıfları haiz bulunmayan bir şahıs Bakan tayin edilemez.

2. Bakanlık görevi, Temsilcilik veya Cemaat Meclisi üyeliği veya Belediye Reisliği de dahil olmak üzere herhangi bir belediye meclisi üyeliği veya Cumhuriyetin silahlı veya emniyet kuvvetlerine mensubiyet veya bir amme veya belediye görevi veya, bir Türk Bakan bakımından, bir din adamı görevi ile birleşemez. Bu fıkra bakımından “amme görevi” 41’inci maddedeki ile ayni manadadır.

3. Bakanlar, Elen Bakan olanlar Cumhur Başkanınca görevlerine son verilinceye kadar ve Türk Bakan olanlar Cumhur Başkan Muavinince görevlerine son verilinceye kadar, görevlerinde kalırlar.

4. Bakan olarak tayin edilen her şahıs, görevine başlamadan evvel Cumhur Başkanının ve Cumhur Başkan Muavininin önünde aşağıdaki sözü verir: –

“Kıbrıs Cumhuriyetinin, Anayasasına ve buna uygun olarak yapılmış kanunlara, bağımsızlığının ve toprak bütünlüğünün korunmasına, iman ve riayet edeceğime söz veririm.”

MADDE 60

1. Bakanlar Kurulunun biri Elen Cemaatına ve diğeri Türk Cemaatına mensup amme memuru olan iki Katibin idaresinde bir Müşterek Sekreteryası olur.

2. Bakanlar Kurulunun Müşterek Sekreteryasının iki katibi, Bakanlar Kurulu Dairesini idare ederler ve, Bakanlar Kurulu tarafından verilecek talimata uygun olarak, Kurulun toplantılarına iştirak ederler ve zabıtlarını tutarlar ve Bakanlar Kurulunun kararını ilgili organ veya makama veya şahsa ulaştırırlar.

KISIM IV – TEMSİLCİLER MECLİSİ

MADDE 61 Cumhuriyetin Teşriî Kuvveti, bu Anayasa ile açıkça Cemaat Meclislerine ayrılanlardan başka bütün konularda Temsilciler Meclisi tarafından kullanılır.

MADDE 62

1. Temsilcilerin sayısı ellidir. Bu sayı, Temsilciler Meclisinin, Elen Cemaatinin seçtiği Temsilcilerin üçte ikisini ve Türk Cemaatinin seçtiği Temsilcilerin üçte ikisini ihtiva eden bir ekseriyetle alacağı bir karar ile değiştirilebilir.

2. Bu maddenin 1’inci fıkrasında gösterilen Temsilci sayısının yüzde yetmişi Elen Cemaati ve yüzde otuzu Türk Cemaati tarafından kendi üyeleri arasından ve Temsilcilik sayısından fazla aday olduğu takdirde, ayni günde genel, tek dereceli ve gizli olarak ayrı ayrı yapılacak seçimle seçilir.

Bu fıkrada konulan Temsilciler nisbeti herhangi bir istatistik sayısına tabi değildir.

MADDE 63

1. Bu maddenin 2’nci fıkrası hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, yirmi bir yaşına varmış ve Seçim Kanununda gösterilen ikamet şartlarını haiz her Cumhuriyet vatandaşı seçmen olarak Elen veya Türk seçim listesinden birine kaydedilmek hakkına sahiptir: Ancak, Elen Cemaati üyeleri yalnız Elen seçim listesine ve Türk cemaati üyeleri yalnız Türk seçim listesine kayıt edilebilirler.

2. Seçim Kanunu gereğince kayıt dışı bırakılan bir şahıs seçmen olarak kayıt edilme hakkına sahip değildir.

MADDE 64

Seçim zamanında aşağıdaki vasıfları haiz olan her şahıs bir Temsilci seçiminde aday olabilir: –

(a) Cumhuriyet vatandaşı olmak;

(b) yirmi beş yaşına varmış olmak;

(c) bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte veya ondan sonra, haysiyeti muhil veya ahlaka aykırı bir suçtan hüküm giymemiş veya herhangi bir seçim suçundan dolayı yetkili bir mahkemece ehliyetsiz kılınmamış olmak;

(d) Temsilci olarak görev görmesine engel bir akıl hastalığı bulunmamak.

MADDE 65

1. Temsilciler Meclisinin görev süresi beş yıllık bir devredir. Birinci Temsilciler Meclisinin görev süresi bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte başlar.

2. Yeni seçilen Meclis bu maddenin 1’inci fıkrası gereğince görevine başlayıncaya kadar süresi bitmiş Meclis görevine devam eder.

MADDE: 66

1. Temsilciler Meclisi için genel seçim, süresi biten Meclisin süresinin bittiği aydan bir evvelki ayın ikinci Pazar günü yapılır.

2. Bir Temsilcilik inhilal ettiğinde bu inhilal, vukuu tarihinden itibraren kırk beş günü geçmeyen bir süre içinde Temsilciler Meclisi tarafından tayin edilecek bir tarihte yapılacak bir ara seçimi ile doldurulur.

3. Bu maddenin 1’inci veya 2’nci fıkrasında gösterilen bir seçim, deprem, su baskını, genel salgın hastalık ve benzeri gibi olağanüstü ve beklenmedik sebepler yüzünden, bu Anayasa ile veya gereğince tesbit edilen tarihte yapılamadığı takdirde, bu seçim müteakip haftanın ayni gününde yapılır.

MADDE 67

1. Temsilciler Meclisi, ancak, Türk Cemaati tarafından seçilen Temsilcilerin asgari üçte birinin katıldığı mutlak bir ekseriyetle vereceği bir karar ile kendini fesih edebilir.

2. Bu kararda, 65’inci ve 66’ncı maddelerin 1’inci fıkraları hükümlerine rağmen, karar tarihinden itibaren en erken otuz gün ve en geç kırk gün sonra yapılması gereken genel seçimin tarihi ve genel seçim tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde olmak üzere yeni seçilecek Meclisin ilk toplantısının tarihi tesbit edilir ve bu tarihe kadar eski Meclis görevine devam eder.

3. 65’inci maddenin 1’inci fıkrası hükümlerine rağmen, fesihten sonra seçilen Temsilciler Meclisinin görev süresi; fesh olunan Meclisin görev süresinin geri kalan kısmı kadar devam eder. Fesih, beş yıllık görev süresinin son yılı içinde vukubulduğu takdirde, Temsilciler Meclisi için genel seçim, hem feshedilen Meclisin görev süresinin geri kalan kısmı hem de müteakip beş yıllık görev süresi için yapılır ve yeni seçilen Meclisin, fesih edilmiş Meclisin görev süresinden geri kalan kısım içinde yaptığı toplantılar olağanüstü içtima sayılır.

MADDE 68

65’inci maddenin 2’nci fıkrası veya 67’nci maddenin 2’nci fıkrası gereğince yeni seçilen Meclis görevine başlayıncaya kadar görevine devam eden bir Temsilciler Meclisi, ilgili kanun veya kararda açıkça gösterilecek acele ve istisnai beklenmedik haller dışında herhangi bir konu hakkında herhangi bir kanun yapmak veya herhangi bir karar almak yetkisine sahip değildir.

MADDE 69

Bir Temsilci, Temsilciler Meclisindeki görevine başlamadan evvel ve Meclisin genel bir oturumunda aşağıdaki sözü verir: – “Kıbrıs Cumhuriyetinin, Anayasasına ve buna uygun olarak yapılmış kanunlara, bağımsızlığının ve toprak bütünlüğünün korunmasına, iman ve riayet edeceğime söz veririm.”.

MADDE 70

Temsilcilik görevi, Bakanlık veya Cemaat Meclisi, üyeliği veya Belediye Reisliği de dahil olmak üzere herhangi bir belediye meclisi veya Cumhuriyetin silahlı veya emniyet kuvvetlerine mensubiyet veya bir amme veya belediye görevi ile veya, Türk Cemaati tarafından seçilen bir Temsilci bakımından, bir din adamı görevi ile birleşemez.

Bu madde bakımından “amme görevi”, Cumhuriyetin veya bir Cemaat Meclisinin hizmetinde, ücreti Cumhuriyet veya bir Cemaat Meclisince kontrol edilen, ücretli herhangi bir görevdir ve herhangi bir amme hükmi şahsında veya amme yararına bir teşekküldeki herhangi bir görevi de içine alır.

MADDE 71

Temsilcilik aşağıdaki hallerde inhilal eder: –

(a) ölüm ile;

(b) yazılı istifa ile;

(c) 64’üncü maddenin (c) veya (d) fıkralarında gösterilen hallerden herhangi birinin vukuu veya Cumhuriyet vatandaşlığı sıfatının kayıbı ile;

(d) 70’inci maddede gösterilen görevlerden birini almakla,

MADDE 72

1. Temsilciler Meclisinin Reisi, Elen Cemaatı tarafından seçilen Temsilciler tarafından seçilecek olan bir Elen ve Reis Vekili Türk Cemaatı tarafından seçilen Temsilciler tarafından seçilecek olan bir Türktür. Her biri, Temsilciler Meclisinin görev süresinin başlangıcında ve bu sürenin tamamı için ayni toplantıda yukarıda gösterildiği gibi ayrı ayrı seçilir.

2. Bu maddenin 1’inci fıkrasında gösterilen görevlerden her hangi biri inhilal ettiğinde, bu inhilali doldurmak için gereken süretle ve icabediyorsa olağanüstü bir oturumda, bahiskonusu fıkrada gösterildiği tarzda bir seçim yapılır.

3. Meclis Reisinin veya Reis Vekilinin geçici gaybubeti sırasında veya bu maddenin 2’nci fıkrasında gösterildiği üzere bu görevlerden herhangi birindeki münhal dolduruluncaya kadar, hale göre, Reis veya Reis Vekilinin görevlerini, kendi Cemaati Temsilcilerince başka türlü karar vermedikçe, kendi Cemaatinin en yaşlı Cemaat Temsilcisi görür.

4. Meclis Reisi ve Reis Vekilinden başka Temsilciler arasından iki Elen ve bir Türk Meclis Başkanlık Katibi ile iki Elen ve bir Türk Meclis İdare Amiri, hale göre, Reis veya Reis Vekili tarafından tayin olunur ve bunlar kendilerini tayin eden Reis veya Reis Vekilinin bürosuna verilirler.

MADDE 73

1. Bu maddenin aşağıdaki hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, Temsilciler Meclisi, İç Tüzüğü ile Meclis usulüne ve görevlerinin görülmesine ait her konuyu düzenler.

2. Başkan olarak Meclis Reisi ve Başkan Muavini olarak Meclis Reis Vekili ile, Meclis Reisi ve Reis Vekili seçimlerinden sonraki oturumunda Temsilciler Meclisi tarafından, Elen Cemaati Temsilcileri arasından altı ve Türk Cemaati Temsilcileri arasından iki olmak üzere, seçilecek diğer sekiz üyeden müteşekkil ve Seçme Komitesi adını taşıyan bir Komite kurulur.

3. Seçme Komitesi Temsilciler Meclisinin Daimi Komitelerini ve diğer geçici, ad hoc veya özel Komitelerini tesis eder ve bu Komitelerin üyeliklerine Temsilciler tayin eder ve bunları yaparken Komite tesisi veya tayinler hakkında Meclisteki Elen ve Türk Cemaat gruplarının veya siyasi parti gruplarının tekliflerini önemle nazara alır. Bahis konusu komitelere tayinler, müteakip fıkra hükümlerine tabidir.

4. Temsilciler Meclisindeki Elen ve Türk Cemaat grupları ve siyasi parti grupları, Meclisin Daimi ve diğer herhangi geçici, ad hoc veya özel Komitelerinin her birinde yeter sayıda temsil olunur: Ancak, bu Komitelerde Elen ve Türk Cemaatları tarafından seçilen Temsilcilere verilen yerlerin sayısının toplamı, Mecliste Elen ve Türk Cemaatları tarafından seçilen Temsilcilere ayrı ayrı verilen yerler arasındaki nisbetin ayni olur.

5. Temsilciler Meclisine sunulan her Kanun Tasarısı ve Teklifi evvela müzakere edilmek üzere ilgili Komiteye havale olunur. Müstacel mahiyette sayılanlar hariç olmak üzere; Komite safhasını geçen hiçbir Tasarı ve Teklif, Komitenin raporu ile birlikte Temsilcilere dağıtımından sonra kırk sekiz saat geçmeden, Temsilciler Meclisinde müzakere edilemez.

6. Temsilciler Meclisi toplantılarının, Meclis Reis Vekili tarafından teklif olunan herhangi bir ilave konuyu da ihtiva edecek olan, gündemi, Meclis Reisi tarafından hazırlanır ve Temsilciler Meclisine sunulur. Gündemin Temsilciler Meclisine sunulmasından sonra, herhangi bir Temsilci bu gündeme ilaveler veya değişiklikler yapılmasını teklif edebilir ve bu teklifler hakkında Temsilciler Meclisi tarafından karar verilir.

7.Hiçbir Temsilci, Temsilciler Meclisinin hiçbir toplantısında özel Kayıt Defterine, ismini kaydettirmeden veya toplantıya Başkanlık eden şahsın müsaadesini almadıkça konuşamaz.

Bu formaliteye uyan her Temsilci, söz aldığı toplantıda, konuya göre makul yeterlikte bir süre konuşmak ve dinlenmek hakkına sahibtir. Konuşmalar; konuşmak istiyenlerin; hale göre, kayıt veya sözlü talep sırasına göre yapılır;

Ancak, zıt görüşler ileri sürüldüğü hallerde, birbirine zıt görüşleri ileri süren hatipler, imkan nisbetinde, birbirlerini takip ederler. Mamafih, Temsilciler Meclisindeki Komiteler veya siyasi parti grupları adına konuşan Temsilciler, bu sıraya tabi değildirler. Gündemle ilgili herhangi bir konu, İç Tüzüğün tatbiki veya müzakere yeterliği ile ilgili takrirler hakkında konuşmak isteyen Temsilcilere, müzakere konusunun esası hakkında konuşmak isteyen Temsilcilerden daha önce söz verilir ve bu halde, biri takririn lehinde diğeri aleyhinde olan iki Temsilciye on beşer dakika konuşmak üzere söz verilir.

8. Temsilciler Meclisindeki bütün konuşmalar, Meclis kürsüsünden ve Temsilciler Meclisine hitaben yapılır. Meclisteki ve bütün Komite toplantılarındaki bütün konuşma ve diğer işlemler, yapıldıkları anda, söylendikleri veya yapıldıkları resmi dilden diğer Resmi dile tercüme edilir.

9. İç Tüzükte aksi gösterilmedikçe Mecliste ve Komite toplantılarında, bir Temsilcinin sözünün kesilmesi veya herhangi bir Temsilciye, müzakere olunan konu ile ilgisi bulunmayan şahsi hücumlar yapılması yasaktır.

10. Temsilciler Meclisinde verilen reyler Elen Meclis Başkanlık Katiplerinden biri ve Türk Meclis Başkanlık Katibi tarafından müştereken sayılır ve kayıt edilir.

11. Temsilciler Meclisi müzakerelerinin zabıtları bütün işlemleri tam olarak ihtiva eder. Komitelerdeki işlemlerin zabıtları hülasa olarak tutulur. Temsilciler Meclisinin bir toplantısının zabıtlarına müteakip ilk toplantıda bir Temsilci tarafından yapılan sözlü itiraz veya ilgili toplantının Başkanına gönderilen yazılı itiraz üzerine Temsilciler Meclisi, bahis konusu zabıtların itiraza göre doğrultulmasına karar verebilir.

12. Temsilciler Meclisinde Temsilciler sayısı toplamının asgari yüzde on ikisi tarafından temsil edilen her siyasi parti, bir siyasi parti grubu teşkil edebilir ve bu sıfatla tanınmak hakkına sahiptir.

MADDE 74

1. Temsilciler Meclisi, bir genel seçimden sonra bunu takip eden on beşinci gün ve bundan sonraki yıllarda yılın ayni gününde olağan içtimaını yapmak üzere, davetsiz toplanır.

2. Temsilciler Meclisinin olağan içtimaı, her yıl, Temsilciler Meclisinin kararına göre üç ila altı ay sürer.

3. On Temsilci tarafından Meclis Reisi ve Reis Vekilinin her ikisine de yapılacak olan bir talep üzerine Temsilciler Meclisi, Meclis Reisi veya Reis Vekili tarafından olağanüstü içtimaa çağrılır.

MADDE 75

1. Temsilciler Meclisinin toplantıları alenidir ve müzakerelerinin zabıtları yayınlanır.

2. Temsilciler Meclisi, gerekli görürse, Temsilciler sayısı toplamının dörtte üçünün ekseriyeti ile vereceği bir karar üzerine, gizli toplantılar yapabilir.

MADDE 76

1. Meclis Reisi, her toplantının başladığını ve sona erdiğini bildirir.

2. Meclis Reisi, bir toplantının sona erdiğini bildirirken, ayni zamanda, Temsilciler Meclisinin rizasile, müteakip toplantı için tesbit edilen tarih ve saati de bildirir ve Temsilciler Meclisine bu toplantının gündemini sunar ve bunun üzerine 73’üncü maddenin 6’ncı fıkrası hükümleri uygulanır.

3. Herhangi bir gündem, toplantıdan en az yirmi dört saat evvel basılır ve Temsilcilere dağıtılır. Ancak, gündem, müzakeresi başlamış olan konularla ilgili ise, dağıtımı toplantıdan evvel herhangi bir zaman, yapılabilir.

MADDE 77

1. Temsilciler Meclisinde nisap üyelerin sayısı toplamının asgari üçte biridir.

2. Herhangi belli bir konuya ait müzakere, iki Cemaatten birinin toplantıda hazır bulunan Temsilcilerinin ekseriyetinin talebi üzerine, bir defa yirmi dört saat tehir olunur.

MADDE 78

1. Temsilciler Meclisinin kanun ve kararları, hazır bulunan ve reylerini kullanan Temsilcilerin reylerinin basit ekseriyeti ile kabul olunur.

2. Seçim Kanununda her hangi bir değişiklik, belediyeler ile ilgili veya resimler veya vergiler koyan herhangi bir kanunun kabulü, Elen ve Türk Cemaatları tarafından seçilen ve reye iştirak eden, Temsilcilerin ayrı ayrı basit ekseriyetini gerektirir.

MADDE 79

1. Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini Temsilciler Meclisine mesaj gönderebilir veya görüşlerini Bakanlar vasıtasiyle bildirebilir.

2. Bakanlar, Temsilciler Meclisinin veya herhangi bir Komitesinin müzakerelerini takip edebilirler ve yetkilerine giren herangi bir konuda Temsilciler Meclisine veya herhangi bir Komitesine demeçte bulunabilirler veya bilgi verebilirler.

MADDE 80

1. Kanun tekliflerinde bulunmak hakkı Temsilcilere ve Bakanlara aittir.

2. Hiçbir Temsilci bütçe masraflarında artış ile ilgili hiçbir Kanun Teklifi yapamaz.

MADDE 81

1. Bütçe, Temsilciler Meclisine, kanun tarafından malî yılın başlangıcı olarak tayin edilen günden asgarî üç ay önce sunulur ve tayin edilen bu günden evvel kabul olunur.

2. Malî yılın sonunu takip eden üç ay içinde, kesin hesaplar Temsilciler Meclisinin tasvibine sunulur.

MADDE 82 Temsilciler Meclisinin bir kanun veya kararı, bu kanun veya kararda başka bir tarih tayin edilmedikçe, Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlanmakla yürürlüğe girer.

MADDE 83

1. Temsilciler, Temsilciler Meclisindeki her türlü demeç veya reylerinden dolayı hukukî veya cezaî takibata tabi değildirler.

2. Bir Temsilci, Temsilcilik sıfatı devam ettikçe, Yüksek Mahkemenin müsaadesi olmaksızın, takip olunamaz, yakalanamaz veya hapis edilemez. Ölüm veya beş yıl veya daha fazla hapis cezası ile cezalandırılabilen suç işlemesinde, suçlu, suç üstü yakalandığı takdirde, bu müsaadenin alınmasına lûzum yoktur. Bu halde yetkili makam tarafından derhal haberdar edilecek olan Yüksek Mahkeme, ilgilinin, Temsilcilik süresince, takibinin veya tutukluğunun devamına müsaade edip etmiyeceğini kararlaştırır.

3. Yüksek Mahkeme, bir Temsilcinin takip edilmesine müsaade etmezse, bu Temsilcinin bu suretle takip edilemediği süre, bahis konusu suçun zaman aşımı bakımından nazara alınmaz.

4. Yüksek Mahkeme, bir Temsilciye yetkili bir mahkeme tarafından verilen bir hapis cezası hükmünün infazına müsaade etmezse, bu hükmün infazı Temsilcilik sıfatı sona erinceye kadar tehir olunur.

MADDE 84

1. Temsilciler, Amme Gelirlerinden kanunun tayin ettiği tahsisatlarını alırlar.

2. Bu tahsisatlarda yapılan her hangi bir artış, yapıldığı Temsilciler Meclisi süresi içinde yürürlüğe girmez.

MADDE 85 Seçim için adayların haiz olması gereken vasıflar ile ilgili her hangi bir konu ve seçim itirazları, Yüksek Anayasa Mahkemesi tarafından kesin olarak karara bağlanır.

KISIMI V – CEMAAT MECLİSLERİ

MADDE 86 Elen ve Türk Cemaatlerinin her biri, kendi üyeleri arasından, bu Anayasa hükümleri gereğince açıkça kendisine ayrılmış bulunan yetkilere sahip olacak bir Cemaat Meclisi seçer.

MADDE 87

1. Cemaat. Meclisleri, Cemaatları bakımından, bu Anayasanın sınırları içinde ve bu maddenin 3’üncü fıkrası hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, yalnız aşağıdaki konularda teşriî kuvveti kullanmak hakkına sahiptirler: –

(a) Bütün dinî konular;

(b) Bütün eğitim, kültür ve öğretim konuları;

(c) ahvali şahsiye;

(d) ahvali şahsiye ve dinî konular ile ilgili hukuk davalarına bakacak mahkemelerin terekküp ve dereceleri;

(e) kendi Cemaatlarının refahını arttırmak gayesi ile kurulan hayır ve spor tesis, teşekkül ve dernekleri gibi münhasıran cemaata ait mahiyette menfaat ve müesseseler ile ilgili konular;

(f) kendi ihtiyaçlarını ve mürakebeleri altında bulunan teşekkül ve müesseselerin ihtiyaçlarını karşılamak için kendi Cemaatları üyelerine 88’inci maddede gösterildiği gibi şahsî vergiler ve resimler koymak;

(g) Cemaat Meclisinin, münhasıran kendi Cemaatı üyelerinden müteşekkil belediyelerce takip olunan gayelerin tahakkuk ettirilmesini mümkün kılmak için belediyelere ait kanunların sınırları içinde nizamnameler veya talimatnameler şeklinde munzam mevzuatı gerektiren konular;

(h) kendilerine bu Anayasa ile verilen, istihsal ve istihlak kooperatiflerini ve kredi müesseselerini mürakabe etme ve münhasıran kendi Cemaatlarından müteşekkil belediyelere görevlerinde nezaret yetkilerini kullanmaları ile ilgili konular:

Ancak-

(i) bir Cemaat Meclisi tarafından bu (h) bendi gereğince yapılacak olan herhangi bir Cemaat kanunu, nizamname ve talimatname veya alınacak herhangi bir karar, doğrudan doğruya veya dolayısile, istihsal ve istihlak kooperatiflerini ve kredi müesseselerini düzenleyen veya belediyelere ait herhangi bir kanuna aykırı veya onunla uyuşmaz olamaz;

(ii) bu bendin yukarıda (i)’nin hükümlerinin hiçbiri bu (h) bendi ile bir Cemaat Meclisine verilen yetkilerin kullanılması ile ilgili herhangi bir konuda Temsilciler Meclisine kanun yapmak yetkisini tanır şekilde tefsir edilemez;

(iii) bu Anayasa tarafından açıkça gösterilen diğer konular.

2. Bu maddenin 1’inci fıkra’sının (f) bendinin hiçbir hükmü, Temsilciler Meclisinin, bu Anayasanın hükümlerine uygun, olarak, şahsî vergi koyma yetkisini herhangi bir suretle tahdit edecek şekilde tefsir edilmez.

3. Bir Cemaat Meclisinin, bu maddenin 1’inci fıkrası ile kendisine verilen kuvveti kullanmak sureti ile, yapacağı herhangi bir kanun veya alacağı herhangi bir karar, hiçbir suretle, Cumhuriyetin, güvenliği veya Anayasa düzeni veya amme selameti veya amme nizamı veya amme sağlığı veya amme ahlakı yararına veya bu Anayasa ile herhangi bir şahsa sağlanan ana hak ve hürriyetlere aykırı hiç bir hükmü ihtiva etmez.

MADDE 88

1. Bir Cemaat Meclisinin, 8’inci maddenin 1’inci fıkrasının (f) bendi gereğince vergi koymak yetkisi, her malî yıl bütçesinde gösterilen masraflarının, bu malî yıl için Cumhuriyet tarafından bu maddenin 2’nci fıkrasında gösterildiği üzere Bütçesinden bu Cemaat Meclisine yapılan ödemelerle veya ayni malî yıl içinde bu Meclisin elde edebileceği başka herhangi bir gelir ile karşılanmıyan kısmının karşılanması maksadı ile kullanılır.

2. Temsilciler Meclisi, her malî yıl, Cemaat Meclislerinin kendi malî yılları bakımından kendi yetkileri dahilindeki konular ile ilgili ihtiyaçları için, Elen ve Türk Cemaat Meclislerine aşağıda gösterildiği üzere ayrılan bir iki milyon pound’dan az olmayan bir tahsisatı, Bütçeye koyar ve her iki Cemaat Meclisine de ödenmeye hazır tutar: –

(a) Elen Cemaat Meclisine bir milyon altı yüz bin pound’dan az olmayan bir meblağ; ve

(b) Türk Cemaat Meclisine dört yüz bin pound’dan az olmayan bir meblağ: Ancak, her iki Cemaat Meclisine ödenecek asgarî meblağ toplamını arttırıldığı takdirde, bu arttırılan meblağ kısmının Cemaat Meclislerinden her birine ayrılması, Temsilciler Meclisinin kararlaştıracağı tarzda yapılır.

3. Bir Cemaat Meclisi talep ettiği takdirde, bu Meclisin koyduğu vergiler, Cumhuriyet makamları tarafından bu Cemaat Meclisi namına toplanır ve bu Meclise ödenir.

4. Bu madde ve 87’nci maddenin 1’inci fıkrasının (f) bendi maksatları bakımından, “üye”, bahis konusu üyelerin iştirak ettikleri hükmî şahıs olan veya olmayan teşekkülleri de, hisseleri nisbetinde içine alır.

MADDE 89

1. Cemaat Meclisleri, kendi Cemaatları bakımından, ayrıca aşağıdaki konularda da yetkiye sahiptirler :-

(a) 87’nci maddenin, müteakip bendlerde özel hükümler bulunan, 1’inci fıkrasının (g) ve (h) bendlerinde gösterilenlerin dışındaki hükümleri gereğince teşriî kuvveti kullanmaya yetkili oldukları herhangi bir konu ile ilgili olarak,

(i) kendi Cemaat kanunları çerçevesi içinde siyaseti idare etmek;

(ii) bir Cemaat kanunu tarafından gösterilen tarzda ve şahıslar vasıtasile idarî yetkileri kullanmak;

(b) kendi Cemaatlarının refahını arttırmak gayesi ile kurulan ve kanunlarla düzenlenen istihsal ve istihlak kooperatifleri ve kredi müesseselerini murakabe etmek;

(c) münhasıran kendi Cemaatları üyelerinden müteşekkil olan belediyelerin takip ettikleri gayeleri tahakkuk ettirmek ve kanunlara tabi olan bu gibi belediyelere görevlerinde nezaret etmek.

2. 87’nci maddenin 1’inci fıkrasının (e) bendindeki ve bu maddenin 1’inci fıkrasının (b) bendindeki hükümlerin hiçbiri, sekene istediği takdirde, bu bendlerde gösterilen mahiyette karma ve müşterek müesseselerin kurulmasını önleyecek şekilde tefsir edilmez.

3. Merkezî idare, bu maddenin 1’inci fıkrasının (b) ve (c) bendlerinde gösterilen müessese, teşekkül veya belediyeleri, kendi bakımından, yürürlükte olan mevzuat gereğince murakabe etmek istediği takdirde, bu murakabe, bahis konusu müessese, teşekkül veya belediyenin ait olduğu Cemaata mensup memurlar tarafından yapılır.

MADDE 90

1. Bu maddenin müteakip hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, her Cemaat Meclisi, kendi cemaat kanunları ile veya onlar gereğince kendi kanun ve kararlarının tatbiki için hükümler koymak kuvvetine sahiptir.

2. Bir Cemaat Meclisi, bu Anayasa gereğince kendisine verilen herhangi bir kuvveti kullanırken kendi kanunlarının ve kararlarının her hangi birinde, bunların ihlali veya, verdiği bir talimata riayetsizlik için hapis cezasına veya tutukluk koyma kuvvetine sahip değildir.

3. Cemaat Meclisleri, kendi cemaat kanunlarına veya kararlarına ve yetkileri içinde bulunan ahvali şahsiye ve dinî konular ile ilgili hukuk davalarına bakan mahkemelerin hükümlerine riayeti sağlamak için cebir kullanma yetkisine sahip değildirler.

4. Bir Cemaat Meclisinin herhangi bir kanun veya kararına veya bu Meclisin murakabe veya nezaret yetkisini kullanması ile ilgili bir konuda riayeti sağlamak için cebir kullanması gerektiği zaman, bu cebir, Cemaat Meclisi tarafından veya onun namına yapılacak talep üzerine, bunu tatbik etmek münhasır yetkisine sahip olan Cumhuriyetin amme makamları tarafından tatbik olunur.

5. Bir mahkemenin, bir Cemaat Meclisinin münhasır yetkisi içinde bulunan herhangi bir konu ile ilgili herhangi bir karar veya emri Cumhuriyetin amme makamları vasıtasiyle infaz edilir.

MADDE 91

1. Her Cemaat Meclisi, her yılda, müteakip malî yıl için gelir ve giderinin bütçesini hazırlar ve kabul eder.

2. Cemaat Meclisi, bu bütçeyi, en geç, bir cemaat kanunu ile cemaat malî yılının başlangıcı olarak tesbit olunan güne kadar kabul eder.

MADDE 92 Her Cemaat Meclisinin üyelerinin sayısı, ilgili Cemaat Meclisinin üyeleri sayısı toplamının üçte ikisinin ekseriyeti ile kabul olunan bir cemaat kanunu ile tayin edilir.

MADDE 93 Her iki Cemaat Meclisi için seçimler, genel, tek dereceli ve gizli reyle yapılır.

MADDE 94

1. Bu maddenin 2’nci fıkrası hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, yirmibir yaşına varmış ve ilgili cemaat seçim kanununda gösterilen ikamet şartlarını haiz her Cumhuriyet vatandaşı, ilgili cemaat seçim listesine seçmen olarak kaydedilmek hakkına sahiptir: Ancak, Elen Cemaati üyeleri yalnız Elen cemaat seçim listesine ve Türk Cemaatı üyeleri yalnız Türk cemaat seçim listesine kayıt edilebilirler.

2. İlgili cemaat seçim kanunu gereğince kayıt dışı bırakılan bir şahıs seçmen olarak kaydedilmek hakkına sahip değildir.

MADDE 95 Seçim zamanında aşağıdaki vasıfları haiz olan her şahıs bir Cemaat Meclisi üyeliği seçiminde aday olabilir: –

(a) Cumhuriyet vatandaşı olmak ve ilgili cemaat seçim listesinde kayıtlı olmak;

(b) yirmi beş yaşına varmış olmak;

(c) bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte veya ondan sonra, haysiyeti muhil veya ahlaka aykırı bir suçtan hüküm giymemiş veya herhangi bir seçim suçundan dolayı yetkili bir mahkemece ehliyetsiz kılınmamış olmak;

(d) bir Cemaat Meclisi üyesi olarak görev görmesine engel bir akıl hastalığı bulunmamak.

MADDE 96

1. Cemaat Meclislerinin görev süresi, ilgili cemaat kanununun tesbit ettiği tarihten başlamak üzere beş yıllık bir devredir.

2. Yeni seçilen Cemaat Meclisi bu maddenin 1’inci fıkrası gereğince görevine başlayıncaya kadar süresi bitmiş Cemaat Meclisi görevine devam eder.

MADDE 97

1. Bir Cemaat Meclisi için bir cemaat genel seçimi, süresi biten Cemaat Meclisinin süresinin bitmesinden en az otuz gün evvel yapılır.

2. Bir Cemaat Meclisi üyeliği inhilal ettiğinde bu inhilal, vukuundan itibaren kırk beş günü geçmeyen bir süre içinde yapılacak bir ara seçimi ile doldurulur.

3. Bu maddenin 1’inci veya 2’nci fıkralarında gösterilen bir seçim, deprem, su baskını, genel salgın hastalık ve benzeri gibi olağanüstü ve beklenmedik sebepler yüzünden, bu Anayasa ile veya gereğince tesbit edilen tarihte yapılmadığı takdirde, bu seçim müteakip haftanın ayni gününde yapılır.

MADDE 98

1. Cemaat Meclislerinden her biri, ancak mutlak ekseriyet ile vereceği bir karar ile kendini feshedebilir.

2. Bu kararda; 96’ncı ve 97’nci maddelerin 1’inci fıkraları hükümlerine rağmen, bahis konusu Cemaat Meclisi için, karar tarihinden itibaren en erken otuz gün ve en geç kırk gün sonra yapılması gereken cemaat genel seçiminin tarihi ve cemaat genel seçimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde olmak üzere yeni seçilecek Cemaat Meclisinin ilk toplantısının tarihi tesbit edilir ve bu tarihe kadar eski Cemaat Meclisi görevine devam eder.

3. 96’ncı maddenin 1’inci fıkrası hükümlerine rağmen, fesihten sonra seçilen Cemaat Meclisinin görev süresi, fesh olunan Meclisin görev süresinin geri kalan kısmı kadar devam eder. Fesih, ilgili Cemaat Meclisinin beş yıllık görev süresinin son yılı içinde vukubulduğu takdirde, bu Cemaat Meclisi için Cemaat genel seçimi, hem feshedilen Cemaat Meclisinin görev süresinin geri kalan kısmı hem de müteakip beş yıllık görev süresi için yapılır.

MADDE 99 96’ncı maddenin 2’nci fıkrası veya 98’inci maddenin 2’nci fıkrası gereğince yeni seçilen bir Cemaat Meclisi görevine başlayıncaya kadar görevine devam eden bir Cemaat Meclisi, ilgili kanun veya kararda açıkça gösterilecek acele ve istisnaî beklenmedik haller dışında herhangi bir konu hakkında herhangi bir kanun yapmak veya herhangi bir karar almak yetkisine sahip değildir.

MADDE 100

Bir Cemaat Meclisi üyesi, Cemaat Meclisindeki görevine başlamadan evvel ve bu Meclisin genel bir oturumunda aşağıdaki sözü verir :-“Kıbrıs Cumhuriyetinin, Anayasasına ve buna uygun olarak yapılmış kanunlara; bağımsızlığının ve toprak bütünlüğünün korunmasına iman ve riayet edeceğine söz veririm.”

MADDE 101

1. Bir Cemaat Meclisi üyeliği görevi, Bakanlık veya Temsilcilik veya Belediye Reisliği de dahil olmak üzere herhangi bir belediye meclisi üyeliği veya Cumhuriyetin silahlı veya emniyet kuvvetlerine mensubiyet veya bir amme veya belediye görevi ile veya, bir Türk Cemaat Meclisi üyesi bakımından, bir din adamı görevi ile birleşemez.

2. Bu madde bakımından “amme görevi”, Cumhuriyetin veya bir Cemaat Meclisinin amme hizmetinde; ücreti Cumhuriyet veya bir Cemaat Meclisince kontrol edilen, ücretli herhangi bir görevdir ve herhangi bir amme hükmî şahsında veya amme yararına bir teşekküldeki herhangi bir görevi de içine alır.

MADDE 102

Cemaat Meclisleri, İç Tüzükleri ile, olağan ve olağanüstü toplantıları, bu toplantıların tarih ve süreleri, reylerin izhar ve işlerinin görülme tarzı da dahil olmak üzere, bütün usûl konularına ait kaideleri koyarlar.

MADDE 103

1. Cemaat Meclislerinin toplantıları alenîdir ve müzakerelerinin zabıtları yayınlanır.

2. Her bir Cemaat Meclisi, gerekli görürse, üyeleri sayısı toplantının üçte ikisinin ekseriyeti ile vereceği bir karar üzerine gizli toplantılar yapabilir.

MADDE l04

1. Elen veya Türk Cemaat Meclisi tarafından kabul olunan kanun veya kararlar, Cemaatlerine mensup Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini tarafından alınmalarından itibaren onbeş gün içinde imzalandıktan sonra Cumhuriyet Resmî Gazetesinde derhal yayınlanırlar.

2. Bir Cemaat kanunu, bu kanunla başka bir tarih tayin edilmedikçe Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlanmakla yürürlüğe girer.

MADDE 105

1. Cumhur Başkanı Elen Cemaat Meclisinin ve Cumhur Başkan Muavini Türk Cemaat Meclisinin kabul ettiği herhangi bir kanun veya kararı, alınmalarından itibaren onbeş gün içinde, tekrar incelenmesi için ilgili Meclise iade edebilirler.

2. İlgili Cemaat Meclisi kendisine iade edilen kanun veya kararın aynen kalmasında ısrar ettiği takdirde, hale göre, Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini, bundan bir evvelki madde hükümlerine uygun olarak bu kanun veya kararı imzalar ve yayınlar.

MADDE 106

1. Bir Cemaat Meclisi üyesi, Mecliste yaptığı her türlü demeç veya reylerinden dolayı hukukî veya cezaî takibata tabi değildir.

2. Bir Cemaat Meclisi üyesi, üyelik sıfatı devam ettikçe, Yüksek Mahkemenin müsaadesi olmaksızın, takip olunamaz, yakalanamaz veya hapis edilemez. Ölüm veya beş yıl veya daha fazla hapis ile cezalandırılabilen bir suç işlemesinde, suçlu, suçüstü yakalandığı takdirde, bu müsaadenin alınmasına lüzum yoktur. Bu halde yetkili makam tarafından derhal haberdar edilecek olan Yüksek Mahkeme ilgilinin, üyelik süresince, takibinin veya tutukluluğunun devamına müsaade edip etmiyeceğini kararlaştırır.

3. Yüksek mahkeme, bir Cemaat Meclisi üyesinin takip edilmesine müsaade etmezse, bu üyenin bu suretle takip edilemediği süre bahis konusu suçun zaman aşımı bakımından nazara alınmaz. Yüksek Mahkeme, bir Cemaat Meclisi üyesine yetkili bir mahkeme tarafından verilen bir hapis cezası hükmünün infazına müsaade etmezse, bu hükmün infazı, üyelik sıfatı sona erinceye kadar tehir olunur.

MADDE 107

Bir Cemaat Meclisi üyeliği aşağıdaki hallerde inhilal eder: –

(a) ölüm ile veya

(b) yazılı istifa ile; veya

(c) 95’inci maddenin (c) veya (d) fıkralarında gösterilen hallerden herhangi birinin vukuu veya Cumhuriyet vatandaşlığı sıfatının kayıbı veya ilgili cemaat seçim listesine seçmen olarak kaydedilmek vasfını kaybetmek ile; veya

(d) 101’inci maddede gösterilen görevlerden birini almakla.

MADDE 108

1. Elen ve Türk Cemaatlarından herbiri, kendi Cemaatlarına ait bulunan eğitim, kültür, spor ve hayır müesseseleri için, hale göre, Yunan veya Türk Hükümetlerinden malî yardım alma hakkına sahiptir

2. Katolik, Elen veya Türk Cemaatlarından herbiri, kendi müesseselerinin faaliyeti için yeter sayıda öğretmen, profesör veya din adamına sahip olmadığı kanaatinde olduğu takdirde bu Cemaat, ihtiyaçlarını karşılamak için, hale göre, Yunan veya Türk Hükûmetlerinden tamamen lüzumu kadar sağlıyabilecekleri personeli temin ve istihdam etmek hakkına sahiptir.

MADDE 109

2’nci maddenin (3) üncü fıkrası hükümleri gereğince Cemaatlerden birine mensup olmayı ihtiyar eden her dinî grup, ilgili bir cemaat kanununun gösterdiği üzere, seçilmiş üye veya üyeleri tarafından, bu grubun mensup olmayı ihtiyar ettiği Cemaatın Cemaat Meclisinde temsil edilmek hakkına sahiptir.

MADDE 110

1. Kıbrıs Otosefal Elen-Ortodoks Kilisesi, Mukaddes Kurallara veya yürürlükte olan şartına uygun olarak kendi iç işlerinin ve mallarının düzenlenmesi ve yürütülmesi münhasır hakkına sahip olmaya devam eder ve Elen Cemaat Meclisi bu hakka aykırı hareket etmez.

2. Vakıf müessesesi ve Ahkamül Evkaf, bu Anayasaca tanınır. Vakıf müessese veya tesisini veya Vakıfları veya, camilere ve herhangi diğer bir İslam dinî müessesesine ait mallar da dahil olmak üzere; herhangi vakıf malları ilgilendiren veya herhangi bir suretle bunlara tesir eden bütün konular, münhasıran Ahkamül Evkaf ve Türk Cemaat Meclisince çıkarılan veya yapılan kanun ve nizamnamelere tabidir ve bunlara göre ve bunlar gereğince idare olunur ve hiçbir teşrii, icraî veya herhangi diğer bir muamele, bahis konusu Ahkamül Evkafı ve Türk Cemaat Meclisinin bahis konusu kanunlarını ve nizamnamelerini ihlal edemez veya onlara üstün gelemez veya müdahale edemez.

3. Kendisine 2’nci maddenin (3) üncü fıkrası hükümleri uygulanan bir dinî grubun Kilisesi, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten hemen önce yürürlükte olan Kıbrıs Sömürgesi kanunlarına uygun olarak sahip olduğu dinî konular ile ilgili herhangi bir hakkına, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte ve ondan sonra da sahip olmağa devam eder.

MADDE 111

1. Bu Anayasanın hükümleri mahfuz kalmak şartı ile, Elen Ortodoks Kilisesi veya kendisine 2’nci maddenin (3)’üncü fıkrası hükümleri uygulanan bir dinî grup üyelerinin nişanlılık, evlenme, boşanma, evliliğin butlanı; ayrılık veya evlilik haklarının iadesine veya mahkeme kararı ile yapılan nesep tashihinden veya evlat edinmeden başka aile münasebetlerine dair herhangi bir konuya, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte ve ondan sonra, hale göre, Elen- Ortodoks Kilisesinin veya bahis konusu dinî grubun Kilisesinin kanunu uygulanır ve buna bahis konusu Kilisenin bir mahkemesi bakar ve hiçbir Cemaat Meclisi bu kanuna aykırı hareket etmez.

2. Bu maddenin 1’inci fıkrası hükmü, bahis konusu mahkemenin herhangi bir karar veya emrinin infazına, 90’ıncı maddenin 5’inci fıkrası hükümlerinin uygulanmasını önlemez.

KISIM VI CUMHURİYET’İN BAĞIMSIZ MEMURLARI

Bölüm I: Cumhuriyet Baş Savcısı ve Cumhuriyet Başı Savcı Yardımcısı

MADDE 112

1. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini bir Yüksek Mahkeme hakimi tayin edilebilmek için gerekli vasıfları haiz iki şahsı, biri Cumhuriyet Baş Savcısı diğeri Cumhuriyet Baş Savcı yardımcısı olarak müştereken tayin ederler:

Ancak, Baş Savcı ve Baş Savcı Yardımcısı ayni Cemaate mensup olamazlar.

2. Bağımsız bir daire olup hiçbir Bakanlığa tabi bulunmayan Cumhuriyet Hukuk Dairesinin Başkanı Cumhuriyet Baş Savcısı ve Başkan Yardımcısı Cumhuriyet Baş Savcı Yardımcısıdır.

3. Cumhuriyet Baş Savcısı ve Baş Savcı Yardımcısı, herhangi bir mahkemede dinlenmek hakkına sahiptirler ve bu mahkeme önüne çıkan bütün diğer şahıslara tekaddüm ederler: Ancak, Cumhuriyet Baş Savcısı, Cumhuriyet Baş Savcı Yardımcısına daima tekaddüm eder.

4. Cumhuriyet Baş Savcısı ve Baş Savcı Yardımcısı, Cumhuriyet adliyesinin daimi üyesidirler ve Reisi hariç olmak üzere Yüksek Mahkeme hakimlerinin tabi olduğu ayni şart ve kayıtlar ile görevlerini görürler ve görevlerine ancak bir Yüksek Mahkeme hakimine uygulanan ayni sebepler ile ve tarzda son verilebilir.

5. Cumhuriyet Baş Savcısının veya Baş Savcı Yardımcısının Cemaatına mensup şahısları ilgilendiren bütün konularda, Cumhuriyet Baş Savcısı tarafından bir karar alınmadan önce, hale göre biri, ilgilinin Cemaatına mensup olan diğeri ile istişare eder: Ancak, yanlız bir Cemaatın hakimlerinden müteşekkil ceza mahkemelerindeki takibatın kesin idare ve mesuliyeti, bu Cemaata mensup olan, hale göre, Cumhuriyet Baş Savcısı veya Cumhuriyet Baş Savcı Yardımcısına aittir.

MADDE 113

1. Cumhuriyet Baş Savcısı, Baş Savcı Yardımcısının yardımı ile, Cumhuriyetin, Cumhur Başkanının , Cumhur Başkan Muavininin, Bakanlar Kurulunun ve Bakanların Hukuk Müşaviridir ve kendisine bu Anayasa veya kanun tarafından verilen veya emrolunan diğer bütün yetkileri kullanır ve diğer bütün iş ve görevleri görür.

2. Cumhuriyet Baş Savcısı, amme menfaatına olmak üzere istediği şekilde kullanacağı, Cumhuriyet içinde herhangi bir şahısa karşı işlenmiş bir suç hakkında dava açmak ve iddiada bulunmak, davayı devir almak, devam ettirmek veya ettirmemek yetkisine sahiptir. Bu yetki bizzat kendisince veya talimatı altında ve ona uygun olarak hareket eden kendine tabi memurlar tarafından kullanılabilir.

MADDE 114

1. Cumhuriyet Baş Savrı Yardımcısı, normal olarak makamına ait yetkilere sahiptir ve görevleri görür ve kezalik, Cumhuriyet Baş Savcısının talimatına göre, bu Anayasa hükümleri gereğince veya kanunla Baş Savcıya verilen bütün yetkileri kullanır ve bütün iş ve görevleri görür.

2. Cumhuriyet Baş Savcı Yardımcısı, Cumhuriyet Baş Savcısının gaybubeti veya görevlerini geçici olarak göremediği hallerde kendisine vekalet eder

BÖLÜM II: Baş Murakıp ve Baş Murakıp Muavini

MADDE 115

1. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, iki uygun ve layık şahsı, biri Baş Murakıp ve diğeri Baş Murakıp Muavini olmak üzere, müştereken tayin ederler: Ancak, Baş Murakıp ve Baş Murakıp Muavini ayni Cemaata mensup olamazlar.

2. Bağımsız bir daire olup hiçbir Bakanlığa tabi bulunmayan Cumhuriyet murakıplık dairesinin Başkanı Baş Murakıp ve Başkan Muavini Baş Murakıp Muavinidir.

3. Baş Murakıp ve Baş Murakıp Muavini, Cumhuriyetin daimî amme memurlarındandırlar ve görevlerine son verilmesi veya emekliliğe sevkleri ancak bir Yüksek Mahkeme hakimine uygulanan ayni sebepler ve tarzda yapılabilir.

MADDE 116

1. Baş Murakıp, Baş Murakıp Muavininin yardımı ile, Cumhuriyet adına, bütün tediyat ve tahsilatı murakabe eder ve Cumhuriyetin verdiği yetki ile veya gereğince tedvir olunan paraların ve diğer aktif kıymetlerin ve yüklenilen mükellefiyetlerin bütün hesaplarını murakabe ve teftiş eder ve bu maksatla, bu gibi hesaplara müteallik bütün defter, kayıt ve raporları görmek ve bahis konusu aktif kıymetlerin muhafaza edildiği yerlere girmek hakkına sahiptir.

2. Baş Murakıp, Baş Murakıp Muavininin yardımı ile, kendisine kanun tarafından verilen veya emirolunan bütün diğer yetkileri kullanır ve bütün diğer iş ve görevleri görür.

3. Baş Murakıbın bu Bölümde gösterilen yetkileri, işleri ve görevleri, bizzat kendisi veya kendi talimatı altında ve ona uygun olarak hareket eden kendine tabi memurlar tarafından kullanılabilir veya görülebilir.

4. aş Murakıp, bu Bölümün gösterdiği iş ve görevlerinin görülmesi hakkında Cumhur Başkanına ve Cumhur Başkan Muavinine her yıl bir rapor sunar ve onlar bu raporun Temsilciler Meclisinin bilgisine sunulmasını sağlarlar.

MADDE 117

1. Baş Murakıp Muavini, normal olarak makamına ait bulunan yetkilere sahiptir ve iş ve görevleri görür ve kezalik, Baş Murakıbın talimatı altında, bu Anayasa hükümleri gereğince veya kanunla Baş Murakıba verilen bütün yetkileri kullanır ve bütün iş ve görevleri görür.

2. Baş Murakıp Muavini, Baş Murakıbın gaybubeti veya görevlerini geçici olarak göremediği hallerde kendisine vekalet eder.

BÖLÜM III: Cumhuriyet Emisyon Bankasının Müdür ve Müdür Muavini

MADDE 118

1. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, iki uygun ve layık şahsı, biri Cumhuriyet Emisyon Bankasının Müdürü diğeri Müdür Muavinini olmak üzere, müştereken tayin ederler: Ancak, Cumhuriyet Emisyon Bankasının Müdürü ve Müdür Muavini ayni Cemaat mensup olamazlar.

2. Hiçbir Bakanlığa tabi olmıyan Cumhuriyet Emisyon Bankasının Başkanı Bankanın Müdürü ve Başkan Muavini Müdür Muavinidir.

3. Cumhuriyet Emisyon Bankasının Müdürü ve Müdür Muavini, ya daimî amme hizmeti üyesidirler veya tayin kararnamelerinde gösterilen kayıt ve şartlara göre tayin edilmiş şahıslardır.

4. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, herhangi bir zaman, hale göre, Cumhuriyet Emisyon Bankası Müdürünün veya Müdür Muavininin veya her ikisinin de görevlerine müştereken son verebilirler.

5. Görevlerine son verilmesinden hemen önce Cumhuriyetin daimî amme memuru olan Cumhuriyet Emisyon Bankasının Müdürünün veya Müdür Muavininin veya her ikisinin de görevine, bir evvelki fıkraya göre son verildiği takdirde, hale göre, buna veya bunlara, bu maddenin 6’ncı fıkrası ve bu Anayasanın Cumhuriyet amme hizmetine dair hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, Cumhuriyetin daimî amme hizmetinde diğer uygun bir görev verilir.

6. Cumhuriyet Emisyon Bankasının Müdürünün ve Müdür Muavininin görevlerinin görülmesi ile ilgili herhangi bir disiplin konusu hakkında, 153’üncü maddenin 8’inci fıkrası gereğince kurulan Kurul yetkilidir.

MADDE 119

1. Cumhuriyet Emisyon Bankasının Müdürü, Cumhuriyet Emisyon Bankası Müdür Muavininin yardımı ile, Cumhuriyetin para kanunlarını yürütür ve Cumhuriyet Emisyon Bankasını idare eder ve Cumhuriyet Emisyon Bankasının sahasına giren bütün diğer yetkileri kullanır ve bütün diğer iş ve görevleri görür.

2. Cumhuriyet Emisyon Bankasının Müdürü, Cumhuriyet Emisyon Bankası Müdür Muavininin yardımı ile, kanun tarafından kendisine verilen veva emrolunan diğer bütün yetkileri kullanır ve diğer bütün işleri görür.

3. Cumhuriyet Emisyon Bankası Müdürünün bu Bölümde gösterilen yetkileri, işleri ve görevleri bizzat kendisi veya kendi talimatı altında ve ona uygun olarak hareket eden kendisine tabi memurlar tarafından kullanılabilir veya görülebilir.

4. Cumhuriyet Emisyon Bankasının Müdürü, Müdür Muavinin yardımı ile, Bakanlar Kurulunun malî siyaset hakkında görevini ilgilendiren kararlarını ve herhangi bir kanunun hükümlerini tatbik eder ve bahis konusu siyasetin tatbik tarzı bakımından, Maliye Bakanı ile istişare eder ve onun tavsiyeleri kendisine rehber olur.

5. Cumhuriyet Emisyon Bankasının Müdürü; Cumhuriyetin nakit; mevduat, senet ve tahvillerinin durumuna dair altı ayda bir Cumhur Başkanına ve Cumhur Başkan Muavinine raporlar sunar ve onlar bu raporları Temsilciler Meclisinin bilgisine sunulmasını sağlar.

MADDE 120

1. Cumhuriyet Emisyon Bankasının Müdür Muavini, normal olarak makamına ait bulunan yetkilere sahiptir ve iş ve görevleri görür ve kezalik, Cumhuriyet Emisyon Bankası Müdürünün talimatına tabi olarak, bu Anayasa hükümleri gereğince veya kanunla Cumhuriyet Emisyon Bankası Müdürüne verilen bütün yetkileri kullanır ve bütün iş ve görevleri görür.

2. Cumhuriyet Emisyon Bankası Müdür Muavini, Cumhuriyet, Emisyon Bankası Müdürünün gaybubeti veya görevlerini geçici olarak göremediği hallerde kendisine vekalet eder.

MADDE 121 Bu Bölüm hükümleri, Cumhuriyet Emisyon Bankasının bir Merkez Bankası olmasına engel olur şekilde tefsir olunmaz: Ancak, bu takdirde, bu Bölüm hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, Cumhuriyet Emisyon Bankasının Müdürü Cumhuriyet Merkez Bankasının Müdürü ve Cumhuriyet Emisyon Bankasının Müdür Muavini Cumhuriyet Merkez Bankasının Müdür Muavini olurlar.

KISIM VII – AMME HİZMETİ

BÖLÜM I: Umumî Hükümler

MADDE 122 İlgili metin başka türlü icap ettirmedikçe, bu Bölüm maksatları bakımından “amme görevi” amme hizmetinde bir görevi ifade eder “amme memuru”, asaleten veya geçici olarak veya vekaleten bir amme görevini gören şahsı ifade eder; “amme hizmeti”, Cumhuriyet ordusundaki veya emniyet kuvvetlerindeki hizmet dışında Cumhuriyet hizmetini ifade eder ve Kıbrıs Yayın hükmî şahsında, Kıbrıs Dahilî Telekomünikasyon İdaresinde ve Kıbrıs Elektrik İdaresinde ve amme yararına bir kanunla kurulan hükmî şahsiyeti haiz olan veya olmayan ve sermayesi Cumhuriyet tarafından sağlanan veya teminat altına alınan veya, işletme münhasıran bahis konusu teşekkül tarafından yapılıyorsa, idaresi Cumhuriyetin murakabesi altında olan herhangi diğer teşekküllerdeki hizmetleri içine alır, ancak, tayini veya münhalinin doldurulması bu Anayasa gereğince Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından müştereken yapılan bir görevdeki hizmetler veya, Cumhuriyetin veya yukarıda bahis konusu teşekküllerden herhangi birinin daimî işleri ile ilgili olarak muntazaman , istihdam edilenler hariç olmak üzere, işçiler tarafından yapılan hizmetler, buna dahil değildir.

MADDE 123

1. Amme hizmeti, yüzde yetmişi Elenlerden ve yüzde otuzu Türklerden müteşekkildir.

2. Bu kemmî dağıtım, amme hizmeti kademelerinin her derecesinde amelî olarak mümkün olduğu kadar tatbik edilir.

3. İki Cemaatten birinin yüzde yüze yaklaşan bir ekseriyette bulunduğu bölgelerde veya mahallerde, bu bölgelere veya mahallere yerleştirilen veya buralarda kendilerine görev verilen amme memurları o Cemaata mensup olur.

MADDE 124

1. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından müştereken tayin olunan bir Başkan ve diğer dokuz üyeden müteşekkil bir Amme Hizmeti Komisyonu kurulmuştur.

2. Komisyonun yedi üyesi Elen ve üç üyesi Türktür,

3. Komisyonun her üyesi altı yıllık bir süre için tayin olunur, fakat istediği zaman Cumhur Başkanına ve Cumhur Başkan Muavine hitaben kendi imzasını taşıyan bir yazı ile istifa edebilir.

4. Komisyon üyelerinin ücreti ve diğer hizmet şartları bir kanunla gösterilir ve bunlar tayinden sonra aleyhlerine değiştirilemez.

5. Komisyonun bir üyesinin görevine ancak bir Yüksek Mahkeme hakimine uygulanan ayni sebepler ve tarzda son verilebilir.

6. (1) Ancak, Cumhuriyetin bir vatandaşı, yüksek ahlakî karakter sahibi ve bir Temsilciler Meclisi üyesi seçilmek için gerekli vasıfları haiz olan şahıslar Komisyon üyeliğine tayin edilebilir.

(2) Başkan bakımından son oniki ay ve herhangi diğer bir üye bakımından son altı ay içinde aşağıdaki görevlerden birinde bulunmuş olan veya bulunan bir şahıs, Komisyon üyesi olarak tayin edilemez veya üye kalamaz: –

(a) Bir Bakan makamı;

(b) bir Temsilciler Meclisi veya herhangi bir Cemaat Meclisinin üyeliği;

(c) bir amme memurluğu veya silahlı kuvvetlerden birine mensubiyet;

(d) herhangi bir mahallî idarenin veya amme maksatları için bir kanunla kurulmuş hükmî şahıs olan bir teşekkülün veya bir idarenin memuru veya müstahdemi olmak;

(e) bir sendikanın veya bir sendikaya bağlı bir teşekkül veya birliğin üyeliği.

7. Herhangi bir süre için, Komisyonun bir üyesi izinli olur veya Cumhuriyet dışında olması veya başka bir sebep yüzünden üyelik görevlerini göreme diği takdirde, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, bu süre için bu görevleri yapmak üzere, tayin edilmek için gerekli vasıfları haiz herhangi bir şahsı, onun yerine, müştereken tayin edebilirler.

MADDE 125

1. Bu fıkrada gösterilen herhangi bir konu hakkında bu Anayasada başkaca açık hüküm konulan haller dışında ve herhangi bir kanunun hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, amme görevlerinin iki Cemaata tahsisini yapmak ve amme memurlarının tayinlerini, tasdiklerini, daimî veya emeklilik hakkı veren kadrolara yerleştirilmelerini, terfilerini, nakillerini, emekliliğe sevklerini ve, azil ve görevden uzaklaştırma da dahil olmak üzere, disiplin murakabelerini yapmak Amme Hizmeti Komisyonunun görevidir.

2. Başkan Komisyonu toplantılara çağırır ve bu toplantılara başkanlık eder: Ancak-

(a) bütün üyelere evvelden haber verilmiş olmadıkça hiçbir toplantı yapılamaz;

(b) reyler eşit olduğu zaman Başkan iki veya üstün reye sahip değildir.

3. (1) Bu fıkranın müteakip hükümleri mafuz kalmak şartiyle, Komisyonun herhangi bir kararı, üyelerinin mutlak ekseriyetinin reyi ile alınır.

(2) Konu, münhal veya yeni ihdas edilen bir görevi doldurmak üzere bir tayin veya terfi yapılmasına dair olduğu zaman, böyle bir görevin, bu Anayasa hükümleri gereğince bir Elen veya bir Türk tarafından mı doldurulacağı hakkında verilecek karar, Komisyonun en az iki Türk üyesinin reylerini de ihtiva eden mutlak ekseriyetle alınır: Ancak, bu gibi bir karar, böyle bir ekseriyetle alınamadığı takdirde, konu, karar verilmesi için, Komisyon tarafından Yüksek Anayasa Mahkemesine yollanır; bu Mahkemenin kararı kesindir ve Komisyonu bağlar.

(3) Konu, münhasıran bir Türkü ilgilendirdiği zaman, Komisyonun bu husustaki herhangi bir kararı, en az iki Türk üyenin reylerini ihtiva eden mutlak bir ekseriyetle alınır. Konu, münhasıran bir Eleni ilgilendirdiği zaman, Komisyonun bu husustaki herhangi bir kararı, en az dört Elen üyenin reylerini ihtiva eden mutlak bir ekseriyetle alınır.

(4) Konu, tayin veya terfi için hangi Elenin veya hangi Türkün seçileceğine dair olduğu zaman, karar, bu fıkranın (3) ‘üncü bendi hükmü mahfuz kalmak şartiyle, mutlak ekseriyetle alınır: Ancak, bir Elenin seçilmesi hakkında beş Elen üyenin oy birliği ile yaptığı tavsiyeye veya bir Türkün seçilmesi hakkında üç Türk üyenin oybirliği ile yaptığı tavsiyeye, Komisyon riayet eder.

BÖLÜM II: Baş Muhasip ve Baş Muhasip Muavini

MADDE 126

1. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, iki uygun ve 1âyık şahsı, biri Baş Muhasip diğeri Baş Muhasip Muavini olmak üzere, müştereken tayin ederler: Ancak, Baş Muhasip ve Baş Muhasip Muavini ayni Cemaata mensup olamazlar.

2. Baş Muhasip, Hazine Dairesinin Başkanı ve Baş Muhasip Muavini, Başkan Muavinidir.

3. Baş Muhasip ve Baş Muhasip Muavini Cumhuriyetin daimî amme memurudurlar.

4. Baş Muhasip ve Baş Muhasip Muavininin emekliliğe sevkleri ve, azil ve görevden uzaklaştırma dahil olmak üzere, herhangi disiplin murakabeleri, Amme Hizmeti Komisyonunun yetkisi dahilindedir.

MADDE 127

1. Baş Muhasip, Baş Muhasip Muavininin yardımı ile, Cumhuriyetin verdiği yetki ile veya gereğince tedvir olunan, bütün paralara ve diğer aktif kıymetlere ve yüklenilen mükellefiyetlere müteallik bütün muhasebe işlemlerini yürütür ve bunlara nezaret eder ve bu Anayasanın veya herhangi bir kanunun hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, Cumhuriyetin bütün para tahsilat ve tediyatını yapar.

2. Baş Muhasip, Baş Muhasip Muavininin yardımı ile, kendisine kanun tarafından verilen veya emrolunan bütün diğer yetkileri kullanır ve bütün diğer iş ve görevleri görür.

3. Baş Muhasip, bu Bölümde gösterilen yetkileri, işleri ve görevleri bizzat kendisi veya kendi talimatı altında ve ona uygun olarak hareket eden kendine tabi memurlar tarafından kullanılabilir veya görülebilir.

MADDE 128

1. Baş Muhasip Muavini, normal olarak makamına ait bulunan yetkilere sahiptir ve iş ve görevleri görür ve kezalik, Baş Muhasibin talimatına tabi olarak, bu Anayasa hükümleri gereğince veya kanunla Baş Muhasibe verilen bütün yetkileri kullanır ve bütün iş ve görevleri görür.

2. Baş Muhasip Muavini, Baş Muhasibin gaybubeti veya görevlerini geçici olarak göremediği hallerde kendisine vekalet eder.

KISIM VIII – CUMHURİYETİN KUVVETLERİ

MADDE 129

1. Cumhuriyetin yüzde altmışı Elen yüzde kırkı Türk olan iki bin kişilik bir ordusu olur.

2. Mecburî askerlik hizmeti, Cumhur Başkanı ile Cumhur Başkan Muavininin müşterek mutabakatı olmaksızın konamaz.

MADDE 130

1. Cumhuriyetin emniyet kuvvetleri Polis ve Jandarmadan müteşekkildir ve Cumhur Başkanının ve Cumhur Başkan Muavininin müşterek mutabakatı ile azaltılıp çoğaltılabilecek olan iki bin kişilik bir kadrosu olacaktır.

2. Cumhuriyetin emniyet kuvvetleri yüzde yetmiş Elenlerden ve yüzde otuz Türklerden teşekkül eder: Ancak, başlangıç devresinde, yardımcı polis kuvvetleri hariç Şubat, 1959 tarihinde poliste hizmet görmekte olan Türklerin işine son vermemek için, Türklerin yüzde nisbeti azamî yüzde kırka kadar muhafaza edilebilir ve binnetice Elenlerin yüzde nisbeti yüzde altmışa kadar indirilebilir.

MADDE 131

1. Cumhuriyet Ordusunun, Polisinin ve Jandarmasının Kumandanları ve Kumandan Muavinleri Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından müştereken tayin olunurlar.

2. Ordu, Polis ve jandarmadan birinin Kumandanı Türktür ve Ordu, Polis ve Jandarma Kumandanı hangi Cemaate mensup ise Kumandan Muavini diğer Cemaate mensup olur.

MADDE 132 Cumhuriyet ülkesinin, yüzde yüze yaklaşan bir nisbette yalnız bir cemaat üyelerinin oturduğu kısımlarında bulunan kuvvetler, o Cemaate mensup olur.

KISIM IX – YÜKSEK ANAYASA MAHKEMESİ

MADDE 133

1. (1) Bir Elen Hakim, bir Türk Hakim ve bir tarafsız Hakimden mürekkep bir Cumhuriyet Yüksek Anayasa Mahkemesi kurulmuştur. Tarafsız hakim Mahkemenin Reisidir;

(2) Yüksek Anayasa Mahkemesinin Reisi ve diğer hakimleri Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından müştereken tayin olunurlar: Ancak, yalnız Elen veya Türk hakimin mevkii münhal olduğu zaman, tayin edilecek hakimin mensup olduğu Cemaate göre, Cumhur Başkanının veya Cumhur Başkan Muavininin yapacağı tayin teklifi, böyle bir tekliften itibaren bir hafta içinde Cumhur Başkanı ile Cumhur Başkan Muavini bu tayin hakkında mutabakata varamadıkları takdirde üstün sayılır.

2. Yüksek Anayasa Mahkemesi Cumhuriyetin Başşehrinde toplanır.

3. Tarafsız hakim, Cumhuriyetin veya Yunanistan Krallığının veya Türkiye Cumhuriyetinin veya Birleşik Krallığın ve Müstemlekelerinin vatandaşı veya tebaası olamaz.

4. Yüksek Anayasa Mahkemesinin Elen veya Türk hakimi Cumhuriyet vatandaşlarından olur.

5. Yüksek Anayasa Mahkemesinin Reisi ve diğer hakimleri yüksek meslekî ve ahlakî seviye sahibi hukukçular arasından tayin edilirler.

6. (1) Mahkemenin Reisi altı yıllık bir süre için tayin olunur.

(2) Mahkeme Reisinin ücreti ve diğer hizmet şartları tayin kararnamesinde tesbit edilir:

(3) Mahkeme Reisinin, bu fıkranın (2) nci bendinde gösterilen tayin kararnamesinde tesbit edilecek olan hizmet şartları aşağıdaki hususları içine alır: –

(a) bu maddenin 7’inci fıkrasının (3) üncü bendi gereğince Elen veya Türk hakiminin emekliliğe sevkedilebildiği aynı sebeplerle emekliliğe sevkedilmesi için hüküm; ve

(b) bu maddenin 7’inci fıkrasının (4) üncü bendi gereğince Elen veya Türk hakiminin azledilebileceği aynı sebeplerle azli için hüküm.

7. (1) Mahkemenin Elen ve Türk hakimi, Cumhuriyet adliye hizmetinin daimî üyesidirler ve altmış sekiz yaşına varıncaya kadar görevlerine devam ederler.

(2) Mahkemenin Elen veya Türk hakimi, herhangi bir kanunun hükümleri gereğince iktisap ettiği herhangi bir emeklilik maaşı, ikramiyesi veya benzeri diğer haklarına halel gelmeksizin, Cumhur Başkanına ve Cumhur Başkan Muavinine hitaben kendi imzasını taşıyan bir yazı ile istediği zaman istifa edebilir.

(3) Mahkemenin Elen veya Türk hakimi, görevini, daimî olarak veya görevine devamını imkansız kılacak derecede uzun bir süre için, görmesine engel olacak kadar kendisini aciz kılan aklî veya bedenî yetersizliği veya hastalığı sebebi ile emekliliğe sevkedilir. Bu suretle emekliliğe sevkedilen bir hakim, o zaman yürürlükte bulunan herhangi bir kananun gösterdiği bütün hak ve maaşları alır.

(4) Mahkemelerin Elen veya Türk hakimi kötü hal sebebi ile azledilebilir.

8. (1) Reisi Yüksek Mahkemenin Reisi olan ve üyeleri Yüksek Mahkemenin, tayinlerine göre, en kıdemli Elen hakimi ile Türk hakimi olan bir kurul kurulmuştur.

(2) Bu kurul aşağıdaki hususlar ile ilgili bütün konularda karar vermek münhasır yetkisine sahiptir: –

(a) tayin kararnamesinde gösterilen hizmet şartlarına uygun olarak Mahkeme Reisinin emekliliğe sevkedilmesi, azli veya diğer bir şekilde görevine son verilmesi

(b) bu maddenin 7’inci fıkrasının (3) üncü ve (4) üncü bendlerinde gösterilen sebeplerden herhangi birine müsteriden Mahkemenin Elen veya Türk hakiminin emekliliğe sevkedilmesi veya azli.

(3) Kurulun bu fıkranın 2’inci bendinde gösterilen işlemleri kazaîdir ve ilgili hakim, dinlenmek ve davasını kurulda savunmak hakkına sahiptir.

(4) Kurulun ekseriyetle vereceği karar, buna uygun olarak müştereken hareket edecek olan Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavinini bağlar.

9. Mahkeme Reisinin veya Elen hakimin veya Türk hakimin geçici olarak gaybubeti veya görevini görememesi halinde, hale göre, Yüksek Mahkemenin Reisi veya iki Elen hakiminden, tayinlerine göre, en kıdemlisi veya Türk hakimi bu gibi geçici gaybubet veya görevi görememe sırasında kendisine vekalet eder.

10. Mahkemenin Reisi veya diğer hakimleri aleyhinde, kazaî görevleri sırasında söyledikleri sözler veya işledikleri fiillerden dolayı hiçbir takibatta bulunulamaz.

11. Mahkemenin Elen ve Türk hakiminin maaşları ve diğer hizmet şartları, bir kanunla tesbit edilir.

12. Mahkemenin herhangi bir hakimin maaşı ve diğer hizmet şartları, tayininden sonra aleyhine olarak değiştirilemez.

MADDE 134

1. Yüksek Anayasa Mahkemesinin bütün duruşmaları alenîdir; ancak, Mahkeme, duruşmaların intizam dahilinde cereyan etmesi yararına olduğu veya Cumhuriyetin güvenliği veya amme ahlakı gerektirdiği kanaatinde olduğu takdirde, herhangi bir davaya, eğer varsa yalnız tarafların ve Mahkeme Memurlarının huzuru ile bakabilir.

2. Bir müracaatın fuzûlî olduğu ilk bakışta anlaşıldığı zaman, Mahkeme, ilgili taraflarca veya onlar namına ileri sürülen iddiaları dinledikten sonra, bu müracaatın hakikaten fuzulî olduğuna kanaat getirirse, alenî bir celse yapmaksızın müracaatı oybirliği ile red edebilir.

MADDE 135

Yüksek Anayasa Mahkemesi, bu Anayasa ile kendisine verilen kaza yetkisinin kullanılmasındaki tatbikat ve usul kaideleri düzenlemek muhakeme muameleleri ile ilgili şekiller ve harçlar tesbit etmek ve kayıt kaleminin terekkübünü ve memurlarının yetki ve görevlerini tesbit ve düzenlemek için Mahkeme Tüzüğünü yapar.

MADDE 136

Yüksek Anayasa Mahkemesi, müteakip maddelerde gösterilen bütün konularda kesin olarak karar vermek hususunda münhasır kaza yetkisine sahiptir.

MADDE 137

1. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, Temsilciler Meclisinin herhangi bir kanun veya kararının veya onun herhangi bir hükmünün iki Cemaatten biri aleyhine ayırt edici olması sebebiyle, bu madde hükümleri gereğince Yüksek Anayasa Mahkemesine, ayrı ayrı veya müştereken, müracaat etmek hakkına sahiptirler.

2. Bu maddenin 1’inci fıkrası gereğince yapılacak bir müracaat, bahis konusu kanun veya kararın ilanından itibaren yetmiş beş gün içinde yapılır.

3. Böyle bir müracaat yapıldığına dair bildiri, müracaatın vukuundan itibaren yirmi dört saat içinde, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlanır. Böyle bir bildirinin Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlanması üzerine, bahis konusu kanun veya kararın yürürlüğü, yayını takibeden günden itibaren Yüksek Anayasa Mahkemesi müracaat hakkında karar verilinceye kadar durdurulur.

4. Böyle bir müracaat üzerine, Mahkeme, mezkûr kanun veya kararı veya onun herhangi bir hükmünü, tamamen veya kısmen, tasdik veya iptal veya tekrar incelemek üzere Temsilciler Meclisine iade edebilir: Ancak, bir kanun veya kararın veya onun herhangi bir hükmünün iptal edilmesi halinde, mezkûr iptal, bahis konusu kanun veya karar veya hükmü gereğince yapılan veya yapılmamış olan herhangi bir fiil veya muameleye halel gelmeksizin, Yüksek Anayasa Mahkemesinin kararının bu maddenin 5’inci fıkrası gereğince yayınlandığı tarihten itibaren muteber olur.

5. Mahkemenin kararı, derhal Cumhur Başkanına ve Cumhur Başkan Muavinine ve Temsilciler Meclisi Reisine ve Reis Vekiline tebliğ olunur ve Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından Cumhuriyet Resmî Gazetesinde derhal yayınlanır.

MADDE 138

1. Bütçenin Temsilciler Meclisi tarafından kabul olunması üzerine, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, ayrı ayrı veya müştereken, kanaatına veya kanaatlarına göre ayırd edici oluşu sebebine müsteniden Bütçeyi Temsilciler Meclisine iade etmek hakkını veya haklarını kullandıkları ve Meclis kararında israr ettiği takdirde, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, hale göre, ayrı ayrı veya müştereken, mezkur sebebe müsteniden Yüksek Anayasa Mahkemesine müracaat etmek hakkına sahiptirler.

2. Mezkûr müracaat, bu Anayasa tarafından Temsilciler Meclisinin kanunlarının veya kararlarının ilanı için tesbit edilen süre içinde yapılır.

3. Böyle bir müracaat üzerine, Mahkeme, Bütçeyi, tamamen veya kısmen, iptal veya tasdik veya Temsilciler Meclisine iade edebilir.

4. Mahkemenin kararı, derhal Cumhur Başkanına ve Cumhur Başkan Muavinine ve Temsilciler Meclisi Reisine ve Reis Vekiline tebliğ edilir ve Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından Cumhuriyet Resmî Gazetesinde derhal yayınlanır.

MADDE 139

1. Yüksek Anayasa Mahkemesi, Temsilciler Meclisi ile Cemaat Meclisleri veya herhangi bir Cemaat Meclisi arasında veya Cumhuriyet organları veya Cumhuriyet dahilindeki makamlar arasında kuvvet veya yetki uyuşmazlık veya itirazlarına dair herhangi bir konu ile ilgili olarak yapılan bir müracaat hakkında kesin olarak karar vermek kaza yetkisine sahiptir: Ancak, bu fıkranın hiçbir hükmü, Cumhuriyet dahilindeki mahkemeler veya adlî makamlar arasındaki herhangi bir uyuşmazlık veya itirazlara uygulanmaz. Bu uyuşmazlık veya itirazlar Yüksek Mahkeme tarafından karara bağlanır. Bu fıkra maksatları bakımından, “Cumhuriyet dahilindeki mahkemeler veya adlî makamlar” tabiri Yüksek Anayasa Mahkemesini içine almaz.

2. Herhangi bir konu ile ilgili olarak Yüksek Anayasa Mahkemesinin yetkisine dair bir mesele ortaya çıktığı takdirde, bu mesele, Yüksek Anayasa Mahkemesi tarafından karara bağlanır.

3. Bu maddenin 1’inci fıkrası gereğince aşağıdakiler, eğer uyuşmazlık veya itiraz ile ilgili iseler, Mahkemeye müracaat edebilirler:

(a) Cumhurbaşkanı veya Cumhur Başkan Muavini; veya

(b) Temsilciler Meclisi; veya

(c) Cemaat Meclislerinden biri veya her ikisi; veya

(d) Cumhuriyetin herhangi diğer bir organı veya Cumhuriyet dahilindeki diğer bir makam.

4. Mezkur müracaat, bahis konusu kuvvet veya yetkiye itiraz olunmasından itibaren otuz gün içinde yapılır.

5. Böyle bir müracaat üzerine, Mahkeme, müracaat konusu olan kanunun veya kararın veya muamelenin, kuvvet veya yetki olmaksızın kabul edildiği veya alındığı veya yapıldığı sebebine müsteniden, uyuşmazlığın çıkmasından veya itirazın yapılmasından itibaren veya başlangıcından itibaren, tamamen veya kısmen, hükümsüz olduğuna ve hiçbir hukukî hükmü olmadığına karar verebilir her iki halde de Mahkeme, böyle bir kanun, karar veya muamele gereğince yapılan veya yapılmamış olan herhangi bir fiil veya muamelenin hükmü hakkında talimat verebilir.

6. Böyle bir müracaat üzerine Mahkeme tarafından verilen herhangi bir karar, derhal ilgili taraflara ve onu derhal Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlayacak olan Cumhur Başkanına ve Cumhur Başkan Muavinine tebliğ edilir.

7. Bu madde gereğince bir müracaat yapılması üzerine, Mahkeme, bu müracaata konu olan, hale göre, kanun veya karar veya muamelenin, müracaat hakkında karar verilinceye kadar, yürürlüğünün durdurulmasını emredebilir; böyle bir emir, derhal Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlanır.

MADDE 140

1. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini müştereken Temsilciler Meclisinin herhangi bir kanun veya kararının ilanından evvel herhangi bir zamanda, böyle bir kanunun veya kararın veya herhangi belli bir hükmünün, iki Cemaatten biri aleyhine ayırd edici olması sebebi dışında, bu Anayasanın her hangi bir hükmüne, aykırı veya ona uygun olup olmadığı meselesini, mütalaasını vermesi için, Yüksek Anayasa Mahkemesine yollayabilirler.

2. Yüksek Anayasa Mahkemesi, bu maddenin 1’inci fıkrası gereğince kendisine yollanan her meseleyi inceler ve Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini namına ve Temsilciler Meclisi namına ileri sürülen iddiaları dinledikten sonra, mezkûr mesele hakkında mütalaasını verir ve bunu Cumhur Başkanına, Cumhur Başkan Muavinine ve Temsilciler Meclisine tebliğ eder.

3. Yüksek Anayasa Mahkemesi, bu gibi bir kanun veya kararın veya onun herhangi bir hükmünün bu Anayasanın herhangi bir hükmüne aykırı olduğu veya ona uygun olmadığı mütalaasında bulunduğu takdirde, mezkûr kanun veya karar veya hüküm, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından ilan olunmaz.

MADDE 141

1. Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini, 25’inci madde ile sağlanan hakka herhangi formaliteler, şartlar veya tahditler koyan herhangi bir kanunun ilanından evvel herhangi bir zamanda, bahis konusu formalite, şart veya tahdidin amme yararına olup olmadığı veya kendi Cemaatının menfaatlarına aykırı olup olmadığı meselesini, mütalâasını vermesi için, Yüksek Anayasa Mahkemesine yollayabilir.

2. Yüksek Anayasa Mahkemesi bahis konusu meseleyi inceler ve, hale göre, Cumhur Başkanının veya Cumhur Başkan Muavininin namına ve Temsilciler Meclisinin namına ileri sürülen iddiaları dinledikten sonra, mütalaasını verir ve bunu Cumhur Başkanına ve Cumhur Başkan Muavinine ve Temsilciler Meclisine tebliğ eder. 3. Yüksek Anayasa Mahkemesi, bahis konusu formalite, şart veya tahdidin amme yararına olmadığı veya mezkûr Cemaatın menfaatlarına aykırı olduğu mütalaasında bulunduğu takdirde, bahis konusu formalite, şart veya tahdidi koyan kanun veya onun herhangi bir hükmü, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından ilan edilmez.

MADDE 142

1. Elen Cemaat Meclisinin herhangi bir kanun veya kararı hakkında Cumhur Başkanı ve Türk Cemaat Meclisinin herhangi bir kanun veya kararı hakkında Cumhur Başkan Muavini, böyle bir kanun veya kararın yayınlanmasından evvel herhangi bir zamanda, mezkûr kanunun veya kararın veya herhangi belli bir hükmünün bu Anayasasının herhangi bir hükmüne aykırı veya ona uygun olup olmadığı meselesini, mütalaasını vermek üzere, Yüksek Anayasa Mahkemesine yollayabilir.

2. Yüksek Anayasa Mahkemesi, bu maddenin 1’inci fıkrası gereğince kendisine yollanan her meseleyi inceler ve, hale göre, Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini namına ve ilgili Cemaat Meclisi namına ileri sürülen iddiaları dinledikten sonra, mezkur mesele hakkında mütalaasını verir ve bunu, hale göre, Cumhur Başkanına veya Cumhur Başkan Muavinine ve ilgili Cemaat Meclisine tebliğ eder.

3. Yüksek Anayasa Mahkemesi, bu gibi bir kanunun veya kararın veya onun herhangi bir hükmünün, bu Anayasanın herhangi bir hükmüne aykırı olduğu veya ona uygun olmadığı mütalaasında bulunduğu takdirde, mezkûr kanun veya karar veya hüküm, hale göre, Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini tarafından yayınlanmaz.

MADDE 143

1. Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini veya yeni seçilen bir Temsilciler Meclisi üyeleri sayısı toplamının en az beşte birini teşkil eden Temsilciler, 68,inci maddede gösterildiği üzere, yeni seçilen Meclis görevine başlayıncaya kadar görevine devam eden bir Temsilciler Meclisini, herhangi bir kanun yapmak veya herhangi bir karar almak için haklı kılacak mahiyette acele ve istisnaî beklenmedik hallerin mevcut olup olmadığı meselesi hakkında Yüksek Anayasa Mahkemesine müracaat hakkına sahiptirler.

2. Mezkûr müracaat, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından yapıldığı takdirde, bu Anayasa tarafından temsilciler Meclisinin kanun ve kararlarının ilanı için gösterilen süre içinde, ve mezkûr Temsilciler tarafından yapıldığı takdirde, yeni Meclisin ilk toplantısını yaptığı tarihten itibaren onbeş gün içinde yapılır.

3. Mahkemenin kararı, Cumhur Başkanına ve Cumhur Başkan Muavinine ve Temsilciler Meclisinin Reisine ve Reis Vekiline derhal tebliğ edilir ve Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından Cumhuriyet Resmî Gazetesinde derhal yayınlanır.

MADDE 144

1. Herhangi bir mahkeme muamelesindeki bir taraf, istinaf muameleleri dahil olmak üzere, bu muamelelenin herhangi bir safhasında bu muameledeki uyuşmazlık konularından herhangi birinin karara bağlanmasında tesiri olabilen herhangi bir kanunun veya kararın veya onun herhangi bir hükmünün Anayasaya aykırılığı meselesini ileri sürebilir ve bunun üzerine, kendisine karşı böyle bir mesele ileri sürülen mahkeme, bu meseleyi, kararını vermek üzere Yüksek Anayasa Mahkemesine sunar ve bu mesele hakkında Yüksek Anayasa Mahkemesince bir karar verilinceye kadar bu muameleyi durdurtur.

2. Yüksek Anayasa Mahkemesi, böylece kendi kararına sunulan bir meseleyi, tarafları dinledikten sonra, inceler ve kararını verir ve kararını kendisine mezkûr meseleyi sunan Mahkemeye ulaştırır.

3. Yüksek Anayasa Mahkemesinin bu maddenin 2`nci fıkrası gereğince verdiği herhangi bir karar, meseleyi kendisine sunan mahkemeyi ve ilgili tarafları bağlar ve mezkûr karar, kanunun veya kararın veya onun herhangi bir hükmünün Anayasaya aykırı olduğu yolunda ise, mezkûr kanun veya karar, yalnız mezkûr Mahkeme muamelesine tatbik edilmez.

MADDE 145

Yüksek Anayasa Mahkemesi, Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini veya Temsilciler Meclisi veya herhangi bir Cemaat Meclisi üyeleri seçimleri ile ilgili olarak seçim kanunu hükümleri gereğince yapılacak herhangi bir seçim itirazı hakkında kesin bir karar vermek münhasır kaza yetkisine sahiptir.

MADDE 146

1. Yüksek Anayasa Mahkemesi, icraî veya idarî bir yetki kullanan herhangi bir organ, makam veya şahsın bir kararının, muamelesinin veya ihmalinin, bu Anayasanın veya herhangi bir kanunun hükümlerine aykırı olduğu veya bunların mezkûr organ veya makam veya şahsa verilen yetkiyi tecavüz veya kötüye kullanmak suretiyle yapıldığı şikayeti ile kendisine yapılan bir müracaat hakkında kesin bir karar vermek münhasır kaza yetkisine sahiptir.

2. Böyle bir müracaat, bir şahıs olması veya bir Cemaata mensup olması dolayısiyle sahip olduğu mevcut meşru bir menfaatı, bu gibi karar veya muamele veya ihmal yüzünden menfi surette ve doğrudan doğruya müteessir olan bir şahıs tarafından yapılabilir.

3. Mezkûr müracaat, karar veya muamelenin yayınlanması tarihinden veya, yayınlanmadığı takdirde ve bir ihmal halinde, müracaatı yapan şahsın bunu öğrendiği tarihten itibaren yetmiş beş gün içinde yapılır.

4. Böyle bir müracaat üzerine Mahkeme, kararında

(a) mezkûr karar veya muamele veya ihmali, tamamen veya kısmen, tasdik edebilir; veya

(b) mezkûr karar veya muamelenin, tamamen veya kısmen, hükümsüz ve tesirsiz olduğuna ve hiç netice doğuramıyacağına karar verebilir; veya

(c) mezkûr ihmalin, tamamen veya kısmen; yapılmaması gerektiğine ve ihmal olunan fiil veya muamelenin yapılması gerektiğine karar verebilir.

5. Bu maddenin 4’üncü fıkrası gereğince verilen herhangi bir karar, Cumhuriyet dahilindeki bütün mahkemeleri ve bütün organları veya makamları bağlar ve karar, ilgili organ veya makam veya şahıs tarafından uygulanır ve ona göre hareket edilir.

6. Bu maddenin 4’üncü fıkrası gereğince hükümsüz kılınan herhangi bir karar veya muamelerin veya yapılmaması gerektiğine karar verilen herhangi bir ihmalin kendisine zarar verdiği herhangi bir şahıs, ilgili organ, makam veya şahıs tarafından talebi kendisini tatmin eder şekilde yerine getirilmediği takdirde, zararların tazmini veya kendisine başka bir tazminat verilmesi için dava açmak ve mahkeme tarafından tesbit edilecek tam ve muhik bir tazminat almak veya mezkûr mahkemenin vermeğe yetkili olduğu diğer tam ve muhik bir tazminat almak hakkına sahiptir.

MADDE 147

Yüksek Anayasa Mahkemesi, 44’üncü maddenin 3’üncü fıkrasına uygun olarak, Cumhuriyet Baş Savcısı ve Baş Savcı Yardımcısı tarafından, Cumhur Başkanının veya Cumhur Başkan Muavininin, 44’üncü maddenin 1’inci fıkrasının (d) bendinde gösterildiği üzere, görevini fiilen görmesine engel olacak kadar daimî veya geçici aczinin veya, geçici olanlardan gayrı, gaybubetinin mevcudiyeti meselesi ile ilgili olarak yapacakları bir talep hakkında kesin bir karar vermek münhasır kaza yetkisine sahiptir.

MADDE 148

144 ‘üncü maddenin 3’üncü fıkrası hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, Yüksek Anayasa Mahkemesinin yetkisine veya görevine dahil herhangi bir konu hakkında verdiği herhangi bir karar, Cumhuriyet dahilindeki bütün mahkemeleri, organları, makamları ve şahısları bağlar.

MADDE 149

Yüksek Anayasa Mahkemesi, aşağıdaki konularda münhasır kaza yetkisine sahiptir:-

(a) bu Anayasanın iki metni arasındaki herhangi bir aykırılığı, 11 Şubat, 1959 tarihli Zurih Anlaşmasının ve 19 Şubat, 1959 tarihli Londra Anlaşmasının metin ve ruhunu önemle nazara almak kaydiyle, Yunanistan Kırallığı, Türkiye Cumhuriyeti ve Kıbrıs Elen ve Türk Cemaatleri temsilcileri tarafından, Lefkoşada 6 Nisan, 1960’da imzalanan bu Anayasanın Taslağı ile buna yapılan ve 6 Temmuz, 1960’da imzalanan Tadiller Cedveline bakarak karara bağlamak; (b) müphemiyet halinde bu Anayasanın tefsirini, 11 Şubat, 1959 tarihli Zürih Anlaşmasının ve 19 Şubat, 1959 tarihli Londra Anlaşmasının metin ve ruhunu önemle nazara almak kaydiyle, yapmak.

MADDE 150

Yüksek Anayasa Mahkemesi kendisine karşı yapılan riayetsizliği cezalandırmak yetkisine sahiptir.

MADDE 151

1. Bu kısmın yukarıdaki hükümlerine rağmen, Yüksek Anayasa Mahkemesi, 125’inci maddenin 3’üncü fıkrasının (2)’nci bendi gereğince Amme Hizmeti Komisyonunca kendisine vaki herhangi bir yollama hakkında kesin bir karar vermek münhasır yetkisine sahiptir.

2. Bu madde hükmü, Amme Hizmeti Komisyonunun herhangi bir kararı, muamelesi veya ihmaline dair bir şikayet ile, 146’ncı madde gereğince, Yüksek Anayasa Mahkemesine herhangi bir müracaat yapılmasına engel olmaz.

KISIM X – YÜKSEK MAHKEME VE ALT MAHKEMELER

MADDE 152

1. IX’uncu Kısım gereğince Yüksek Anayasa Mahkemesi ve bu maddenin 2’nci fıkrası gereğince bir cemaat kanununda gösterilen mahkemeler tarafından kullanılanın dışında kazaî kuvvet, bir Yüksek Adalet Mahkemesi ve bu Anayasa hükümlerine tabi olarak ve onlar gereğince yapılan bir kanunla gösterilen alt mahkemeler tarafından kullanılır.

2. 87’nci madde gereğince Cemaat Meclislerine ayrılan ahvali şahsiye ve dinî konular ile ilgili hukuk davaları hususunda kazaî kuvvet, bu Anayasa hükümleri gereğince yapılan bir cemaat kanununda gösterilen mahkemeler tarafından kullanılır.

MADDE 153

1. (1) İki Elen hakimden, bir Türk hakimden ve bir tarafsız hakimden mürekkep bir Yüksek Adalet Mahkemesi kurulmuştur. Tarafsız hakim Mahkememenin Reisidir ve iki reye sahiptir.

(2) Yüksek Mahkemenin Reisi ve diğer hakimleri Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından müştereken tayin olunurlar: Ancak, yalnız Elen hakimlerinden birinin veya Türk hakiminin mevkii münhal olduğu zaman, tayin edilecek hakimin mensup olduğu Cemaata göre, Cumhur Başkanının veya Cumhur Başkan Muavininin yapacağı tayin teklifi, böyle bir tekliften itibaren bir hafta içinde Cumhur Başkanı ile Cumhur Başkan Muavini bu tayin hakkında mutabakata varamadıkları takdirde, üstün sayılır.

2. Yüksek Mahkeme Cumhuriyetin Başşehrinde toplanır.

3. Tarafsız hakim, Cumhuriyetin veya Yunanistan Kırallığının veya Türkiye Cumhuriyetinin veya Birleşik Krallığın ve Müstemlekelerinin bir vatandaşı veya tebaası olamaz.

4. Yüksek Mahkemenin Elen hakimleri ve Türk hakimi Cumhuriyet vatandaşlarından olur.

5. Yüksek Mahkemenin Reisi ve diğer hakimleri yüksek meslekî ve ahlaki seviye sahibi hukukçular arasından tayin edilirler.

6. (1) Yüksek Mahkemenin Reisi altı yıllık bir süre için tayin olunur.

(2) Yüksek Mahkemenin Reisinin ücreti ve diğer hizmet şartları tayin kararnamesinde tesbit edilir.

(3) Yüksek Mahkemenin Reisinin bu fıkranın (2)’nci bendinde gösterilen tayin kararnamesinde tesbit edilecek hizmet şartları, aşağıdaki hususları içine alır:-

(a) bu maddenin 7’nci fıkrasının (3) üncü bendi gereğince bir Elen veya Türk hakiminin emekliliğe sevkedilebildiği ayni sebeplerle emekliliğe sevkedilmesi için hüküm; ve

(b) bu maddenin 7’nci fıkrasının (4) üncü bendi gereğince bir Elen veya Türk hakiminin azledilebileceği ayni sebeplerle azli için hüküm.

7. (1) Yüksek Mahkemenin Elen hakimleri ve Türk hakimi, Cumhuriyet adliye hizmetinin daimî üyesidirler ve altmış sekiz yaşına varıncaya kadar görevlerine devam ederler.

(2) Yüksek Mahkemenin herhangi bir Elen veya Türk hakimi, herhangi bir kanunun hükümleri gereğince iktisap ettiği her hangi bir emeklilik maaşı, ikramiyesi veya benzeri diğer haklarına halel gelmeksizin, Cumhur Başkanına ve Cumhur Başkan Muavinine hitaben kendi imzasını taşıyan bir yazı ile istediği zaman istifa edebilir.

(3) Yüksek Mahkemenin herhangi bir Elen veya Türk hakimi, görevini, daimî olarak veya görevine devamını imkansız kılacak derecede uzun bir süre için, görmesine engel olacak kadar kendisini aciz kılan aklî veya bedenî yetersizliği veya hastalığı sebebi ile emekliliğe sevkedilir. Bu surette emekliliğe sevkedilen bir hakim o zaman yürürlükte bulunan herhangi bir kanunun gösterdiği bütün hak ve maaşları alır.

(4) Yüksek Mahkemenin herhangi bir Elen veya Türk hakimi kötü hal sebebi ile azledilebilir.

8. (1) Reisi Yüksek Anayasa Mahkemesi Reisi olan ve üyeleri Yüksek Anayasa Mahkemesinin Elen ve Türk hakimleri olan bir kurul kurulmuştur.

(2) Bu Kurul, aşağıdaki hususlar ile ilgili bütün konularda karar verme münhasır yetkisine sahiptir: –

(a) tayin kararnamesinde gösterilen hizmet şartlarına uygun olarak Yüksek Mahkeme Reisinin emekliliğe sevk edilmesi azli veya diğer bir şekilde görevine son verilmesi;

(b) bu maddenin 7’nci fıkrasının (3)’ üncü ve (4) ‘üncü bendlerinde gösterilen sebeplerin herhangi birine, müsteniden Yüksek Mahkemenin Elen hakimlerinden herhangi birinin veya Türk hakiminin emekliliğe sevk edilmesi veya azli.

(3) Kurulun bu fıkranın (2)’nci bendinde, gösterilen çalışmaları kazaîdir ve ilgili hakim, dinlenmek ve davasını Kurula sunmak hakkına sahiptir.

(4) Kurulun ekseriyetle vereceği karar, buna uygun olarak ve müştereken hareket edecek olan Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavinini bağlar.

9. Yüksek Mahkemenin Reisinin veya Elen hakimlerinden birinin veya Türk hakiminin geçici olarak gaybubeti veya görevini görememesi halinde, hale göre, Yüksek Anayasa Mahkemesinin Reisi veya Elen hakimi veya Türk hakimi, bu gibi geçici gaybubet veya görevi görememe sırasında kendisine vekalet eder:

Ancak, Yüksek Anayasa Mahkemesinin Elen veya Türk hakiminin vekalet etmesi imkansız veya uygun değilse bu takdirde, hale göre, Cumhuriyet adliye hizmetindeki en kıdemli Elen veya Türk hakimi, bu vekalet görevini görür.

10. Yüksek Mahkemenin Reisi veya diğer hakimleri aleyhinde kazaî görevleri sırasında söyledikleri sözlerden veya işledikleri fiillerden dolayı hiçbir takibatta bulunulamaz.

11. Yüksek Mahkemenin Elen hakimlerinin ve Türk hakiminin maaşları ve diğer hizmet şartları, bir kanunla tesbit edilir.

12. Yüksek Mahkemenin herhangi bir hakiminin maaşı ve diğer hizmet şartları, tayininden sonra aleyhine olarak değiştirilemez.

MADDE 154

Yüksek Mahkemenin bütün duruşmaları alenîdir; ancak, Mahkeme, duruşmaların intizam dahilinde cereyan etmesi yararına olduğu veya Cumhuriyetin güvenliği veya amme ahlakı gerektirdiği kanaatinde olduğu takdirde, herhangi bir davaya, eğer varsa yalnız tarafların ve Mahkeme Memurlarının huzuru ile bakabilir.

MADDE 155

1. Yüksek Mahkeme Cumhuriyette en yüksek istinaf Mahkemesidir ve bu Anayasanın ve onun gereğince yapılan Mahkeme Tüzüğünün hükümlerine tabi olarak, Yüksek Anayasa Mahkemesinden gayri diğer herhangi bir mahkemenin kararının istinafına ait davalara bakmak ve karara bağlamak kaza yetkisine sahiptir.

2. Bu maddenin 3’üncü ve 4’üncü fıkraları hükümleri mahfuz kalmak şartiyle; Yüksek Mahkeme, bu Anayasanın veya bir kanunun gösterdiği ilk mahkeme olarak ve istinafen davalara bakmak kaza yetkilerine sahiptir: Ancak, ilk mahkeme olarak yetki verildiği hallerde bu yetki, 159’uncu madde hükümlerine tabi olarak, Yüksek Mahkemenin tayin edeceği Yüksek Mahkeme hakimi veya hakimleri tarafından kullanılır: Ancak yine, bu suretle verilecek kararlara karşı Yüksek Mahkemeye istinafen müracaat etmek hakkı vardır.

3. Davacısı ile davalısının ayrı Cemaatlara mensup olduğu bir hukuk davasına bakacak mahkemenin ve suçlusu ile zarar gören şahsı ayrı Cemaatlara mensup olduğu bir ceza davasına bakacak rnahkemenin terekkübünü tesbite, münhasıran Yüksek Mahkeme yetkilidir. Bu gibi mahkemeler Elen ve Türk Cemaatlarına mensup hakimlerden terekküp eder.

4. Habeas Corpus, mandamus, prohibition, quo warranto ve certiorari mahiyetinde olan emirnameleri çıkarmaya, münhasıran Yüksek Mahkeme yetkilidir.

MADDE 156

Aşağıdaki suçlara, birinci derecede, Yüksek Mahkemenin tesbit edeceği her iki Cemaata mensup hakimlerden mürekkep ve Yüksek Mahkeme Reisinin riyasetindeki bir mahkeme tarafından bakılır:

(a) vatan hainliği ve Cumhuriyetin güvenliği aleyhindeki diğer suçlar;

(b) Anayasaya ve Anayasa düzeni aleyhindeki suçlar: Ancak, bu mahkemenin bir kararına istinafen bakılmasında, Yüksek Mahkemeye, Yüksek Mahkeme Reisi yerine Yüksek Anayasa Mahkemesinin Reisi riyaset eder ve bu takdirde, Yüksek Anayasa Mahkemesinin Reisi, Yüksek Mahkeme, Reisinin bütün yetkilerine sahiptir.

MADDE 157

1. Bu Anayasanın Yüksek Anayasa Mahkemesi hakkında gösterdiğinin dışında olmak şartiyle, Yüksek Mahkeme, Yüksek Adliye Kurulunu teşkil eder ve Reisinin iki reyi vardır.

2. Adliye hizmeti üyelerinin tayini, terfii, nakli, tayinine son verilmesi, azli ve disiplin konuları hakkında münhasıran Yüksek Adliye kurulu yetkilidir.

3. Bir adliye hizmeti üyesi, ancak bir Yüksek Mahkeme hakimine uygulanan ayni sebepler ve tarzda emekliliğe sevk veya azil edilebilir.

MADDE 158

1. Bu Anayasanın hükümleri mahfuz kalmak şartıyle, bir kanun, 160’ıncı madde gereğince bir cemaat kanunu ile kurulacak mahkemelerin dışında kalan, hukuki ve cezaî kaza yetkisine sahip mahkemelerin kurulmasını, yetki ve vazifelerini gösterir.

2. Böyle bir kanun, adaletin gereği gibi ve gecikmeden sağlanması ve kendi yetkilerinin sınırları içinde bu Anayasanın ana hak ve hürriyetleri sağlayan hükümlerinin müessir suretle tatbikini temin etmeleri için yeter sayıda ve kifayette mahkemelerin kurulması için hükümler koyar.

3. Bir kanun, bu maddenin 1’inci fıkrası gereğince kurulan mahkemelerin hakimlerin maaşlarına ve diğer hizmet şartlarına dair Hükümleri koyar. Bu Hakimlerin maaşları ve diğer hizmet şartları, tayinlerinden sonra aleyhlerine olarak değiştirilemez.

MADDE 159

1. Davacısı ve davalısının ayni Cemaata mensup olduğu bir hukuk davasına, yalnız bu Cemaate mensup hakim veya hakimlerden mürekkep bir hukuk mahkemesi bakar.

2. Suçlusu ile zarar gören şahsı ayni Cemaata mensup olan veya zarar gören şahsı bulunmayan bir ceza davasına, ayni Cemaata mensup hakim veya hakimlerden mürekkep bir ceza mahkemesi bakar.

3. Davacısı ve davalısı ayrı Cemaatlara mensup olan bir hukuk davasına, Yüksek Mahkemece tayin edilen her iki Cemaata mensup hakimlerden mürekkep bir mahkeme bakar.

4. Suçlusu ve zarar gören şahsı ayrı Cemaatlara mensup olan bir ceza davasına, Yüksek Mahkemece tayin edilen her iki Cemaata mensup hakimlerden mürekkep bir mahkeme bakar.

5. Tüm hakkında tahkikat; ölen şahıs Elen Cemaatına mensup olduğu takdirde bir Elen hakim ve ölen şahıs Türk Cemaatına mensup olduğu takdirde bir Türk hakim tarafından yapılır. Ayrı Cemaatlara mensup birden fazla ölü bulunduğu hallerde ölüm tahkikatı, Yüksek Mahkemenin göstereceği hakim tarafından yapılır.

6. Bir hukuk veya ceza mahkemesinin herhangi bir hüküm veya emri, mahkeme Elen hakim veya Elen hakimlerden mürekkep bir mahkemenin Elen memurları tarafından, mahkeme Türk hakim veya Türk hakimlerden mürekkep ise mahkemenin Türk memurları tarafından ve diğer hallerde davayı gören mahkemenin göstereceği memurlar tarafından icra veya infaz edilir.

MADDE 160

1. Bu Anayasanın hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, ilgili Cemaat Meclisi tarafından yapılan bir cemaat kanunu, bu Anayasa hükümleri ile Cemaat Meclislerinin yetkisine ayrılmış olan ahvali şahsiye ve dinî konular ile ilgili hukuk davalarına bakacak mahkemelerin kuruluş, terekküp ve yetkilerine ait hükümleri koyar.

2. Böyle bir kanunla, bu gibi mahkemelerin kararlarının istinafı, bu istinaflara ait davalara bakacak ve onları karara bağlıyacak mahkemelerin terekkübü ve bu istinaf mahkemelerinin yetki ve vazifeleri hakkında hükümler konur. Bu fıkra gereğince yapılan bir cemaat kanunu, böyle bir istinaf mahkemesinin, yalnız Yüksek Mahkemeye mensup bir hakim veya hakimlerden veya bunlarla birlikte ayni kanunun tayin edeceği Cumhuriyet adliye hizmetine mensup diğer hakim veya hakimlerden terekküp edeceğini gösterebilir.

3. Yukarıda gösterilen şekilde terekküp eden bir mahkeme, yetkisini kullanırken, ilgili Cemaat Meclisi tarafından yapılan kanunları tatbik eder: Ancak, bu fıkra hükmü, bir Cumhuriyet mahkemesinin, ahvali şahsiye veya dinî konularla ilgili bir hususun tali olarak ileri sürüldüğü bir davada, ilgili cemaat kanununu tatbik etmesini önlemez.

MADDE 161

160’ıncı maddenin 3’üncü fıkrası hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, Cumhuriyet mahkemeleri, ahvali şahsiye ve dinî konularla ilgili olanların dışında diğer ilgili cemaat kanunlarını da tatbik etmek yetkisine sahiptirler.

MADDE 162

Yüksek Mahkeme, kendisine karşı gösterilen, her hangi bir riayetsizliği cezalandırmak yetkisine sahiptir; ve 160,ıncı madde gereğince bir cemaat kanunu tarafından kurulan bir mahkeme de dahil olmak üzere Cumhuriyet dahilindeki herhangi bir mahkeme, bir karar veya emrine itaatsizlik eden herhangi bir şahsı, mezkûr karar veya emre itaat edinceye kadar ve her halde on iki ayı aşmayan bir süre için hapsetme yetkisine sahiptir.

60’ıncı madde hükümlerine rağmen, hale göre, bir kanun veya bir cemaat kanunu, mahkemeye riayetsizlik için ceza koyabilir.

MADDE 163

1. Yüksek Mahkeme, kendisinin ve, 160’ıncı madde gereğince kurulan bir mahkeme hariç olmak üzere, Anayasanın bu Kısmı gereğince kurulan herhangi bir diğer mahkemenin tahkikat ve usul kaidelerini düzenlemek için Mahkeme Tüzüğünü yapar.

2. Bu maddenin 1’inci fıkrasının genelliğine halel gelmeksizin, Yüksek Mahkeme, aşağıdaki maksatlar için Mahkeme Tüzüğüne hükümler koyabilir:

(a) mahkemelerin oturumlarının düzenlenmesi ve herhangi bir maksat için hakimlerin seçimi;

(b) Yüksek Mahkemedeki veya diğer bir mahkemedeki istinaf veya diğer muamelelerden fuzuli veya taciz edici olduğu veya adaletin tecellisini geciktirmek maksadile yapıldığı görünenlerinin seri muhakeme usulü ile karara bağlanmaları;

(c) mahkemelerdeki muhakeme muameleleri ile ilgili şekillerin ve harçların ve bu muamelelerin ve onlarla ilgili masrafların düzenlenmesi;

(d) mahkemelerin kayıt kalemlerinin terekkübünü ve mahkeme memurlarının yetki ve görevlerinin tesbit ve düzenlenmesi;

(e) Mahkeme Tüzüğündeki herhangi bir hükmün yerine getirilmesi için gereken mehilin tesbiti;

(f) Yüksek Adliye Kurulunun adliye hizmeti üyelerine dair olan disiplin konuları hakkındaki yetkisini kullanırken takip edeceği tatbikat ve usul kaidelerinin tesbiti.

3. Bu madde gereğince yapılan Mahkeme Tüzüğü, herhangi belli bir konuya bakacak Yüksek Mahkeme hakimlerinin sayısını tesbit edebilir: Ancak, bu Anayasa ile veya gereğince Yüksek Mahkemeye verilen yetkilerin kullanılmasında, 159’uncu madde hükümleri yerine getirilmeden hiçbir konu karara bağlanamaz ve, 156’ncı madde gereğince yapılan da dahil olmak üzere herhangi bir istinafa ait davalara bakılmasında, Yüksek Mahkeme, 160’ıncı maddenin 2’nci fıkrası hükmü mahfuz kalmak şartiyle, bütün üyelerinden terekküp eder. .

MADDE 164

1. 160’ıncı maddenin 2’nci fıkrası gereğince kurulan herhangi bir istinaf mahkemesi, kendisinin ve kararları aleyhine kendisine istinaf edilebilen herhangi bir mahkemenin tatbikat ve usul kaidelerini düzenleyen bir Mahkeme Tüzüğü yapar.

2. Bu maddenin 1’inci fıkrasının genelliğine halel gelmeksizin, böyle bir istinaf mahkemesi, kendisi ve kararları aleyhine kendisine istinaf edilebilen herhangi bir mahkeme için Mahkeme Tüzüğüne aşağıdaki maksatlarla hükümler koyabilir: –

(a) bu gibi mahkemelerin oturumlarının düzenlenmesi;

(b) bu gibi mahkemelerdeki mahkeme muameleleri ile ilgili şekillerin ve harçların tesbiti ve bu muamelelerin ve onlarla ilgili masrafların düzenlenmesi;

(c) bu gibi mahkemelerin kayıt kalemlerinin terekkübünü ve mahkeme memurlarının yetki ve görevlerinin tesbit ve düzenlenmesi;

(d) bu Mahkeme Tüzüğündeki herhangi bir hükmün yerine getirilmesi için gereken mehilin tesbiti.

KISIM XI — MALİ HÜKÜMLER

MADDE 165

1. Cumhuriyet tarafından, hangi tarzda olursa olsun, sağlanan veya tahsil edilen bütün gelirler ve paralar, bu Anayasa ve kanun hükümlerine tabi olarak, Cumhuriyet Konsolide Fonu adını alacak olan tek bir fon teşkil eder ve buna yatırılır.

2. Bir Cemaat Meclisi tarafından, hangi tarzda olursa olsun, sağlanan veya tahsil edilen bütün gelirler ve paralar, herhangi bir cemaat kanununa tabi olarak, bu Cemaat Meclisinin Konsolide Fonu adını alacak tek bir fon teşkil eder ve buna yatırılır.

3. İlgili metin başka türlü icap ettirmedikçe, bu Anayasada Konsolide Fona yapılan herhangi bir atıf, bu maddenin 1’inci fıkrasında gösterilen Cumhuriyet Konsolide Fonuna yapılan bir atıfdır.

MADDE 166

1. Bu Anayasanın diğer herhangi bir hükmü veya kanun tarafından yüklenen tahsisat, maaş veya diğer paralara ilaveten aşağıdakiler Konsolide Fona yüklenir: –

(a) Cumhuriyetin ödemeğe mecbur olduğu bütün emeklilik maaşları ve ikramiyeleri;

(b) Cumhur Başkanının ve Cumhur Başkan Muavininin tahsisatları ve Yüksek Anayasa Mahkemesinin ve Yüksek Mahkemenin hakimlerinin, Cumhuriyet Baş Savcısı ve Baş Savcı Yardımcısının, Baş Murakıbın ve Baş Murakıp Muavininin, Cumhuriyet Emisyon Bankası Müdürünün ve Müdür Muavininin ve Amme Hizmetleri Komisyonu üyelerinin maaşları;

(c) Cumhuriyetin yüklendiği bütün borç mükellefiyetleri; ve

(d) herhangi bir mahkeme tarafından Cumhuriyet aleyhine verilen herhangi bir hükmün, kararın veya hakem kararının yerine getirilmesi için gerekli herhangi bir para.

2. Bu madde maksatları bakımından borç mükellefiyetlerine, faiz, itfa fonuna ayırmalar, borç itfası için yapılan ödeme ve Konsolide Fonun teminatı altında istikrazlar yapılması ve bu suretle ihdas edilen borçtan dolayı hizmetler ve bu borcun itfası ile ilgili olarak yapılan bütün masraflar dahildir.

MADDE 167

1. Maliye Bakanı, Cumhuriyetin her Bakanlığının ve her bağımsız Dairesinin bütçe tahminlerini aldıktan sonra, her malî yıl bakımından o yıl için, Cumhuriyetin umumî Bütçesini hazırlatır ve bu, Bakanlar Kurulunca tasvip edildikten sonra Temsilciler Meclisine sunulur.

2. Bütçedeki masraf tahminleri-

(a) Konsolide Fona yüklenen masrafları karşılamak için gerekli meblağların toplamını; ve

(b) diğer masrafların herbirini karşılamak için gerekli meblağları, ayrı ayrı gösterir.

3. Mezkûr Bütçe kezalik, tatbikatta mümkün olduğu ölçüde, Cumhuriyetin tamamlanan son malî yılın sonundaki aktif ve pasiflerini, aktiflerini ne tarzda yatırıldığını veya tutulduğunu ve bakiye borçlar hakkındaki tafsilatı gösterir.

4. Konsolide Fona yüklenmemiş fakat bu Fondan ödenmesi gereken masraflar Temsilciler Meclisinin tasvibine sunulur ve tasvip olunduğu takdirde bahis konusu malî yıla ait Bütçeye konurlar.

5. Herhangi bir malî yıl bakımından Temsilciler Meclisince herhangi bir maksat için tasvip edilen tahsisatın yetersiz olduğu veya hiçbir tahsisat verilmeyen bir maksat için masraf yapılması zarureti hasıl olduğu görüldüğü takdirde, gerekli tahsisatı gösteren ek bir bütçe Temsilciler Meclisinin tasvibine sunulur ve Temsilciler Meclisi tarafından tasvip edildiği takdirde, bahis konusu malî yıla ait Bütçeye eklenir.

6. Temsilciler Meclisi, ek bir bütçedeki herhangi bir masrafı tasvip veya red edebilir; fakat, masrafın miktarını arttıramaz veya sarf mahallinde herhangi bir değişiklik yapamaz.

MADDE 168

1. Maliye Bakanı tarafından imzalanmış bir verile emri olmadıkça, Konsolide Fondan veya diğer bir amme fonundan hiçbir masraf ödenemez: Ancak, Maliye Bakanı Bütçede gösterilen bir masraf için böyle bir verile emrini imzalamayı red edemez.

2. Bu maddenin 3’üncü fıkrası hükümleri mahfuz kalmak şartı ile, bahis konusu verile emrinin ait olduğu masraf, bu verile emrinin ait olduğu malî yıl Bütçesinde gösterilmiş olmadıkça, böyle hiç bir verile emri verilemez.

3. Bütçe, ait olduğu malî yılın ilk gününe kadar Temsilciler Meclisi tarafından tasvip olunmadığı takdirde, Temsilciler Meclisi, bu Anayasa hükümleri mahfuz kalmak şartı ile alacağı bir kararla, Bütçede gösterilen amme hizmetlerinin devamı için gerekli göreceği herhangi bir masrafın, her defasında azamî bir aylık bir süre için, fakat her halde toplamı iki ayı geçmeyecek olan bir süre için, bu sürenin sonuna kadar, Konsolide Fondan veya diğer amme fonlarından karşılanmasına müsaade edebilir: Ancak, her hangi bir hizmet için bu suretle müsaade olunan masraf, ayni hizmet için bir evvelki malî yılın Bütçesinde tasvip edilmiş olan meblağın ayni süreye isabet eden nisbeti geçemez.

KISIM XII – ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

MADDE 169

50’nci madde ve 57’nci maddenin 3’üncü fıkrası hükümleri mahfuz kalmak şartiyle

(1) ticarî konular, (tediye ve kredi dahil) ekonomik işbirliği ve modus vivendi ile ilgili olarak yabancı bir Devlet veya herhangi bir Milletlerarası Teşkilat ile yapılacak her milletlerarası anlaşma Bakanlar Kurulunun bir kararı gereğince akdedilir;

(2) diğer herhangi bir andlaşma, sözleşme veya milletlerarası anlaşma, Bakanlar Kurulunun bir kararı gereğince müzakere ve imza olunur ve Temsilciler Meclisi tarafından bir kanunla tasdik olunarak akdedilir ve ancak bu surette yürülüğe girer ve Cumhuriyeti bağlar;

(3) Bu maddenin yukarıdaki hükümlerine uygun olarak akdolunan andlaşmalar, sözleşmeler ve anlaşmalar, Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlanmasından itibaren, diğer tarafın mezkûr andlaşmaları, sözleşmeleri ve anlaşmaları tatbik etmesi şartı ile, herhangi bir iç kanundan üstün tutulur.

MADDE 170

1. Cumhuriyet, mahiyetleri ne olursa olsun bütün anlaşmalar bakımından, Yunanistan Kırallığına, Türkiye Cumhuriyetine ve Büyük Britanya ve Şimalî İrlanda Birleşik Kırallığına, uygun şartlı anlaşmalarla, en ziyade müsaadeye mazhar millet muamelesi uygular.

2. Bu maddenin 1’inci fıkrası hükümleri, Cumhuriyet ile Yunanistan Kırallığı, Türkiye Cumhuriyeti ve Büyük Britanya ve Şimalî İrlanda Birleşik Kırallığı arasındaki Birleşik Kırallığa bahşolunan üsler ve askerî kolaylıklara dair Kıbrıs Cumhuriyetinin Tesisine ait Andlaşmaya uygulanmaz.

MADDE 171

1. Ses ve rüyet yayınlarında Elen ve Türk Cemaatlarının her ikisi için programlar yer alır.

2. Ses yayınlarında Türk Cemaatı için olan programlara ayrılan zaman, yedi günlük bir haftada yetmiş beş saatten az olmaz ve normal yayın devreleri halinde böyle bir haftanın bütün günlerine tevzi edilir: Ancak, yayın sürelerinin toplamının azaltılması gerektiği ve bu sebeple Elen Cemaatı için olan programlara ayrılan zaman yedi günlük haftada yetmiş beş saatin altına düştüğü takdirde, böyle bir haftada Türk Cemaati için olan programlara ayrılan zaman dahi, Elen Cemaatı için olan programlara ayrılan zamanın yetmiş beş satten aşağı düştüğü saat sayısı kadar indirilir. Ancak yine, Elen Cemaatı için olan programlara ayrılan zaman yedi günlük bir haftada yüz kırk saatı geçecek surette arttırıldığı takdirde, Türk Cemaatı için olan programlara ayrılan zaman dahi, Elen Cemaatı için olan her yedi saate karşılık Türk Cemaatı için üç saat nisbetinde arttırılır.

3. Rüyet yayınlarında, birbirini takibeden her on yayın gününden üçü Türk Cemaatı için olan programlara ayrılır ve bu on yayın gününde Türk Cemaatı için olan programlara ayrılan zamanın toplamı bu on yayın gününde Elen Cemaatı için olan programlara ayrılan her yedi saata karşılık üç saat nisbetinde olur.

4. Bütün resmî ses ve rüyet yayınları hem Elence ve hem Türkçe olur ve bunlar bu maddede gösterilen zaman hesablarında nazara alınmaz.

MADDE 172

Cumhuriyet, memurlarının veya makamlarının, görevlerini görmeleri sırasında veya görevleri dolayısiyle işledikleri zarara sebebiyet veren herhangi bir haksız fiil veya ihmalden mesuldür.

Bir kanun bu mesuliyeti düzenler.

MADDE 173

1. Cumhuriyetin en büyük beş şehrinde, yani Lefkoşe, Leymosun, Mağusa, Larnaka ve Bafta bunların Türk halkı tarafından ayrı belediyeleri kurulur:

Ancak, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört sene içinde, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, yukarıdaki şehirlerdeki belediyelerin ayrılmalarının devam edip etmemesi meselesini incelerler.

2. Yukarıdaki şehirlerde, Elen Belediye Meclisleri şehrin Elen seçmenleri tarafından ve Türk Belediye Meclisleri Türk seçmenleri tarafından seçilirler.

3. Yukarıdaki şehirlerin herbirinde, Elen belediye meclisi tarafından seçilen iki üyeden, Türk belediye meclisi tarafından seçilen iki üyeden ve bahis konusu belediye meclisleri arasında varılacak mutabakatla seçilen bir Başkandan müteşekkil bir koordinasyon komitesi kurulur. Bu kordinasyon komitesi, müştereken yapılmasına ihtiyaç olan işlere bakar, şehirdeki iki belediyenin meclislerinin mutabakatı ile kendisine verdiği müşterek hizmetleri görür ve belli bir derecede iş birliğini gerektiren konular ile ilgilenir.

MADDE 174 Yukarıdaki şehirlerin herhangi birinin sınırları içinde, bahis konusu herhangi bir belediye tarafından, bunun ait olduğu Cemaata mensup olmadıkça hiç bir kimseye hiçbir belediye vergisi, mülk vergisi, ücreti veya diğer her hangi bir gelir konamaz veya tahakkuk ettirilemez veya hiçbir kimseden tahsil edilemez:

Ancak-

(a) yukarıdaki şehirlerin her birindeki belediyelerden birinin meclisinin içinde yetkisini kullandığı bölge içinde bulunan belediye çarşılarının, mezbahalarının ve belediyelere ait diğer mahallerin kullanılması ile ilgili ücretler;

(b) yukarıdaki şehirlerin herhangi birindeki belediyelerden birinin meclisinin içinde yetkisini kullandığı bölge içinde bulunan binalar ve mahaller ile ilgili eğlence resimleri;

(c) yukarıdaki şehirlerin herhangi birinde bir belediyenin kendi Cemaatine mensup bulunmayan bir şahsa karşı, bir belediyenin mutad olarak, yaptığına ilave veya fazla olarak, yaptığı hizmetler hakkında bahis konusu şehirdeki iki belediye meclisi arasında mutabık kalınarak tesbit edilecek resimler, bahis konusu belediye meclisine ödenir : Ancak yine, yukarıdaki şehirlerin herhangi birinde, belediyelerden biri tarafından diğer belediyenin ait olduğu Cemaata mensup bir şahsa, mürakabe, teftiş ve benzeri neviden herhangi bir hizmet yapıldığı takdirde, bunlar ile ilgili herhangi bir resim de bu hizmeti yapan belediyeye ödenir.

MADDE 175 Yukarıdaki şehirlerin herhangi birinde bir belediye tarafından kendi Cemaatına mensup olmıyan bir şahsa hiçbir ruhsat veya müsaade verilemez:

Ancak, yukarıdaki şehirlerin herhangi birinde bahis konusu Belediyelerden birinin içinde yetkisini kullandığı bölge içindeki gayrimenkullere, mahallere veya inşaat işlerine rnüteallik ruhsat veya müsaadeler, bahis konusu belediyenin meclisi tarafından verilir ve bu gibi ruhsat veya müsaadeler ile ilgili herhangi bir hizmet, murakabe veya nezaret, mezkûr belediyenin meclisi tarafından yapılır ve bu husustaki herhangi bir resim, bu meclis tarafından tahsil edilir.

MADDE 176 173 ila 178’inci, ikisi de dahil, maddelerdeki hiçbir hüküm, aşağıdaki şartlara tabi olarak, bu gibi herhangi bir belediye ile ilgili şehir planlamasını bir kanunun göstermesini önler şekilde tefsir olunmaz :-

(a) yukarıdaki şehirlerden herhangi birisi için kurulan planlama komisyonu on üyeden müteşekkil olup bunlardan yedisi Elen ve üçü Türk olur;

(b) bu komisyonun bütün kararları mutlak ekseriyetle alınır :

Ancak böyle bir ekseriyetle verilecek herhangi bir karar, Elen belediyesini ilgilendirenler asgarî dört Elen üyenin reylerini ihtiva etmedikçe ve Türk belediyesini ilgilendirenler asgarî iki Türk üyenin reylerini ihtiva etmedikçe alınamaz;

(c) yukarıdaki şehirlerden herhangi birini ilgilendiren şehir planlamasına dair bütün konularda ve bu gibi konuların düzenlenmesinde münhasıran bahis konusu planlama komisyonu yetkilidir.

MADDE 177 173 ilâ 178’inci, ikisi de dahil, maddeler hükümlerine tabi olmak kaydiyle, yukarıdaki şehirlerin herhangi birindeki her belediye, kendi yetkilerini ve bütün görevlerini, sınırları, her belediye için, Cumhur Başkanının ve Cumhur Başkan Muavininin mutabakatı ile tesbit edilen bir bölge içinde kullanır ve görür.

MADDE 178 Diğer mahallerde belediyelerin organlarının, mümkün olduğu kadar, iki Cemaatın nisbî temsili esasına göre teşekkülü için hususî hüküm konur.

KISIM XIII – SON HÜKÜMLER

MADDE 179

1. Bu Anayasa Cumhuriyetin en yüksek kanunudur.

2. Temsilciler Meclisinin veya Cemaat Meclislerinden herhangi birinin hiçbir kanun veya kararı ve Cumhuriyet dahilinde icra kuvvetini kullanan veya herhangi bir idarî görev gören herhangi bir organ, makam veya şahsın hiçbir muamele veya kararı hiçbir suretle, bu Anayasa hükümlerinden herhangi birine aykırı veya uyuşmaz olamaz.

MADDE 180

1. Bu Anayasanın Elence ve Türkçe metinlerinden her ikisi de asıldır ve ayni derecede muteber ve ayni hukukî hükmü haizdir.

2. Bu Anayasanın iki metni arasındaki her hangi bir aykırılık, Yüksek Anayasa Mahkemesi tarafından, 11 Şubat, 1959 tarihli Zurich Anlaşmasının ve 19 Şubat, 1959 tarihli Londra Anlaşmasının metin ve ruhunu önemle nazara almak kaydiyle, Yunanistan Kırallığı, Türkiye Cumhuriyeti ve Kıbrıs Elen ve Türk Cemaatleri temsilcileri tarafından, Lefkoşada 6 Nisan, 1960 da Karma Anayasa Komisyonunda imzalanan bu Anayasanın Taslağı ile buna yapılan ve 6 Temmuz, 1960’da imzalanan Tadiller Cedveli’ne bakılarak karara bağlanır.

3. Müphemiyet halinde bu Anayasanın tefsiri, Yüksek Anayasa Mahkemesi tarafından, 11 Şubat, 1959 tarihli Zurih Anlaşmasının ve 19 Şubat, 1959 tarihli Londra Anlaşmasının metin ve ruhu önemle nazara alınarak yapılır.

MADDE 181 Suretleri Ek I ve II olarak bu Anayasaya eklenmiş bulunan Cumhuriyetin bağımsızlığını, toprak bütünlüğünü ve Anayasasını teminat altına alan ve Cumhuriyet, Yunanistan Kırallığı, Türkiye Cumhuriyeti ve Büyük Britanya ve Şimalî İrlanda Birleşik Kırallığı arasında aktedilen Andlaşma ve Cumhuriyet, Yunanistan Kırallığı ve Türkiye Cumhuriyeti arasında aktedilen Askerî İttifak Andlaşması Anayasa hükmünü haizdirler.

MADDE 182

1. Bu Anayasanın, 11 Şubat, 1959 tarihli Zurih Anlaşmasından ithal edilmiş bulunan ve Ek III’ünde gösterilen maddeleri veya maddelerin kısımları, bu Anayasanın Temel Maddeleri olup hiçbir suretle gerek değiştirme, gerek ilave veya gerekse kaldırma suretile tadil edilemezler.

2. Bu maddenin 1’inci fıkrası mahfuz kalmak şartiyle, bu maddenin 3’üncü fıkrasında gösterildiği üzere bu Anayasanın herhangi bir hükmü, gerek değiştirme, gerek ilave veya gerekse kaldırma suretile tadil edilebilir.

3. Böyle bir tadil, Elen Cemaatına mensup Temsilcilerin sayısı toplamının asgarî üçte ikisini ve Türk Cemaatına mensup Temsilcilerin sayısı toplamının asgarî üçte ikisini ihtiva eden bir ekseriyet reyi ile kabul edilecek bir kanun ile yapılır.

MADDE 183

1. Cumhuriyetin veya herhangi bir kısmının, hayatını tehdit eden harp veya diğer umumî bir tehlike halinde Bakanlar Kurulu bu hususta alacağı bir kararla Fevkalade Hal İlanına yetkilidir:

Ancak, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, böyle bir karara karşı, bu kararın dairelerine ulaştırıldığı tarihten itibaren kırk-sekiz saat içinde, ayrı ayrı veya müştereken, veto hakkına sahiptirler.

2. Bu gibi her İlanda, bahis konusu Fevkalade Halin devamı süresince yürürlüğü durdurtulan Anayasa maddeleri açıkca gösterilir: Ancak, bu gibi herhangi bir İlan ile Anayasanın yalnız aşağıdaki maddelerinin yürürlüğü durdurultulabilir: – Yalnız müsaade edilmiş bir harp fiili ile sebebiyet verilen ölüm bakımından 7’nci madde; 10’uncu maddenin 2’nci ve 3’üncü fıkraları; 11’inci madde; 13’üncü madde; 16’ncı madde; 17’nci madde; 19’uncu madde; 21’inci madde; 23’üncü maddenin 8’inci fıkrasının (d) bendi; 25’inci madde ve 27’nci madde.

3. Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, bu maddenin 1’inci fıkrasında gösterilen veto haklarını, ayrı ayrı veya müştereken, kullanmamışlarsa, bahis konusu İlanı derhal Cumhuriyet Resmi Gazetesinde yayınlamak suretile ilan ederler.

4. Bu maddenin yukarıdaki hükümleri gereğince yapılan bir fevkalade Hal İlanı derhal Temsilciler Meclisine sunulur. Temsilciler Meclisi toplantı halinde değilse bu maksatla en kısa zamanda toplantıya çağrılır.

5. Temsilciler Meclisi, bahis konusu Fevkalade Hal İlanını red veya tasvip etmek hakkına sahiptir. Red halinde, Fevkalade Hal İlanının hiçbir hükmü olmaz. Tasvip halinde, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, Temsilciler Meclisinin bu kararını Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlamak suretile derhal ilan ederler.

6. Temsilciler Meclisi, Bakanlar Kurulunun talebi üzerine, fevkalade hal süresini uzatmağa karar vermedikçe, Fevkalade Hal İlanı, Temsilciler Meclisinin tasvibi tarihinden itibaren iki ayın sonunda yürülükten kalkar. Temsilciler Meclisinin fevkalade hal süresini uzatma kararına karşı, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, 50’nci maddeye uygun olarak kullanılmak üzere, ayrı ayrı veya müştereken, veto hakkına sahiptirler.

7. (1) Bir Fevkalade Hal İlanı yürürlükte olduğu zaman; bu Anayasanın hükümlerine rağmen, Bakanlar Kurulu, kendince derhal harekete geçilmesi gereken hallerde, Cumhur Başkanının ve Cumhur Başkan Muavininin 57’nci madde gereğince, ayrı ayrı veya müştereken, kullanabilecekleri veto hakkına tabi olmak kaydiyle; münhasıran fevkalade hal ile ilgili kanun hükmünü haiz herhangi bir kararname çıkarabilir.

(2) Bir Fevkalade Hal İlanı yürürlükte olduğu zaman; bu Anayasanın hükümlerine rağmen, Bakanlar Kurulu, kendince derhal harekete geçilmesi gereken hallerde, Cumhur Başkanının ve Cumhur Başkan Muavininin 57’nci madde gereğince, ayrı ayrı veya müştereken, kullanabilecekleri veto hakkına tabi olmak kaydiyle; münhasıran fevkalade hal ile ilgili kanun hükmünü haiz herhangi bir kararname çıkarabilir.

Bu fıkranın yukarıdaki (1) inci bendi gereğince veto hakkı kullanılmamışsa, Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini, bahis konusu kararnameyi derhal Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlamak suretiyle ilan ederler.

(3) Bahis konusu kararname, daha evvel kaldırılmamışsa, fevkalade halin sona ermesi ile yürürlükten kalkar.

MADDE 184

1. 183’üncü maddenin 7’nci fıkrasının (2)’nci bendi gereğince ilan edilen herhangi bir kararnamede önleyici tutukluk konduğu takdirde-

(a) bu kararname gereğince herhangi bir şahsın tutukluğunu emreden, en kısa zamanda, bu şahsa tutukluğunun Sebeplerini ve bu maddenin 3’üncü fıkrası hükmü mahfuz kalmak şartı ile, emrin dayandığı isnad edilen vakıaları bildirir ve kendisine mümkün olan en kısa zamanda em aleyhine müracaatta bulunma imkanını verir;

(b) bu maddenin 2’nci fıkrasında gösterildiği üzere kurulan bir istişare heyeti, bahis konusu kararname gereğince bu tutukluğa tabi olan bir vatandaşın bu fıkranın (a) bendi gereğince yaptığı herhangi bir müracaatı tetkik edip bir ay içinde tutukluk için yeter sebep bulunduğuna dair rapor vermedikçe bu vatandaş, bu kararname gereğince bir aydan fazla bir süre için tutukluğa tabi olamaz.

2. Bu madde maksatları için kurulacak istişare heyeti, Yüksek Mahkeme hakimi olan veya olmuş bulunan veya mezkûr Mahkemede hakim olmak için gerekli vasıfları haiz bulunan şahıslar arasından Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından müştereken tayin olunacak bir Başkandan ve Yüksek Mahkemenin Reisi ile istişareden sonra Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından müştereken tayin olunacak diğer iki üyeden teşekkül eder.

3. Bu madde, hiçbir makama, açıklanmasının millî menfaatlara aykırı olduğunu telakki ettiği vakıaları açıklamak mükellefiyetini yüklemez.

MADDE 185

1. Cumhuriyetin ülkesi birbütün olup parçalanamaz.

2. Kıbrısın tamamen veya kısmen herhangi diğer bir devletle birleşmesi veya ayrılığı güden bir bağımsızlık konu haricidir.

MADDE 186

1. Bu Anayasada, ilgili metinde açıkça başka türlü konmadıkça veya bu metin başka türlü gerektirmedikçe-

(1) “Cemaat”, Elen veya Türk cemaatını ifade eder;

“mahkeme”, bu mahkemenin herhangi bir hakimini de içine alır;

“Elen”, 2’nci maddede tarif edildiği üzere Elen Cemaatının bir üyesini ifade eder;

“kanun”, bu Anayasanın yürürlüğe girmesinden sonraki devre ile ilgili olarak kullanıldığı takdirde bir Cumhuriyet kanununu ifade eder;

“şahıs”, hükmî şahsiyeti haiz olan veya olmayan herhangi bir şirketi, ortaklığı, derneği, birliği, müessese veya teşekkülü içine alır;

“Cumhuriyet”, Kıbrıs Cumhuriyetini ifade eder;

“Türk”, isim ve sıfat olarak 2’nci maddede tarif olunduğu üzere Türk Cemaatının bir üyesini ifade eder;

(2) müzekker olan kelimeler müennesi de ve tekil olan kelimeler çoğulu da ifade ederler.

2. Bu Anayasa ile herhangi bir emir, kaideler, tüzükler veya talimatnameler yapmak veya herhangi bir talimat vermek yetkisi verilmiş olduğu hallerde bu yetki, bahis konusu emir, kaideler, tüzükler, talimatnameler veya talimatları ayni tarzda tadil veya kaldırma yetkisini içine alır şekilde yorumlanır.

GEÇİCİ HÜKÜMLER

MADDE 187

1. Bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten hemen evvel yürürlükte olan herhangi bir kanun gereğince

(a) ilk Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini;

(b) bir Temsilciler Meclisinin üyesi veya herhangi bir Cemaat Meclisinin üyesi, seçilen herhangi bir şahıs, bu Anayasa hükümleri gereğince, hale göre, Cumhur Başkanı veya Cumhur Başkan Muavini, bir Temsilciler Meclisi üyesi veya ilgili Cemaat Meclisinin bir üyesi seçilmiş sayılır.

2. Bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükten kalkan seçimlere dair bütün kanunlar ve nizamnameler, yürürlükten kalkmış olmalarına rağmen, hale göre, Temsilciler Meclisi veya herhangi bir Cemaat Meclisi tarafından bu Anayasanın yürürlüğe girmesi tarihinden itibaren en geç on sekiz ay içinde yeni bir seçim kanunu yapılıncaya kadar, bahis konusu devre içinde Cumhur Başkanı, Cumhur Başkan Muavini, herhangi bir Temsilci veya herhangi bir Cemaat Meclisi üyesinden boşalan münhali doldurmak için yapılacak herhangi bir ara seçimi bakımından yürürlükte olurlar.

MADDE 188

1. Bu Anayasanın hükümleri ve bu maddenin aşağıdaki hükümleri mahfuz kalmak şartı ile, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan bütün kanunlar, bu Anayasa gereğince yapılan, hale göre, herhangi bir kanunla veya cemaat kanunu ile, gerek değiştirme, gerek ilave veya gerekse kaldırma sureti ile, tadil edilinceye kadar; bahis konusu tarihte ve bundan sonra yürürlükte kalırlar ve bahis konusu tarihten itibaren bu Anayasaya uymaları için yapılması gerekli tahvillerin yapılması suretile yorumlanır ve uygulanır.

2. Bu Anayasanın geçici hükümlerinde başka türlü gösterilmedikçe, bu gibi herhangi bir kanunun bu Anayasanın herhangi bir hükmüne aykırı veya uyuşmaz olan hiçbir hükmü, ve 78’inci madde gereğince ayrı bir ekseriyeti gerektiren hiç bir kanun, yukarıda gösterildiği şekilde yürürlükte kalamaz: Ancak, belediyelere dair kanunlar, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı aylık bir devre için yürürlükte kalabilirler ve vergiler veya resimler koyan herhangi bir kanun, 31 Aralık, 1960’a kadar yürürlükte kalabilir.

3. Bu maddenin 1’inci fıkrası gereğince yürürlükte kalan herhangi bir kanunda, ilgili metin başka türlü gerektirmedikçe-

(a) Kıbrıs Sömürgesine veya “Kıraliyete” yapılan herhangi bir atıf, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte veya ondan sonra başlıyan herhangi bir devre bakımından, Cumhuriyete yapılan bir atıf olarak yorumlanır;

(b) Vali’ye veya Valilik Meclisi’ne yapılan herhangi bir atıf, ayni devre bakımından, bu Anayasanın açık hükümlerine göre, ayrı ayrı veya müştereken Cumhur Başkanına ve Cumhur Başkan Muavinine, Cemaat Meclislerine açıkça ayrılanlar dışında teşriî kuvvetin kullanılması ile ilgili konularda Temsilciler Meclisine, bu Anayasa gereğince yetkisine dahil bütün konularda ilgili Cemaat Meclisine ve icra kuvvetinin kullanılmasına dair konularda Bakanlar Kuruluna yapılan bir atıf olarak yorumlanır;

(c) İdarî Sekretere veya Malî Sekretere yapılan herhangi bir atıf, ayni devre bakımından, yorum zamanında atfın yapıldığı konu ile ilgili mesuliyetin kendisine yüklendiği Bakanlığa veya Cumhuriyetin bağımsız Dairesine yapılan bir atıf olarak yorumlanır;

(d) Baş Savcıya veya Baş Savcı Yardımcısına yapılan herhangi bir atıf, ayni devre bakımından, yerine göre; Cumhuriyet Baş Savcısına ve Cumhuriyet Baş Savcı Yardımcısına yapılan bir atıf olarak yorumlanır;

(e) bir amme görevini gören herhangi diğer bir şahsa veya herhangi bir makama veya teşekküle yapılan herhangi bir atıf, ayni devre bakımından, Cumhuriyetin buna tekabül eden amme memuruna, makamına, teşekkülüne veya dairesine yapılan bir atıf olarak yorumlanır.

4. Bu maddenin 1’inci fıkrası gereğince yürürlükte kalan herhangi bir kanunun hükümlerini uygulayan Cumhuriyet dahilindeki herhangi bir mahkeme, ayni devre bakımından, bunları, Geçici hükümleri dahil olmak üzere bu Anayasa hükümlerine uygun kılmak için gerekli olabilecek tahvilleri yaparak uygular.

5. Bu maddedeki-“kanun”a, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce böyle bir kanun gereğince yapılan her nevi amme enstrumanları dahildir; “tahviller”e, tadiller, intibaklar ve kaldırmalar dahildir.

MADDE 189

3’üncü madde hükümlerine rağmen, bu Anayasanın yürürlüğe, girdiği tarihten itibaren beş yıllık bir süre için-

(a) 188’inci madde gereğince yürürlükte kalacak olan bütün kanunlar İngilizce olarak kalabilirler;

(b) Cumhuriyet dahilindeki herhangi bir mahkeme önünde herhangi bir mahkeme muamelesinde İngilizce kullanılabilir:

MADDE 190

1. Bu maddenin müteakip hükümleri mahfaz kalmak şartı ile bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten hemen önce mevcut olan herhangi bir mahkeme, bu Anayasa hükümlerine rağmen, bahis konusu tarihten itibaren ve Cumhuriyet mahkemelerinin teşekkülüne dair yeni bir kanunu yapılıncaya kadar ve her halde bu tarihten itibaren dört ayı geçmemek üzere, o zamana kadar olduğu gibi çalışmağa devam eder fakat, rnümkün olduğu nisbette, bu Anayasasa hükümlerine uygun olarak teşkil olunur: Ancak, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte açılmış bulunan ve kısmen dinlenmiş olan herhangi bir hukuki veya cezaî davaya, bu Anayasa hükümlerine rağmen, bahis konusu dava için teşkil edilmiş olan mahkeme tarafından bakılmaya devam edilir ve neticelendirilir.

2. Bu Anayasa hükümlerine rağmen, bu Anayasa gereğince kurulan Yüksek Anayasa Mahkemesi, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç üç aylık devre içinde teşkil edilinceye kadar, Yüksek Mahkemenin kayıt kalemi Yüksek Anayasa Mahkemesinin kayıt kalemi görevini görür.

3. Yüksek Mahkemenin kayıt kalemi, bir müracaat da dahil olmak üzere bütün maksatları bakımından, Yüksek Anayasa Mahkemesi teşkil edilinceye kadar, bu Mahkemenin kayıt kalemi sayılır. Yüksek Anayasa Mahkemesi, bu Anayasanın yürürlüğe girmesi tarihinden itibaren en geç üç ay içinde teşkil edilir.

4. Bu Anayasa hükümleri gereğince Yüksek Anayasa Mahkemesine yapılacak bir müracaat ile ilgili herhangi bir mehilin hesaplanmasında, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarih ile yukarıda gösterildiği üzere Yüksek Anayasa Mahkemesinin teşkili tarihi arasındaki devre hesaba katılmaz.

(a) Bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten hemen önce mevcut olan Yüksek Mahkeme, bu Anayasa hükümleri gereğince kurulan Yüksek Mahkeme teşkil edilinceye kadar, bu Anayasa gereğince kurulan Yüksek Mahkeme sayılır. Yüksek Mahkeme, bu Anayasanın yürürlüğe girmesi tarihinden itibaren en geç üç ay içinde teşkil edilir

Ancak, Mahkeme Reisine yapılan bir atıf bahis konusu Mahkemenin en kıdemli üyesine yapılmış bir atıf sayılır ve üyeleri dörtten az olsa da, bahis konusu Mahkeme bu devre için muteber bir şekilde teşkil edilmiş sayılır.

MADDE 191

Bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte açılmış bulunan ve Kıbrıs Sömürgesi Hükümeti adına Baş Savcının veya herhangi bir Dairesinin veya memurunun taraf olduğu herhangi bir davanın görülmesine, bahis konusu tarihte ve bundan sonra, Cumhuriyetin veya tekabül eden Daire veya memurunun taraf olması sureti ile, devam olunur.

MADDE 192

1. Bu Anayasada başka türlü hüküm konmuş olmadıkça bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten hemen önce bir amme hizmeti görevinde bulunan herhangi bir şahıs, bu tarihten sonra kendisine bu tarihten önce uygulanan ayni hizmet kayıt ve şartlarına tabi olmak hakkına sahiptir ve bu kayıt ve şartlar, bahis konusu tarihte veya ondan sonra Cumhuriyetin amme hizmetinde bulunduğu müddetçe, aleyhine olarak değiştirilemez.

2. Bu maddenin 1’inci fıkrası mahfuz kalmak şartı ile, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten hemen önce görevli bulunan, Mahkeme Reisi hariç; Yüksek Mahkemenin hakimleri ve alt mahkemelerin hakimleri, 153’üncü ve 157’inci maddeler hükümlerine bakılmaksızın, bahis konusu tarihten itibaren mezkûr maddeler hükümleri gereğince bir tayin yapılıncaya kadar, bu maddeler hükümlerine uygun olarak tayin edilmiş gibi görevlerine devam ederler ve kendilerine bu Anayasa hükümleri uygulanır.

3. Bu maddenin 1’inci ve 2’nci fıkralarında gösterilen herhangi bir görevde bulunan herhangi bir şahıs, Cumhuriyet amme hizmetine tayin olunmadığı takdirde; kendisine uygulanabilen hizmet kayıt ve şartlarına tabi olmak şartı ile, kendisine, Cumhuriyet fonlarından, hangisi daha ziyade lehinde ise, muhik bir tazminat veya görevin kaldırılması halinde ödenen emeklilik maaşı ödenmesi hakkına sahiptir.

4. Bu maddenin 5’inci fıkrası hükümleri mahfuz kalmak şartiyle, bu maddenin 1’inci ve 2’nci fıkralarında gösterilen ve görevi bu Anayasa gereğince bir Cemaat Meclisinin yetkisine giren bir şahıs, arzu ettiği takdirde bu maddenin 3’üncü fıkrası gereğince haiz olduğu haklardan feragat ederek bahis konusu Cemaat Meclisinin hizmetine girmeyi tercih edebilir ve bu takdirde, bu şahıs, bu Anayasa yürürlüğe girdiği tarihten hemen önceki kanuna göre, bu tarihten önceki devredeki hizmet süresi için, yalnız bu süre veya bu süreye ilave edilecek bahis konusu Cemaat Meclisinin hizmetindeki herhangi bir hizmet süresi ile birlikte olan hizmet süresi için mezkur kanun gereğince almağa haklı olduğu herhangi bir emeklilik maaşı, ikramiyesi veya diğer benzeri hakları, Cumhuriyetten almak hakkına sahiptir.

5. Bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten hemen önce öğretmenlik görevinde bulunan ve Kıbrıs Sömürgesi bütçesinden para almakta olan ve bu Anayasa gereğince görevi bir Cemaat Meclisinin yetkisine giren herhangi bir öğretmen, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten hemen önceki kanuna göre, bu tarihten önceki devredeki hizmet süresi için, yalnız bu süre veya bu süreye ilave edilecek bahis konusu Cemaat Meclisinin hizmetindeki herhangi bir hizmet süresi ile birlikte olan hizmet süresi için mezkûr kanun gereğince almağa haklı olduğu herhangi bir emeklilik maaşı, ikramiyesi veya diğer benzeri hakları, Cumhuriyetten almak hakkına sahiptir.

6. Bu Anayasanm yürürlüğe girdiği tarihten hemen önce Kıbrıs Sömürgesi amme hizmetinde olup da emekliliğe sevkedilmeden evvel izinli bulunan veya bahis konusu hizmetten Cumhuriyetinkinden başka bir hizmete nakil olunan herhangi bir şahsın, Cumhuriyet vatandaşı olup olmadığına bakılmaksızın, bu tarihten önce bu durumda kendisine uygulanan ayni hizmet kayıt ve şartlarının kendisine uygulanması hakkına sahip olmakta devam eder ve bahis konusu kayıt ve şartlar, aleyhine olarak değiştirilmez.

7. Bu madde maksatları bakımından –

(a) “amme hizmeti”, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten önceki hizmet hakkında, Kıbrıs Sömürgesi hükümetindeki hizmeti ve bu tarihten sonraki hizmet hakkında, Cumhuriyetteki mülkî bir hizmeti ifade eder ve Cumhuriyet emniyet kuvvetlerindeki hizmeti de içine alır;

(b) “hizmet kayıt ve şartları”, bu Anayasa hükümleri gereğince yapılması lüzumlu intibaklara tabi olmak şartıyla, azil veya görevden uzaklaştırılma, emeklilik maaşı; ikramiyeleri ve benzeri hakları ifade eder.

8. Bu maddenin 6’ıncı fıkrasında gösterilen dışında bu madde hükmü Cumhuriyet vatandaşı olmayan bir şahsa uygulanmaz.

MADDE 193 Bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten hemen önce, Dul ve Yetim Maaşları Fonu da dahil olmak üzere Kıbrıs Sömürgesi amme Fonlarından her hangi bir emeklilik maaşı alan veya emeklilikten dolayı diğer bir hakka sahip olan herhangi bir şahsa, bu Anayasa’nın yürürlüğe girdiği tarihte ve sonra Cumhuriyetin amme fonlarından, bahis konusu emeklilik maaşı veya emeklilikten dolayı sahip olduğu diğer hakları, mezkur emeklilik maaşına veya emeklilik dolayısiyle sahip olduğu diğer haklara bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten hemen önce uygulanan ayni kayıt ve şartlar arasında veya bu tarihten sonra konulan ve kendi durumuna uygulanabilecek ve daha az lehinde olmayacak olan kayit ve şartlara göre verilmeğe devam olunur.

MADDE 194 Herhangi bir şahsın Dul ve Yetim Maaşları Fonundan bir maaş almak hakkı, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte ve ondan sonra, bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten hemen önce yürürlükte olan ayni kayıt ve şartlara tabi olmağa devam eder ve bunlar, mezkûr hak devam ettiği müddetçe bahis konusu şahsın aleyhine olarak değiştirilemez.

MADDE 195 Bu Anayasanın hiçbir hükmüne rağmen, Cumhuriyetin ilk Cumhur Başkanı seçilen ve Cumhuriyetin ilk Cumhur Başkan Muavini seçilen ve 187’nci madde gereğince Cumhuriyetin ilk Cumhur Başkanı ve ilk Cumhur Başkan Muavini sayılan şahıslar, 42’nci maddede gösterildiği üzere görevlerine başlamadan önce veya sonra Cumhuriyet, Yunanistan Kırallığı, Türkiye Cumhuriyeti ve Büyük Britanya ve Şimalî İrlanda Birleşik Kırallığı arasındaki Kıbrıs Cumhuriyetinin Tesisine dair Andlaşma ile bu Andlaşma ile birlikte imzalanmaları için hazırlanan Nota Teatilerini ve Cumhuriyet, Yunanistan Kırallığı, Türkiye Cumhuriyeti ve Büyük Britanya ve Şimalî İrlanda Birleşik Kırallığı arasındaki Cumhuriyetin bağımsızlığını, toprak bütünlüğünü ve Anayasasını teminat altına alan Andlaşmayı ve Cumhuriyet, Yunanistan Kırallığı ve Türkiye Cumhuriyeti arasındaki Askerî İttifak Andlaşmasını ve bu memleketler arasında akdolunan İttifak Andlaşmasının uygulanması için Cumhuriyet, Yunanistan Kırallığı ve Türkiye Cumhuriyeti arasındaki Anlaşmayı, Cumhuriyet adına imzalamak ve akdeylemek münhasır hak ve yetkisine müştereken sahiptirler ve sahip sayılırlar ve bahis konusu andlaşmalar, anlaşmalar ve teati olunan Notalar bu suretle Cumhuriyet adına muteber şekilde akdolunmuş olurlar ve böylece imzalandıkları tarihten itibaren yürürlüğe girerler ve bağlayıcı olurlar.

MADDE 196 İlk Cemaat Meclislerinin görev süresi bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte başlar.

MADDE 197

1. Bu Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten hemen önce bu Anayasa hükümleri ile veya gereğince Cemaat Meclislerinin yetkisine giren herhangi bir okul veya diğer teşekkül veya müessese için ve adına veya bunlar için emaneten, Kıbrıs Sömürgesi Hükümetinin veya herhangi diğer bir şahsın veya teşekkülün uhdesinde bulunan, elinde olan veya adına kayıtlı bulunan herhangi bir menkul veya gayrımenkul mal veya bunun, üzerindeki herhangi bir hak veya menfaat, Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren , ilgili Cemaat Meclisinin bir kanunu ile gösterilen şahsın, teşekkülün veya makamın, bahis konusu cemaat kanununun koyabileceği kayıt ve şartlar gereğince, uhdesine geçirilir ve eline verilir :

Ancak, bahis konusu kanun, bahis konusu malın Cemaat Meclisinin kendi uhdesine geçirilmesi veya kendi eline verilmesi hakkında hüküm koyamaz.

2. Bu madde hükmü, herhangi bir eğitim maksadı ile ilgili, mutemet veya mütevelliler tarafından idare olunan ölüme bağlı bir tasarrufla yapılan bir teberrüye veya başka bir bağışa veya herhangi bir vakfa uygulanamaz.

MADDE 198

1. Aşağıdaki hükümler, bu hükümleri içine alan bir vatandaşlık kanunu yapılıncaya kadar, yürürlükte olurlar: –

(a) vatandaşlığa dair herhangi bir konu, Tesis Andlaşmasının ‘D’ Ek’inin hükümlerine tabi olur

(b) bu Anayasa yürürlüğe girdiği tarihte veya ondan sonra Kıbrıs’ta doğan herhangi bir şahıs, doğumu tarihinde babası Cumhuriyetin bir vatandaşı ise veya ölmemiş olsa idi Tesis Andlaşmasının `D’ Ek’i hükümleri gereğince olacak idi ise, doğumu tarihinde Cumhuriyetin bir vatandaşı olur.

2. Bu madde maksatları bakımından, “Tesis Andlaşması”, Cumhuriyet ile Yunanistan Kırallığı, Türkiye Cumhuriyeti ve Büyük Britanya ve Şimalî İrlanda Birleşik Kırallığı arasındaki Kıbrıs Cumhuriyetinin Tesisine dair Andlaşmayı ifade eder.

MADDE 199

1. Türk Cemaat Meclisi, Birleşik Kırallık adına Vali ile Türk Cemaat Temsilcileri arasında 6 Temmuz 1960’da imzalanıp teati edilen Notalarda gösterilen meblağları, Büyük Britanya ve Şimalî İrlanda Birleşik Krallığından almak hakkına sahiptir.

2. Bu madde hükmü, iki Cemaattan herhangi birinin bu Anayasa hükümleri gereğince haklarını hiçbir suretle tahdit eden şekilde yorumlanamaz.

EK I GARANTİ ANDLAŞMASI

Bir taraftan Kıbrıs Cumhuriyeti, diğer taraftan Yunanistan, Türkiye ve Büyük Britanya ve Şimalî İrlanda Birleşik Kırallığı,

Kıbrıs Cumhuriyetinin, Anayasasının Temel Maddeleri ile kurulan ve düzenlenen bağımsızlığının, toprak bütünlüğünün ve güvenliğinin tanınması ve idame edilmesinin müşterek menfaatları iktizasından olduğunu mülahaza ederek, II. Bu Anayasa ile ihdas edilen düzene riayeti sağlamak maksadıyla işbirliği yapmayı arzu ederek, aşağıda gösterildiği üzere anlaşmaya varmışlardır: –

Madde I

Kıbrıs Cumhuriyeti, bağımsızlığının, toprak bütünlüğünün ve güvenliğinin idamesini ve ayni zamanda Anayasasına riayet edilmesini sağlamayı taahhüt eder. Kıbrıs Cumhuriyeti, herhangi bir devlet ile, tamamen veya kısmen, herhangi bir siyasî veya iktisadi birliğe katılmamağı taahhüt eder. Bu itibarla, herhangi diğer bir devlet ile birleşmeyi veya Adanın taksimini, doğrudan doğruya veya dolayısıyla, teşvik edecek her nevi hareketi yasak ilan eder.

Madde II

Yunanistan, Türkiye ve Birleşik Kırallık, Kıbrıs Cumhuriyetinin bu andlaşmanın I’nci maddesinde gösterilen taahhütlerini nazara alarak, Kıbrıs Cumhuriyetinin bağımsızlığını, toprak bütünlüğünü ve güvenliğini ve ayni zamanda Anayasasının Temel Maddeleri ile kurulan nizamı tanırlar ve garanti ederler. Yunanistan, Türkiye ve Birleşik Kırallık, ayni şekilde, kendilerini ilgilendirdiği nisbette, Kıbrıs’ın herhangi diğer bir devlet ile birleşmesini veya Adanın taksimini, doğrudan doğruya veya dolaysiyle, teşvik etmek gayesini güden herhangi bir hareketi yasak etmeyi taahhüt ederler

Madde III

Kıbrıs Cumhuriyeti, Yunanistan ve Türkiye, Kıbrıs Cumhuriyetinin tesisi zamanında Birleşik Kırallığın hükümranlığında kalan bölgelerin bütünlüğüne riayet etmeği ve bu gün Lefkoşa’da imzalanan Kıbrıs Cumhuriyetinin Tesisine dair Andlaşmaya uygun olarak Kıbrıs Cumhuriyeti tarafından kendisine tanınacak olan hakların Birleşik Kırallık tarafından kullanılmasını ve onlardan istifade edilmesini garanti etmeği taahhüt ederler

Madde IV

Bu Andlaşmanın hükümlerine bir riayetsizlik halinde, Yunanistan, Türkiye ve Birleşik Kırallık, bu hükümlere riayeti sağlamak için gereken teşebbüsler veya tedbirler hakıkında birbirleri ile istişare etmeyi taahhüt ederler. Müşterek veya anlaşarak hareket mümkün olmadığı takdirde, garanti veren üç devletten her biri, bu Andlaşma ile ihdas edilen nizamı tekrar kurmak münhasır maksadı ile harekete geçmek hakkını muhafaza eder.

Madde V

Bu Andlaşma imzalanması tarihinden itibaren yürürlüğe girer. Bu Andlaşmanın asıl metinleri Lefkoşa’da muhafaza edilecektir. Yüksek Akit Taraflar, bu Andlaşmayı, en erken bir zamanda, Birleşmiş Milletler Andlaşmasının 102’nci maddesine uygun olarak Birleşmiş Milletler Sekretaryası nezdinde kaydettireceklerdir.

Çocukların Hırpalanması ve İhmali Hakkında Bildirge

Yazar

-

Ekim 1, 2024

Çocukların Hırpalanması ve İhmali Hakkında Bildirge, Dünya Tabipler Birliğinin 1984 yılında Singapur’da düzenlenen 36. Genel Kurul Toplantısında kabul edilmiştir.

Belge, daha sonra yapılan genel kurullarda değişikliklere uğramıştır. 1989 yılında Hong Kong’da, 1990 yılında ABD’de ve 1992 yılında İspanya’da yapılan Genel Kurullarda geliştirilmiştir.

Çocukların Hırpalanması ve İhmali Hakkında Bildirgesi, 20 temel kural ve öneriden oluşmaktadır. Çocuğa yapılan saldırı ve ihmal durumunda hekimlerin sorumluluğunu tespit eden önemli bir etik klavuzdur.

Bildirgeye göre Kötü muamele; çocukların sağlık, yaşam, gelişim ve değerlerine karşı yapılan saldırılardır. Bu saldırı, fiziksel, psikolojik, cinsel ve her tür saldırı şeklinde gerçekleşebilmektedir.

İhmal ise, çocuğa bakmakla yükümlü kişi ya da kişiler tarafından yükümlülüklerinin yerine getirilmemesidir. Beslenme, giyim kuşam, sosyal ihtiyaçlar, sağlık gereksinimleri ve diğer yaşamsal ilginin gösterilmemesi ihmaldir.

Çocukların Hırpalanması ve İhmali Hakkında Tutum Belgesi

Ailede şiddet ve kavganın en yıkıcı belirtilerinden biri çocukların hırpalanması ve ihmal edilmesidir. Çocuk istismarının önlenmesi, erken tanınması ve kurbanlarının kapsamlı tedavisi dünya tıp ortamı için önemli bir konudur.

Hırpalanmış çocuk tanımı kültürler arasında farklılıklar gösterebilmektedir. Ne yazık ki, çocuğa zarar verici bir davranışın kabul edilebildiği kültürler de vardır.

Bu tutum (bildirge); çocuğun fiziksel, cinsel ve ruhsal hırpalanmışlığı konularının tümü için geçerlidir.

Çocuk ihmali, bir ana-babanın ya da çocuğun bakımından yasal olarak sorumlu olan kimsenin, çocuğun temel gereksinmeleri ve yeterli düzeyde bakımını sağlamasındaki başarısızlıktır.

Dünya Tabipler Birliği, çocuklara kötü muamelenin dünyada önemli bir sorun olduğunu kabul ederek; tüm ulusal tabip birliklerini aşağıdaki kılavuzu hekimlere iletip, benimsetmelerini önerir:

1-Hekimlerin, hırpalanmış çocuk ve onun sorumlu ailesini belirlemede ve onlara yardım etmede benzersiz ve özel bir görevi vardır.

2-Hekimler çocuk istismarını tanımak için özel bir eğitim almalıdırlar. Bugün pek çok ülkede bu konuda sürekli eğitim programları yapılmaktadır.

3-Hekim; bu konuda deneyimli, çeşitli tıp dalı üyelerini içeren bir ekiple ilişki kurmalıdır. Bu ekipte hekimler, sosyal çalışmacılar, erişkin ve çocuk ruh sağlığı uzmanları, psikolog ve avukatlar yer almalıdır. Böyle bir ekip yoksa, hekim tıp, sosyal ve hukuk alanlarındaki ilgili kişilerle görüş alış-verişi yapmalıdır.

4-Genel pratisyenler, çocuk hekimleri, cerrahlar, psikiyatristler, çocukları tedavi eden diğer hekim grupları, ihmal edilmiş hırpalanmış çocukları tanımak için özel bilgi ve becerilerle donanabilmeli, ana babayı değerlendirebilmeli, toplumun bu alandaki kaynaklarını bilmeli, kullanmalı ve yine bu alanda kendi yasal sorumluluklarını da öğrenmelidir.

5-Fiziksel olarak hırpalanan çocuğun tıbbi değerlendirmesinde şunlar yapılmalıdır:

a)yaralanma öyküsü

b)iyi bir fizik inceleme

c)radyolojik tarama

d)kanama bozukluğu taraması

e)olabilirse renkli fotoğraf

f)kardeşlerin fizik incelemesi

g)resmi bir rapor hazırlanması

ı)çocuğun gelişiminin nasıl olduğunun belirlenmesi

6-Cinsel saldırıya uğramış çocuğun tıbbi değerlendirilmesi ve tedavisinde ise;

a)fizik ve psikolojik örselenmenin tedavisi

b)kanıtın toplanması

c)gebeliğin önlenmesi/sonlandırılması

d)cinsel yolla bulaşan hastalıkların önlenmesi ve tedavisi yapılmalıdır.

7-Hekimin ailenin işleyişi konusunda bilgi edinmesi gerekir. Hekim evlilik ilişkisinin niteliğini, ailedeki disiplin yöntemlerini, ekonomik baskıları, ruhsal sorunları, alkol, ilaç bağımlılıkları ve kullanımı konularını aşırı bir duyarlık ve özen göstererek öğrenmelidir.

8-Hekimin çocuk ihmali ve hırpalanması konusundaki bilgisi özel bir önem taşır. Sıklıkla, muayeneden fiziki bir iz görünmeyebilir, ancak çocuk ve ailesi ile dikkatli bir görüşme, öykü ve nesnel veriler arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarabilir ve hekimi tanıya götürür.

9-Çocuk hırpalanmasından kuşkulanıldığında; hekim şunları yapmalıdır:

a)tüm kuşkulu olgular çocuk koruması ile ilgili kuruluşlara bildirilmelidir.

b)başlangıç değerlendirme aşamasında koruma gerektiren durumlarda çocuk hastaneye yatırılmalıdır.

c)ana-babaya tanı söylenmeli ve ilgili yasal kurumlara çocuktaki yaralanmalar bildirilmelidir.

10-Çocuk, hekimin hastası, dolayısıyla onun temel sorumluluğudur. Bu nedenle, hekim onun daha çok hırpalanmasını engellemek zorundadır. Çocuğa yardımcı olacak sosyal kurum ya da kuruluş ile görüşmeli, gerekirse çocuğu hastaneye yatırtmalıdır.

11-Hastaneye yatan çocuğa tam bir değerlendirme, diğer uzmanların da katılımı ile yapılmalıdır.

12-Çocuğun hırpalanmış olduğundan kuşkulanıldığında, hekim aileye bunun çocuğun sorununun ayırıcı tanılarından biri olduğunu söylemelidir. Ancak bu görüşme sırasında, hekimin nesnelliğini koruması, suçlayıcı yorumlardan kaçınması gerekir.

13-Değerlendirme sürecinde tüm bulguların kaydedilmesi zorunludur. Daha ilerde, mahkeme olursa, bu raporlar özellikle gereklidir.

14-Hekim, doğum öncesi ve sonrası dönemde aileye danışmanlık yaparak; çocuk yetiştirme konusundaki sorunları belirleyerek ve aileyi aile planlaması, doğum kontrolü konularında eğiterek koruma çalışmalarına katılmalıdır.

15-Hekimler sağlam çocuk muayenelerini önererek, yaparak, evlere ebe ziyaretlerini sağlayarak bu konuda önlemler alabilirler. Bu programlar hem çocukların sağlığını iyileştirir, hem de çocuk hırpalanmasını önler.

16-Hekimler, bu konunun çok karmaşık olduğunu ve çoğunlukla birden fazla tedavi yöntemi ve hizmet gerektirdiğini bilmelidirler. Yeterli tedavinin yapılması çeşitli meslek gruplarının da katkısını gerektirecektir.

17-Hekimler çocuk istismarı konusunda tıbbi bilgi ve yeterliliği geliştirecek yaratıcı programların oluşturulmasına katkıda bulunmalıdırlar.

18-Çocuk hırpalanması olgularında da hastaların gizlilik hakları olduğu unutulmamalıdır. Taciz ne olursa olsun (fiziksel, ruhsal ve cinsel) rapor yalnızca ilgili kuruma verilmelidir.

19-Hekimler, kendi ülkelerinde bu konuda, önleyici ve koruyucu yasaların çıkarılmasına katkıda bulunmalıdır. Yasalar, bu çocuklara tanı koyup, tedavi eden kişileri de korumalıdır.

20-Hekimler, zarar gören çocuğun yasal olarak hak arayacağı yaşa gelene kadarki dönemde kendisini hırpalayan kişiler için hukuksal girişimde bulunabilmesini desteklemeli, bu konuda hem çocuk hem de sanığın zarar görmemesi için nesnel belirtilerin olması gerektiğini bilmelidir.

Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği

Yazar

-

Eylül 30, 2024

Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği, Türkiye tarafından, Ramsar Sözleşmesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır. (Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar Hakkında Sözleşme)

Yönetmelik, çeşitli tarihlerde değiştirilmiştir. Son olarak 04 Nisan 2014 tarihinde yeniden düzenlenmiştir. 2017 yılında ise bazı yeni değişiklikler yapılmıştır.

Türkiye, sulak alanlar bakımından Avrupa ve Ortadoğu’nun en önemli ülkelerinden birisidir. Bu nedenle, Ramsar Sözleşmesi hükümleri gerek devlet kurumları ve gerekse toplum tarafından içselleştirilerek Sulak Alanların Korunması Yönetmeliğinin uygulanması önem arz etmektedir.

Su Hakkı ve Sulak Alanların Korunması

Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1

(1) Bu Yönetmeliğin maksadı, Türkiye’nin karasal sınırları ve kıta sahanlığı dâhilinde yer alan sulak alanların korunması, yönetimi ve geliştirilmesi ile bu konuda görevli kurum ve kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyon esaslarını belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2

(1) Bu Yönetmelik, sulak alanlar ve sulak alanlarla ilişkili habitatların korunması ve akılcı kullanımı, sulak alanların yönetimi ile Ulusal ve Mahalli Sulak Alan Komisyonlarının oluşturulmasını ve bu komisyonların çalışma usul ve esaslarını kapsar.

(2) Kuru derelerde bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.

Dayanak

MADDE 3

(1) Bu Yönetmelik, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi, 29/6/2011 tarihli ve 645 sayılı Orman ve Su İşleri Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci, 8 inci ve 26 ncı maddeleri ve 1/7/2003 tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunun 4 üncü maddesi ile 3958 sayılı Kanunla uygun bulunan 17/5/1994 tarihli ve 21937 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar Hakkında Sözleşme hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Akılcı kullanım: Sulak alanların ekolojik karakteri korunarak gelecek nesillere aktarılmasına imkan sağlayacak sürdürülebilir şekilde kullanılmasını,

b) Alt havza: Ana akarsuya bağlı yan kolların veya doğrudan sulak alana boşalan daha küçük akarsular veya göller için su toplama alanını,

c) Bakan: Orman ve Su İşleri Bakanını,

ç) Bakanlık: Orman ve Su İşleri Bakanlığını,

d) Bölge müdürlüğü: Orman ve Su İşleri Bakanlığı (Doğa Koruma ve Milli Parklar) Bölge Müdürlüklerini,

e) Başvuru formu: Bakanlığın veya Genel Müdürlüğün iznine tabi faaliyetler için Bakanlık tarafından düzenlenecek formları,

f) Daimi akarsu: Sıcak ve kurak mevsimlerde kurumayan ve yıl genelinde daimi akıma sahip akarsuyu,

g) Ekolojik karakter: Bir sulak alanın fiziksel, kimyasal ve biyolojik bileşenlerinin yapısı ile bunların karşılıklı ilişkilerinden doğan özelliklerini,

ğ) Ekosistem değerlendirme raporu:

Ramsar alanı ve ulusal öneme haiz olan sulak alanlarda, sulak alanın ekolojik karakterini katı, sıvı ve gaz atıklar ile olumsuz olarak etkilemesi muhtemel veya sulak alanın peyzaj değerine zarar verebilecek faaliyetlerin, sulak alana olan potansiyel etkisinin ortaya konduğu ve alınması gereken önleyici ya da telafi edici tedbirlerin tadat edildiği, usul ve esasları Bakanlık tarafından belirlenen ve bunların faaliyet sahibi tarafından taahhüt edildiği belgeyi,

h) Genel müdürlük: Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünü,

ı) Hassas koruma bölgesi:

Varsa mutlak koruma bölgesini korumak maksadı ile yoksa sulak alan ekosisteminin mevcut karakterini korumak maksadı ile belirlenen kendi kendine onarım potansiyeli olan, açık su yüzeyleri, lagünler, nehir ağızları, tuzlalar, geçici ve sürekli tatlı ve tuzlu su bataklıkları, sulak çayırlar, sazlıklar ve turbalıklar ile bu ekosistemleri ekolojik olarak destekleyen kumul, kumsal, çalılık, ağaçlık, subasar orman gibi habitatların bozulmadan korunması gereken bölgeleri,

i) Havza: Ayrım çizgisinden sulak alana kadar suyun toplandığı arazi parçasını,

j) İzin formu: Bakanlığın veya Genel Müdürlüğün iznine tabi faaliyetler için Bakanlık tarafından geliştirilecek formlar,

k) Kontrollü kullanım bölgesi:

Koruma bölgeleri belirlenmeden önce kurulmuş veya sulak alanın bölgelemesi sırasında belirlenmiş, yerleşim ve kentsel gelişim için zorunlu olan, insan faaliyetlerinin yoğun olduğu ve bu faaliyetlerin sulak alan ekosistemine olumsuz etkilerinin asgariye indirilmesi için gerekli tedbirlerin alındığı bölgeleri,

l) Koruma bölgeleri:

Habitatların ve türlerin korunma önemine göre belirlenmiş olan mutlak koruma bölgesi, hassas koruma bölgesi, tampon bölge, kontrollü kullanım bölgesi ve sürdürülebilir kullanım bölgesinin kapsadığı alanı,

m) Korunan alan:

Hedeflenen koruma maksatlarını gerçekleştirmek için belirlenen veya düzenlenen ve yönetilen ve coğrafi olarak tanımlanmış milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı, tabiatı koruma alanı, yaban hayatı geliştirme sahası, yaban hayatı koruma sahası, muhafaza ormanı, gen koruma ve yönetim alanları, doğal sitler ve özel çevre koruma bölgelerini,

n) Kuru dere: Yağış anlarında akışı olan diğer zamanlarda akışı bulunmayan arazi üzerindeki düşük kotların oluşturduğu vadiyi,

o) Mahalli öneme haiz sulak alan: Ulusal öneme haiz sulak alan ve Ramsar Alanı listesinde bulunmayan sulak alanları,

ö) Mahalli komisyon: 35 inci madde ile teşkil edilen Mahalli Sulak Alan Komisyonunu,

p) Mevsimsel akarsu: Kış dönemlerinde akışa geçen ve yıl boyunca daimi akıma haiz olmayan akarsuyu,

r)(Değişik:RG-1/8/2017-30141)Mutlak koruma bölgesi: Koruma bölgeleri içerisinde yer alan, su kuşlarının yoğun ve toplu olarak kuluçka yaptığı, konakladığı veya kışladığı alanlar; nadir ve nesli tehlikedeki kuş türlerinin önemli üreme bölgeleri, uluslararası ölçütlere göre tehlike sınırı en az hassas düzeyinde olan türlerin bağımlı oldukları habitatlar ile nesli tehlikede ve dar yayılışlı olup korunması gerekli doğal bitki türlerinin bulunduğu bölgeleri,

s) Ramsar alanı:

Sözleşmenin 2 nci maddesi gereğince ilan edilerek Ramsar listesine dâhil edilen sulak alanları,

ş) Ramsar listesi: Sözleşmenin 2 nci maddesi çerçevesinde ilan edilen alan listesini,

t) Sazlık alan: Saz (Typha sp.), kamış (Phragmites sp.), hasırotu (Schoenoplectus sp.), kofa (Juncus sp.) gibi bitki türlerinin geliştiği alanları,

u) Sözleşme: 3958 sayılı Kanunla uygun bulunup 17/5/1994 tarihli ve 21937 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar Hakkında Sözleşmeyi (Ramsar Sözleşmesi),

ü) Sulak alan:

Tabii veya suni, devamlı veya geçici, suları durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gelgit hareketlerinin çekilme devresinde altı metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olarak önem taşıyan bütün sular, bataklık, sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerleri,

v) (Değişik:RG-1/8/2017-30141)Sulak alan sınırı: Ulusal ve mahalli öneme haiz sulak alanlarda tampon bölge sınırından geçen hattı,

y) Sulak alan yönetim planı: Sulak alanların akılcı kullanımını sağlamak üzere koruma, kullanma, araştırma, izleme ve denetim gibi etkinliklerin ve tedbirlerin tümünü bütüncül bir yaklaşımla tanımlayan planları,

z) Suni sulak alan: İçme, kullanma ve sulama suyu temini ile elektrik üretimi maksadıyla yapılan baraj ve göletlerden uluslararası öneme sahip sulak alan kriterlerinden en az birine sahip insan eliyle yapılmış su yapıları ve çevresinde oluşan sulak alan ekosistemini,

aa) Sürdürülebilir kullanım bölgesi:

Doğal veya yarı doğal olmak üzere, açık su yüzeyleri, lagünler, nehir ağızları, tuzlalar, geçici ve sürekli tatlı ve tuzlu su bataklıkları, sulak çayırlar, sazlıklar ve turbalıklar ile bu ekosistemleri ekolojik olarak destekleyen kumul, kumsal, çalılık, ağaçlık, subasar orman gibi habitatlarda insanların balıkçılık, sazcılık, turba çıkarımı, ormancılık, toplayıcılık, tarım ve hayvancılık gibi ekonomik faaliyetlerinin geleneksel olarak sürdürülmesine izin verilen bölgeyi,

bb) Şube müdürlüğü: Bakanlık Bölge Müdürlüğüne bağlı İl Şube Müdürlüğünü,

cc) Şube müdürü: Bakanlık Bölge Müdürlüğüne bağlı İl Şube Müdürünü,

çç) (Değişik:RG-1/8/2017-30141) Tampon bölge: Sulak alan havzasının coğrafi durumu, topoğrafik özellikleri ve arazinin mevcut kullanım durumuna göre; sulak alan ekosistemini korumak maksadı ile tanımlanan ve sulak alanın su toplama sınırını geçmeyen veya topoğrafik, coğrafik olarak bir sınır değeri bulunmayan düz alanlarda ise varsa sürdürülebilir kullanım bölgesi, yoksa hassas koruma bölgesi sınırından itibaren en az 2500 metre mesafeden geçen bölgeyi,

dd) Turba: Oksijensiz ve suya doygun ortamlarda çökelerek birikmiş ve kısmen ayrışmış organik ve inorganik materyallerden oluşan karışımı,

ee) Ulusal öneme haiz sulak alan:

Sözleşmenin Taraflar Toplantısında kabul edilen “Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alan Kriterleri”nden en az birine sahip olan sulak alanları,

ff) Ulusal komisyon: 31 inci madde ile teşkil edilen Ulusal Sulak Alan Komisyonunu,

gg) Uluslararası öneme sahip sulak alan kriteri:

Ramsar Sözleşmesince belirlenen dokuz adet kriteri,

ğğ) Yabancı tür: Bir sulak alan ekosistemine sonradan katılan türü, ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Sulak Alan Vasıfları, Koruma, Kullanım İlkeleri ve Yasaklar

Sulak alan vasıfları

MADDE 5

(1) Herhangi bir korunan alan içinde bulunan sulak alanlar ile içme suyu havzası niteliğindeki sulak alanlar bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak sulak alanın ekolojik karakterini koruyacak şekilde ilgili mevzuata uygun olarak yönetilir.

(2) Sulak alanlar içinde bulunan korunan alanların yönetimi ise bu Yönetmelik ile belirlenen ilke ve esaslara uygun olarak ilgili idaresince gerçekleştirilir.

(3) Diğer Sulak Alanlar ise, Ramsar Alanı, Ulusal Öneme Haiz Sulak Alan ve Mahalli Öneme Haiz Sulak Alan olarak tanımlanır ve bu alanlarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

Koruma ilkeleri

MADDE 6

(1) Sulak alanların korunmasında aşağıdaki ilkelere uyulması zorunludur.

a) Sulak alanların kirletilmemesi, doğal yapılarının ve ekolojik karakterlerinin korunması zorunludur. Her türlü arazi ve su kullanım planlamalarında, sulak alanların işlev ve değerlerinin korunması gözetilir.

b) Sulak alanlarda biyolojik çeşitliliğin korunması ve geliştirilmesi için ilgili idaresince gerekli tedbirler alınır veya aldırılır.

c) Sulak alanların koruma kullanma dengesine ve geliştirilmelerine katkı sağlayacak faaliyetler desteklenir ve teşvik edilir.

ç) Ekolojik karakteri bozulmuş sulak alanların rehabilitasyonu sağlanır.

d) Kurutulmuş sulak alanların teknik ve ekonomik olarak uygun olanlarının geri kazanımı için gerekli tedbirler alınır.

e) Sulak alanlarda su kuşları popülasyonlarının korunmasına ve arttırılmasına itina gösterilir.

f) Havzada yapılacak proje ve faaliyetlerin sulak alana etkisi dikkate alınır.

g) Sulak alanların korunması, tescili, planlaması ve yönetiminde 21/3/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu hükümleri dikkate alınır.

Doldurma ve kurutma

MADDE 7

(1) Sulak alanların doldurulması ve kurutulması yasaktır. Bu yolla arazi kazanılamaz. Bu hükme aykırı olarak arazi kazanılması halinde söz konusu alan faaliyet sahibince eski haline getirilir.

Su alımı

MADDE 8

(1) (Değişik:RG-1/8/2017-30141) Sulak alanların ekolojik karakterini ve fonksiyonlarını olumsuz yönde etkileyecek ölçüde yerüstü ve yeraltı suyu alınamaz, sistemi besleyen akarsular ile diğer yüzey suların yönleri izinsiz değiştirilemez veya sistemde su depolanamaz. Sulak alanlardaki su rejimini etkileyebilecek her türlü faaliyet için planlama aşamasında ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar Alanlarında Genel Müdürlüğün, diğer sulak alanlarda ise Bölge Müdürlüğünün uygun görüşü alınır.

Kum alımı

MADDE 9

(1) Ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar Alanlarında Genel Müdürlüğün, mahalli öneme haiz sulak alanlarda ise Bölge Müdürlüğünün uygun görüşü alınmadan kum ve çakıl alınamaz. Kumulların doğal yapıları bozulamaz.

Turba çıkarılması

MADDE 10

(Değişik:RG-1/8/2017-30141)

(1) Turba çıkarmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler başvuru formu ile Bölge Müdürlüğüne başvurur. Bölge Müdürlüğünün uygun görmesi halinde Turba Çıkarımı İzin Belgesi düzenlenerek izin verilir.

Saz kesimi

MADDE 11

(1) Mutlak, hassas ve sürdürülebilir koruma bölgelerinde saz ve diğer bitki türlerinin yakılması, sazların sökülmesi ve tahrip edilmesi yasaktır.

(2) Yönetim planlarında kesime izin verilen sazlık alanlarda, kuşların kuluçka dönemi dışında, kara tarafından su kesimine doğru, sazlık alanlarda ekonomik ve ticari önemi olan bitki türlerinin kesimi yapılabilir. Yönetim planı hazırlanmamış alanlarda canlıların üreme dönemi dikkate alınarak, varsa mutlak koruma bölgesi dışında kalan sazlık alanın %30’unu geçmeyecek şekilde, kesim tarihleri ve kesim metotları Bölge Müdürlüğü tarafından belirlenerek kesim yapılabilir.

(3) Saz kesmek isteyen gerçek ve tüzel kişiler; saz kesimi başvuru formu ile Bölge Müdürlüğüne başvurur. Bölge Müdürlüğünün uygun görmesi halinde her bir sulak alan için, saz kesilecek alanlara ve kesilecek saz miktarına, birinci ve ikinci fıkrada belirtilen esaslara uyulması kaydıyla saz kesimi izin belgesi ile izin verilir. Saz kesim talebinde bulunan gerçek ve tüzel kişilere verilecek bu izin belgeleri kişi başına bir saz kesim dönemini kapsar.

Yabani bitki ve hayvan türlerinin toplanması

MADDE 12

(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren alanlarda Bakanlığın uygun görüşü alınmadan; nadir, endemik, nesli tehlikede veya tehlikeye düşebilecek doğal bitki türleri kesilemez ve sökülemez, yabani hayvanlar, yumurtaları ve yavruları toplanamaz, yuvaları bozulamaz.

(2) Yerli ve yabancı araştırmacıların koruma bölgeleri içerisinde yapacağı her türlü inceleme ve araştırmalar Bakanlığın iznine tabidir.

Yabancı türler

MADDE 13

(1) Ramsar alanları ve ulusal öneme haiz sulak alanlara, hangi maksatla olursa olsun, bilimsel araştırma yapılmadan ve Bakanlığın uygun görüşü alınmadan yabancı türler atılamaz, bırakılamaz ve yerleştirilemez.

(2) Geçmişte atılmış ve bilimsel araştırmalar sonucunda sulak alan ekosisteminde ciddi olumsuz etki bıraktığı bilimsel araştırmalarla tespit edilen yabancı türlerin alandan uzaklaştırılması, bu mümkün olmuyorsa popülasyonlarının kontrol edilmesi Bakanlığın koordinasyonunda ilgili İdarelerce sağlanır.

Ağaçlandırma

MADDE 14

(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren alanlarda, kuşların barınması ve üremesi için yeni habitatlar oluşturmak ve erozyonu önlemek gibi maksatlarla yapılabilecek ağaçlandırmalar ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar Alanlarında Genel Müdürlüğün, mahalli öneme haiz Sulak Alanlarda Bölge Müdürlüğünün iznine tabidir.

Atık su deşarjı

MADDE 15

(1) Sulak alanlara ve sulak alanları besleyen tüm sulara veya sisteme bağlantılı kuru derelere hiçbir surette arıtılmamış evsel ve endüstriyel atık sular verilemez.

(2) Atık su deşarjı ile ilgili olarak, 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, su ürünleri istihsal sahalarında ise 10/3/1995 tarihli ve 22223 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Ürünleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

Katı atık, moloz, hafriyat, dip tarama ve proses atığı çamurları

MADDE 16

(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren alanlarda:

a) Katı atık, moloz, hafriyat, proses atığı çamurları dökülmesi yasaktır.
b) Sulak alan ekosisteminin devamlılığının sağlanması veya yeniden kazanılması veya iyileştirilmesi maksadı dışında dip taraması ve dip çamuru dökülmesi yasaktır.

Suni sulak alanların kullanımı

MADDE 17

(1) Suni sulak alanlar, yaban hayatı varlığına özen gösterilerek yapım maksadına uygun olarak kullanılır.

Sulak alanların belirlenmesi

MADDE 18

(1) Ulusal ve mahalli öneme haiz sulak alanların belirlenmesinde aşağıdaki usullere uyulur:

a) Ulusal öneme haiz sulak alanların belirlenmesi ve tescili:

Bir alanın ulusal sulak alan olarak belirlenmesi için alanın bulunduğu mülki sınırlar dikkate alınarak, Bakanlığın taşra teşkilatı tarafından hazırlanacak etüt ve envanter raporu mahalli komisyona sunulur. Mahalli komisyon tarafından alanın ulusal öneme haiz sulak alan vasfında olduğuna karar verilmesi halinde dosya Ulusal Sulak Alan Komisyonuna sunulmak üzere Bakanlığa gönderilir.

Bakanlıkça yapılan değerlendirme neticesinde alanın ulusal öneme haiz sulak alan vasfında olduğuna karar verilmesi halinde dosya görüşülmek ve karar verilmek üzere Ulusal Komisyona gönderilir. Ulusal Komisyonun da alanın ulusal öneme haiz sulak alan olduğuna karar vermesi halinde sulak alan sınırının tescili maksadıyla orman ve orman rejimine tabi alanlar ve Bakanlığın tasarrufunda olan alanlarda Bakanlıkça, bunun dışındaki alanlarda ise, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca tescil ve ilan edilir.

b) Mahalli öneme haiz sulak alanların belirlenmesi:

Bir alanın mahalli öneme haiz sulak alan olarak belirlenmesi için alanın bulunduğu mülki sınırlar dikkate alınarak, Bakanlık taşra teşkilatı tarafından hazırlanan rapor, mahalli komisyonda görüşülerek Genel Müdürlüğün onayına sunulur. Alanın mahalli öneme haiz bir sulak alan olarak değerlendirilmesi halinde, alanın sınırları tespit edilerek alana ilişkin koruma ve kullanma esasları belirlenir.

Alan ve çevresinde yürütülecek faaliyetler, belirlenen koruma kullanma esasları çerçevesinde Bakanlık taşra teşkilatı tarafından değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu alanların izlenmesi yapılarak yılda bir kez mahalli komisyona rapor verilir. Komisyon izleme raporları ile ilgili değerlendirme yapar ve değerlendirme Bakanlığa gönderilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Koruma Bölgelerinin Tespiti ve Uygulama Esasları

Koruma bölgelerinin tespiti

MADDE 19

(1) (Değişik:RG-1/8/2017-30141) Koruma bölgeleri Bakanlığın koordinasyonunda belirlenecek uzmanlarca arazide yapılan inceleme ve değerlendirmelerle belirlenir ve uygun ölçekte haritaya işlenir. Koruma bölgeleri; ulusal öneme haiz sulak alanlarda ulusal komisyonun onayı ile mahalli öneme haiz sulak alanlarda mahalli komisyonun uygun görüşünü müteakip Genel Müdürlük onayı ile yürürlüğe girer.

(2) Koruma bölgelerinde verilecek izinler ve diğer iş ve işlemler yönetmelikteki bölgeleme esaslarına göre yürütülür.

(3) Koruma bölgeleri belirlenmemiş sulak alanlarda verilecek izinler, 4 üncü maddede yer alan koruma bölgeleri tanımları dikkate alınarak alanın özelliklerini bozmayacak şekilde, ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar Alanlarında Genel Müdürlükçe, Mahalli Öneme Haiz Sulak Alanlarda ise ilgili Bölge Müdürlüğünce sonuçlandırılır.

Mutlak koruma bölgesinde uygulama esasları

MADDE 20

(1) Bu alanların zorunlu olmadıkça özel mülkiyete konu olmaması esastır.

(2) Mutlak koruma bölgesi uygulama esasları şunlardır;

a) Bilimsel ve koruma maksatlı faaliyetler ile kuş gözlemi ve görüntü alınması Bakanlığın iznine tabidir.

b) Su kuşlarının üreme döneminde alanda su ürünleri istihsali yapılamaz, hayvan otlatılamaz.

c) Bakanlıkça gerekli görüldüğünde alan çitle çevrilir.

ç) (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilenlerin dışında hiçbir faaliyete izin verilmez.

Hassas koruma bölgesinde uygulama esasları

MADDE 21

(1) Bu alanların zorunlu olmadıkça özel mülkiyete konu olmaması esastır.

(2) Hassas koruma bölgesi uygulama esasları şunlardır;

a) Alanın ekolojik karakterinin korunması esastır.

b) Göl aynasının devamlılığının sağlanabilmesi ve alanın rehabilitasyonunu sağlamak maksadı ile saz kesimi ve dip çamuru temizliği Genel Müdürlüğün izni ile yapılır veya yaptırılır.

c) Kuş gözlem yapıları, gözlemevleri, seyir maksatlı yaya yolları Genel Müdürlüğün iznine tabidir.

ç) Ekosistemin devamlılığının sağlanması maksadı ile sulak çayır ve meralarda hayvan otlatılabilir.

d) Kuşların üreme dönemi dışında ekosistemi iyileştirmek maksadı ile silvikültürel bakım yapılabilir. Bunun dışında ağaç kesimi yapılamaz.

(3) Kuşların üreme döneminde ve bu Yönetmelikte izin verilenler dışında hiçbir faaliyete ve yapılaşmaya izin verilmez.

Sürdürülebilir kullanım bölgesi uygulama esasları

MADDE 22

(1) Sürdürülebilir kullanım bölgesi uygulama esasları şunlardır;

a) Bu alanlardaki doğal kaynak kullanımlarında mevcut geleneksel kullanıma devam edilir.

b) Yeni bir faaliyet talep edilmesi durumunda sulak alan ekosistemine zarar vermemesi şartı ile kullanıma yönetim planında yer verilebilir.

c) Çeltik tarımı ve su ürünleri istihsali yapılabilir.

ç) Kuş gözlem yapıları, gözlemevleri, seyir maksatlı yaya yolları, ziyaretçilerin ihtiyacını karşılamak amacıyla imar planı gerektirmeyen uygulamalar yapılabilir. Bu madde kapsamında planlanan projelere, alanların ekolojik yapılarına göre ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar Alanlarında Genel Müdürlük, Mahalli öneme haiz sulak alanlarda Bölge Müdürlüğünce izin verilir.

d) İçme, kullanma ve sulama suyu projelerine ait baraj, gölet, kanal, kanalet, pompa istasyonu gibi zorunlu altyapı projeleri, ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar Alanlarında Genel Müdürlüğün izni ile yapılır. Madensel tuzların çıkarılması, malzeme çıkarımı, kültür balıkçılığı ve bunlara ait zorunlu tesisler izin belgesi almak kaydıyla ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar Alanlarında Genel Müdürlüğün izni ile yapılır.

e) 10 uncu ve 11 inci maddelerde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ticari turba çıkarımı ve saz kesimi yapılabilir.

f) Hayvan otlatılabilir.

g) Bu Yönetmelikte izin verilenler dışında hiçbir faaliyete ve yapılaşmaya izin verilemez.

ğ) Yapılaşmaya ilişkin uygulamalarda 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri geçerlidir.

Kontrollü Kullanım Bölgesi Uygulama Esasları

MADDE 23

(1) Sulak alan ekosistemini etkileyecek insan faaliyetlerinin yoğun olduğu, koruma bölgeleri belirlenmeden önce kurulmuş veya ilgili idarece onaylı çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planlarında yer alan, kentsel gelişimi zorunlu olarak bu bölgede kalan yerleşim yerlerinin zorunlu gelişimi için onaylı mekânsal planlarla getirilen kararlarla ekolojik açıdan tekrar değerlendirilmek suretiyle koruma bölgelerinin tespiti esnasında veya yönetim planları ile kontrollü kullanım bölgesi belirlenir.

(2) (Değişik:RG-1/8/2017-30141) Kontrollü kullanım bölgesi olarak belirlenen alanlar içinde gerçekleştirilecek Ek-1’de yer alan faaliyetler için ayrıca ekosistem değerlendirme raporu hazırlanarak, faaliyetin sulak alana muhtemel etkileri önleyici ve telafi edici tedbirler tadat edilerek, ilgili idare tarafından bu tedbirlerin ne şekilde alınacağı, nasıl izleneceği, risk ve tehlike göstergelerinin neler olduğu, ekosistem raporu ekinde taahhüt edilerek, gerektiğinde Bakanlıkça alınması istenen ilave tedbirlere de uyacağı taahhüt edilir. Ek-2’de yer alan faaliyetler için tampon bölge uygulama esasları geçerlidir. Genel Müdürlüğün uygun görüşü alınarak bu bölgelerdeki uygulamalar, sorumlu kurum ve kuruluşlar tarafından gerçekleştirilir. İzin belgesi tanzim edilir.

Tampon bölgede uygulama esasları

MADDE 24

(1) Bu bölgede;

a) Katı atık düzenli depolama alanına, katı atık bertaraf tesislerine, bu Yönetmelikte izin verilenlerin dışında maden ocaklarının açılmasına ve işletilmesine, Endüstri bölgesi ilan edilmesine, organize sanayi bölgesi ve serbest bölge sanayi alanı kurulmasına ve Ek-1’de belirtilen faaliyetlerin yapılmasına izin verilmez.

b)(Değişik:RG-1/8/2017-30141)

Ek-2’de belirtilen faaliyetlerin yapımı ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar Alanlarında Genel Müdürlüğün, mahalli öneme haiz sulak alanlarda ise ilgili Bölge Müdürlüğünün iznine tabidir. Bu listede yer alan faaliyetler için Bakanlıkça belirlenecek başvuru formu çerçevesinde, bu Yönetmelik kapsamındaki alanlar için gerekli ekosistem değerlendirme raporu ile birlikte Bölge Müdürlüğüne müracaat edilir, müracaat başvuru tarihinden itibaren en geç bir ay içerisinde sonuçlandırılır. Ek-2 listesinde yer alan faaliyetlerin hangilerinden ekosistem değerlendirme raporu isteneceğine faaliyetin alana ve ekosisteme olan etkisi dikkate alınarak Bakanlıkça karar verilir.

ÇED süreci kapsamında Ekosistem Değerlendirme Raporu hazırlanan faaliyetlerden tekrar rapor hazırlanması istenmez.

Ekosistem değerlendirme raporunda telafi edici ve önleyici tedbirlerin yeterli görülmesi halinde başvuru sahibine izin belgesi verilir. Bu faaliyetler için verilecek izin belgeleri beş yıl süre ile geçerli olup, süre bitiminde Bakanlıkça belirlenen şartlara uyulduğunun tespitini müteakip yenilenir. Gerektiğinde ilave tedbirlerin alınması sağlanır ya da faaliyete son verilir. İzin belgelerinde belirtilen şartlara uyulmaması halinde Bakanlık verilen belgeleri iptal yetkisine sahiptir. Mevcut izinli tesislere yapılacak ilave tesisler için izin belgesinin yenilenmesi gerekmektedir. Faaliyetin uzun süreli bir yatırım olması halinde, faaliyet sahibi tarafından, Bakanlıkça belirlenecek ilave tedbirlerin alınacağı taahhüt edildikten sonra faaliyete izin verilir.

(2) Sulak alan koruma bölgelerinde yürütülecek proje ve faaliyetler için müracaatı kabul edilen kişilerin başvuruları en geç 30 gün içinde sonuçlandırılır.

Koruma bölgeleri uyum esasları

MADDE 25

(1) 29 uncu maddede hazırlama esasları belirtilen Yönetim planı tamamlanan sulak alanın bulunduğu bölgede fiziki plan olmaması halinde, fiziki planlar yönetim planlarına uygun olarak yapılır. Yürürlükteki yönetim planı, yeni yapılacak mekânsal planlar için girdi ve veri teşkil eder. Mevcut fiziki planlar ise yönetim planında elde edilen ekolojik verilere bağlı olarak tekrar değerlendirilerek yönetim planına uygun olarak revize edilir.

Mekânsal planların değişiklik ve revizyon işlemlerinde yönetim planları ve bu planlardan elde edilecek veriler dikkate alınır. Yönetim planları yapılmayan sulak alanlarda ise 19 uncu maddede belirtilen koruma bölgeleri sınırları, fiziki mekânsal planlara işlenir.

Mevsimsel ve daimi akarsular ile deniz kıyılarına ilişkin uygulama esasları

MADDE 26

(1) (Değişik:RG-1/8/2017-30141) Mevsimsel ve daimi akarsularda sulak alan koruma bölgeleri belirlenmez. Bu alanlarda koruma ve kullanım esasları mahalli sulak alan komisyonlarınca belirlenir.

(2) Göl, delta ve lagün gibi kıyı sulak alanları haricindeki deniz kıyısı bölümlerinde ayrıca sulak alan koruma bölgeleri belirlenmez. Kıyı ve kumsalların sulak alan niteliğinde olması halinde bu Yönetmelik hükümlerine göre değerlendirme yapılır. Bu alanlarda, ilgili mevzuat uyarınca uygulama yürüten kurumlar, uluslararası sözleşmelerle ülkemizin korumakla yükümlü olduğu türlerin Bakanlıkça belirlenen ve belirlenecek koruma ilkelerini planlarına işlemekle yükümlüdür. Bu alanlarda yürütülecek tüm faaliyetlerde Bölge Müdürlüğünün uygun görüşü alınır.

(3) Mevsimsel ve daimi akarsular ile deniz kıyılarında mahalli sulak alan komisyonlarının ve/veya Bölge müdürlüğünün uygun görüşü alınmak suretiyle yürütülecek proje ve faaliyetler için müracaatı kabul edilen kişilerin başvuruları en geç 30 gün içinde sonuçlandırılır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Ramsar Alanlarının İlanı ve Yönetim Planları

Ramsar alanlarının belirlenmesi

MADDE 27

(1) Ulusal öneme haiz sulak alanlardan Ramsar Listesine dâhil edilecek alanlar Ulusal Komisyon tarafından belirlenir.

Ramsar alanlarının sınırlarının tespiti ve ilanı

MADDE 28

(1) Ramsar Alanı (Uluslararası öneme haiz sulak alan): Bakanlık taşra teşkilatı tarafından uluslararası öneme haiz sulak alan niteliklerinden en az bir kritere sahip olduğuna karar verilen sulak alan hakkında, mahalli komisyonda değerlendirme yapılır ve karar verilmek üzere dosya Bakanlığa gönderilir. Bakanlıkça, ilgili bakanlıklar ve kuruluşların da görüşleri alındıktan sonra Ulusal Komisyona sunulur, Ulusal Komisyonun uygun görüşü alındıktan sonra Ramsar listesine dâhil edilmek üzere Resmî Gazete’de yayımlanır.

Yönetim planlarının hazırlanması ve uygulanması

MADDE 29

(1) Bakanlıkça, Ramsar Sözleşmesi Sulak Alan Yönetim Planı Rehberi esas alınarak ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar Alanlarında yönetim planı yapılır veya yaptırılır.

(2) Yönetim planlarının hazırlanması sürecine, ilgili bakanlıkların, valiliklerin, yerel yönetimlerin, gönüllü kuruluşların ve bilim adamlarının katılımı sağlanır.

(3) Yönetim planları ile kara avcılığı ve su ürünleri avcılığına ilişkin özel düzenlemeler yapılabilir.

(4) Yönetim planları ile koruma bölgeleri için asgari kuralları değiştirmeyecek şekilde ilave düzenlemeler getirilebilir.

(5) Yönetim planları, Ulusal Komisyonun uygun görüşü alınarak Bakanlığın onayını takiben yürürlüğe girer. Uygulamadan sorumlu kurum ve kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler bu plan hükümlerine uygun işlem yapmakla yükümlüdürler.

(6) Valilikler; mahalli çevre kurulları ve mahalli komisyonlar vasıtasıyla yönetim planlarının uygulanmasını, sürekli ve etkin bir izlemenin yapılmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır ve düzenlemeleri yapar.

(7) (Değişik:RG-1/8/2017-30141) Bir sulak alanın Milli Park, Tabiatı Koruma Alanı, Tabiat Parkı, Tabiat Anıtı, Yaban Hayatı Koruma Sahası, Yaban Hayatı Geliştirme Sahası, Tabiat Varlığı, Doğal Sit veya Özel Çevre Koruma Bölgesi statüsü var ise; Yönetim Planı hazırlanma sürecinde mevcut koruma statüsü ile ilgili hükümler dikkate alınır.

Yönetim planlarının uyum esasları

MADDE 30

(1) Yönetim planı tamamlanan sulak alanın bulunduğu havzada entegre havza yönetim planı olmaması halinde; hazırlanacak havza yönetim planı, sulak alan yönetim planlarına uygun olarak yapılır.

(2) Yönetim planında görev verilen kurum ve kuruluşlar kendilerini ilgilendiren konularda mahalli komisyonlara yıllık izleme raporu verirler.

(3) Sulak alanların içme ve kullanma suyu maksadıyla kullanılması halinde Su Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen özel hükümler dikkate alınır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Ulusal Komisyon, Mahalli Komisyon, Görevleri, Çalışma Usul ve Esasları

Ulusal Komisyonun teşekkülü

MADDE 31

(1) Ulusal Komisyon, Bakanlık Müsteşarının veya görevlendireceği Müsteşar Yardımcısının başkanlığında, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürü, Su Yönetimi Genel Müdürü, Devlet Su İşleri Genel Müdürü, Orman Genel Müdürü, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürü, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürü, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürü, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü, yükseköğretim kurumlarının biyoloji ve ziraat bilim dallarından, aynı daldan olmamak şartıyla iki, sulak alanlar konusunda faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarından iki olmak üzere toplam 13 kişiden oluşur.

Gerektiğinde alt komisyonlar kurulabilir.

(2) Komisyonda yer alacak yükseköğretim kurum ve sivil toplum kuruluş üyeleri Bakanlıkça belirlenir ve iki yılda bir yenilenir. Görev süresi dolan üyeler yeniden belirlenebilir.

(3) Komisyonun sekretarya hizmetleri Genel Müdürlükçe yürütülür.

Ulusal Komisyonun görevleri

MADDE 32

(1) Komisyonun görevleri şunlardır:

a) Ulusal sulak alan politika ve stratejilerini belirlemek,

b) Sözleşmenin taraflar konferansında alınan kararların ve önerilerin uygulanmasını sağlamak,

c) Ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar Alanları ile ilgili ortaya çıkan meselelerin çözümüne yönelik kararlar almak ve uygulanmasını takip etmek,

ç) Ramsar Sözleşmesi kriterleri çerçevesinde ülkemizin ulusal öneme haiz sulak alanları belirlemek ve güncellemek,

d) Ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar Alanlarında uzmanlarca tespit edilen sulak alan koruma bölgeleri ve Ramsar alanları hakkında Bakanlığa görüş vermek,

e) Sulak alan yönetim planlarının uygulanmasından doğan sorunların çözümü için kararlar almak,

f) Ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar Alanlarında yaşayan nadir ve nesli tehlikede olan türlerin korunması ve geliştirilmesi için hazırlanan eylem planlarının uygulanmasından doğan sorunların çözümü için karar almak,

g) Ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar Alanlarının yurt içinde ve yurt dışında tanıtılmasına yönelik faaliyetleri desteklemek,

ğ) Bu Yönetmelikle verilen diğer görevleri yapmak.

Ulusal Komisyonun çalışma usul ve esasları

MADDE 33

(1) Komisyon yılda en az iki defa salt çoğunlukla toplanır. Komisyon başkanı gerekli gördüğünde veya ilgili bakanlıkların talebi üzerine Komisyonu olağanüstü toplantıya çağırabilir.

(2) Komisyonda oy çokluğu ile karar alınır. Oyların eşit çıkması halinde başkanın oyu istikametinde karar alınır. Bakanlık uygun gördüğü kamu kurum ve kuruluşları ile üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının yetkili temsilcilerini, gündemle ilgili görüşlerini almak üzere gözlemci olarak Komisyon toplantısına davet edebilir. Komisyona gözlemci sıfatı ile katılan temsilciler sadece kendilerini ilgilendiren konu ile ilgili oylamaya katılabilirler.

(3) Komisyon, gündemindeki konularda hazırlık yapmak maksadıyla ilgili kuruluşlardan oluşan bir çalışma grubu teşkil edebilir, teknik danışman belirleyebilir. Ancak teknik danışmanlar ve çalışma gruplarının görevi raporlarla sınırlıdır.

Toplantı gündemi

MADDE 34

(1) Komisyonun toplantı gündemi sekretarya tarafından hazırlanır. Komisyon üyeleri komisyon toplantısından en az 20 gün önce toplantı gündemi ile ilgili teklifte bulunabilir.

(2) Gündem konuları toplantı tarihinden en az 15 gün önce üyelere gönderilir. Olağanüstü çağrılı toplantılarda bu süreler uygulanmaz.

Mahalli komisyonun oluşumu

MADDE 35

(1) Bütün illerde Mahalli Sulak Alan Komisyonları kurulur.

(2) Mahalli Komisyon, il valisi veya valinin görevlendireceği vali yardımcısı başkanlığında, Bakanlık Bölge Müdürü, Şube Müdürü, DSİ Bölge Müdürü, Orman Bölge Müdürü, Çevre ve Şehircilik İl Müdürü, Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürü toplantı gündemi içeriğindeki sulak alanın bulunduğu ilçenin kaymakamı, belediye mücavir alanı içerisinde ise ilgili belediye başkanı, il ziraat odası başkanı, varsa su ürünleri kooperatiflerinden bir, avcılık ve atıcılık derneklerinden bir, mahalli üniversitelerin ilgili bilim dallarından, aynı daldan olmamak şartıyla iki, sulak alanlar konusunda faaliyet gösteren mahalli sivil toplum kuruluşlarından bir temsilcinin katılımı ile oluşur.

(3) Komisyonda yer alacak yükseköğretim kurum ve sivil toplum kuruluş üyeleri, Şube Müdürlüğünün teklifi ile valiliklerce belirlenir ve gerek görüldüğünde Şube Müdürlüğünce yenilenir.

(4) Komisyonun sekretarya hizmetleri Şube Müdürlüğünce yürütülür.

Mahalli komisyonun görevleri

MADDE 36

(1) Komisyon, bulunduğu il dâhilinde aşağıda belirtilen işleri yapar:

a) Bakanlık taşra teşkilatı tarafından raporu hazırlanan sulak alan vasıflı bir alanın önem derecesini belirleyip Bakanlığa görüş vermek,

b) Mahalli öneme haiz sulak alanlar ile daimi veya mevsimsel akarsuların koruma ve kullanma esaslarını belirlemek ve yıllık izleme raporlarını değerlendirmek,

c) Ulusal Komisyon tarafından, ulusal öneme haiz sulak alanlar ve Ramsar Alanlarında alınan kararların uygulanmasını sağlamak,

ç) Ulusal Sulak Alan politika ve stratejilerinin uygulanmasını sağlamak,

d) Sulak Alan Koruma Bölgeleri esaslarının uygulanmasını sağlamak,

e) Yönetim planının hazırlanma sürecinde gerekli destek ve katkıyı vermek,

f) Sulak Alan yönetim planlarının uygulanmasını sağlamak,

g) Sulak alanlara bağımlı nadir ve nesli tehlikede olan türlerin korunması ve geliştirilmesi için hazırlanan eylem planlarının uygulanmasını sağlamak,

ğ) Sulak alanların yurt içinde ve yurt dışında tanıtılmasına yönelik faaliyetleri desteklemek,

h) Bulunduğu il sınırları içerisindeki diğer sulak alanların korunması ile ilgili çalışmalara destek vermek,

ı) Bu Yönetmelik ile verilen diğer görevleri yapmak.

(2) Komisyon başkanı, gerekli gördüğünde veya Komisyon üyelerinin talebi üzerine diğer kamu kurumlarının, meslek odalarının yetkili temsilcilerini veya ilgili görülen kişileri gündemle ilgili görüşlerini almak üzere Komisyon toplantısına davet edebilir.

Mahalli komisyonun çalışma usul ve esasları

MADDE 37

(1) Mahalli Komisyon yılda en az iki defa toplanır. Komisyon başkanı gerekli gördüğünde veya Komisyon üyelerinin talebi üzerine olağanüstü toplantıya çağırabilir.

(2) Komisyon salt çoğunlukla toplanır ve oy çokluğu ile karar alır. Oyların eşit çıkması halinde başkanın oyu istikametinde karar alınır.

(3) Komisyona üye olarak katılan üniversite ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri birer oy hakkına sahiptir. Komisyona gözlemci davet edilecek kurum, kuruluş veya kişiler katıldıkları konu ile ilgili oylamaya katılabilirler.

(4) Komisyon, gündemindeki konularda hazırlık yapmak maksadıyla ilgili kuruluşlardan oluşan bir çalışma grubu teşkil edebilir.

Toplantı gündemi

MADDE 38

(1) Komisyonun toplantı gündemi sekretarya tarafından hazırlanır. Komisyon üyeleri Komisyon toplantısından en az 20 gün önce toplantı gündemi ile ilgili teklifte bulunabilir.

(2) Gündem konuları toplantı tarihinden en az 15 gün önce üyelere gönderilir. Olağanüstü çağrılı toplantılarda bu süreler uygulanmaz.

ALTINCI BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Başvuru formları, izin belgeleri ve izin bedelleri

MADDE 39

(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki başvuru formları, izin belgeleri ve bedelleri Bakanlık tarafından düzenlenir.

Çevrimiçi sulak alan yönetim ve izin sistemi

MADDE 40

(1) Bakanlık tarafından ilan edilecek tarihlerde geçerli olmak üzere; bu Yönetmelikte yer alan iş ve işlemlerden Bakanlıkça belirlenenler, Bakanlık tarafından belirlenen çevrimiçi sistem ile gerçekleştirilecektir. Sisteme ait uygulama esasları Bakanlıkça belirlenir.

İdari yaptırımlar

MADDE 41

(1) Uygulamadan sorumlu kurum ve kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler, sulak alanların korunmasında bu Yönetmelik ve bu Yönetmelik uyarınca hazırlanan yönetim planları ile belirlenen esaslara uygun işlem yapmakla yükümlüdürler.

(2) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 2872 sayılı Çevre Kanununun ilgili maddeleri uygulanır.

Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller

MADDE 42

(1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu ile 6831 sayılı Orman Kanunu hükümleri uygulanır.

(2) Salgın hastalık ve milli güvenlik konularına ait iş ve işlemler Bakan onayı ile yapılabilir.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 43

(1) 17/5/2005 tarihli ve 25818 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Diğer izin uygulamaları

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce faaliyete geçmiş olan ve bu Yönetmelik kapsamında izin almamış işletmeler, bu Yönetmeliğin yayımından itibaren iki yıl içerisinde Bakanlıktan izin almaları şartı ile faaliyetlerine devam ederler.⁽¹⁾⁽²⁾

Sulak alan koruma bölgeleri revizyonu

GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce Bakanlıkça onaylanarak yürürlüğe giren Sulak Alan Koruma Bölgesi sınırları, bu Yönetmeliğe uygun olarak revize edilene kadar mevcut hali ile geçerlidir.

Yürürlük

MADDE 44

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 45

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Orman ve Su İşleri Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız.

____________

⁽¹⁾Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 07/10/2015 tarihli ve YD İtiraz No: 2015/1032 sayılı Kararı ile Geçici 1 inci maddesinin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir.

⁽²⁾ Danıştay Ondördüncü Dairesinin 13/4/2016 tarihli ve E:2014/5470 , K:2016/2827 sayılı kararı ile Yönetmeliğin Geçici 1 inci maddesinin iptaline karar verilmiştir.

SULAK ALAN KORUMA BÖLGELERİNDE YAPILMASI YASAK OLAN FAALİYETLER

1. Ham Petrol, Doğal Gaz, Kömür ve Maden Çıkarma Endüstrisi

1.1. Petrol, petrol ürünleri, doğalgaz, petrokimyasal veya kimyasal ürünlerin dolum ve/veya depolama tesisleri.

1.2. Taşkömürü ve bitümlü maddelerin gazlaştırılması ve sıvılaştırılması projeleri.

1.3.Doğalgaz sıvılaştırma ve gazlaştırma tesisleri.

1.4. Nükleer atık maddelerin depolanması için yapılan derin sondajlar.

1.5. Madencilik projeleri: Biyolojik, kimyasal, elektrolitik ya da ısıl işlem yöntemleri uygulanan cevher zenginleştirme tesisleri.

2. Enerji Endüstrisi

2.1. Petrol ve gaz işleme rafinerileri.

2.2. Kok fırınları.

2.3. Kömür gazlaştırma ve sıvılaştırma tesisleri.

2.4. Nükleer güç santralleri ve diğer nükleer reaktörlerin kurulması ve sökümü.

2.5. Radyasyonlu nükleer yakıtlar:

2.5.1. Nükleer yakıtların yeniden işlenmesi.

2.5.2. Nükleer yakıtların üretimi veya zenginleştirilmesi.

2.6. Termik güç santralleri ile diğer yakma sistemleri.

3. Metal Üretimi ve İşlenmesi

3.1. Metal cevheri fırınlama veya sinterleme tesisleri (sülfür cevheri dahil).

3.2. Kesintisiz döküm tesislerini de içeren pik demir veya çelik üretimi (birincil ve ikincil ergitme) için entegre tesisler.

3.3. Demir veya çelik işleme tesisleri:

3.3.1. Ham çelik işleyen sıcak haddeleme tesisleri.

3.3.2. Isıl gücün 20 MW’ı aştığı durumda birim gücün 50 kJ’den fazla olduğu şahmerdanlı veya tokmaklı tesisler.

3.3.3. Demir ve çeliğin eritilmiş metal (çinko, kalay ve diğerleri) ile koruyucu yüzey kaplama uygulaması.

3.4. Demir ve çeliğin döküldüğü dökümhaneler.

3.5. Aşağıdaki uygulamalara yönelik tesisler:

3.5.1. Cevherden, konsantreden ya da ikincil hammaddelerden metalürjik, kimyasal veya elektrolitik prosesler ile demir içermeyen ham metal üretim tesisleri.

3.5.2. Kurşun ve kadmiyum için ya da diğer bütün metaller için geri kazanılmış ürünleri de içeren (rafine etme, döküm vb.) alaşımlar dahil demir içermeyen metal ergitme ve/veya bileşiklerinin imali tesisleri.

3.6. Elektrolitik veya kimyasal bir proses kullanılarak metal ve plastik maddelerin yüzey işlemesinin yapıldığı tesisler.

4. Mineral, İnşaat Malzemeleri Endüstrisi

4.1. Asbest ve asbest içeren ürünleri çıkarma, üretme, işleme, dönüşüm tesisleri.

4.2. Asbest madeni işletmeleri ve zenginleştirme tesisleri.

4.3. Asbest kullanan diğer tesisler.

4.4. Son ürünü asbestli beton olan tesisler.

4.5. Son ürün olarak friksiyon (sürtünme) maddesi üreten 50 ton/yıl ve üzeri kapasiteli tesisler.

4.6. Çimento klinkeri üretme tesisleri.

4.7. Döner fırınlarda ya da diğer fırınlarda kireç üretme tesisleri.

4.8. Mineral elyaf üretimi de dahil, mineral madde ergitme tesisleri.

4.9. Üretim kapasitesi günde 75 tondan fazla olan çatı kiremiti, tuğla, refrakter tuğla kiremit, fayans ve porselen gibi seramik ürünlerinin ısıl işlemle elde edildiği tesisler.

5. Kimya ve Petrokimya Endüstrisi

5.1. Entegre kimya tesisleri:

5.1.1. Temel organik kimyasalların üretimi:

a) Basit hidrokarbonlar (lineer veya döngüsel, doymuş veya doymamış, alifatik veya aromatik).

b) Alkoller, aldehitler, ketonler, karboksilik asitler, esterler, asetatlar, peroksitler ve epoksi reçineler gibi oksijen içeren hidrokarbonlar.

c) Kükürtlü hidrokarbonlar.

ç) Aminler, amidler, azotlu, nitritli ve nitratlı bileşikler, nitriller, siyanitler ve iso siyanitler gibi azot içeren hidrokarbonlar.

d) Fosfor içeren hidrokarbonlar.

e) Halojenik hidrokarbonlar.

f) Organometalik bileşikler.

g) Temel plastik maddeler (polimerler, sentetik elyaflar ve seluloz bazlı elyaflar).

ğ) Sentetik kauçuk.

h) Boya ve pigmentler.

ı) Yüzey aktif maddeler.

5.1.2. Basit inorganik kimyasalların üretimi:

a) Amonyak, klor ya da hidrojen klorür, flor ya da hidrojen florür, karbon oksitler, kükürt bileşikleri, azot oksitler, hidrojen, kükürt dioksit, karbonil klorür gibi gazlar.

b) Kromik asit, hidroflorik asit, fosforik asit, nitrik asit, hidroklorik asit, sülfürik asit, oleum ve kükürtlü asitler gibi asitler.

c) Amonyum hidroksit, potasyum hidroksit, sodyum hidroksit gibi bazlar.

ç) Amonyum klorür, sodyum klorit, potasyum klorit, potasyum karbonat, sodyum karbonat, perborat, gümüş nitrat, baryum sülfat gibi tuzlar.

d) Ametaller, metal oksitler ya da kalsiyum karpit, bor ve bileşikleri, zırnık, dispeng oksit, silisyum, silisyum karpit gibi diğer inorganik maddeler.

5.1.3. Hammadde aşamasından başlamak suretiyle fosfor, azot ya da potasyum bazlı gübre üretimi (basit bileşik gübreler).

5.1.4. Bitki Koruma Ürünlerinin ve biyositlerin üretimi.

5.1.5. Kimyasal ya da biyolojik prosesler kullanılarak temel farmasötik ürünlerin üretimi (alkaloid tesisler dahildir).

5.2. Bant biçimindeki malzemeleri plastik maddelerle kaplayan tesisler ile plastik maddeler, yumuşatıcılar, okside ve beziryağı veya diğer maddelerden meydana gelen karışımları kurutan tesisler.

5.3. Tellerin fenol ve kresol reçinelerle ya da diğer organik maddelerle yalıtıldığı tesisler.

5.4. Stiren katkılı veya aminli epoksi reçineli sıvı veya doymamış poliester reçinelerinin işlendiği tesisler.

5.5. Isıl işlem yoluyla furan, üre fenolü resorsin maddeleri veya ksilen reçinesi gibi aminoplast veya fenolformaldehidplastların kullanımı ile madde üretilen tesisler.

5.6. Poliüretan biçimlendirme maddeleri veya poliüretan köpüğü ile maddeler içerisinde boşluk oluşturma çalışmaları yapan tesisler (ana girdi maddelerinin 200 kg/saat ve üzerindeki tesisler dahil olup, termoplastik poliüretan kullanan tesisler).

5.7. Fenol veya diğer plastik reçineli bağlayıcı maddelerin kullanılması suretiyle balata üreten tesisler.

5.8. Organik bağlayıcı maddeler kullanılarak yapay zımpara plakaları, parçaları, zımpara kağıtları veya dokularının üretildiği tesisler.

5.9. Patlayıcı üretimi, Patlayıcı ve parlayıcı maddelerin üretildiği tesisler.

5.10. Lastik üretim tesisleri (iç ve dış motorlu taşıt ve uçak lastikleri, kolon, sırt kauçuğu, kord bezi ve benzeri).

5.11.Tarım ilaçları ve farmasotik ürünlerin, boya ve cilaların, elastomer esaslı ürünlerin ve peroksitlerin üretildiği veya elastomer esaslı ürünlerin işleme tabi tutulduğu tesisler, bitki gelişim düzenleyiciler.

6. Kâğıt Endüstrisi

6.1. Keresteden ya da diğer lifli malzemelerden selüloz ve/veya kağıt hamuru üretim tesisleri.

6.2. Her çeşit kağıt üretim tesisleri ve karton üretim tesisleri.

7. Atık Yönetimi

7.1. Tehlikeli ve Özel İşleme Tabi Atıkların bertarafı

7.1.1. Tehlikeli ve Özel İşleme Tabi Atıkların geri kazanılması ve/veya nihai bertarafını yapacak tesisler.

7.1.2.Tıbbi atıklar için projelendirilen yakma tesisleri.

7.1.3. Tıbbi atık düzenli depolama tesisleri.

7.1.4. Atık yağ geri kazanımı için projelendirilen tesisler.

7.1.5. Tehlikeli atık ihtiva eden atık barajları, atık havuzları.

7.2. Radyasyondan arınmış nükleer yakıtların veya sınır değerin üzerinde radyasyon içeren atıkların işlenmesi.

7.3.Radyasyonlu nükleer yakıtların nihai bertarafı işlemi.

7.4.Yalnız radyoaktif atıkların nihai bertarafı işlemi.

7.5.Yalnızca radyasyonlu nükleer yakıtların (10 yıldan uzun süre için planlanmış) veya nükleer atıkların üretim alanından farklı bir alanda depolanması.

7.6.Radyasyondan arınmış nükleer yakıtların nihai bertarafı.

8. Gıda Endüstrisi

8.1. Aşağıdakilerden gıda üretmeye ilişkin her türlü işlem ve proses:

8.1.1. Günlük nihai ürün üretim kapasitesi 75 tondan fazla olan hayvansal hammadde (süt dışında).

8.1.2. Günlük nihai ürün üretim kapasitesi 300 tondan fazla (3 aylık ortalama değer bazında) olan bitkisel hammadde.

8.1.3. Entegre süt ürünleri üretim tesisleri (sütten peynir, yağ, yoğurt gibi süt ürünlerinden en az ikisinin üretildiği tesisler).

8.2. Entegre zeytin işletmeleri.

8.3. Et ürünleri üretim tesisleri (kesimin ve et ürünleri üretiminin birlikte yapıldığı tesisler) ve Mezbahaneler,

8.3.1. Büyükbaş hayvan kesimi ve et ürünlerinin üretildiği tesisler.

8.3.2. Küçükbaş hayvan kesimi ve et ürünlerinin üretildiği tesisler.

8.3.3. Kanatlı hayvanların kesimi ve et ürünlerinin üretildiği tesisler.

8.3.4. Rendering tesisleri.

8.4. Entegre yağ üretim projeleri (bitkisel ürünlerden ham yağ eldesinin ve rafinasyon işleminin birlikte yapıldığı tesisler).

8.5.Maya ve nişasta fabrikaları.

8.6.Şeker fabrikaları.

9. Diğer Tesisler/Faaliyetler

9.1. Elyaf veya tekstil ön işlem (yıkama, ağartma, terbiye ve merserizasyon gibi işlemler) veya boyama tesisleri.

9.2. Terbiye işlemlerinden kasar (haşıl sökme, ağartma, merserizasyon, kostikleme ve benzeri.) veya boyama birimlerini içeren iplik, kumaş veya halı fabrikaları.

9.3. Ham deri (işlenmiş ham deriden son ürün elde eden tesisler hariç) işleme tesisleri. Hayvan derisi ve postu tabaklama ve/veya deri mamulleri işleme tesisleri.

9.4. Boyama (kimyasal veya kök boya kullanılarak), kasar veya baskı işlemi yapan iplik, kumaş veya halı fabrikaları.

9.5.Yün veya tiftiğin ovalanması, yağının alınması veya ağartmasının yapıldığı endüstriyel tip tesisler.

9.6. Denim (Kot) veya konfeksiyon ürünleri yıkama tesisleri.

9.7. Cam, cam elyafı veya taş yünü üretim tesisleri.

9.8. Solvent kullanılarak malzeme, nesne ve ürünlerin yüzey işlemlerinin yapıldığı tesisler; örn. apreleme, baskı, kaplama, yağ giderme, su geçirmez hale getirme, boyutlandırma, boyama, temizleme ya da emprenye etme faaliyetleri.

9.9. Yanma ve grafitleştirme yolu ile karbon ya da elektrografit üretme tesisleri.

9.10.Suyolları, limanlar ve tersaneler:

9.10.1. Ticari amaçlı liman, iskele ve rıhtımlar (güneşlenme ve sportif amaçlı iskeleler hariç), Yat Limanları.

9.10.2. Yük ve yolcu gemilerinin yapım, bakım, söküm ve onarımı amaçlı tersaneler ile 24 m. üzerinde yat imalatı yapan tesisler.

9.11.İhtisas organize sanayi bölgeleri, endüstri bölgesi, organize sanayi bölgesi, serbest bölge sanayi alanı.

9.12.Pil ve akü üretim tesisleri (montaj yapılan tesisler hariç).

9.13.Tarım ilaçları ve/veya farmasötik ürünlerin etken maddelerinin üretildiği tesisler.

9.14. Beyaz eşya üretimi veya boyamasının yapıldığı tesisler.

9.15.Damper, karoser vb. araç üstü ekipmanların boyanarak üretildiği tesisler.

9.16. Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yönetmeliği ek-1’inde yer alan maddeleri üreten, kullanan ve depolayan diğer tesisler.

EK-2

SULAK ALAN KORUMA BÖLGELERİNDE YAPILMASI BAKANLIK İZNİNE TABİ OLAN FAALİYETLER

1. Ham Petrol ve Madencilik

1.1. Ham Petrol çıkarılması.

1.2. Doğal gaz çıkarılması.

1.3. Taş ocakları, açık ocak madenciliği, patlatma yapılarak maden çıkarılan ocaklar.

1.4. Metalik ve/veya metalik olmayan açık ocak veya yeraltı madenciliği.

1.5. Akarsudan mineral çıkarılması.

1.6. 1 inci ve 2 nci grup madenlerin her türlü işleme sokulması (kırma-eleme, öğütme, yıkama ve benzeri).

1.7. Perlit, şist ve kil patlatma tesisleri.

1.8. Blok ve parça mermer, dekoratif amaçlı taşların çıkartılması, işlenmesi ve yıllık mermer kesme, işleme ve sayalama tesisleri.

1.9. Metan gazının çıkartılması ve depolanması.

1.10. Karbondioksit ve diğer gazların çıkartıldığı, depolandığı veya işlendiği tesisler.

1.11. Cevher hazırlama veya zenginleştirme tesisleri (Ek-I’de yer almayanlar).

1.12. Tuzun çıkarılması ve/veya her türlü tuz işleme tesisleri.

1.13. Turba çıkarılması.

1.14. Kum, çakıl ve benzeri maddelerin alımı.

2. Enerji Endüstrisi, Ulaşım, Altyapı ve Kıyı Yapıları

2.1.Su depolama ve Hidroelektrik Santral Projeleri.

2.1.1. Su depolama tesisleri (baraj ve göletler).

2.1.2. Nehir tipi santraller.

2.2. Akarsu havzaları arasında su aktarma projeleri

2.3.Akarsu yataklarının düzenlenmesi (kuru dereler ve mevsimsel akış gösteren dereler hariç).

2.4. 10 MW ve üzeri Rüzgâr enerji santralleri.

2.5. Jeotermal kaynağın çıkartılması ve jeotermal enerji kullanan tesisler (Isı kapasitesi 5MWt-megawatt termal ve üzeri).

2.6. Elektrik, gaz, buhar ve sıcak su elde edilmesi ve/veya nakledilmesi için kurulan endüstriyel tesisler (10 MW ve üzeri).

2.7.154 kV üzeri gerilimdeki enerji iletim tesisleri (5 km ve üzeri).

2.8. Dip tarama projeleri.

2.9.Yeraltı suyu çıkarma veya yeraltında depolama projeleri.

2.10. Çekek yerleri (Yat ve teknelere karaya çekme, bakım, onarım, konaklama, denize indirme hizmetleri sunan, tekne veya 24 m. uzunluğa kadar yat imalatı yapan tesisler).

2.11. Güneş Enerjisi Santralleri

3. Metallerin Üretimi ve İşlenmesi

3.1. Anma gücü 100 kW ve üzerinde değirmenlerle hurda parçalayan tesisler,

3.2. Aşağıdaki makinelerin üretildiği, tamirinin yapıldığı tesisler:

3.2.1. Kazanlar.

3.2.2. Metal saçtan yapılmış konteynerler.

3.3. Sıcak biçimlendirme metoduyla üretilen çelik dikişsiz boru ve kaynaklı boru üreten tesisler.

3.4. Soğuk biçimlendirme metoduyla üretilen çelik dikişsiz ve kaynaklı boru üreten tesisler.

3.5. Püskürtmeli maddelerle demir-çelik yapı konstrüksiyonları, çelik konstrüksiyonlar ve sac parçaları yüzeylerinin muamele edildiği ve taşlama veya zımparalama tesisleri. (Kapalı devre çalışan püskürtme maddesinin devrede kaldığı tesisler hariçtir).

3.6. Kurşunlu akümülatör ile endüstriyel akümülatör hücreleri baterya ve pil vb üreten tesisler.

3.7. Tokmaklama metodu ile metal tozu üreten tesisler ve diğer metal tozu ve pastaları üreten tesisler.

3.8. Motorlu taşıt üretimi ve montajı ve motorlu taşıtların motorlarının üretimi.

3.9. Gemi, yat inşa ve bakım onarım tersaneleri.

3.10. Uçak yapım ve bakım tesisleri.

3.11. Demiryolu ekipmanı üretimi.

3.12. Patlayıcılar ile baskı yapılarak üretilen metallerin bulunduğu tesisler

3.13. Metallerin sırlama, emaye ve/veya mineleme işleminin yapıldığı tesisler.

3.14. Metallerin asit veya baz ile işlem gördüğü tesisler.

3.15. Demir dışı metal oksit (alüminyum oksit ve çinko oksit gibi) üretim tesisleri.

3.16. Seri makine imalatı, elektrik makineleri ve yedek parça üretimi.

3.17. Mekanik işlemle metallere yüzey işlemi yapılan tesisler.

4. Mineral, İnşaat Malzemeleri Endüstrisi

4.1. Çimento öğütme veya paketleme tesisleri.

4.2. Kireç öğütme, söndürme veya paketleme tesisleri.

4.3. Boksit, dolomit, alçı, kiselgar, magnezit, kuvarzit ve şamot gibi maddelerin pişirildiği ve/veya ergitildiği tesisler.

4.4. Günlük üretim kapasitesi 75 tonun altında üretim olan çatı kiremiti, tuğla, refrakter tuğla kiremit, fayans ve porselen gibi seramik ürünlerinin ısıl işlemle elde edildiği tesisler.

4.5. Gazlı beton blokları ve buhar basıncı altında kum-kireç briketi veya elyaflı çimento levhaların üretildiği tesisler.

4.6. Üretim kapasitesi 10 m3/saat ve üzerinde olan, çimento kullanarak beton, harç veya yol malzemesi üreten tesisler; malzemelerin sadece kuru oldukları zaman karıştırıldıkları yerler dahil.

4.7. Çimento veya diğer bağlayıcı maddeler kullanarak, sıkıştırma darbe, sarsma ve titreşim yoluyla şekillendirilmiş malzeme üreten tesisler.

4.8. Hazır Beton Tesisleri.

4.9. Boru üretimi yapan tesisler.

5. Kimya Endüstrisi

5.1. Kimyasalların ve ara ürünlerin işlenmesi (Ek-1’de bulunmayan faaliyetler).

5.2. 5 ton veya daha fazla Bitki Koruma Ürününün depolandığı tesisler.

5.3. Saatte 1 ton veya daha fazla kapasiteye sahip organik çözücülerin damıtma ile yeniden işlendiği tesisler.

5.4. Günde 1 ton veya daha fazla kapasiteye sahip doğal reçine eritme tesisleri.

5.5. Patlayıcı maddelerin depolanması, bertarafı ve geri kazanımına dair tesisler (cephanelerin veya diğer patlayıcıların yüklendiği veya patlatıldığı tesisler buna tabidir, kibrit üretimi ise kapsam dışındadır).

5.6. Bitki Koruma Ürünleri ile bunlarda kullanılan etkin maddelerin öğütüldüğü, mekanik olarak, karıştırıldığı, paketlendiği ve boşaltıldığı ve yeniden paketlendiği tesisler.

5.7. Hammaddesini hazır alıp sadece karışım yapan sabun veya deterjan üretimi yapan tesisler

6. Ağaç ve kâğıt endüstrisi

6.1. Tahrik gücü 100 kW’ın üzerinde olan ağaç işleme, ağaç kaplama üretimi ve kereste fabrikaları, mobilya fabrikaları ve ağaç parke üretim fabrikaları.

6.2. Aylık kapasitesi 30 m3 veya daha fazla olan ağaç ve ağaç ürünlerinden sunta üreten tesisler.

6.3. Aylık kapasitesi 1000 m3 veya daha fazla olan ağaç ve ağaç ürünlerinin doğrandığı tesisler.

7. Atık Yönetimi

7.1. Ambalaj atığı toplama, ayırma ve geri dönüşüm tesisleri.

7.2. Evsel atık transfer istasyonu.

7.3. Gemilerin normal faaliyetinden kaynaklanan atıkların toplandığı “Atık Kabul Tesisleri”.

7.4. Tehlikeli atık taşıma faaliyeti ile ilgili tesisler

7.5. Kümes ve ahır gübrelerinin geri kazanılması ve bertaraf edilmesine yönelik tesisler.

7.6. Hayvan dışkısı kurutma tesisleri.

8. Gıda Endüstrisi

8.1. Hayvansal yan ürünler ve artığı işleme vb. tesisler, hayvansal yağların üretimini yapan tesisler.

8.2. Bitkisel ve hayvansal ürünlerin nihai paketlendiği tesisler.

8.3. Suma veya malt üretimi tesisleri ve/veya alkollü içeceklerin üretildiği tesisler.

8.4. Alkolsüz içecekler üretim tesisleri.

8.5. Aşağıdaki gıda ürünlerinin üretimine yönelik her türlü işlem ve prosesler:

8.5.1. Günlük 75 tonu aşmayan nihai üretim kapasitesine sahip (süt hariç) hayvansal hammaddeler.

8.5.2. Günlük 300 tonu aşmayan nihai üretim kapasitesine sahip (üç aylık ortalama değer bazında) bitkisel hammaddeler.

8.6. İşlenmemiş kemik ve işlenmiş hayvan derisi ve kılı depolama tesisleri.

8.7. Balık veya kemik unu üretim ve/veya depolama tesisleri.

8.8. Balık yağı fabrikaları.

8.9. Çay fabrikaları.

8.10. Un ve unlu mamullerin üretildiği tesisler.

8.11. Entegre tesis niteliğinde olmayıp, yöre halkının ihtiyacını karşılamak üzere 1000kg/gün den fazla süt kullanmadan üretim yapılan mandıralar.

8.12. Su ürünleri işleme tesisleri.

8.13. Kimyasal madde kullanılmadan üretim yapan zeytin işletmeleri.

8.14. Kesim prosesi içermeyen et üretim tesisleri.

9. Tarım, Su Ürünleri ve Yetiştiriciliği Tesisleri

9.1. Zati ihtiyaçlar dışındaki büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği

9.2. Zati ihtiyaçlar dışında kümes hayvancılığının yapıldığı tesisler.

9.3. Balık ve/veya su ürünleri çiftlikleri:

9.3.1. Kültür balıkçılığı projeleri.

9.3.2. Balık kuluçkahaneleri.

9.4. Saz kesimi.

10. Diğer Tesisler

10.1.Üretim kapasitesi 25 ton/saat ve üzerinde olan hava sıvılaştırma tesisleri.

10.2. Motorlu taşıtlar için sürekli yarış ve test parkurları.

10.3. Kentsel ve/veya evsel nitelikli atık su arıtma tesisleri.

10.4. Hurdaların veya kullanılmış taşıtların veya hurda taşıtların depolama alanları ve/veya işlem tesisleri.

10.5. Sigara fabrikaları.

10.6. Kuru durumda olan tozlanabilen yığma maddelerin, damperli araçlar ve devirmeli depolar, kepçeler ve teknik araç ve gereçlerle doldurulup boşaltıldığı açık veya tam kapalı olmayan depolama tesisleri (200 ton/gün ve üzerinde madde aktarılan tesisler dâhil olup, hafriyat çalışmaları hariçtir).

10.7. Tuz işletmeleri.

10.8. Biyodizel üretim tesisleri.

10.9. Asfalt üretim tesisleri.

10.10.hava taşıtları onarım tesisleri.

10.11.Toplu halde projelendirilen konutlar (200 konut ve üzeri).

10.12. Arabalar ve motosikletler için kalıcı yarış ve test sahaları.

10.13. Golf tesisleri.

10.14. Turizm konaklama tesisleri (100 oda ve üzeri oteller, tatil köyleri, turizm kompleksleri ve benzeri).

10.15. Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2’sinde yer alan maddeleri içeren diğer tesisler.

10.16. Akaryakıt ve LPG Satış İstasyonları

30 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 29, 2024

30 Eylül – Hukuk Takvimi

1883	Nazi Almanyası’nda Bilim, Eğitim ve Ulusal Kültür Bakanı Bernhard Rust doğdu. (Ölümü: 8 Mayıs 1945) Alman filolojisi ve felsefe alanında doktora yaptı. 1908’de Hannover Ratsgymnasiumu’nda lise öğretmeni oldu. I. Dünya Savaşı esnasında orduya hizmetlerden ve gösterdiği cesaret dolayısıyla kendisine demir haç verildi. 1922’de NSDAP’ye katıldı. Hannover ve Braunschweig’nin Gauleiter’i (bölge lideri) oldu. 1930’da Reichstag üyeliğine seçildi. 1933’te Prusya Eyaletinin Kültür Bakanlığına getirildi. 1 Haziran 1934’te Bilim, Eğitim ve Ulusal Kültür Bakanlığında görev yaptı. Nazizm ideallerine uymak amacıyla Alman eğitim sistemine tekrar şekil vermek üzere çalışmalar yaptı. Tıbbi deney için mahkûmların kullanımına bakan ulusal bir araştırma merkezinin yöneticisiydi. Almanya’nın yenilgisinden sonra intihar etti. Birleşmiş Milletler savaş suçu komisyonu, İnsan kobayı teşrihi olarak tanımlandığı suçlar için onu suçlu buldu. Bernhard Rust
1908	Aydın-İzmir demiryolu hattında 31 Ağustos’ta başlayıp sorumlular tutuklanınca sona eren grev tekrar başladı. İşçilerin Develiköy İstasyonu’nda treni raydan çıkarmaları üzerine sevk edilen askerler sosyalist ‘Irgat’ gazetesi muhabiri Koncamani ve birkaç işçiyi tutukladı. Tutuklular 1 ekimde İzmir’den gelen bir tabur askerle hükümet hapishanesine nakledildi.
1928	Nobel Barış Ödülü sahibi, Romanya doğumlu Yahudi edebiyatçı Elie Wiesel doğdu. (Ölümü: 2016)
1936	Prof. Dr. Mümtaz Soysal ile cezaevinde evlenen sosyolog ve bilim insanı Sevgi Soysal doğdu. (Ölümü: 22 Kasım 1976) Mümtaz Soysal – Sevgi Sabuncu (Soysal) Cezaevinde evlenmişlerdi.
1949	Mao Zedung Çin Halk Cumhuriyeti başkanı seçildi. Zedong, 2008 yılında yapılan bir araştırmada hakkında en çok eser yazılan ilk 100 kişi listesinde 15. sırada yer alan liderdir. Mao, Büyük İleri Atılım Sağcı Karşıtı Hareket Sosyalist Eğitim Hareketi Kültür Devrimi gibi isimler verdiği, ortaklaştırmayı da kapsayan çeşitli sosyo-ekonomik projeler geliştirdi. Bu projeler sayesinde güçlü, müreffeh ve eşitlikçi bir Çin yaratmayı hedefledi. Mao hakkındaki tartışmalar ölümünden yıllar sonra bile hâlâ devam etmektedir. Taraftarlarına göre Mao, büyük bir devrimci önderdir ve görüşleri Marksizm’in gelişmiş yorumunu oluşturur. Çin’deki destekçileri, Mao’yu 20. yüzyıldaki büyük Çin devletini yaratan siyasi ve askeri lider olarak görürler. Çin’de hâlâ resmen saygı görmekle birlikte ölümünden sonra Çin siyaseti üzerine olan etkisi giderek azalmıştır.
1953	Uluslararası Çeviri Günü, çevirmenlerin azizi olarak kabul edilen İncil çevirmeni Aziz Jerome adına her yıl 30 Eylül’de düzenlenen kutlanmaya başlandı. Kutlama ilk başladığı 1953 yılından bu yana FIT (International Translation Federation – Uluslararası Çeviri Federasyonu) tarafından düzenlenmektedir.
1960	Devlet Planlama Teşkilatı kuruldu. 91 sayılı Devlet Planlama Teşkilatının Kurulması Hakkındaki Kanun, 5 Ekim 1960 tarih ve 10621 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak kabul edildi. DPT Türkiye’nin ekonomik ve sosyal kalkınmasını hızlandırmak için kurulan ve 1960-2011 yılları arasında faaliyet gösteren olan kurumdur.
1962	Açık Deniz Sözleşmesi, 1958 Cenevre Deniz Hukuku Sözleşmeleri kapsamında 29 Nisan 1958 tarihinde imzalandı ve 30 Eylül 1962 tarihinde yürürlüğe girdi. Türkiye, Açık Deniz Sözleşmesi’ne taraf olmamıştır. 1958 Cenevre Deniz Hukuku Sözleşmeleri; Balıkçılık ve Açık Denizin Canlı Kaynaklarının Korunması Hakkında Sözleşme, Kıta Sahanlığı Sözleşmesi, Açık Deniz Sözleşmesi ve Kara Suları ve Bitişik Bölge Sözleşmesi olmak üzere dört ana sözleşmeden oluşmaktadır.
1976	İstanbul Profilo Fabrikası’nda 10 işçinin işten çıkarılmasını protesto eden işçilerle Polis arasında çatışma yaşandı. Yakup Keser adlı işçi öldü, 5 kişi yaralandı ve yüzlerce işçi tutuklandı. Profilo’da ki çatışmanın ardından jandarma araya girdi ve işçilerin askeri araçlara bindirilip evlerine nakledilmesinde anlaşmaya varıldı. Ancak evlerine götürülecekleri vaadiyle araçlara bindirilen işçiler Gayrettepe Emniyet Müdürlüğü’ne götürülüp polislere teslim edildi.
1976	Uygarlık Tarihi dersinden dolayı yargılanan Server Tanilli mahkemede yaptığı savunmasında ‘Bilim adamının mahkemelere karşı sorumluluğu var mıdır? Hayır. Bilim adamı bilimsel görevini yerine getirirken, mahkemelere karşı hesap vermez’ dedi. Prof. Dr. Server Tanilli
1983	Milli Güvenlik Konseyi Çanakkale Zincirbozan’da zorunlu ikamete tabi tutulan 16 siyasinin serbest bırakılmasına karar verdi.
1984	17 Eylül’de gözaltına alınan TKP/ML üyesi Hasan Hakkı Erdoğan’ın sorguda işkenceyle öldürüldüğü açıklandı.
1999	Ulucanlar Operasyonu’na tepki olarak çeşitli cezaevlerinde rehin alınan 72 gardiyan serbest bırakıldı. Ulucanlar Cezaevinde ölen mahkumlardan Ümit Altıntaş, Karacaahmet Mezarlığı’na defnedildi, anmaya gelenler gözaltına alındı.
1999	Cezaevinin Aşırı Kalabalıklaşmasına Dair Kurallar; Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere, Cezaevinin Aşırı Kalabalıklaşması ve Cezaevi Mevcudu Enflasyonu Hakkındaki R (99) 22 sayılı Tavsiye Kararı adıyla Bakanlar Delegeleri Komitesinin 30 Eylül 1999 Tarihli 681’ci Sayılı Bakanlar Komitesince kabul edildi.

1999	Ermeni asıllı Amerikalı avukat Robert George Kardashian yaşamını yitirdi. (Doğumu: 22 Şubat 1944) San Diego Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde öğrenim gördü. O. J. Simpson cinayet davasının avukatı olarak ünlendi. Kim Kardashian’ın babasıdır. Avukat Robert George Kardashian
2000	Galatasaray’da F tipi cezaevlerini protesto eden 9 tutuklu ve hükümlü yakını gözaltına alındı.
2001	İkiz Kulelere yapılan saldırıdan 18 gün sonra 30 Eylül 2001’de Washington, New York, Los Angeles, San Francisco ve Chicago’da on binlerce Amerikalı ABD yönetiminin Afganistan’a misilleme hazırlıklarını eylemlerle protesto etti. Savaş karşıtı gösterilerde ‘Göze göz herkesi kör eder, Şiddet Şiddetle Çözülmez, Savaş sevdiklerimizi geri getirmez’ yazılı pankartlar taşındı.
2004	TRT’nin 500’ü aşkın sözleşmeli çalışanının işine son verilmesi, kurum sanatçıları ve KESK’E bağlı Haber-Sen üyelerince protesto edildi.
2004	Rusya’da küresel ısınmaya set çekmeye yönelik Kyoto Sözleşmesi kabine tarafından kabul edildi.
2005	Cezayir’de yapılan referandumda Barış ve Ulusal Uzlaşma Sözleşmesine yüzde 97.4 oranında ‘Evet’ oyu çıktı. Sözleşme, ülkede yaşanan iç savaşta yer alan İslamcı militanlarla güvenlik güçlerine geniş af getirdi.
2006	ABD Senatosu, ‘yasadışı’ göçmenlere çare olarak Meksika sınırının üçte birinden fazlasına duvar örülmesini onayladı. Meksika Dışişleri Bakanı Luis Ernesto Derbez kararı kınadı.
2007	Yargıtay Başsavcılığı, Fethullah Gülen’in ‘din esaslarına dayalı devlet için yasadışı örgüt kurmak’ iddiasıyla yargılandığı davada Ankara 11.Ağır Ceza Mahkemesi’nin verdiği ‘beraat’ kararına itiraz etti. Başsavcılık, teşekkülün oluşturulması ile suçun tamamlanacağını bildirdi.
2010	Ekvador’da Devlet Başkanı Rafael Correa’ya karşı emniyet teşkilatına mensup bir grup polisin düzenlediği darbe girişimi engellendi.
2010	Konya’da 2008 yılında 18 öğrencinin öldüğü, Süleymancılara ait kaçak yurt binasının çöküşüne dair davanın duruşmasına devam edildi. Mağdurlardan Zeynep Büşra Demirbaş, mahkemede gaz kokusu alınmasına karşın yetkililerin dışarıya çıkmalarına izin vermediklerini söyledi.
2012	İstanbul’da binlerce kişi 5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda değişiklik yapan yasa tasarısını protesto etti. Protestocular ‘sokak hayvanlarının gözlerden ırak doğal parklara götürülmesi, evde beslenecek hayvan sayısının sınırlandırılması, tehlikeli türlerin barınaklara teslim zorunluluğu’ gibi düzenlemelere karşı çıktı.
2013	Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, demokratikleşme paketi kapsamında başörtüsü yasağının sona erdiğini ve okullarda okutulan “andımız”ın kaldırıldığını açıkladı.
2015	Filistin devletinin bayrağı, 30 Eylül 2015’te BM Genel Kurulunda alınan karar sonrasında düzenlenen törenle ilk kez Birleşmiş Milletlerde göklere çekildi.
2016	İsrail, Mavi Marmara olayında yakınlarını kaybeden ailelere ödenecek 20 milyon dolarlık tazminatı Türkiye’ye ödedi.
2020	Hukukçu, AİHM ve Uluslararası Adalet Divanı Yargıcı, Eski Dışişleri Bakanı Ali Hüsrev Bozer yaşamını yitirdi. (Doğumu: 28 Temmuz 1925)
2022	Farklılıkların zenginlik olduğunu ve birlikte yaşayabileceğini göstermek amacıyla Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonunun desteğiyle Sivil Toplum Geliştirme Merkezi Derneği (STGM) tarafından düzenlenen Sivil Sesler Festivali başladı. Sivil Sesler Festivalinde, farklı çalışma alanlarından sivil toplum örgütleri, deneyimlerini, birikimlerini ve çalışmalarını paylaşıyor.
2023	Türkiye İşçi Partisi (TİP) lideri Erkan Baş’ın, Yargıtay’ın 18 yıllık hapis cezasını onadığı Avukat Şerafettin Can Atalay için 1 Ekimde başlatacağı Hatay’dan Ankara’ya Özgürlük Yürüyüşü’ne Atalay’ın annesi Şükran Atalay, babası Mustafa Atalay ve amcası Abdurrahman Atalay ile aile üyelerinin de katılacağı açıklandı.
2023	İran’da hak ihlallerini takip eden Norveç merkezli Hengaw İnsan Hakları Örgütü(Hengaw Organization for Human Rights), 2023 yılı başından bu yana İran rejimi tarafından bin 700 kişinin tutuklandığını duyurdu.
2023	Almanya Dışişleri Bakanlığı, Yargıtay’ın Gezi Davası’nda 28 Eylül Perşembe günü verdiği onama kararları hakkında açıklama yaptı: “Yargıtay’ın dünkü kararı, Türkiye’de insan hakları ve hukukun üstünlüğü için yıkıcı bir sinyal.”
2024	Adana Milletvekili Ahmet Zenbilci partisinden istifa etti. Zenbilci’nin oğlu T.Z.’nin Osmaniye Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğü uyuşturucu ticareti soruşturması kapsamında 20 kg sentetik uyuşturucuyla babasının adına kayıtlı araçta yakalandığı ve tutuklandığı ortaya çıktı.
2024	Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesi Başkanı Murat Özcan evinde ölü bulundu. Cenaze otopsi için Diyarbakır Adli Tıp Kurumu’na götürüldü.
2024	“Diddy” ve “Puff Daddy” lakaplı Amerikalı rapçi ve yapımcı Sean Combs hakkında “ekonomik, psikolojik, sözlü ve fiziksel şiddette bulunduğu” gerekçesiyle dava açıldı. Federal savcılar tarafıdan hazırlanan iddianamede, genellikle kayıt altına alınan “Freak Offs” adlı partilere katılmaya ‘mecbur kıldığı’ kişileri, parti esnasında cinsel ilişkiye girmeye zorladığı, evlerinde yapılan aramalarda ise uyuşturucu bulunduğu belirtildi.Combs, “seks ticareti, zorla çalıştırma, adam kaçırma, alıkoyma, kundaklama, uyuşturucu bulundurma, rüşvet ve adaleti engelleme” suçlamalarıyla 16 Eylül’de gözaltına alınmıştı.
2024	Osmaniye’nin Düziçi ilçesinde 14 yaşındaki kız çocuğuna cinsel istismar iddiasıyla adliyeye sevk edilen 18 kişiden 10 tutuklandı.
2024	Eski milli futbolcu Serhat Akın’a yönelik silahlı saldırıya ilişkin gözaltına alınan 6 şüpheliden 5’i Beykoz Sulh Ceza Hakimliği tarafından tutuklandı.
2024	Balıkesir’in Bandırma ilçesinde öldürülen “evsiz” Fevzi Karabacak’ın, İkbal İnce tarafından bıçaklandığı tespit edildi. Emniyetteki ifadesinde, Fevzi Karabacak’ı, “İntikam için bıçakladım” dediği öğrenilen İkbal İnce, sevk edildiği adliyede çıkarıldığı mahkeme tarafından, ‘Kasten öldürmek’ suçundan tutuklanarak cezaevine gönderildi.

29 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 28, 2024

29 – Eylül Hukuk Takvimi

1509	İspanyol hekim ve hümanist Miguel Servet doğdu. (Ölümü: 1553) Toulouse Üniversitesi’nde hukuk eğitimi aldı. 1531’in Temmuz’unda De Trinitatis Erroribus‘u (Teslisin Yanlışlıklarına Dair) kitabını yayımladı. Matematik, gök bilim, meteoroloji, coğrafya, anatomi, eczacılık, hukuk felsefesi gibi alanlarda çalışmaları bulunmaktadır. 4 Nisan 1553’te Roma Katolik Kilisesi yetkilileri tarafından; Kilise’yi inkar etmek ve Mesih’in mesajını ve kutsallığını inkar etmekle suçlanarak kendisini Engizisyon görevlilerinin elinde hapsedilmiş olarak buldu, tutuklandı ve hapsedildi. 7 Nisan 1553’te hapisten kaçtı. 17 Haziran 1553’te Fransız Engizisyonu tarafından idama mahkum edildi. İsa’nın hiçbir tanrısal konumu olmadığını savunduğu için, Cenevre’de yakalandı ve bir kazığa bağlanıp diri diri yakılarak öldürüldü. Engizisyon’a kurban giden aydınlardan Miguel Servet
1786	Meksikalı siyasetçi, asker ve avukat, Guadalupe Victoria doğdu. (Ölümü: 21 Mart 1843) 1824 Meksika Anayasası’nın yürürlüğe girmesi sonrasında ise Meksika devlet başkanı seçilerek ülkenin ilk devlet başkanı oldu. 30 Temmuz 1834 – 13 Aralık 1834 tarihlerinde başkanlık yaptı. Devlet başkanlığı döneminde Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri, Orta Amerika Federal Cumhuriyeti ve Büyük Kolombiya ile diplomatik ilişkileri başlattı. Köleliği kaldırdı. Meksika’nın ilk devlet başkanı ve hukukçu Guadalupe Victoria
1808	Senedi İttifak, 29 Eylül 1808 tarihinde ilan edildi. Senedi İttifak, askeri, idari ve eğitim alanlarında bir takım reformlar içermektedir ve 2. Mahmut Dönemi Islahatları içinde yer almaktadır. Osmanlı Sadrazamı Alemdar Mustafa Paşa, Rumeli ve Anadolu ayanlarını İstanbul’da toplamış, yapılan toplantı sonucunda Anayasal unsurlar içeren bir antlaşma yapılmıştır. Senedi İttifak, Türk Anayasa Hukuku tarihinde anayasal unsurlar içeren ilk belge olarak kabul görmektedir.
1844	Şair, filozof, antolojist ve cinsiyet hakları savunucusu Edward Carpenter doğdu. (Ölümü: 28 Haziran 1929) Yayınladığı ‘Medeniyet, Sebepleri ve Tedavisi’ ile uygarlığın, insanların geçirdiği bir çeşit hastalık olduğunu savunmasıyla bilindi. Vejeteryanlığı savundu ve hapishane reformu için aktivizm yürüttü. Çok sayıda eser bıraktı.
1911	İtalya, 29 Eylül 1911 tarihine, Trablusgarp ve Bingazi’de ekonomik çıkarlarını korumak gerekçesiyle Osmanlı İmparatorluğu’na savaş ilan etti. Trablusgarp’ın bir kısmını ele geçirdikten sonra savaşı Ege Denizi’ne taşıdı. İtalya, 28 Nisan-20 Mayıs 1912 tarihleri arasında Menteşe Adaları bölgesindeki 16 ada ve adacığı işgal etti. Taraflar arasındaki savaş, barış görüşmeleri ile sona erdi ve Uşi Barış Antlaşması, Osmanlı İmparatoru ile İtalya Kralı arasında 18 Ekim 1912’de Lozan’da imzalandı. Uşi, Osmanlı Devleti döneminin son uluslararası antlaşmalarındandır. Barış görüşmeleri 13 Temmuz 1912 tarihinde İsviçre’nin Lozan kentinde başlamış ve 18 Ekim 1912’de imzalanan Uşi Barış Antlaşması ile sona ermiştir. Uşi Antlaşmasını imzalayan Osmanlı ve İtalyan heyeti (soldan sağa) Pietro Bertolini, Mehmet Nabi Bey, Guido Fusinato, Rumbeyoglu Fahreddin, Giuseppe Volpi
1913	II. Balkan Savaşı sonunda Osmanlı ile Bulgaristan arasında yapılan İstanbul Anlaşması ile(Bulgaristan’la Barış Andlaşması) Batı Trakya Bulgarlara bırakıldı. Yirmi madde ve beş Ek’ten oluşan Antlaşma sonucunda; Edirne, Dimetoka ve Kırklareli’nin Osmanlı Devleti’nde kalması, Kavala ve Dedeağaç’ın Bulgaristan’a bırakılması, Meriç Nehri’nin sınır olması ve Bulgaristan’da kalan Türkler’in siyasi, dini ve sosyal haklarının korunması hüküm altına alınmıştır. Osmanlı Devleti Dönemi Uluslararası Antlaşmalarının sonuncularındandır.
1918	Bulgaristan Krallığı, Selanik Ateşkes Antlaşması’nı imzalayarak I. Dünya Savaşı’ndan çekildi.
1923	Filistin’de İngiliz mandası resmen yürürlüğe girdi.
1936	Hukukçu ve İtalya eski başbakanı Silvio Berlusconi doğdu. Milano’daki Università Statale’de hukuk okudu ve 1961’de reklamcılığın yasal yönleri üzerine bir tezle ve onur derecesiyle mezun oldu. 27 Nisan 1994 – 17 Ocak 1995, 11 Haziran 2001 – 18 Mayıs 2006 ve 8 Mayıs 2008 – 12 Kasım 2011 tarihlerinde başbakanlık yaptı. Hukukçuluğundan ziyade iş yaşamı ve skandalları ile anıldı. Vergi kaçakçılığı ile yargılandığı davada 4 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 24 Haziran 2013 tarihinde, reşit olmayan Kalp hırsızı Ruby lakaplı Fas asıllı Karima El Mahroug adlı dansçı kızla para karşılığı ilişkiye girmek ve gücünü kötüye kullanmaktan 7 yıl hapse ve ömür boyu kamu hizmetinden men cezasına mahkûm edildi.
1938	Fransa, İtalya ve Büyük Britanya Münih Antlaşması’nı imzalayarak Nazi Almanyası’nın Çekoslovakya’nın Südet bölgesini işgal etmesini kabul etti. Avrupa’nın büyük devletleri arasında baş gösteren Südet Krizi sonucunda 1938 yılında Münih’te toplanan Münih Konferansı, Hitler, Mussolini, Birleşik Krallık başbakanı Neville Chamberlain ve Fransa başbakanı Édouard Daladier arasında düzenlendi.
1941	Nazi işgali altındaki Ukrayna/Kiev-Babi Yar’da Yahudi katliamı başlatıldı. 2 gün içinde 33.771 kişi topluca katledildi.
1942	Amerikalı avukat, politikacı ve NASA’nın 14. başkanı Bill Nelson, doğdu.
1951	Şili’nin ilk kadın cumhurbaşkanı Michelle Bachelet, doğdu. Bachelet, BM’nin kadın haklarının teşviki ve kadınların tam katılımı programları üzerine çalışacak olan yeni örgütü BM Kadın’ın (UN WOMEN) başına geçirildi. Bachelet, 1 Eylül 2018 tarihi itibarıyla İnsan Hakları Yüksek Komiserliği görevini üstlendi. Michelle Bachelet
1960	Demokrat Parti 27 Mayıs 1960 Askeri Müdahalesi ile iktidardan düşürüldükten sonra 29 Eylül 1960’ta mahkeme kararı ile kapatıldı. Demokrat Parti’nin hukuksal açıdan sona erişi, partinin üyelerinden Cemal Özbey’in kongrenin zamanında yapılmamış olduğu ve partinin dağılmış olduğu gerekçesiyle açtığı dava üzerine, 29 Eylül 1960 günü Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin verdiği kararla gerçekleşti.
1961	Hukukçu ve Avustralya’nın ilk kadın başbakanı Julia Gillard, 29 Eylül 1961’de, Galler’de doğdu. Avustralya’nın 27. başbakanı olarak görev yaptı. Julia Gillard
1966	27 Eylül’de Diyarbakır, Urfa ve Gaziantep’te başladıkları petrol boru hattı grevleri hükümetçe ertelenen 1.200 işçi, erteleme kararına rağmen grevi sürdürmeye devam etti. Yapı-İş üyesi işçilerden 358’inin ‘kanunsuz grev yaptıkları’ gerekçesiyle savcılıklarca ifadeleri alındı.

1969	TİP Genel Sekreteri ve Diyarbakır Milletvekili Tarık Ziya Ekinci hakkında, yaptığı radyo konuşmasından dolayı soruşturma açıldı.
1976	İstanbul Profilo’da DGM direnişinden dolayı 18 işçinin atılması üzerine 1 haftadır direnişte olan DİSK/ Maden-İşli işçiler sabah atılan arkadaşlarıyla birlikte fabrikayı işgal etti. Polisin tazyikli su, ses-sis-gaz bombalı saldırısını püskürten işçiler işgali sürdürdü.
1973	Hukukçu ve devlet adamı Nurullah Esat Sümer, yaşamını yitirdi. (Doğumu:1899) Berlin Üniversitesi Hukuk ve İktisat Fakültelerini bitirmiştir. Sümerbank Umum Müdürlüğü ve Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası ve Uluslararası Para Fonu (IMF) Türkiye Temsilcisi görevlerinde bulundu. TBMM Antalya Milletvekilliği, Cumhuriyet Senatosu İstanbul Üyeliği, Devlet Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı yaptı. Nurullah Esat Sümer
yaptı. 1977	İstanbul Site Yurdu’nun tamirat gerekçesiyle kapatılmasını protesto etmek için Vilayet önünde çadır kuran öğrencilere polis müdahale etti.
1977	Karşılıklı grev ve lokavt kararlarının alındığı TCDD’de işçiler direnişe geçti.
1979	Tüm Öğretmenler Birleşme ve Dayanışma Derneği (TÖB-DER) Bursa’da miting düzenledi. Polis mitinge müdahale etti. Genel Başkan Gültekin Gazioğlu ile birlikte 301 kişi gözaltına alındı.
1981	Arayış Dergisi yazı işleri müdürü ve hukukçu Nahit Duru ile Bakış dergisi yazı işleri müdürü Nazım Kara 75’er gün hapis cezasına çarptırıldı. Nahit Duru Arayış
1983	Basına büyük kısıtlamalar ve sansür getiren yasa tasarısı 12 Eylül askeri yönetiminin atadığı Danışma Meclisi’nde oylanarak yasalaştı.
1985	Demokrat Partililerin yargılandığı Yassıada’nın sertliği ile tanınan komutanı Tarık Güryay yaşamını yitirdi.
1994	İnsan Hakları Derneği ve Çağdaş Hukukçular Derneğinin İstanbul’dan Ankara’ya düzenlediği ‘Düşünceye Özgürlük Yürüyüşü” İstiklal Caddesi’nden başlatıldı. İstiklal’deki yürüyüşe Yaşar Kemal, Akın Birdal, Ercan Karakaş, Adnan Başer Kafaoğlu, Eşber Yağmurdereli, Zuhal Olcay, Haluk Bilginer, Fatoş Güney, Şanar Yurdatapan, Ferhat Tunç ve Halil Ergün de katıldı.
1994	Sosyolog yazar İsmail Beşikçi, Özgür Gündem gazetesinde çıkan bir yazısında bölücülük yaptığı iddiasıyla 2 yıl hapis ve 250 milyon lira para cezasına çarptırıldı. İsmail Beşikçi
1994	Türkiye Cumhuriyeti Adalet eski Bakanlarından Mehmet Topaç, Ankara’daki bürosunda, Dev-Sol örgütü üyesi oldukları iddia edilen 4 kişinin silahlı saldırısı sonucu yaşamını yitirdi. Topaç, Adalet Bakanlığı döneminde, 1988 yılında, cezaevlerine yönelik “1 Ağustos Genelgesi”ni çıkarmıştı. Eski Adalet Bakanı Mehmet Topaç
1996	İşverenlerin işçilerin iradesine ve hukuka aykırı tutumları üzerine uyguladıkları baskıların sona erdirilmesi ve toplu sözleşme hakkının kullanılması amacıyla Hak ve Ekmek Mitingi yapıldı.
2000	Gazeteci Nadire Mater ile yayıncısı Semih Sökmen, Olağaüstü Hal Bölgesi’nde görev yapan 42 askerle görüşerek kaleme aldığı Mehmedin Kitabı’ndan ötürü yargılandıkları davada beraat ettiler. Dava sebebi Devletin askeri kuvvetlerini tahkir ve tezyif etmekti. Mahkeme kitap hakkında verilen toplama kararını da kaldırdı.
2002	İran’ın başkenti Tahran’da tecavüz, zorla alıkoyma ve alkollü içki içme suçlarından idama mahkum edilen Kara Akbabalar çetesinin beş üyesi halkın önünde vinçlere asılarak idam edildi. 5 bin Tahranlı sadece seyretti. Uluslararası Af Örgütü(Amnesty International) İran’da bir önceki yıl 139 kişinin asılarak idam edildiğini açıkladı.
2001	ABD tarafından hazırlanan terörle mücadele önlemlerini içeren karar tasarısı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde oybirliğiyle kabul edildi. Tasarı, terör gruplarının banka hesaplarının dondurulmasını, mali kaynaklarının ve bu gruplara verilen devlet desteğinin kesilmesini öngörüyordu.
2003	Birleşmiş Milletler Sınıraşan Örgütlü Suçlarla Mücadele Sözleşmesi, 29 Eylül 2003 tarihinde yürürlüğe girdi.
2006	Yazar Yaşar Kemal, F tipi cezaevlerinde tecridin kaldırılması için 178 gündür açlık grevinde olan Avukat Behiç Aşçı’yı evinde ziyaret etti.
2010	Avrupa’daki kamu harcamalarını ve servislerini vuran kemer sıkma politikalarına karşı Avrupa Sendikalar Konfederasyonu’nun aldığı eylem günü kararı nedeniyle İspanya, Belçika ve Yunanistan başta olmak üzere Portekiz, İrlanda, İtalya, Romanya, Sırbistan, Fransa, Polonya, Slovenya ve Litvanya’yı da kapsayan bir düzineden fazla ülkede eşgüdümlü eylemler yapıldı. Almanya’nın Birinci Dünya Savaşı’ndan kalan son savaş tazminatını ödemesiyle Birinci Dünya Savaşı için son bedel ödenmiş oldu.
2010	Almanya, Birinci Dünya Savaşı’ndan kalan son savaş tazminatını ödedi.
2011	İstanbul Valiliği’nin 2008 Mayıs’ında Sendikalar Kanunu’nda öğrencilerin sendika kurmasına ilişkin bir düzenleme olmadığı gerekçesiyle Genç-Sen’e açtığı dava, İstanbul 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kapatma kararı ile sonuçlandı.
2016	İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi tarafından her yıl düzenlenen Uluslararası Suç ve Ceza Film Festivali’nin altıncısı İstanbul Cemal Reşit Rey’de gerçekleşen açılışla başladı. Festivalin ana teması Hak ve adalet oldu.
2017	Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu`nun Azerbaycan ziyaretinin (29 Eylül 2017) akabinde yayınladığı raporda, insan hakları savunucularının davalarını Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) taşıyan avukatların baro kaydının silindiği yahut çeşitli suçlamalarla tutuklandığı belirtildi.
2021	Anayasa Mahkemesi (AYM), bir kadın cinayetinde yeterli önleyici ve koruyucu tedbirleri almayan kamu görevlilerinin yargılanması gerektiğine ilk kez karar verdi. 2013 yılında boşandığı eşi tarafından öldürülen akademisyen Serpil Erfındık’ın yaşam hakkının ihlal edildiğine ve gerekli önlemlerin alınmadığına hükmedildi.
2023	Antalya Altın Portakal Film Festivali, “Kanun Hükmü” belgeseli üzerinden yaşanan sansür krizinin ardından iptal edildi.
2023	Dünyanın en zengin iş insanlarından Bernard Arnault hakkında ‘kara para aklama’ soruşturması yürütüldüğü ortaya çıktı. Paris savcılığı, ünlü moda evi Louis Vuitton ve Christian Dior’un da çatı kuruluşu olan LVMH’nin sahibi Bernard Arnault’nun da adının geçtiği kara para aklama soruşturması yürütüldüğünü açıkladı.
2023	Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Bekir Şahin, Meclis’te bulunan bazı siyasi parti gruplarını ziyaret ederek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, ‘Türkiye Cumhuriyeti Başsavcılığı’ olarak yeniden yapılandırılması önerisini sundu. Öneri, Yabancı ülkelerdeki ülke başsavcılığı sistemine uyum ve adli makamlar nezdinde denkliği sağlamayı amaçlıyor.
2023	Benelüks ülkeleri olarak bilinen Belçika, Hollanda ve Lüksemburg suç ve suçlu ile mücadelede işbirliği amacıyla yaptıkları anlaşma sonucunda, polis teşkilatlarının her üç ülkede engelsiz ve sınırsız bir şekilde çalışmasına karar verdi.
2023	Gaziantepli P.K. depremde yıkılan apartmanın alt katında faaliyet gösteren bankanın özel kasasında sakladığı 10 milyon TL değerindeki ziynet eşyalarının bulunamaması üzerine bankaya dava açtı.
2024	FBI, eski Galatasaray yöneticisi ve iş insanı Erden Timur’u NewYork Belediye Başkanı Adams’la ilgili yürütülen yolsuzluk soruşturması kapsamında sorguladı. Tümur’a, Adams’ın kampanyasına bağış yapıp yapmadığı soruldu.
2024	Karar gazetesi yazarı Elif Çakır, hakkında arama olduğu iddiasıyla Bursa’da konakladığı otelde gözaltına alındı. Çakır, isim karışıklığı olduğunun anlaşılması üzerine serbest bırakıldı. Çakır’ın TC kimlik numarasının yanlış olduğunun anlaşılmasına rağmen işlemlere devam edildiği iddia edildi.
2024	İzmir’in Konak ilçesinde şüphe üzerine durdurulan 18 yaşındaki gencin çeşitli suçlardan toplam 44 yıl hapis cezasıyla arandığı ortaya çıktı.

21. Yüzyıl İçin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Kalkınma ve Barış

Yazar

-

Eylül 28, 2024

21. Yüzyıl İçin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Kalkınma ve Barış, başlıklı toplantı 5-9 Haziran 2000 tarihleri arasında NewYork’ta gerçekleştirilmiştir. “Kadın 2000: 21. Yüzyıl İçin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Kalkınma ve Barış” (PEKİN+5) Başlıklı Birleşmiş Milletler Genel Kurul Özel Oturumunun(United Nations General Assembly Special Session“Women 2000: Gender Equality, Development and Peace for the Twenty-first Century”) hazırlık dönemi ve sonuçları hakkında bilgi notu, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanmıştır.

Konferans, 21. yüzyılın başında toplumsal cinsiyet eşitliği, sürdürülebilir kalkınma ve barışıgündeme taşımıştır. Pekin Eylem Platformu’nun beş yıllık incelemesi için düzenlenen özel bir oturumdur.

Bu toplantı, dünya genelinde hükümetler, sivil toplum örgütleri ve kadın hareketleri tarafından desteklenmiştir. Cinsiyet eşitliği mücadelesinde önemli bir adım olarak görülmüştür. 20. yüzyılın sonlarında gerçekleşen bir dizi BM Kadın Konferansı’nın devamı niteliğindedir ve bu alandaki uluslararası işbirliğini artırmayı amaçlamıştır.

“Kadın 2000: 21. Yüzyıl İçin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Kalkınma ve Barış”

Özel Oturum Sonuç Bildirgesi

Sonuç Belgesi dört bölümden oluşmaktadır;

Birinci bölümde temel kavramlar,

İkinci bölümde 1995 den bu yana 12 kritik sorun alanında elde edilen kazanım ve karşılaşılan engeller,

Üçüncü bölümde 1995 yılından bu yana dünyada meydana gelen değişimlerin kadının yaşamına etkileri,

Dördüncü bölümde geleceğe yönelik eylem ve girişimler yer almaktadır. Ana hatları ile belge, özel alan, kamusal alan ile ulusal ve uluslararası düzeyde kadının hayatını etkileyen siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel gelişmelerin değerlendirilip, karşılaşılan sorunları ortadan kaldıracak eylem ve girişimlerin tespiti ve çözüm önerilerini kapsamaktadır.

SONUÇ BELGESİNİN İKİNCİ BÖLÜMÜ

(12 KRİTİK SORUN ALANI)

Sonuç Belgesinde 12 kritik alana ilişkin değerlendirmeler, kazanımlar ve karşılaşılan engeller bazında özetle şöyledir;

KADIN VE YOKSULLUK

Bu sorun alanında, yoksulluğun toplumsal cinsiyet boyutu olduğu gerçeğinin yetkili makamlarca giderek artan bir şekilde kabulü, yoksulluğun ortadan kaldırılmasının temel şartlarından birinin kadın erkek eşitliğinin sağlanması olduğuna ilişkin görüşün giderek daha çok taraftar toplaması, küçük girişimcilik projelerinin yaygınlaştırılması, politika tasarımlarında reisi kadın olan hanelerin özel ihtiyaçlarının göz önüne alınmaya başlanması gibi kazanımlar sağlanmıştır. Dahası, yoksulluğun ortadan kaldırılmasında, ikili bir yaklaşım giderek artan bir şekilde benimsenmiştir. Bu yaklaşım istihdam artırıcı ve gelir getirici faaliyetlerin geliştirilmesi yanında kadına eğitim ve sağlık gibi temel sosyal hizmetlere erişim olanağının daha fazla tanınmasına ilişkin önlemleri öngörmektedir.

Buna rağmen yoksulluk, ülkeler arasında ve ülkeler içinde gelir uçurumlarının artması, gelişmekte olan ülkelerin yüksek dış borçları ve yüksek askeri harcamaları, gelişmiş ülkelerin gayri-safi milli hasılalarından ayırmayı taahhüt ettikleri (yüzde 0.7) bölümleri resmi kalkınma yardımlarına tahsis etme konusundaki isteksizlikleri, ekonomik kararların alınmasında kadın ve erkekler arasındaki yetki paylaşımında eşitsizlik, ücretlendirilmeyen çalışma biçimlerinin cinslerarasında eşitsiz dağılımı, kadın girişimcilere yeterli teknolojik ve mali destekler verilememesi, toprak, kredi ve istihdam başta gelmek üzere sermayeye ulaşımı ve onun üzerindeki kontrol konusunda kadınlar ile erkekler arasında eşitsizliğin sürüyor oluşu, bazı zararlı gelenek ve görenekler yüzünden kadının ekonomik kapasitesini gerçekleştirememesi gibi sorunlar yoksulluğun ortadan kaldırılamamasına ve hatta derinleşmesine neden olmaya devam etmektedir.

KADIN VE EĞİTİM

Kadın erkek eşitliğinin sağlanması için kadının eğitilmesi gerekliliği konusundaki artan bilinçlenme ve buna bağlı kazanımlar, özel olarak korunmaya muhtaç kadın gruplarına yönelik alternatif eğitim ve formasyon (training) programlarındaki artışa rağmen, eğitim ve formasyon alanında güçlü bir siyasi iradenin var olmaması ve/veya eksikliği, kaynak yetersizliği, altyapı sorunları gibi nedenlerle hedeflere ulaşılması henüz başarılamamıştır. Diğer taraftan ders kitaplarındaki ayrımcı kalıplar, olumsuz kadın klişeleri, çocuk bakımının erkekler ve devletle bölüşülememesi ve bazı geleneksel tutum ve davranışlar hala kadının eğitimi ve formasyon kazanımı önünde engel teşkil etmektedir. Bazı ülkelerde yapısal uyum politikalarının doğru formule edilememesi ve/veya uygulamasındaki aksaklıklar eğitim sektörü üzerine olumsuz sonuçlar yaratmıştır. Ayrıca, kadının yüksek öğrenim kurumlarına devam edebilmesi ile istihdam piyasası dinamikleri arasındaki yakın ilişkinin yeterince iyi anlaşılamaması da konuya daha çok önem verilmesi önünde engel oluşturmaya devam etmektedir.

KADIN VE SAĞLIK

Bu sorun alanında, kadın sağlığına tüm boyutları ile ve kadının hayatının tüm safhaları kapsamak üzere özel önem verilmesi gerektiğine ilişkin görüş politika yapıcılar ve planlamacılar tarafından giderek daha çok kabul görmeye başlamıştır. Kadının yaşam süresi bir çok ülkede artmış, aile planlaması ve korunma araçlarının kullanımı konusunda erkeğin sorumluğunun da bulunduğu kabul eden bakış açısı giderek daha çok taraftar toplamış, cinsel yolla bulaşan hastalıklar konusundaki bilinçlenme artmış olmasına rağmen, istenmeyen gebeliklerden kurtulma kürtajın7 sağlıklı ve ulaşılabilir olmasını yasaklayan yasal düzenlemelerin ayıklanması, kadının farklı ihtiyaçlarına cevap verecek bir sağlık sisteminin oluşturulması, bazı zararlı gelenek ve göreneklerin (kadın sünneti ve benzeri uygulamalar) ortadan kaldırılması temel sorun alanları olarak kalmıştır.

Sağlığın kadının yaşamının tüm evrelerini kapsayacak şekilde geliştirilmesinin gerekliliği, cinsel sağlık ve üreme sağlığı dahil olmak üzere fiziksel ve zihinsel sağlığın, yetersiz kaynak, yasal olmayan kürtaj, kürtaj sonrası sağlık hizmetlerinin yokluğu, cinsel sağlık ve üreme sağlığının sadece kadının sorumluluğu olduğunun düşünülmesinin önüne geçilmesi gibi konularda gerekli önlemlerin alınması, koruyucu sağlık hizmetinin ihmal edilmemesi ve bu kapsamda üreme haklarının tam olarak gerçekleştirilmesi, sağlıklı şartlarda kürtaj için gerekli önlemlerin alınması metinde yer alan konulardır.

KADIN VE ŞİDDET

Kadınlara ve kız çocuklarına karşı şiddet ister kamusal alanda ister özel alanda gerçekleşsin kadının insan hakları ihlali olarak kabul görmektedir. Kadınlara ve kız çocuklarına karşı şiddetin devlet tarafından veya herhangi bir resmi kurum ve kuruluşu tarafından uygulanması durumu da kadınların ve kız çocuklarının insan hakları ihlali olarak kabul görmektedir. Dolayısıyla, şiddet ister özel alanda ister kamusal alanda gerçekleşsin bunu ortadan kaldırmaya yönelik pek çok yasal ve idari önlem alınmaktadır. Bu sorunu çözmek üzere, bazı ülkeler koruyucu yasal düzenlemeler geliştirmişlerdir.

Şiddeti ortadan kaldırmak üzere çok disiplinli, kapsamlı programlar da geliştirilmiş bulunmaktadır. Tüm bunlara rağmen, kadın ve kız çocukları şiddete kurbanı olmaya devam etmektedirler. Şiddet uygulayanlara yönelik rehabilite programlarının eksikliği ve şiddet konusunda veri eksikliği, sosyo-kültürel değerler nedeniyle aile içindeki her tür şiddetin görünmez halde kalmaya devam etmesi, kadının fiziksel, psikolojik, cinsel şiddete maruz bırakmaktadır. Evlilik içi tecavüz, kız çocuklarının cinsel istismarı, başlık parasına bağlı ölümler, kız çocuklarının sünneti bu şiddet türü içinde sayılabilir. Ayrıca, küreselleşme ve yeni teknolojiler kadın ve kız çocuğu ticaretini artırmıştır.

KADIN VE SİLAHLI ÇATIŞMALAR

Son zamanlarda, silahlı çatışmaların kadın ve çocuklar üzerindeki yıkıcı etkisi konusunda uluslararası planda anlayış birliği sağlanmıştır. Silahlı çatışmalar ve diğer çatışmaların, işgallerin, terörizmin kadının ilerlemesi önündeki ana engellerden birisi olduğu kabul görmektedir. Silahlı çatışmalar reisi kadın olan hane halkı sayısını ve genelde yoksulluğu özelde kadın yoksulluğunu artırmaktadır. Buna karşın, tecavüz, cinsel kölelik, zorla fahişelik yaptırma, zorla hamileliği sürdürme ve kısırlaştırma artık savaş suçu diğer bir deyişle insanlığa karşı suç sayılmaktadır. Dahası, silahlı çatışmaların çözümünde kadınların tam ve eşit olarak yer almasının önemi vurgulanmakta, ayrıca göçmen kadın sorunu yeni bir sorun alanı olarak kabul edilmekte ve insani yardımlarda kadının durumunun farklılığının göz önüne alınarak kadına özel insani yardımların öneminin altı çizilmektedir.

KADIN VE EKONOMİ

Son zamanlarda özellikle bazı ülkelerde kadın istihdamında önemli artışlar kaydedilmiş, kadınlara aile ve iş yaşamını uyumlaştırabilmeleri için çeşitli olanaklar sunulmuş, çocuk bakımı olanakları artırılmış olmasına rağmen, makro-ekonomik politikalarda toplumsal cinsiyet bakış açısı eksikliği giderilememiş, eşit değerdeki işe eşit ücret hedefine ulaşılamamış, işe alma ve yükselmede kadının hamileliği vb. faktörler ayrımcı uygulamalara dayanak teşkil etmeye devam etmiş, kadınların işyerinde cinsel taciz nesnesi olarak görülmesi sıklıkla karşılaşılan bir durum olmaktan çıkarılamamıştır. Dahası, kadınların miras ve mülkiyet hakkı bir çok ülkede ulusal yasalarda yer almamaktadır. Kadınların makro-ekonomik politikaların belirlenmesinde söz sahibi olamamaları bir sorun alanı olarak kalmış, sosyal güvenlikten yoksun kadınların sosyal güvenlik kapsamına alınması ve aile sorumluluklarının devlet ve erkeklerle paylaşımında önemli bir gelişme kaydedilememiştir. Kadının sosyal rolleri sonucunda ürettiği ücretsiz emeğinin ücretlendirilmesi de henüz başarılamamış hedefler arasında yer almaktadır.

KARAR ALMA MEKANİZMALARINDA KADIN

Ulusal ve uluslararası düzeylerde kadının temsil oranının düşük olması, yasalarla uygulamaların farklılığı, geleneksel roller nedeniyle kadınların karar alma mekanizmalarında eşit bir şekilde yer alamaması sorun alanları olmaya devam etmekte buna karşın, bir çok ülkede kurulan ulusal mekanizmalar ve karar alıcı pozisyonlardaki kadınların arasında gelişen işbirlikleri sürdürülmektedir. Kota uygulamaları ve diğer araçlarla olumlu ayrımcılık politikalarının geliştirilmesi ve gerçekleştirilmesi sonucunda bu alanda önemli aşamalar kaydedildiği belirtilmektedir. Karar alma mekanizmalarında yer alan kadınların sayısını artırmaya yönelik uluslararası, ulusal işbirlikleri ve sivil toplum örgütlerinin yadsınamaz katkıları ile kadınların karar alma mekanizmalarına tam ve eşit katılımı konusunda oldukça önemli bir mesafe kaydedilmiş olmasına rağmen, kadınların özellikle aile içindeki geleneksel rolleri, mali açıdan güçsüzlükleri karar alma mekanizmalarında yer almalarını engellemektedir.

ULUSAL MEKANİZMALAR

Toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamanın bir aracı olarak kurulan ulusal mekanizmalar son zamanlarda giderek artan bir şekilde devlet örgütlenmesi içinde meşruiyet kazanmaktadır. Ayrıca, toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifinin tüm plan ve politikalara yerleştirilmesi giderek daha çok kabul görmekte ve daha geniş uygulama alanı bulmaktadır. Bu mekanizmaların mali açıdan güçsüzlüklerine rağmen insan kaynaklarının geliştirilmesine ve cinsiyet ayrımlı veri toplanmasına katkıları yadsınamaz. Buna karşın, pek çok ülkede siyasi iradenin tam olarak tecelli edememesi ve insangücü ve mali kaynakların yetersizliği ulusal mekanizmaların güçlenmesi önünde temel engelleri oluşturmaya devam etmektedir. Bunun yanı sıra, bir çok ülkede, ulusal öncelikler arasında toplumsal cinsiyet eşitliğinin ilk sıraları alamaması, devlet yapılanmasında eşitlik konusunun hala marjinal bir konu olarak algılanması, otorite zafiyeti, ve sivil toplum örgütleri ile güçlü bağların kurulamaması ulusal mekanizmaların güçlenmesini engelleyen faktörler olarak varlığını sürdürmektedir.

KADININ İNSAN HAKLARI

Son yıllarda evlilik, aile ilişkileri, her türlü şiddet, mülkiyet ve miras hakları, siyasi haklar ve çalışma haklarını düzenleyen yasalar başta gelmek üzere medeni yasalarda, ceza yasalarında ve diğer yasalarda ayrımcılık içeren maddelerin ayıklanması doğrultusunda;

pek çok ülkede yasal reformların yapılması,

ayrımcılık içeren yasa çıkarma yasağı,

kadının insan haklarının tam olarak gerçekleştirmesini sağlayacak uygun ortamın yaratılması amacıyla oluşturulan politikalar,

yine kadının insan haklarının tam olarak gerçekleştirmesini sağlayacak uygulama ve izleme mekanizmalarının kurulması veya varolanların güçlendirilmesi,

yasal okuryazarlık kampanyaları ve bilinç yükseltme çalışmaları,

CEDAW Sözleşmesine taraf olan ülkelerin sayısının 165’e ulaşması,

ve bu Sözleşmeye ek İhtiyari Protokol’un ülkelerin imza ve onayına açılması (Mart 2000 tarihi itibariyle Protokolü 33 ülke imzalamış bulunmaktadır),

Gönüllü kadın kuruluşlarının kadınların insan haklarının tanınması korunması ve geliştirilmesi doğrultusunda gösterdikleri çabalar,

Uluslararası Ceza Mahkemesine temel teşkil eden Roma Anlaşmasının toplumsal cinsiyet perspektifi ile hazırlanması,

ve Birleşmiş Milletler bünyesinde İnsan Hakları Komitesi ve İnsan Hakları Yüksek Komiserliğinin yaptığı çalışmalar

kadın ve kız çocuklarının insan hakları konusunda elde edilen kazanımların başlıcalarını oluşturmaktadır.

Buna karşın ırkçılık , ırk ayrımcılığı, ve benzeri faktörler başta gelmek üzere her tür ayrımcılık kadının insan haklarını tam olarak kullanması önünde engel teşkil etmeye devam etmektedir. CEDAW Sözleşmesinin tüm ülkeler tarafından onaylanması hedefine ulaşılamamıştır. CEDAW Sözleşmesine ek Protokol’un tüm ülkeler tarafından kabulü ve onaylanmasının sağlanması gerekmektedir. Yasalar ve uygulamalar arasındaki farklılık hala eşitlik önündeki temel engellerden biridir. Yasal okur yazarlık oranı pek çok ülkede son derece düşüktür. Kadın ve kız çocuklarının üreme hakları hala tam olarak tanınmamaktadır. Çok sayıda kadın, ırk, dil, din, etnik köken, kültür, cinsel tercih, özürlülük, sosyo-ekonomik sınıf, göçmenlik, yerinden edilmiş ve sığınmacı statüleri nedeniyle ayrımcılığa uğramaktadır.

KADIN VE MEDYA

Yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde kadın iletişim ağlarının kurulmuş olması, iletişim ve bilişim teknolojilerinin gelişiminin kadınların bilişim ve iletişim olanaklarını artırması, kadınlar tarafından çok sayıda medya organı kurulmuş ve işletilmekte olması ve bu kuruluşların medyada pozitif kadın imajı yaratılmasına katkıda bulunmaları, bu çerçevede rehberlerin ve gönüllü moral kodlarının benimsenmesine rağmen, kadının medyada negatif ve onur kırıcı tanıtımı tam olarak engellenememektedir. Kadını aşağılayan ve şiddet unsurları içeren pornografik materyal hala sıkça kullanılmaktadır. Kadın klişeleri geçerliliğini sürdürmektedir. Yoksulluk, olanaksızlık, bilgisayar eğitiminden yoksunluk ve diğer nedenlerle kadınların internet’e ulaşımları sınırlı kalmaktadır.

KADIN VE ÇEVRE

Bazı ulusal çevre politikaları ve programlarına toplumsal cinsiyet eşitliği bakış açısının yerleştirilebilmiş olması, toplumsal cinsiyet eşitliği, yoksulluğun ortadan kaldırılması, sürdürülebilir kalkınma ve çevrenin korunması arasındaki yakın bağlantının resmi düzeyde kabul görmesi, ve çevre konusunda kadınların geleneksel olarak sahip oldukları bilgilerin bir çok çevre koruma ve geliştirme projesine entegre edilmesine rağmen, kadınların karşılaştıkları çevresel riskler, konusunda hala belli bir bilinç düzeyine ulaşılabilmiş değildir. Çevre konusundaki kararlara kadınlar hala tam ve eşit bir şekilde katılamamaktadır, çevre sorunlarının kadın ve erkek üzerindeki farklı etkilerini saptayacak sınırlı sayıda araştırma vardır ve çevre politikaları hala toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifinden uzak hazırlanmaktadır.

KIZ ÇOCUKLARI

Toplumsal cinsiyet duyarlı okul ortamının yaratılmasında bir ölçüye kadar başarılı çalışmalar yapılmıştır. Altyapının güçlendirilmesi, okullaşma oranlarının artışı ve eğitim sisteminde kalma sürelerinin uzaması, ergen hamileliği ve ergen yaşta anne olanlara destek hizmetlerinin sağlanması, yaygın eğitim olanaklarının artırılması kız çocuklarının eğitimi alanındaki temel kazanımlardan bazılarıdır. Kız çocuklarının genel sağlığına ve cinsel ve üreme sağlığına daha çok önem verilmeye başlanmıştır. Son yıllarda, kız çocuklarının cinsel hakları ve üreme hakları daha çok ülke tarafından tanınmaya başlamıştır. Kız çocuklarının sünneti ile kadın ve kız çocuk ticaretinin yasaklanmasına doğru bir yönelim vardır. Bu konudaki son gelişme, silahlı çatışmalar katılan çocuklar, çocuk satışı, çocuk fahişeliği ve çocuk pornografisi konularındaki Çocuk Hakları Sözleşmesine ek Protokollerin kabulüdür.

Yoksulluk ve kalıp değer yargıları nedeniyle kız çocuklarının daha özensiz beslenmesi, sağlık hizmetlerine ulaşamamaları, onlara ağır ev sorumlukları verilmesi, okula göndermede tercihin erkek çocuklar lehine kullanılması gibi nedenler kız çocuklarının, bağımsız kendine yeterli bireyler olarak yetişmelerini engellemektedir. Kız çocuklarının eğitimine, sağlığına yeterli kaynağın ayrılamaması da bir diğer sorun alanıdır. Yine, yoksulluk, aileden destek görememek, cinsel istismara ve şiddete maruz kalmak, kız çocuklarının çoğu kez istenmeyen hamileliği, HIV/AIDS’e gibi bulaşıcı hastalıklarla sonuçlanmaktadır. Kız çocuklarının cinsel sağlık ve üreme sağlığı konusunda bilgilendirilmelerinde hala büyük eksiklikler vardır. Ayrıca, kız çocuklarının ticaretinin artmaya devam etmesi tespit edilen sorunlardandır.

SONUÇ BELGESİNİN ÜÇÜNCÜ BÖLÜMÜ

Bu bölümde son beş yılda dünyada meydana gelen değişiklerin kadın yaşamı üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Sözü edilen bölümde ana hatları ile,

Küreselleşmenin kadınlar için yeni iş ve bilgi kaynaklarına erişimde kolaylık gibi olanaklar sağlaması yanında yeni sorunlar yarattığı; serbest ticaret, mali fonların akışkanlığının artması ve özelleştirme politikalarının benimsenmesinin kamu harcamalarında kısıtlamalara neden olduğu, bunların da kadınların hayatını olumsuz yönde etkilediği ve gelir eşitsizliklerini artırdığı; küreselleşmenin bir sonucu olan kayıt dışı ekonominin kadınların az ücretle ve sosyal güvenceden yoksun işlerde yığılmalarına neden olduğu,

Uluslararası bağımlılığın artması ile dışsal faktörlerden, örneğin yaşanan mali krizlerden tüm ülkelerin ekonomik istikrarının ve kalkınma beklentilerinin etkilendiği, dolayısıyla kadınların yüklerinin son derece arttığı, bu durumun ayrıca sosyal güvenlik ve diğer sosyal refah harcamalarının devletlerden hane halklarına kaymasına neden olduğu, öte yandan anılan durumun mevcut kaynakların etkin ve verimli kullanılması yönünde yaratıcılığı da geliştirdiği,

Küreselleşme ve yapısal uyum politikalarının yoksulluğun kadınlaşması olgusunu beraberinde getirdiği,

Artan dış borç yükünün insan merkezli kalkınmanın başarılması ve yoksulluğun ortadan kaldırılmasına yönelik çalışmaları sekteye uğrattığı,

Ekonomileri geçiş sürecinde olan ülkelerde kadın işsizliğinin arttığı,

Küreselleşmenin bilgi temelli toplumların yapılanmasını hızlandırdığı, bilgi toplumunda yer alabilen kadınlar için yeni olanaklar yarattığı, ancak bir çok kadının bilgiye ve yeni teknolojilere erişiminde sorunların olduğu,

Küreselleşme sonucunda işgücünün dolaşımının değiştiği ve bunun kadınların ve kız çocuklarının ekonomik istismara açık hale getirdiği, eğlence sektöründe kadın ve kız çocuklarının cinsel istismarını arttırdığı,

Sivil toplum örgütlerinin güçlendiği ve söz konusu örgütlerin toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasında oynadıkları rolün öneminin kavrandığı,

Kadınların yaşam sürelerindeki artış nedeniyle dul kadınların sayısının arttığı ve onların ihtiyaçlarına cevap verecek mekanizmaların henüz kurulamadığı,

Özellikle gelişmekte olan ülkelerde HIV/AIDS’in hızla yayılmasının kadınların hayatını mahvettiği,

Kadınlar arasında madde bağımlılığının arttığı, tütün kullanımında önemli artışlar gözlendiği,

Doğal felaketlerden kadınların ve çocukların daha da olumsuz etkilendiği ve bunları gidermek için duyarlı programların geliştirilmesi gerektiği,

Kadın emeğinin ekonomik açıdan görünür hale getirilmesi gerektiği tespitleri yapılmıştır.

SONUÇ BELGESİNİN DÖRDÜNCÜ BÖLÜMÜ

Sonuç Belgesinin son bölümünde, yukarıdaki bölümlerde yapılan saptamalar doğrultusunda ulusal, uluslararası ve ulusal ve uluslar arası düzeyde yapılacak eylem ve girişimler sıralanmaktadır. Bu bölümde hemen hemen tüm konulara ve sorun alanlarına değinilmiştir.

Sonuç Belgesinin Dördüncü bölümünün ilk kısmı şemsiye paragraflardan (42-55) oluşmaktadır. Bu paragraflarda özetle;

Hükümetlerin geleceğe yönelik eylem ve girişimler konusundaki taahhütleri,

Pekin Eylem Platformunu tam ve hızlı bir şekilde hayata geçirmek için, tüm insan haklarının–kalkınma, medeni, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal haklar dahil- tam olarak tanınması, korunması ve geliştirilmesinin gereği, bunun toplumsal cinsiyet eşitliği, kalkınma ve barış hedeflerine ulaşmada temel unsur olması, ve bu hakların evrensel bölünemez bir bütün olarak anlaşılması,

Pekin Eylem Platformunu tam olarak ve hızlı bir şekilde hayata geçirmek için hükümetler tarafından gösterilen çabalara, BM kuruluşları, ulusal, uluslararası kurum ve kuruluşlar –sivil toplum örgütleri dâhil- tarafından destek verilmesi ve uygun durumlarda sözü edilen kuruluşlar tarafından tamamlayıcı programlar hazırlanması için çağrıda bulunulması,

Hükümetler ve hükümetlerarası kuruluşlar tarafından, sivil toplum örgütlerinin Pekin Eylem Platformunun tam olarak ve hızlı bir şekilde hayata geçirilmesindeki katkıları ve tamamlayıcı rollerinin tanınması ve bunlar arasında işbirliğinin güçlendirilmesi,

Toplumsal cinsiyet eşitliğinin tüm tarafların ilişkilerini yeniden gözden geçirmesi ve kurgulamasına bağlı olduğu, bunun da ancak kadının eşitlik temelinde sosyal hayatın tüm alanlarında yer alması ile mümkün olabileceği,

Kadınların ve erkeklerin, kız çocuklarının ve erkek çocuklarının eşit haklar, sorumluklar, fırsat ve olanaklarla donatılması gereği,

Ortak kalkınma gündeminin kurucu unsurunun toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadının güçlenmesi olmasının gerekliliği,

Kadınların ve kız çocuklarının eğitim hakkını ve mümkün olan en üst seviyede fiziksel ve zihinsel sağlık standartlarına ulaşabilmelerini garanti altına almak için eğitime, sağlık ve sosyal hizmetlere eşit erişimi sağlayacak çabaların artırılması gereği,

Çevrenin korunmasında temel gıdaların üreticisi ve doğal kaynakların kullanıcısı olarak kadının geleneksel bilgi birikiminin tanınması ve önceliklerine yer verilmesi,

Medeniyetler arasında ve içinde farklılıklara ve diyaloglara saygı temelini güçlendirecek önlemlerin alınması,

Tüm düzeylerde siyasi iradenin tecellisi ve kararlılığın, eylem yönelimli politikalara toplumsal cinsiyet eşitliği bakış açısını yerleştirmek bakımından ön koşul olması,

Toplumsal cinsiyet eşitliği, kalkınma ve barış hedeflerine ulaşmanın önündeki en önemli engelin -dayak ve diğer ev içi şiddet türleri, cinsel istismar, cinsel kölelik, kadın ve çocuk ticareti, zorla fahişelik yaptırma, cinsel taciz; ırkçılık, ırk ayrımcılığı, etnik temizlik, silahlı çatışmalar, işgal, dini ve din karşıtı aşırılıklar ve terörizm gibi kültürel önyargılardan kaynaklanan şiddet türleri dâhil olmak üzere-kadınlara karşı şiddet olduğu,

Kadının ailedeki rolünün önemi, farklı sistemlerde farklı aile yapılarının olabileceği, bu ailelerin üyelerinin hak, ödev ve sorumluklarına saygı duyulması gereği,

Ulusal mekanizmaların kurulabilmesi ve var olanların güçlendirilebilmesi için siyasi iradenin, insan ve mali kaynakların var olması gereği,

Kadının kapasitesini tam olarak gerçekleştirmesini sağlayacak destek programların geleneksel eşitlik politikaları unsurları yanında, toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifini ana alanlara yerleştirmeye yönelik unsurları da barındıracak şekilde tasarımı,

Özürlü kadın ve kız çocuklarının ihtiyaçlarına cevap verecek çözümlerin aranması gereği, Toplumsal cinsiyet ayırımlı verilerin toplanması, araştırmaların sayısının artırılması,

Toplumsal cinsiyet eşitliği, kalkınma ve barış hedeflerine ulaşmak amacıyla eşitlik alanına yeterli beşeri ve mali kaynak ayrılması, bütçelerin tasarımı, uygulaması ve denetiminde bu konuya özel önem ve öncelik verilmesi,

Yoksulluğun kadın üzerinde artarak devam eden olumsuz etkilerini gidermek amacıyla bütünlüklü makro-ekonomik ve sosyal programların hazırlanması için var olan programların toplumsal cinsiyet bakış açısı ile gözden geçirilmesi, yeni programların tasarımına toplumsal cinsiyet bakış açısının yerleştirilmesi, gibi hususlar yer almaktadır.

Geleceğe yönelik eylem ve girişimler yukarıda belirtilen kavram, tespit ve değerlendirmeler uyarınca tasarımlanmıştır. Bunları tek, tek özetlemek mümkün olamayacağından aşağıda sadece Pekin Eylem Platformunun ilerisinde olan düzenlemelerden ve Türkiye tarafından teklif edilip kabul edilerek Sonuç Belgesinde yer alan önerilerden bahsedilecektir.

SONUÇ BELGESİNDE PEKİN EYLEM PLATFORMUNUN İLERİSİNDE BULUNAN DÜZENLEMELER

ŞİDDET

Erken ve zorla evlendirme ile namus cinayetleri, başlık parasının ödeyememekten kaynaklanan şiddet ve evlilik içi tecavüzün kadınlara karşı şiddet kapsamında yer alması ve bunları ortadan kaldıracak kapsamlı önlemler paketinin belgede yer alması.(103 c, 103d,130a)

SİYASİ KATILIM VE GÜÇLENME

Kota uygulamaları ve diğer araçlarla olumlu ayrımcılık politikalarının tasarımı, geliştirilmesi ve gerçekleştirilmesine yönelik irade beyanın belgede yer alması. ( Paragraf117 abis)

SAĞLIK

Ana ölümlerinin sağlık sektörünü öncelikleri arasına konulması, erkeklerin güvenli cinsellik yaşayabilmelerine yönelik eğitim programlarının gerekliliği, sıtma ve benzeri hastalıkların toplumsal cinsiyet boyutunun tanınması, kadının sağlık hizmetine ulaşımı üzerindeki etkileri de ölçebilecek bir sağlık reformu gereği gibi hususların sonuç belgesinde yer alması. (Paragraf 107a,107 abis, 107g quarter, 115d)

KÜRESELLEŞME

Küreselleşmenin kadın üzerindeki olumsuz etkilerinin tanınması ve sosyal güvenlik sistemine kadının eşit girişinin sağlanmasına yönelik önlemlerin sonuç belgesinde yer alması ve kadınların makro-ekonomik karar mekanizmalarında yer almasının öngörülmesi.(Paragraf 110a, 118k,125g)

EKONOMİ

Miras edinme hakkı, mülkiyet hakkı, sağlıklı ve güvenli konut sistemine tam ve eşit erişimi, toplumsal cinsiyet duyarlı bütçeleme, istihdam alanında İLO Sözleşmelerini imzalanıp hayata geçirilmesine yönelik önlemlerin sonuç belgesinde yer alması (30,102k,109a,135d, 127b)

İNSAN HAKLARI

İhtiyari Protokol’un imzalanıp onaylanmasına yönelik tavsiyelerin, sığınmacılara yönelik tutumlarda cinsiyet bazında ayrımcılık yapılmaması ve kadın ve çocuk sığınmacıların özel ihtiyaçlarına cevap verecek programların geliştirilmesi gereği, göçmen kadınlar ve erkekler arasında ayrım yapmama prensibi, yerli kadınların özel ihtiyaçları olabileceğinin tanınması gibi hususların sonuç belgesinde yer alması (paragraf 102g, 102l,103e ve g,128h,132b)

ÖZEL OTURUM HAZIRLIK ÇALIŞMALARI VE ÖZEL OTURUMA TÜRKİYE’NİN KATILIMI

Türkiye Özel Oturum hazırlık çalışmalarının tüm aşamalarında aktif bir biçimde yer almış, Özel Oturuma da geniş bir heyetle katılarak, toplumsal cinsiyet eşitliği, kalkınma ve barış konularındaki görüşlerini ve tezlerini başarılı bir şekilde sunmuş ve savunmuştur.

Bilindiği üzere, Özel Oturum hazırlık çalışmaları 1998 yılına dek uzanmaktadır. 1998 yılı sonlarında, tüm ülkelerden Sonuç Belgesine temel teşkil edecek görüşlerini Birleşmiş Milletler Kadının İlerlemesi Bölümü tarafından hazırlanan soru formu formatına uygun olarak hazırlayıp göndermeleri istenmiş ve Mayıs 1999’a kadar ülkelere süre verilmiştir. Türkiye bu kapsamda soru formuna yanıtını Mayıs 1999’da BM Kadının İlerlemesi Bölümüne göndermiş, BM ilgilerinden alınan bilgiye göre gönderilen metin örnek metin olarak seçilmiştir.

Türkiye, yine Özel Oturum hazırlıkları kapsamında BM Kadının Statüsü Komisyonu 43. Dönem çalışmalarına Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdür Vekili Şenay Eser, Bakan Danışmanı Dr. Selma Acuner, Genel Müdür Yardımcısı Vekili Nevin Şenol, Prof. Dr. Ayşe Akın’dan oluşan bir heyetle katılmış, bu çalışmaların Özel Oturum hazırlıklarına ayrılan üçüncü haftasında da görüşmelere aktif bir şekilde yer almış, 1995 yılından sonra kurulan NGO ların (Sivil Toplum Örgütleri) Özel Oturuma katılabilmesinin teminini ısrarla talep etmiştir. O tarihte kabul görmeyen bu önerimiz daha sonra kabul görmüş ve bilindiği üzere, örnek teşkil etmemek kaydıyla, Pekin Konferansı sonrasında kurulan tüm NGOlara Özel oturuma katılabilme olanağı verilmiştir.

19-21 Ocak tarihleri arasında Sonuç Belgesine bölgesel girdi sağlamayı amaçlayan BM Avrupa Ekonomik Komisyonu Bölgesel Hazırlık toplantısına Türkiye’den geniş bir heyet katılmıştır.

Resmi heyette yer alanların listesi ve toplantıya NGO olarak katılan kuruluşların listesi EK III’de verilmektedir9. Bunun yanısıra NGO’ların aktif katılımın sağlamak üzere 7 NGO temsilcisine mali destek sağlanmıştır.

Şubat 2000 tarihinde BM Kadının Statüsü Komisyonu tüm üye ülkelere Sonuç Belgesinin ilk taslağını göndermiş ve görüş ve önerilerin talep etmiştir. Bu çerçevede hazırlanan öneriler BM ilgili birimine gönderilmiştir. (EK IV)

Son iki haftasının Özel Oturumun hazırlıklarına ayıran BM Kadının Statüsü Komisyonunun 44. Dönem toplantılarına da Türkiye Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdür Vekili Şenay Eser, Genel Müdür Yardımcısı Vekili Nevin Şenol, Dr. Pınar İlkkaracan, Dr. Nalan Hodoğlugil katılmıştır. Toplantı süresinde Türkiye daha önce gönderdiği ve bir bölümü metne alınan önerilerini ve Sonuç Belgesinin DAW tarafından yeniden yazılan 4. bölümüne ilişkin önerilerini orada hazırlayıp sunmuş ve savunmuştur (EK V).

Daha sonra hazırlık çalışmalarının 811 Mayıs 2000 tarihleri arasındaki bölümüne Genel Müdür Yardımcısı Vekili Nevin Şenol katılmış çalışma takviminin dağınıklığı nedeniyle- ki bu birçok ülkenin şiddetli karşı çıkışlarına neden olmuştur- hazırlık çalışmalarının geri kalan bölümleri BM Nezdindeki Daimim Temsilciliğimiz Müsteşarlarında Levent Bilman tarafından takip edilmiştir. 5-9 Haziran tarihleri arasında gerçekleştirilen Özel Oturuma ise daha geniş bir heyetle katılınmış olup söz konusu Heyet listesi ekte sunulmaktadır (EKII).

Bilindiği gibi resmi heyette NGO’ların kendi aralarından seçtikleri 4 temsilci de bulunmaktaydı. Ayrıca, yine üniversite kadın araştırmaları merkezlerinin ve NGO’ların katılımını desteklemek amacıyla, Ankara Üniversitesi Kadın Araştırmaları ve Uygulama Merkezi, Mor Çatı, KA-DER, Anakültür, Marmara Grubu, Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği ve İstanbul Soroptimistler, Kadın dayanışma Vakfı, Uçan Süpürge Kongre, Turizm ve Org. Ltd.Şirk. temsilcilerinin toplantıya katılımları için mali destek sağlanmıştır. (Özel Oturuma bu kapsamda katılan temsilcilerin listesi de ekte verilmektedir. (EK VI).

TÜRKİYE TARAFINDAN TEKLİF EDİLİP KABUL EDİLEREK SONUÇ BELGESİNDE YER ALAN ÖNERİLER

Türkiye, Özel Oturum hazırlıkları süresince ve Özel Oturum sırasında kendi tezlerini savunmuştur. Türkiye’nin belgeye ilişkin önerilerini ve katkıları hazırlar ve savunurken temel aldığı kriterler, belgenin Pekin Eylem Platformunun gerisinde bir metin olmamasını sağlamak ve mümkün olduğu ölçüde belgeyi Pekin Eylem Platformunun ilerisine taşımak olmuştur. Bu konuda başarılı olunduğunun göstergesi, NGOlar tarafından hazırlanan (lütfen 4. Bölüme bakınız) Pekin’in ilerisindeki düzenlemelere ilişkin listede yer alan konulardan en az üçünün Türkiye’nin önerisi olmasıdır. Türkiye tüm çalışmalarda ulusal ve uluslararası düzlemde sivil toplum örgütlerinin katkı ve katılımlarına açık bir tutum sergilemiş ve son olarak da NGOların kendi aralarından seçtikleri dört temsilcinin Resmi Heyette yer almaları ve Türkiye adına görüşmelerde başarılı ve aktif bir tutum sergilemeleri ile devlet sivil toplum işbirliğinin güzel bir örneğini sergilemiştir.

Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ve İdari Yargı Ön Sınavı

Yazar

-

Eylül 28, 2024

Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı, hukuk Fakültesi mezunlarının yeterliliğini ölçmek amacıyla yapılan bir sınavdır.

Yönetmelik, 8 Mayıs 2024 tarihli ve 32540 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Yönetmelik, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Ek 41 inci maddesi uyarınca düzenlenmiştir. 17 Ekim 2019’da kabul edilerek 24 Ekim 2019’da Gazetede yayınlanan 7188 Sayılı Kanun ile getirilen “Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ve İdari Yargı Ön Sınavı” şartının ne şekilde gerçekleştirileceğini belirlenmiştir.

Sınavın uygulanmasına ilk kez 2024 yılında başlanmıştır.

Yönetmelik Gereğince Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı;

24/10/2019 tarihinden sonra yükseköğretim kurumlarına kayıt yaptıranlardan 31/3/2024 tarihinden sonra mezun olanlar hakkında uygulanacak,

Bunun yanı sıra, yabancı bir hukuk fakültesini bitirdikten sonra YÖK’ten denklik belgesi almış bulunanlar da sınava katılabilecek,

Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı, Nisan ve Eylül aylarında, yılda iki defa ÖSYM tarafından yapılacaktır.

Adalet Bakanlığı, sınavı, insan kaynağının niteliğini artırmaya yönelik atılacak en önemli adımlardan biri olarak tanımlamıştır.

Hukuk fakültesi mezunları hâkim ve savcı yardımcısı, avukat veya noter olabilmek için ÖSYM tarafından yapılacak bu sınava girmek zorundadır.

Hâkim ve savcı yardımcılığı sınavına hukuk mesleklerine giriş sınavında başarılı olan hukuk fakültesi mezunları ile belirli bir süre avukatlık yapanlar başvurabilecektir.

Sınavdan yeterli puanı alanlar doğrudan avukatlık stajına başlayabilir.

İlgili kanunlarda belirtilen şartlar gereğince; hâkim adaylığı sınavına girmek isteyenler ile Avukatlık veya Noterlik stajına başlamak isteyenler, Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında veya İdari Yargı Ön Sınavında başarılı olmak zorundadır.

Ayrıca, yönetmeliğe göre; sadece hâkimlik, savcılık, avukatlık ve noterlik hukuk mesleği olarak kabul edilmektedir. Ancak icra müdürleri ve diğer adli personel adayları kapsam dışındadır.

İdari Yargı Ön Sınavına, hukuk fakülteleri ile siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az dört yıllık yükseköğrenim programlarından mezun olan veya denklik belgesi almış olanlar katılabilmektedir.

Sınavlar test şeklinde yapılmaktadır. Hukuk mesleklerine giriş sınavında başarı sınırı tüm meslekler için aynı olacak şekilde belirlenmiştir. Yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılacaktır. Sınavdan yeterli puanı alamayanlar hukuk fakültesi mezunu olarak diğer bütün haklarını koruyacaklardır.

Öte yandan, sınavlara ve yapılma şekline ilişkin diğer hususlar, ilgili kurumların görüşleri doğrultusunda Adalet Bakanlığı tarafından belirlenecektir. Hâkimler ve Savcılar Kurulu, Yükseköğretim Kurulu, Türkiye Barolar Birliği ve Türkiye Noterler Birliği görüşü alınacak kurumlardır.

[box type=”note” align=”” class=”” width=””]

Yükseköğretim Kanunu Gereğince “Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ve İdari Yargı Ön Sınavı” Getirilmesi

7188 sayılı ve 17/10/2019 tarihli Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 5 inci maddesi ile 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa eklenen Ek Madde 41’de hâkimlik, savcılık, avukatlık ve noterlik meslekleri için getirilen “Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ile İdarî Yargı Ön Sınavı” düzenlenmektedir. Bu Hükümde; Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ile İdarî Yargı Ön Sınavında adayların hukuk bilgilerinin hangi alanlardan ölçüleceği sıralanmıştır.[/box]

HUKUK MESLEKLERİNE GİRİŞ SINAVI VE İDARİ YARGI ÖN SINAVI YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç

MADDE 1

Bu Yönetmeliğin amacı; Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ve İdari Yargı Ön Sınavının yapılma şekline ilişkin usul ve esaslar ile bu sınavlara ilişkin diğer hususları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2

Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun ek 41 inci maddesinde düzenlenen Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ve İdari Yargı Ön Sınavına ilişkin esasları kapsar ve 24/10/2019 tarihinden sonra yükseköğretim kurumlarına kayıt yaptıranlardan 31/3/2024 tarihinden sonra mezun olanlar hakkında uygulanır.

Dayanak

MADDE 3

(1) Bu Yönetmelik; 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun ek 41 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

MADDE 4

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Adalet Bakanlığını,

b) ÖSYM: Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığını,

c) Protokol: Adalet Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı arasında imzalanan protokolü,

ç) Sınavlar: Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından yapılan Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ve İdari Yargı Ön Sınavını,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Sınav Şartları, Sınav İlanı ve Başvuru Usulü

Sınavlara girme şartları

MADDE 5

(1) 2547 sayılı Kanunun ek 41 inci maddesinde öngörülen sınavlardan;

a) Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavına, hukuk fakültesinden mezun olanlar ile yabancı bir hukuk fakültesini bitirip de Türkiye’deki hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava girip başarılı olmak suretiyle denklik belgesi almış bulunanlar,

b) İdari Yargı Ön Sınavına, hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az dört yıllık yükseköğrenim yapmış veya bunlara denkliği kabul edilmiş yabancı öğretim kurumlarından mezun olanlar,

girebilir.

Sınavların yapılma zamanı

MADDE 6

(1) Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı Nisan ve Eylül aylarında olacak şekilde yılda iki defa; İdari Yargı Ön Sınavı ise Eylül ayında olacak şekilde yılda bir defa protokol uyarınca ÖSYM tarafından yapılır.

(2) Sınavlara ilişkin Bakanlıktaki sekretarya hizmetleri, Personel Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.

Sınavların ilanı

MADDE 7

(1) Sınavlara ilişkin hususların yer aldığı ilan, başvuru süresinin bitiminden en az on beş gün önce Bakanlığın internet sitesinde ilan olunur.

Sınavlara başvurular

MADDE 8

(1) Sınav tarihi itibarıyla 5 inci maddede öngörülen şartları sağlayabilecek durumda olanlar sınava başvuru yapabilir.

(2) Sınav başvuruları, protokolde belirlenen ve ilan edilen usule göre elektronik ortamda ÖSYM’ye yapılır.

(3) Başvuru sürecini tamamlayan adayların başvuru bilgileri ÖSYM tarafından Bakanlığa bildirilir.

(4) Sınavlara başvuracak adaylardan sınav öncesinde herhangi bir evrak istenmez.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Sınavlara Dair Esaslar

Sınavların değerlendirilmesi

MADDE 9

(1) Sınavlarda ilgililerin 2547 sayılı Kanunun ek 41 inci maddesinde sayılan alanlardaki bilgileri ölçülür. Sınav test şeklinde olup çoktan seçmeli en az yüz sorudan oluşur.

(2) Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında;

a) Anayasa Hukuku 6 puan,

b) Anayasa Yargısı 2 puan,

c) İdare Hukuku 6 puan,

ç) İdari Yargılama Usulü 4 puan,

d) Medeni Hukuk 12 puan,

e) Borçlar Hukuku 10 puan,

f) Ticaret Hukuku 10 puan,

g) Hukuk Yargılama Usulü 8 puan,

ğ) İcra ve İflas Hukuku 6 puan,

h) Ceza Hukuku 8 puan,

ı) Ceza Yargılama Usulü 6 puan,

i) İş Hukuku 6 puan,

j) Vergi Hukuku 4 puan,

k) Vergi Usul Hukuku 2 puan,

l) Avukatlık Hukuku 4 puan,

m) Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi 4 puan,

n) Türk Hukuk Tarihi 2 puan,

olarak puanlanır ve yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.

(3) İdari Yargı Ön Sınavında;

a) Anayasa Hukuku 8 puan,

b) Anayasa Yargısı 2 puan,

c) İdare Hukuku 10 puan,

ç) Türk İdari Teşkilatı 6 puan,

d) İdari Yargılama Usulü 8 puan,

e) Medeni Hukuk 8 puan,

f) Borçlar Hukuku (Genel Hükümler) 8 puan,

g) Ticari İşletme ve Şirketler Hukuku 4 puan,

ğ) Hukuk Yargılama Usulü 6 puan,

h) Ceza Hukuku (Genel Hükümler) 4 puan,

ı) Ceza Yargılama Usulü 4 puan,

i) Vergi Hukuku 10 puan,

j) Vergi Usul Hukuku 4 puan,

k) Maliye ve Ekonomi 10 puan,

l) İmar ve Çevre Hukuku 4 puan,

m) Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi 4 puan,

olarak puanlanır ve yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.

(4) Aranan şartları taşımadıkları halde sınavlara girdiği tespit edilen kişilerin, yeterli puan alsalar bile aradan geçen süreye bakılmaksızın sınavları geçersiz sayılır.

Sınav sonuçlarının duyurulması

MADDE 10

(1) Sınav sonuçları, ÖSYM’nin internet sayfasından duyurulur ve ÖSYM tarafından elektronik ortamda Bakanlığa verilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Son Hükümler

Yürürlük

MADDE 11

1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 12

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Adalet Bakanı yürütür.

Harun Tepe

Yazar

-

Eylül 28, 2024

Prof. Dr. Harun Tepe, 1956 yılında Balıkesir’de doğdu. Eğitim hayatına Balıkesir Muharrem Hasbi Koray Lisesi’nde başladı. 1973 yılında liseden mezun oldu.

1978 yılında Hacettepe Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nü bitirdi. Sosyoloji eğitiminin yanı sıra felsefe, psikoloji ve pedagoji alanlarında sertifikalar aldı. Lisans eğitiminin ardından 1978-1981 yılları arasında Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü’nde çalıştı.

Akademik Kariyeri ve Bilimsel Çalışmaları

Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde Nüfus Dinamiği Programını 1981 yılında tamamladı. Yüksek lisans derecesi bu program ile elde etti. Aynı üniversitenin Felsefe Bölümünde başladığı ikinci yüksek lisansını 1985 yılında tamamladı. Aynı yıl doktora eğitimine başladı.

1989-1990 yılları arası doktora teziyle ilgili, 1990-1991 yılları arasında ise doktora sonrası bilimsel araştırmalar yürütmek üzere Almanya’nın Johannes Gutenberg (Mainz) Üniversitesi’nde bulundu. Prof. Dr. Richard Wisser danışmanlığında bilimsel araştırmalar yaptı.

1990 yılında Prof. Dr. Ioanna Kuçuradi danışmanlığında hazırladığı ve ” doğruluk-kesinlik sorununu” ele aldığı “Ontolojik yaklaşım açısından R. Carnap ve N. Hartmann’da Bilgi ve Doğruluk Sorunu“ başlıklı tezini savunarak felsefe doktoru oldu.

Goethe Enstitüsü bursu ile Berlin ve Mannheim Goethe Enstitüleri’nde dil kurslarına katıldı. Ayrıca Alman Akademik Değişim Servisi (DAAD) bursuyla Freiburg Goethe Enstitüsü’nde dil kursu aldı. Almanya’da bulunduğu yıllarda Latince öğrendi. DAAD bursunun bir yıl daha uzatılmasıyla Almanya’da “Doğruluk ve Kesinlik Sorunu” üzerine çalışmalarına devam etti.

Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü’nde; 1991-1993 yıllarında yardımcı doçent olarak olarak çalıştı. 1993 yılında felsefe doçenti oldu ve 2002 yılına kadar aynı fakültede kariyerine devam etti. 2002 yılında felsefe alanında profesörlük derecesini elde etti.

2018’de sekiz ay süreyle Toronto Üniversitesi’nde misafir öğretim üyesi olarak çalıştı. İnsan hakları eleştirileri üzerine araştırmalar yaptı.

Son yıllarda özellikle; 20. Yüzyılda Felsefe, Özgürlük Sorunu, Yabancı Dilde Felsefe Metinleri, Felsefede Araştırmanın Özelliği, Yüzyılımızda İnsan, İnsan Haklarının Antropolojik Temelleri, İnsan Haklarına İlişkin Pratiğe Yansıyan Teorik Sorunlar, 18. Yüzyılda Felsefe, İnsan Felsefesi, Etik Problemleri ve İnsan Haklarının Bilgisel Temelleri başlıkları altında dersler vermektedir.

İdari Görevleri ile Ulusal ve Uluslararası Kurum ve Kuruluşlardaki Faaliyetleri

Prof. Dr. Harun Tepe, Hacettepe Üniversitesinde; 17 Nisan 1999- 17 Nisan 2002 tarihleri arasında doçent temsilcisi olarak Edebiyat Fakültesi Yönetim Kurulu Üyeliği, 1995- 2002 yılları arasında Felsefe Bölüm Başkan Yardımcılığı, 1998-2008 yıllarında İnsan Hakları ve Felsefesi Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyeliği, 2003- 2009 yıllarında İnsan Hakları Anabilim Dalı Başkanlığı, 2003-2006 yıllarında Felsefe Bölüm Başkanlığı görevlerini yürüttü.

2008’de, Hacettepe Üniversitesi İnsan Hakları ve Felsefesi Uygulama ve Araştırma Merkezi‘nin müdürlüğüne getirildi. Merkez, Türkiye’deki ilk insan hakları doktora programı düzenleyen birimdir.

1991 yılından itibaren Türkiye Felsefe Kurumu Yönetim Kurulu üyesi olarak göreve başladı. Kurum bünyesinde birçok yayın faaliyeti ve bilimsel çalışma yürüttü.

2010-2014 yılları arasında UNESCO Türkiye Milli Komisyonu’nda Yönetim Kurulu üyesi, Felsefe İhtisas ve İnsan Hakları İhtisas Komiteleri Başkanı olarak görev yaptı. Hacettepe Üniversitesi Akademik Etik Kurul üyesi, “YÖK, Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu Üyesi” ve Hacettepe Üniversitesi, Sosyal ve Beşeri Bilimler Yayın Etiği Kurulu başkanı olarak faaliyetlerini yürüttü.

2016-2018 ve 2018-2020 yönetim dönemlerinde Türkiye Tabipleri Birliği Merkez Etik Kurul Üyesi olarak görev yaptı 2020 yılında aynı görevi yeniden üstlendi.

Makaleleri ve Bilimsel Tebliğleri

Prorf. Harun Tepe’nin; “Yüzyılımızın Dönemecinde Etikten Beklenenler ve Etiğin Durumu”, “Türkiye’de Etik Çalışmaları”, “Viyana Çevresi Filozoflarında Doğrulama ve/veya Onaylama”, “İnsan Hakları ve Anayasalarımız: 1924, 1961 ve 1982 Anayasaları”, “Çiğnenen Onurlar ya da Gazetecilikte Etik Sorunlar”, “Etik, ‘Biyoetik’ ve ‘Psikiyatri Etiği’”, “Platons Politeia: Eine Utopie oder ein Entwurf einer ‘geschlossenen Gesellschaft’?”, “Çalışma İlişkileri ve Etik”, “İnsan Hakları Nedir ve Neyin Aracıdır?”, “Bilgilenme Hakkı: Bilgi ve İnsan”, “Değerler ve Değer Bilgisi”, “Hukuk Felsefesi: Hukuk mudur Felsefe mi?”, “Etik Bilgi ve Yaşam”, “Günümüz Sorunları Karşısında Kant Etiği”, “Hukuk ve Etik: Hukukun Etik Temelleri”, “Değerlerden Bağımsız Bir Hukuk Mümkün müdür? Hukukun Etik Temelleri”, ’İyi’ Nedir ya da Neye ‘İyi’ Denebilir?”, “Approaches in Ethics and Kuçuradi’s Ethics”, “Günümüz Etiğinin Epistemolojik İkilemleri”, “Ethics in the Beginning of XXI. Century”, “Identity, Cultural Identities and Human Rights”, “Professional Ethics: It’s Foundations and Problems”, “Approaches to Ethics in Turkey and in the World”, “Karl Otto Apel’in Ortak Sorumluluk Etiği”, “Etik Bakış Açısından Yozlaşma”, “Epistemological Dilemmas of Contemporary Ethics”, “Ethics in Turkey” ve “‘Ethics of Journalism’ or On Ethical Problems in the Mass Media” başlıkları altında, çeşitli ulusal ve uluslararası bilimsel dergilerde yayınlanmış makaleleri, konferans ve sempuzyumlarda sunulmuş tebliğleri ve kitap bölümleri bulunmaktadır.

Prof. Dr. Harun Tepe’nin Eserleri

Hukukta ve Yargıda Etik

Hukukun etikle ilişkisi tartışmalıdır. Soru bazen doğrudan “Hukuk etiksiz olabilir mi?” biçiminde, bazen de değerler dolayımında “Değerlerden bağımsız bir hukuk olabilir mi?” biçiminde sorulagelmiş; ama hukukun etikle ilişkisi hep hukuk felsefesinin ana tartışma konuları arasında yer almıştır. Bu kitapta yer alan yazılarda hukukun değerlerden bağımsız olamayacağı, hukukun etik temellere dayalı olduğu, adalete dayalı olmayan hukukun hukuk olamayacağı iddia edilmektedir. Bu kuşkusuz belli bir “hukuk” kavramına dayanılarak ve farklı türden kimi bilgisel öncüllerden yola çıkılarak yapılmakta, hukukun neden etik olmadan “hukuk” olamayacağı temellendirilmeye çalışılmaktadır.

İnsan Hakları Felsefesi

Kimi sert teorik ve pratik eleştirilere karşın, insan hakları hala günümüzün öne çıkan söylemlerinden biridir. Tüm diğer rastlantısal özellikleri bir yana, yalnızca insan oldukları için kişilerin bazı temel hakları oldukları düşünülmekte, bu haklara da “insan hakları” denilmektedir. Bu kitapta yer alan yazılarda “insan”, “insan doğası”, “insan hakları” ve “evrensellik” kavramları üzerinde durulmakta; bir insan hakları ölçütü geliştirilmesi ve insan haklarının temellendirilmesi gibi, insan haklarının bilgisel ve antropolojik temellerine ilişkin kimi teorik sorunlar ele alınıp tartışılmaktadır. İnsan Hakları kapsamına felsefi bir disiplinle incelenen kitabın; temel kavramlar, ölçüt ve kapsamları irdelenerek insan haklarının bilgisel derinliklerine iniyor. Günümüzde varlığını devam ettiren insan hakları ve evrensellik boyutundaki tartışmaları ele alınıyor. İnsan nedir? Sorunun cevabını aralayan; İnsanın ve haklarının evrendeki amacına yönelik çok yönlü yani; Multi disiplinel bir katkı sağlarken karşılaştırmalarda bulunuyor. İnsan doğasının bilinmezliğine yönelik araştırmalarla bir nebze katkı sunmaya çalışan kitap insanı tanımayı ve tanıtmayı da kendisine bir amaç edinmiş.

Platon’dan Habermas’a Felsefede Dogruluk Ya Da Hakikat

“Bilim adamları doğruluğu arıyorlar, ara sıra buluyorlar da sanatçılar doğruluğu aramıyorlar, bu nedenle buldukları da yok; felsefenin ise bilim ve sanat arasında paradoksal bir yeri var, çünkü filozoflar doğruluğu arıyorlar, ama bir türlü bulamıyorlar.” Felsefenin doğruluğu ya da hakikati arama çabası olduğu yaygın bir kanıdır. Aranılan, yüzyıllardır izi sürülen bu hakikat nedir, nerededir, neden bir türlü ona ulaşılamamaktadır? Doğruluk nedir, doğru bilgiyi yanlıştan ayırabileceğimiz bir ölçüt var mıdır? Kesinlik nedir, tüm bilgilerden aynı kesinliği bekleyebilir miyiz? Bu kitap tüm bu ve benzeri soruları ele alarak, doğruluğun ne olduğunu, Platon’dan Habermas’a farklı felsefe görüşlerine dayanarak yanıtlamaya, doğruluğun nesneye uygunluk olduğunu söyleyen geleneksel doğruluk kuramını ve ona karşı çıkan doğruluk kuramlarını değerlendirmeye çalışmaktadır. İlk baskısı Ark Yayınevi tarafından 1995 2017 yılında yapılmış, daha sonra yeni baskıları çıkmıştır.

Günümüzden Bakınca Kant Etiği

Harun Tepe, “Günümüzden Bakınca Kant Etiği” adlı eseri İoanna Kuçuradi ve Nebil Reyhani ile birlikte kaleme almıştır.

Günümüz felsefe tartışmalarında görmezden gelinemeyen etik görüşlerinin başında gelen Kant etiği çok farklı ve sorunlu biçimlerde anlaşılıp değerlendirilmektedir. Günümüzden Bakınca Kant Etiği, İoanna Kuçuradi ile Hacettepe Felsefe’de onun farklı tarihlerde öğrencisi olmuş, kendisinden Kant dersi almış olan Harun Tepe ve Nebil Reyhani’nin yazılarını bir araya getirmektedir. Üç kuşak felsefecinin yazılarının bir kitapta toplanıp yayınlanmasının nedeni ise etik sorunlara değeri hiç eksilmeyen bir ışık tutmuş olan Kant’ın etik görüşünün anlaşılması ve doğru değerlendirilmesine katkıda bulunmak, onun günümüz etik sorunlarının aydınlatılmasına yapabileceği katkıya işaret etmektir.

Etik ve Metaetik-20. Yüzyıl Felsefesinde Normatiflik Sorunu

Bu kitap, “bilimsel felsefe”nin etikte bir yansıması olan ve Anglo-Amerikan felsefe dünyasında bugün etikle en yaygın uğraşma yolu olan metaetik üzerine, ülkemizde yayımlanan ilk çalışmadır.

Harun Tepe bu çalışmasında, etik alanında metaetik ile kural getiren (normatif) etik yaklaşımlarını benimseyenler arasındaki tartışmayı serimlemekte, bu tartışmanın kaynağına ve sonuçlarına ışık tutmakta, ayrıca da etikteki bu yaklaşımların özgün bir değerlendirmesini yapmaktadır.

Eserin ilk baskısı Türkiye Felsefe Kurumu Yayınlarından 1992 yılında yapılmıştır.

Türkiye‘de ve Dünyada İnsan Hakları Eğitimi/Human Rights Education in Turkey and in the World

Bu kitap UNESCO Türkiye Milli Komisyonu, İnsan Hakları İhtisas Komitesi’nin öncülüğünde, Hacettepe ve Maltepe Üniversiteleri İnsan Hakları Merkezleri tarafından Hacettepe Üniversitesi’nde düzenlenen “UNESCO Karar ve Verileri Işığında İnsan Hakları Eğitimi” uluslararası konferansının bildirilerinden oluşmaktadır. Kitabın editörlüğünü Komite Üyesi Harun Tepe yapmıştır.

Türkçe ve İngilizce olarak sunuldukları dilde basılan bu bildirilerde, dünyamızda insan hakları eğitiminin sorunları ele alınmakta ve nasıl bir insan hakları eğitimiyle bugün yaşanan insan hakları ihlallerinin azaltılabileceği, insan hakları ihlallerinin daha az yaşandığı bir dünyanın ne tür bir eğitimle kurulabileceği, farklı ülkelerin bu konudaki deneyimlerine dayanılarak tartışılmaktadır.

Teorik Etik – Etiğin Bilgesel Sorunları

Son zamanlarda etik yerine, ‘pratik etik’ ve ‘teorik etik’ adlandırmaları yaygın bir biçimde kullanılır oldu. Etiğin teorik ve pratik sorunlarının olduğu düşünülerek, etiğin teorik yanını adlandırmak için ‘teorik etik’ veya ‘felsefi etik’; pratik yanı içinse ‘pratik etik’ veya ‘uygulamalı etik’ sözcükleri kullanılmaya başlandı. Aslında etik ne salt teorik ne de salt pratiktir. Etik bir bilme etkinliğidir, sözcüğün kökensel anlamıyla bir theoria, olan biteni seyretme etkinliğidir; ama bilgi için bilgi ya da kendisi amaç olan bilgi değildir etiğin amaçladığı, pratiğe ya da eyleme dönük bilgidir.

Bu kitapta yer alan yazılar etik-yaşam ilişkisi, olgu-değer uçurumu, etiğin bilgikuramsal ikilemleri, değerler ve değerlerin bilgisi, iyi ve kötünün ne olduğu gibi teorik etikle ilgili bilgisel sorunları ele alıp tartışmaya açmaktadır.

Pratik Etik – Etiğin Pratik Sorunları

Ayrımcılık, yoksulluk, şiddet, adaletsizlik, küresel iklim değişikliği gibi sorunlar günümüzde etik sorunlar olarak da ele alınmaya başlandı. Çoğu zaman insan haklarının çiğnenmesine yol açan bu sorunları etiğin görmezden gelmesi de beklenemezdi zaten. Tıp etiği kökenli biyoetiğin ve bununla birlikte farklı ‘meslek etikleri’nin ortaya çıkıp gelişmeleri ve şiddet, ayrımcılık, yozlaşma, adaletsizlik vb. etik sorunları ele alan çalışmaların sayısının artması, ‘pratik etik’ veya ‘uygulamalı etik’ olarak adlandırılan yeni bir etik alanından söz edilmesine yol açtı. Ayrımcılık, başkaldırı, şiddet, yozlaşma gibi etik sorunlar ile çevre, bilim, işletmeler, gazetecilik, tıp ve akademik çalışma alanlarında ortaya çıkan etik sorunları ele alan bu kitaptaki yazılarda da görülebileceği gibi, bu sorunların etik bakışla ele alınıp aydınlatılması yalnız insan türü için değil, gezegenimizin tüm canlılarının geleceği açısından büyük önem taşımaktadır.

Etik ve Meslek Etikleri

Son yıllarda meslek etiklerinden daha sık söz edilmeye başlandı. Çeşitli mesleklerde karşılaşılan etik sorunların gittikçe daha fazla farkına varılmasıyla birlikte meslek etiklerinin sayısı da arttı. Etik sorunlaını aşmak için her meslek kendi meslek ilkelerini geliştirmeye çalıştı. Sonuçta neredeyse meslek sayısı kadar “etik” ortaya çıktı. Bu durum akla şu soruları getirmekte: “Bir mesleğin yapılması sırasında karşılaşılan etik sorunlar, günlük yaşamda karşılaşılan etik sorunlardan farklı mıdır?”, “Yoksa farklı mesleklerde, o mesleğe özgü kimi bilgiler de gerektiren, aynı türden etik sorunlarla mı karşı karşıyayız?” Kitap, bu ve benzeri soruları ele alarak, meslek etiklerine farklı bir yaklaşımın olduğuna dikkati çekmektedir. Bu ise İoanna Kuçuradi, Peter Koslowski, Yaman Örs, Kriton Curi, Klaus Leiseinger, Vittorio Hösle, Harun Tepe, Zeynep Davran, Friedrich Kübler, Hayrettin Ökçesiz ve Mümtaz Soysal‘ın yazılarıyla yapılmakta. Eser, Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları tarafından 2000 yılında basılmış, kitabın editörlüğünü Harun Tepe yapmıştır.

Miletli Filozoflar Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes

“Anadolu’da doğup büyümüş olmak, bu topraklarda yaşamak, çoğumuzun farkında olmadığı bir ayrıcalıktır. Çünkü bu topraklarda dokuz-on uygarlık –Urartu, Hitit, Frigya, Lidya, Troia, İonya, Roma, Bizans, Selçuklu, Osmanlı uygarlıkları− yeşermiş ve birbirini etkilemiştir…. Bu dokuz-on uygarlığın yeşerdiği bu topraklar, aynı zamanda felsefenin ve felsefî bilgiye dayanan bilgeliğin de kaynağını bulduğu topraklardır… Felsefeyi başlatanlar olsun olmasın, Miletos’lu üç filozof/bilim insanı, elimizdeki kaynaklara bakarak konuşursak, düşünce tarihinde bir dönüm noktasıdırlar. ‘Anadolu’da Felsefeye Yolculuk’ projesiyle, topraklarımızda gerçekleşen düşünce başarılarına, kitapların dışında, yaşadıkları yerlerde sahip çıkmak istedik.”

Bu kitap UNESCO Türkiye Milli Komisyonu, Felsefe İhtisas Komitesi’nin, Türkiye Felsefe Kurumu ve Adnan Menderes Üniversitesi Felsefe Bölümü ile birlikte 8-9 Kasım 2013 tarihlerinde Aydın’da gerçekleştirdiği, felsefeci ve arkeologların katıldığı Anadolu’da Felsefeye Yolculuk III, “Miletli Filozoflar: Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes” başlıklı sempozyumun bildirilerini bir araya getirmektedir. Yayına Harun Tepe tarafından hazırlanmıştır.

Sinoplu Bir Filozof Diogene

Bu kitap UNESCO Türkiye Milli Komisyonu, Felsefe İhtisas Komitesi’nin, Türkiye Felsefe Kurumu ve Sinop Üniversitesi Rektörlüğüyle birlikte 19-20 Nisan 2013’te Sinop’ta gerçekleştirdiği Anadolu’da Felsefeye Yolculuk II, Sinoplu Bir Filozof: Diogenes başlıklı sempozyumun bildirilerinden oluşmaktadır. Bu kitap, “bilimsel felsefe”nin etikte bir yansıması olan ve Anglo-Amerikan felsefe dünyasında bugün etikle en yaygın uğraşma yolu olan metaetik üzerine, ülkemizde yayımlanan ilk çalışmadır. Harun Tepe bu çalışmasında, etik alanında metaetik ile kural getiren (normatif) etik yaklaşımlarını benimseyenler arasındaki tartışmayı serimlemekte, bu tartışmanın kaynağına ve sonuçlarına ışık tutmakta, ayrıca da etikteki bu yaklaşımların özgün bir değerlendirmesini yapmaktadır. “Diogenes’in dâhil edildiği akım bir yaşayış biçimini yansıtır: köpeksi, kynik. Akımın temsilcileri de bu adı benimsemiştir. Aşağılayıcı bir kelime olduğu belli, ama sokak köpeğinin boynundan bağlanmadığı, özgür olduğu da düşünülmeli… Diogenes’in en çok bilinen cümlesi Büyük İskender’e söylediğidir. İskender, Aristoteles’in öğrencisiydi; babası Filip filozofu sarayına çağırmıştı. İskender’in “Eğer İskender olmasaydım Diogenes olmak isterdim” deyişi, hocasından çok bir köpeksiye saygısını gösterir. O komutan o filozofa kendisinden bir istekte bulunmasını söylediğinde, “güneşime engel olma yeter” (yaygın bilinen şekliyle “gölge etme başka ihsan istemem”) cevabını alınca daha da saygı duymuş olmalı” (Uluğ NUTKU)

On Kavramda Wittgenstein

Ludwig Wittgenstein, modern felsefe denilince akla gelen ilk isimlerden. Kendi rızasıyla Birinci Dünya Savaşı’nın en ön cephelerinde görev almıştı, çünkü ölümle burun buruna yaşamanın nasıl bir şey olduğunu tecrübe etmek istiyordu. Titiz bir mantık işçiliğinin sonucunda, felsefenin, dilin mantığının yanlış anlaşılmasından doğduğu fikrini ortaya atmış ve böylece felsefi sorunların kaynağını bulduğunu ve “nihai çözüme” ulaştığını iddia etmişti. Bunun sonucundaysa “felsefeyle uğraşmayı” bırakmıştı. Trinity College’da felsefe dersleri verdiyse de bu dersler öğrencilerin dikkatini pek de çekmemişti; zira hem Wittgenstein’ın yaptığı şey ders anlatmaktan ziyade sesli düşünmekti hem de ele aldığı konular öyle kolayca nüfuz edilebilecek türden değildi. On Kavramda Wittgenstein başlıklı çalışmasında Harun Tepe, bu sıra dışı filozofun sarsıcı ve görece girift fikirlerini ana hatlarıyla açıklıyor. Dil ile dünya arasındaki ilişki, dünyayı oluşturan şeyin neliği, anlam, etik ve estetik gibi Wittgenstein felsefesinin en temel temalarına, filozofun düşünce dünyasını derli toplu bir şekilde haritalandırmak suretiyle odaklanıyor.

L. Wittgenstein: Temel Kavram ve Sorunlar

Bu kitap ana kavram ve sorunlarıyla Wittgenstein felsefesini oraya koymaya çalışan bir Wittgenstein albümü olarak okunabilir. Tek bir dil geliştirme çabasıyla başlayıp dilin kullanımlarına hiçbir müdahalede bulunmama, sadece çeşitli yaşam bağlamlarında oynanan dil oyunları çokluğunu gözler önüne sermeyle biten bir felsefe çizgisini tüketici bir biçimde sunmak aşırı bir iddia olurdu. Burada onun dil (ve/veya mantık) ve metafizik sorunlarını ele alan kimi yazılara olduğu kadar, estetik ve etikle ilgili çalışmalarını ele alan yazıları da yer verilmiştir. Bunun Wittgenstein düşüncesini değişen ve aynı kalan yanlarıyla anlamaya yardımcı olması beklenmektedir.

Varlık ve Bilgi, Ontolojik Yaklaşımla Felsefe Yapmak

Ontolojik yaklaşım, “nesne edinilenin varlıkça yapısına ve neliğine yönelen ve bağlantılarını olduğu kadar diğer şeylerle ilgisini ve onlardan farkını gören bakıştır”. Bu kitapta yer alan yazılar bilgi sorunlarını ontolojik bir yaklaşımla ele almanın elverişliliğine dikkat çekmektedirler. Ama bu, ne bilmenin zihinsel bir edim olduğunun (epistemolojik bakışın), ne de bilgilerin yalnızca sözcüklerle ifade edilebildiğinin (dilsel bakışın) yadsınması veya önemsiz görülmesidir. Öte yandan, dil, sözcüklerden oluşsa bile, varolan herşeyin sözcükler olmadığı; “varolan” da bir sözcük olsa bile, dünyanın farlı türden varolanlardan oluştuğu ve bunların bilgilerinin de bazı farklılıklar taşıdığı da açıktır. Bu kitap işte bu ve benzeri düşünceleri tartışan yazılardan oluşmaktadır. Zeitgeist’a aykırı yazıların da okunabileceği ve yararlı olabileceği umudu ve beklentileriyle yayımlanmasına karar verilmiştir.

Siyaset Felsefesi

Siyaset çağdaş toplumlar için en yaşamsal kurumlardan birisidir. Onun kararlardan
toplumun tüm kesimleri etkilenmekte, yaptıkları ve yapmadıklarıyla siyaset, toplumun yazgısını belirlemektedir. Bu nedenle siyaset sorunlarına ilgisiz kalmak güçtür. Filozofların, düşünürlerin bu sorunlara ilgisiz kalmaları ise çok daha güçtür; çünkü felsefe sorunları yaşamda filizlenen, yaşamdan devşirilen sorunlardır. Felsefe yaşamda karşılaşılan sorunların üzerine gider. Yaşamda karşı karşıya kalınan ve ancak felsefi bakışla çözülebilecek sorunlardır felsefe sorunları. Nesneleştirerek, kavramlaştırarak, ideleştirerek onlar üzerine düşünür filozof. Sonuçta da, baktığı şeyin yapısını, neliğini, diğer şeylerle benzerlik ve farklılıklarını veren bilgiler, felsefi bilgiler ortaya koyar. Bu ortaya koyduğu felsefi bilgilerle de tek tek olaylara, yaşananlara, sorunlara ışık tutar felsefe. Siyaset felsefesi de bu doğrultuda siyaset sorunlarına yönelerek onları aydınlatmaya çalışmaktadır.

Biyoetik Terimleri Sözlüğü

Türkçede bir ilk olan bu sözlük, Türkçe biyoetik dilinin oluşmasına katkıda bulunmak amacıyla hazırlanmıştır. Etik terimlerin dilimizdeki kullanımlarına bakarak ve İngilizce terimlere önerilmiş olan Türkçe karşılıkları tarayarak yapılan bu çalışmada, biyoetik terimlerine dilimizde en uygun karşılıkların bulunması, anlamlarının açık biçimde belirlenmesi ve sınırlarının çizilmesi hedeflenmiştir. Genel etik terimleri ile biyoetik terimlerinden oluşan bu sözlük, hem kuramsal çalışma yapan akademisyenler, öğrenciler hem de sağlık alanında çalışanlar için etik bir kılavuz niteliğindedir.

Çocuklar için Felsefe Eğitimi

“Oğuz Atay, Tutunamayanlar’ın bir yerinde kahramanına, lüzumu kadar sorumuz olmadığını ama lüzumundan çok cevabımız olduğunu söyletir. Çok haklı. Çok cevabımız, ama pek az sorumuz var. İnsanlığın soru açığını felsefe yapanlar ve çocuklar kapatmaya çalışıyor. Felsefe yapanlar ile çocuklar arasında başka bir ilişki daha var: Çocuklar, inatla, ısrarla, sorularının hakkını ararlar. Eğer yol üstünde buldukları cevaplarla tatmin olmadan, cevap istiflemenin baştan çıkarıcılığına kapılmadan büyüyebilir, yaş alabilirlerse, yani içlerindeki çocuğu koruyabilirlerse, ileri yaşlarda yapmayı sürdürdükleri şeye felsefe deriz.”

UNESCO Türkiye Millî Komisyonu, MEB ve Türkiye Felsefe Kurumu’nun ortaklaşa gerçekleştirdikleri İlk ve Ortaöğretimde Felsefe Çalıştayı’nın bildirilerini bir araya getiren bu kitap, felsefe öğretmenleri ve uzmanlarının ülkemizdeki ve dünyadaki felsefe eğitimine ilişkin görüşleri yanında çocuklar için felsefe kitapları yazan yazar ve yayınevlerinin görüşlerini de ortaya koyarak ülkemizdeki felsefe eğitimine ışık tutmaya çalışmaktadır. Prof. Dr. Betül ÇOTUKSÖKEN ile birlikte “Çocuklar için Felsefe Eğitimi” isimli ve “Sinoplu Bir Filozof Diogene”; A. Kadir ÇÜÇEN ile birlikte “Miletli Filozoflar Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes” isimli eseri Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları tarafından basılmıştır. Ayrıca, Fenomenoloji Üzerine Beş Ders (Edmund Husserl’dan, 1997), Ontolojinin Işığında Bilgi (N. Hartmann’dan, 1998), İnsanın Kosmostaki Yeri (Max Scheler’den, 1998) isimli çeviri eserleri bulunmaktadır.

Fenomenoloji Üzerine Beş Ders

Bu kitap Husserl’in 1907de Göttingen Üniversitesinde Fenomenoloji üzerine verdiği beş dersin metnini bir araya getirmektedir. Husserl bu Beş Derste fenomenolojisinin ana savlarını ve neredeyse tüm temel kavramlarını ortaya koyarak fenomenolojik düşünmenin yürüdüğü yolu bize göstermektedir. Bu dersler aynı zamanda onun düşünce çizgisindeki önemli bir dönüşüme, fenomenolojinin transzendental fenomenolojiye dönüşümünün başlangıcına da tanıklık etmektedir. Fenomenoloji görerek, aydınlatarak, anlam belirleyerek ve anlam ayrımı yaparak yol alır. Fenomenoloji karşılaştırır, ayrım yapar, bağlar, ilişkiye sokar, parçalara böler, öğelerine ayırır. Ama her şeyi saf görmeyle yapar. Kuramlaştırmaz, matematikleştirmez; zira, tümdengelimli kuram anlamında hiçbir açıklamada bulunmaz. Edmund Husserl“

Kitap, Türkçe’ye Harun Tepe tarafından kazandırılmıştır.

Ontolojinin Işığında Bilgi / Die Erkenntnis im Lichte der Ontologie

Nicolai Hartmann bu kitabında, günümüzde yaygın olarak yapıldığı gibi, bilgiye yalnızca bir bilinç fenomeni olarak bakmanın, bilgi ve varlık arasındaki bağlantıyı göz ardı etmenin sakıncalarına dikkati çekiyor. Bilmenin aşkın bir edim, her bilginin de bir varolana, bir nesneye ilişkin olduğunu anımsatarak, bilgiye ontolojinin ışığında bakmanın, başta bilginin doğruluğu-kesinliği sorunu olmak üzere, birçok bilgi sorununu aydınlatmada ne kadar yol açıcı olabileceğini gösteriyor. Bizi, günümüzde sıkça yapıldığı gibi, kuramlardan veya görüşlerden fenomenlere değil, sorunlardan ve fenomenlerden kuramlara gitmeye çağıran Hartmann’a kulak vermenin tam zamanı olsa gerek.

Etik, Hukuk ve İnsan Hakları. İoanna Kuçuradi’ye 85. Doğum Günü İçin

Bu kitap farklı tarihlerde ve farklı kurumlarda Hocanın öğrencisi olmuş, birçoğu onun danışmanlığında tez yazmış, kimileri bugün kendi alanlarının en iyileri arasına girmiş kişilerin yazılarından oluşuyor. Yazıların bir kısmı İoanna Kuçuradi’nin değerler, etik, sanat felsefesi ve insan haklarıyla ilgili görüşlerini inceleyen, bir kısmı onun görüşlerini başka filozofların görüşleriyle karşılaştıran, bir kısmı ise onun görüşlerinden hareketle günümüz teorik veya pratik sorunlarını ele alan özgün incelemelerdir. Hepsinde ortak olan şey ise, Hocanın felsefe yapma biçiminden veya onun görüşlerinden şu ya da bu biçimde etkilenmiş olmaları ve kendi uzmanlık alanlarında karşılaştıkları teorik veya pratik sorunların çözümünde onlardan yararlanmalarıdır.

Etik, İnsan Hakları, Hukuk Felsefesi ve Sanat Felsefesi olarak dört bölümden oluşan bu kitap, Sevgi Şahintürk, Nebil Reyhani, Nazile Kalaycı, Berfin Kart, Zuhal Kişin Köseoğlu, Özge Yücel Dericiler, Elif Dilan Kara, Yunus Düger, Aris Abacı, Elif Şahin Hamidi, Gülriz Uygur, Nadire Özdemir, Zeynep İspir, Bülent Altun, Olcay Karacan, Damla Alver, Çetin Türkyılmaz, Türkân Soman Çelik ve Ozi Huntürk’ün yazılarını bir araya getirmektedir. Kitabın editörlüğünü Harun Tepe yapmıştır.

İnsanın Kosmostaki Yeri

Her felsefe sorunu, doğrudan ya da dolaylı olarak insanla ilgilidir. Bu nedenle felsefede ele alınıp tartışılan her sorunun temelinde, insanın neliğine ilişkin bir kabul vardır. Bu önemli yeri nedeniyle, “İnsan nedir?” sorusu, yani soruyu soranın kendisini, kendi türünü sorguladığı soru, en başından beri filozofların sormadan edemedikleri temel sorulardan biridir. Soru, insanın kendini bilmesinin, kendi varlığının ya da türünün temel ıralayıcılarını belirleme sorusudur.”Düşünce tarihimizin hiçbir döneminde insan kendisi için günümüzdeki kadar sorun olmamıştır” saptamasından yola çıkan Scheler, İnsanın Kosmosdakı Yeri’nde “İnsan nedir?” sorusunu, yeni bir bakış açısıyla yanıtlamaya girişir.

Eser, Türkçeye Harun Tepe tarafından kazandırılmıştır.

28 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 28, 2024

28 Eylül – Hukuk Takvimi

1864	Uluslararası Emekçiler Birliği (1.Enternasyonal) kuruldu. Tüzüğünü ve manifestosunu K.Marx ve F.Engels yazdı.
1927	Bakanlar Kurulu, Tan Gazetesinde Anayasa’nın değiştirileceğine, seçimlerin yenileneceğine dair yazılar yayınlandığı gerekçesiyle 10 gün süreyle kapattı. Aynı gün Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğinden bu tür yayınların asılsız olduğu bildirildi.
1931	Edirne’de Türk Cumhuriyet Amele ve İşçi Fırkası adlı bir siyasi parti kurulması için başvuruda bulunuldu. Başvuru reddedildi.
1954	Vatansız Kişilerin Statüsüne İlişkin Sözleşme(Convention relating to the Status of Stateless Persons), Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi (ECOSOC–United Nations Economic and Social Council) tarafından düzenlenmiş, New York’ta bulunan Birleşmiş Milletler Tam Yetkili Temsilciler Konferansında kabul edilmiş ve 28 Eylül 1954 tarihinde imzalanmıştır. Vatansız Kişilerin Statüsüne İlişkin Sözleşme
1976	DGM tasarısına karşı DİSK’in başlattığı direnişe katıldıkları için işten çıkarılanların sayısının 1.000’i aştığı açıklandı. DİSK/Petkim-İş, Aliağa Rafinerisi’nin, çıkarılan işçilerin yerine yerleştirilen 100 kadar ülkücünün eğitim yeri haline geldiğini öne sürdü.
1978	Hapishanelerdeki İrlanda Cumhuriyet Ordusu (IRA) mahkumlarına ağır işkenceler yapıldığı açıklandı. ‘Adli mahkum’ muamelesini kabul etmemekte direnen IRA mahkumları ‘siyasi mahkum statüsü’ istedi.
1981	Türkiye İşçi Köylü Partisi (TİKP) davasında Doğu Perinçek, ‘Devlet Başkanı’nın (Kenan Evren) 12 Eylül 1981’de çizdiği tablo bizim tahlillerimize ulaşmaktadır. Biz mevcut devletin yasalarına uygun faaliyet gösteren bir partiyiz, mensuplarımız üzerine yürünmesi haksızlıktır’ dedi.
1989	Hukukçu ve Filipinler devlet başkanı Ferdinand Emmanuel Edralín Marcos, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 11 Eylül 1917) Filipinler Üniversitesi’nde hukuk eğitimini tamamladı ve avukatlık yapmaya başladı. 1965-1986 yılları arasında başkanlık yaptı. 21 Eylül 1972’de komünist ve yıkıcı güçleri gerekçe göstererek sıkıyönetim ilan etti. Muhalif politikacıları tutukladı ve silahlı kuvvetleri rejimin bir baskı aracı haline getirdi. 17 Ocak 1981’de sıkıyönetimi kaldırdı. 16 Haziran 1981’de yapılan seçimlerde seçimleri yeniden kazandı ve altı yıllık bir dönem için yeniden devlet başkanı oldu. 25 Şubat 1986’da ülkesinden kaçarak Hawaii’ye gitmesi üzerine kurduğu baskıcı rejim sona erdi. Otoriterlik, yolsuzluk ve baskı ile anıldı. Ferdinand Emmanuel Edralín Marcos

1993	Nazire Dedeman’ın 17 yaşındaki oğlu Umut Önal, 28 Eylül 1993 günü arkadaşının silahından çıkan kurşunlarla hayatını kaybetti. Bu olay sonucunda Umut Vakfı kuruldu. Umut Vakfı, bireysel silahsızlanma ve şiddetsiz toplum amacıyla kurulmuş bir vakıftır. Türkiye’nin en faal sivil toplum örgütlerindendir. Umut Vakfı
1993	Cumhuriyet Gazetesi imtiyaz sahibi Berin Nadi ile Yazı İşleri Müdürü Celal Başlangıç’a Terörle Mücadele Yasası’ndan açılan davaya Devlet Güvenlik Mahkemelerinde devam edildi. Başlangıç, 8 Mart 1993’de Ankara Emniyet Müdürlüğü DAL ekibinde görevli 3 polisin işkenceden hapis cezası aldığını haberleştirmişti. Berin Nadi ve Celal Başlangıç, Devlet Güvenlik Mahkemesinde savunma yaparken
1994	İstanbul Büyükşehir Belediyesinin ticari sır gerekçesiyle açıklamadığı, İETT duraklarının reklam panoları ile otobüs ve tramvaylardaki reklam yerlerini 9 gün önce kurulan bir şirkete ihaleye çıkmaksızın tahsis ettiği ortaya çıktı.
1996	72.haftada bir araya gelen Cumartesi Anneleri Diyarbakır Cezaevi Operasyonu’nda faili meçhul biçimde öldürülen 10 mahkumu andı.
1999	Ulucanlar Cezaevinde öldürülen 10 mahkumun otopsi tutanakları avukatlara verildi, raporlara göre üçü bir tür av tüfeğiyle olmak üzere, tamamının kafa, boyun, göğüs gibi hayati bölgelerde mermi çekirdeği kaynaklı ölümler olduğu anlaşıldı. Hürriyet Gazetesi, Ulucanlar Cezaevi operasyonuna gerekçe olarak ‘Cezaevlerini terör örgütleri yönetiyordu’ başlığıyla yapılan haberdeki fotoğrafların başka bir cezaevinde çekildiği ve 5 yıl öncesine ait olduğu ortaya çıktı. CHP Genel Başkanı Altan Öymen ‘Hükümet acizliğini kapatmak için zorbalığa başvuruyor, insanları vura vura öldürmüşler’ dedi. Sultanahmet’te basın açıklaması yapmak isteyen İnsan Hakları Derneği üyeleri ve mahkum yakınlarından yaklaşık 100 kişi dövülerek gözaltına alındı.
2000	Kanadalı hukukçu ve eski Başbakan Pierre Elliott Trudeau yaşamını yitirdi. (Doğumu: 18 Ekim 1919) Outremont’taki Académie Querbes adlı ilkokula gitti, eğitimine Quebec’teki seçkin frankofon ailelerinin gittiği prestijli bir ortaokul olan Collège Jean-de-Brébeuf’da devam etti. 1940-1943 yılllarında Montreal Üniversitesi‘nde hukuk öğrenimi gördü. Üç yıl Özel Danışma Kurulu’nda memur olarak çalıştı. 1950’de aylık eleştiri dergisi Cité Libre’in kurulmasına katkıda bulundu. 1951’den 1961’e kadar avukatlık yaparak iş hukuku ve insan hakları davalarında uzmanlaştı. 1961’den 1965’e değin Montreal Üniversitesi’nde hukuk dersleri verdi. 1965’te Gérard Pelletier ve Jean Marchand ile birlikte Liberal partiye katıldı. 1967’de de adalet bakanlığı ve Kanada başsavcılığına getirildi. Zorunlu askerliğe karşı çıktı. Adalet bakanı olduğu dönemde silah taşımanın daha sıkı denetlenmesini, kürtaj ve eşcinselliğe ilişkin yasalarda reform yapılmasını öngören ve kamuoyunda genel tepki yaratan yasaların çıkarılmasını sağladı. 6 Nisan 1968-16 Haziran 1984 tarihlerinde Liberal Parti liderliğini yürüttü. 20 Nisan 1968 ile 4 Haziran 1979 ve 3 Mart 1980-30 Haziran 1984 tarihleri arasında Başbakanlık görevini yürüttü. Birleşik Krallık Parlamentosu’na ait olan anayasal düzenleme yetkisinin Kanada’ya devredilmesi, bir Haklar ve Özgürlükler Sözleşmesi’nin hazırlanması, federal hükümetin ekonomik yetkilerinin artırılması ve Yüksek Mahkeme gibi federal organların yapısında yeni düzenlemelere gidilmesi önerileri 1981’de onaylandı. 4 Nisan 1982’de Kraliçe II. Elizabeth, Kanada’nın Birleşik Krallık Parlamentosu’ndan tam bağımsızlığını ilan etti. Kanada’nın hukukçu başbakanlarından Pierre Elliott Trudeau
2001	Milli Güvenlik Kurulu (MGK) toplantısında Amerika’ya askeri destek hariç olmak üzere Türkiye’nin menfaatlerini zedelemeyecek her türlü desteği verme kararı alındı.
2006	Bireysel silahlanmaya karşı Umut Vakfı tarafından düzenlenen ‘Sessiz Ayakkabıların Yürüyüşü’ İstanbul Beyoğlu’nda yapıldı.
2008	İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi, dört yıl önce yayımlanan ‘Kandil’de kadın bilinci Kürtçülüğü aştı’ röportajı nedeniyle Hürriyet gazetesi muhabiri Sebati Karakurt ve sorumlu müdürler Hasan Kılıç’la Necdet Tatlıcan’ı terör örgütü açıklamalarını yayımlamak ve terör örgütü propagandası iddiasıyla toplam 100 bin YTL para cezasına çarptırdı.
2009	Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme, Türkiye bakımından, 28 Ekim 2009 tarihinde yürürlüğe girdi. Sözleşme, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 13 Aralık 2006 tarihli ve A/RES/61/106 tarihli kararıyla kabul edilmiş ve 3 Mayıs 2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye, Sözleşme’yi 30 Mart 2007 tarihinde imzalamıştır. Sözleşme’nin onaylanması 3 Aralık 2008 tarih ve 5825 sayılı Kanunla uygun bulunmuştur. Sözleşme’nin onayına ilişkin 27 Mayıs 2009 tarih ve 2009/15137 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ve resmi Türkçe çeviri, 14 Temmuz 2009 tarih ve 27288 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Onay belgeleri 28 Eylül 2009 tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği’ne tevdi edilmiş ve Türkiye’nin Sözleşme’ye ilişkin bir çekince veya beyanı söz konusu değildir.
2010	Devrimci Karargah Örgütü soruşturması kapsamında yakalanan Eski Emniyet Müdürü Hanefi Avcı, tutuklanarak cezaevine gönderildi.
2011	Küba’da vatandaşların otomobil alması ve satması yasal hale getirildi.
2013	Türk avukat, bürokrat ve yazar Turgut Özakman yaşamını yitirdi. (Doğumu: 1 Eylül 1930) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. Bir süre avukatlık yaptı. Köln Üniversitesi Tiyatro Bilimi Enstitüsü’ne devam ettikten sonra Devlet Tiyatrosu’na dramaturg olarak girdi. TRT‘de Merkez Program Daire Başkanlığı, Genel Müdür Yardımcılığı, Devlet Tiyatrolarında Genel Müdür Başyardımcılığı ve 1983-1987 yılları arasında aynı kurumda genel müdürlük yaptı. 1988-1994 yılları arasında Radyo-Televizyon Yüksek Kurulunda üyelik ve başkan yardımcılığı görevlerinde bulundu. Uzun yıllar Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümü’nde kadrolu öğretim görevlisi olarak çalıştı ve dramatik yazarlık dersleri verdi. 28 Eylül 1998’de, üstün hizmetleri nedeniyle Anadolu Üniversitesince, 2006 yılında Ege Üniversitesi‘nce ve 2007 yılında, mezun olduğu ve uzun yıllar görev yaptığı Ankara Üniversitesince ‘fahri doktor’ unvanı verildi. Nisan 2002’de Eskişehir Belediye Başkanlığı, açtığı ikinci tiyatroya ‘Turgut Özakman Sahnesi’ adını verdi. 2006 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Özakman’a Üstün Hizmet Ödülü verdi. 2005 yılında piyasaya sürülen, Şu Çılgın Türkler (Bilgi Yayınevi) adlı belgesel-romanı, Uğur Dündar’a göre cumhuriyet tarihinin en çok satan kitabı oldu. Hukukçu ve Yazar Turgut Özakman
2016	Malatya 1. Ağır Ceza Mahkemesi, Zirve Yayınevi’nde 3 kişinin öldürülmesine ilişkin davada yapılan 115 duruşma sonunda, 5 sanığı tasarlayarak adam öldürme suçundan 3’er kez ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkum etti. Mahkeme, aralarında emekli Orgeneral Tolon ile dönemin Malatya Jandarma Alay Komutanı Albay Mehmet Ülger’in de bulunduğu 16 sanığın ‘terör örgütü üyeliği’ ve benzer suçlardan beraatine hükmetti. 2019 yılında yapılan temyiz incelemesinde Yargıtay, Zirve Yayınevi çalışanlarına yönelik katliam davasında 5 sanık hakkındaki 3’er kez ağırlaştırılmış müebbet ve 39 yıl hapis cezasını onadı.
2017	Kapatılan Özgür Gündem gazetesi ile dayanışma amacıyla başlatılan “Nöbetçi Genel Yayın Yönetmeni” kampanyasına katılan oyuncu Jülide Kural’ın aldığı 1 yıl 3 aylık hapis cezası onandı.
2017	Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturması kapsamında hakkında yakalama kararı verilen gazeteci Can Dündar ile ilgili olarak kırmızı bülten ve iade talebinde bulunuldu.
2021	Adalet Bakanlığı, adli birimlere ait verilere dayanarak hazırlanan 2020 yılı Adalet İstatistikleri raporunu yayınladı. 2014 yılından 2020 yılı arasındaki dönemde ‘Cumhurbaşkanına hakaret’ suçundan açılan toplam soruşturma sayısının 160 bin 169’a ulaştığı açıklandı. 2020 yılında Cumhurbaşkanına Hakaret suçundan açılan 31 bin 297 soruşturmanın 9 bin 166’sında kovuşturmaya yer olmadığına, 7 bin 790’ında ise kamu davası açılmasına hükmedildi.
2022	Umut Vakfı, bireysel silahsızlanma için Maçka Demokrasi Parkı’nda buluşma gerçekleştirdi. Ateşlenmiş silahlarla çocuklarını, yakınlarını kaybedenlerin katılımıyla “Sessiz Ayakkabıların Yürüyüşü” etkinliği yapıldı. Vakıf, her yıl binlerce kişinin bireysel silahlarla öldürüldüğünü açıkladı.
2022	ABD Yüksek Mahkemesi, “ABD’nin İran’a yönelik yaptırımlarını ihlal” suçlaması yöneltilen Halkbank’ın temyiz talebiyle yaptığı başvuruyu ve başsavcılığın yaptığı itirazı değerlendirmek için toplandı. Banka, ABD’nin ‘Bağımsız Yabancı Devlet Dokunulmazlığı Yasası’ gereğince hakkında yargılama yapılamayacağını savundu.
	SBK Holding’in sahibi Sezgin Baran Korkmaz’ın da arasında olduğu 10 sanığın yargılandığı, Amerika’dan haksız kazançla elde edilen “mal varlığı değerini aklama” suçundan açılan dava İstanbul 10. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Aralarında Korkmaz’ın da bulunduğu 4 sanık hakkındaki hukuki süreçle ilgili ABD’den bilgi talebinde bulunuldu. Mahkeme, sanık Korkmaz’ın ifadesinin Avusturya’da alınması ve MASAK raporu yerine yeni bilirkişi raporu hazırlanması taleplerini reddetti. Duruşma 5 Temmuz’a ertelendi.
2023	İstanbul Taksim’de 8 Mart 2021’de 19’uncusu gerçekleştirilen ‘Feminist Gece Yürüyüşü’ne katılarak slogan attıkları gerekçesiyle “Cumhurbaşkanına hakaret” ve “2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’na muhalefet etmek” iddiasıyla İstanbul Adliyesi 10. Asliye Ceza Mahkemesi’nde yargılanan 17 kişi görüldü beraat etti.
2023	AYM Genel Kurulu, 6 Şubat 2023 Tarihinde Meydana Gelen Depremlerin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpların Telafisi İçin Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi İhdası ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un, “ek motorlu taşıtlar vergisi” alınmasını öngören 1. maddesinin bazı hükümlerinin iptali ve yürürlüklerinin durdurulması için CHP’nin yaptığı başvuruyu esastan görüşerek reddetti.
2024	CHP Genel Başkanı Özgür Özel, CHP Edirne Milletvekili Ediz Ün’e ait araçta gümrük kaçağı elektronik sigara aparatı ele geçirilmesinin ardından Ün’den istifasını istedi. CHP’den yapılan yeni açıklamaya göre Ün, partiden istifa etti. Ün, daha önce yapmış olduğu basın açıklamasında yasal ve etik sorumluluğunu reddetmişti.
2024	Fenerbahçeli eski milli futbolcu, futbol yorumcusu Serhat Akın’ı vuran şüpheli ile saldırıdaki motosikleti kullanan kişi yakalandı.
2024	Galler’de yaşayan ve Kanarya Adaları’ndaki tatillerinden dönen 22 yaşındaki Bradley Smith ve 20 yaşındaki Antonia Sullivan, uçakta cinsel ilişkiye girdiklerinin anlaşılmasının ardından gözaltına alındı. Uçaktan inen çift, “kamuya açık bir yerde cinsel eylemde bulunma” suçlamasıyla Bristol Sulh Ceza Mahkemesi’ne sevk edildi. Yargıç, Smith’e 300 saat, Sullivan’a ise 270 saat “kamu hizmeti cezası” verdi. Ayrıca, bu olayı üç tanığın her birine 100 sterlin tazminat ödemelerine hükmetti.
2024	Türkiye-İran sınırındaki mülteci geçişlerini takip etmek için Van’ın Özalp ilçesine giden Gazete Duvar Van Temsilcisi Kadir Cesur ve gazeteci Ruşen Takva askeri güvenlik bölgesini ihlal ettikleri gerekçesi gözaltına alındı. İfadeleri Dorutay Jandarma Karakolu’nda alınan Cesur ve Takva, Cesur ve Takva, serbest bırakıldı. Cesur’un kamerası ve hafıza kartına savcılık kararıyla el konuldu.

27 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 27, 2024

27 Eylül – Hukuk Takvimi

1722	Amerikalı hukukçu ve devlet adamı Samuel Adams doğdu. (Ölümü: 2 Ekim 1803) Harvard Üniversitesi‘nde hukuk öğrenimi gördü. 1758’de avukatlık yapmaya başladı. 1765 yılında İngiltere’nin melasa vergi koyan Şeker Yasası’na karşı protesto hareketini örgütledi. Massachusetts Yasama Meclisin de üyelik yaptı. Amerika’daki İngiliz kolonilerinin direnmesini örgütleyen kolonilerarası komitelerin kurulmasında önemli rol oynadı. 1776 da yayınlanmış olan Amerikan Bağımsızlık Bildirisi’ne imza atanlardan biridir. 1781’e kadar Kongre üyeliği yaptı. Konfederasyon Anayasası’nın hazırlanmasına katkıda bulundu. Massachusetts vali yardımcılığı ve valiliği yaptı.
1941	Hukukçu ve siyasetçi Necip Ali Küçüka, hayatını kaybetti. (Doğumu: 1892) İstanbul Hukuk Mektebi mezunudur. Eşme Müddeî-i Umûmîliği (Savcı), Sivas Kongresi Denizli Üyeliği, Denizli Mahkemesi Üyeliği, Sarayköy Müddeî-i Umûmîliği’nde görev yaptı. II., III., IV., V. ve VI.Dönem Denizli Milletvekilliği, II.Dönem Ankara İstiklâl Mahkemesi Savcılığı, III.Dönem Divân-ı Riyâset Kâtipliği ve III. ve IV.Dönem Divân-ı Riyâset İdâre Memurluğu, Millî Müdâfaa Vekâleti Siyasi Müsteşarlığı görevlerinde bulundu.
1946	Hukukçu, Demokratik Seferberlik lideri ve Kıbrıs Cumhuriyeti’nin yedinci Cumhurbaşkanı. Nikos Anastasiadis doğdu. Atina Ulusal ve Kapodistrian Üniversitesi hukuk bölümünden mezun oldu ve University College London’da okudu. Üniversite eğitimi sırasında Yorgo Papandreu tarafından kurulan Atina merkezli Merkezi Koalisyonu’nun üyesi oldu. Nicos Chr. Anastasiades & Partners hukuk firmasının kurucusudur. Daha sonraları Kıbrıs’ta siyasete başladı. 1981 yılında Kıbrıs Temsilciler Meclisine seçildi. 1997’de Demokratik Seferberlik lideri seçildi. 2013 Kıbrıs Rum Kesimi Cumhurbaşkanlığı seçiminde partisinden adaylığını koydu ve %58 oyla kazandı.
1960	Türkiye ile Amerika arasında kredi antlaşması imzalandı
1961	Suriye’de askeri darbe oldu. Yeni hükümet, Birleşik Arap Cumhuriyeti’nden ayrıldığını ilan etti. Türkiye, Suriye’nin yeni hükümetini tanıdı
1965	Kanadalı hukukçu, muhafazakâr siyasetçi, ve eski bakan Peter MacKay, doğdu. 1987’de Acadia Üniversitesi/Carleton Üniversitesi’nde edebiyat bakalorya derecesine sahip oldu. Dalhousie Üniversitesi’nde hukuk eğitimi aldı ve ardından Yeni İskoçya Barosu’na kaydoldu. 1997-2015 yılları arasında milletvekilliği yaptı. Atlantik Kanada Fırsatlar Ajansı Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı görevlerinde bulundu. 2004- 2015 arasında Muhafazakâr Parti’nin başkanvekili olarak görev yaptı.
1970	Arap Zirvesi Mısır’da toplandı; Ürdün Kralı Hüseyin ile Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) lideri Yaser Arafat ateşkes anlaşması imzaladı.
1972	‘Umut’ filmini festival için yurtdışına izinsiz çıkardıkları gerekçesiyle haklarında dava açılan Yılmaz Güney ve prodüktör Abdurrahman Keskiner’in yargılamalarına devam edildi.
1974	TRT’de kadın spikerlerin haber okuması yasaklandı.
1976	Maden sektörü işverenleri direnişe katılan 483 DİSK‘li işçinin işine son verdi.
1979	Senaryosu Peter Ustinov tarafından yazılan, Yaşar Kemal’in ‘İnce Memed’ romanının film uyarlaması Sansür Kurulu’nca reddedildi.
1983	Fransa’da düzenlenen anma gecesinde Nazım Hikmet’in ‘Beyazıt Meydanı’ndaki ölü’ ve ‘Vatan Haini’ şiirlerini okuduğu için yargılanan Işık Yenersu beraat etti.
1984	Marksist Leninist Silahlı Propaganda Birliği (MLSPB) Davası’nda 22 kişiye idam, 45 kişiye müebbet ve 191 kişiye 8 ay-24 yıl arası hapis cezası kararı verildi.
1987	Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kurulu 1.5 yıl önce faaliyete geçti ve 200’ü aşkın kişi yargılandı.
1993	Gürcü siyasetçi Jiuli Şartava, hayatını kaybetti. (Doğumu: 7 Mart 1944) Mühendislik eğitimi gördü. 1992’de Gürcistan Parlamentosuna seçildi. Abhazya Savaşı sırasında, Abhazya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin Bakanlar Kurulu’nda yer aldı. 27 Eylül 1993’te, Abhazya Özerk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu başkanıyken Abhaz birlikleri Sohum’u ele geçirince Şartava ve diğer Gürcü yetkililerden olan Guram Gabiskiria, Raul Eşba, Sumbat Saakiani, Mişa Kokaia Abhaz militanlar tarafından yakalandı ve öldürüldü. 2004’te Gürcüstan Ulusal Kahramanı ilan edildi.
1993	İHD, Beyoğlu’ndaki eğlence yerlerinde kadınların insanlık dışı aramaya maruz bırakıldığı gerekçesiyle suç duyurusunda bulundu.
1995	Yaşar Kemal’in Der Spiegel’deki yazısından dolayı yargılandığı davada DGM Savcısı iddianameye ‘halkı, ırk farklılığı gözeterek tahrik etme’ suçunu da ekledi.
1995	İstanbul Küçükçekmece Belediyesi’nde çalışan Bem-Sen ve Tüm Bel-Sen üyesi memurlar alacaklarının ödenmemesi nedeniyle yarım gün çalışmadı. Genel-İş üyesi işçiler de Belediye’ye yürüdü.
1998	Uluslararası Af Örgütü İstanbul Grubu, Piyalepaşa Bulvarı’na 29 ülkeden gözaltında kaybedilmiş kişilerin adlarını taşıyan 100 adet ağaç diktirdi. Dikime Rutkay Aziz ve Şanar Yurdatapan da katıldı.
1999	Ulucanlar Cezaevi’ne yönelik operasyonda öldürülen 10 mahkumun otopsisine avukatların girmesine izin verilmedi.
2000	Brezilya’nın Rio de Janeiro kentinde, 1993 yılında 70 sokak çocuğunun öldürüldüğü katliamdan sağ kurtulan tanık genç kız, büyükannesi ve üç kız kardeşiyle birlikte evinde öldürüldü. 1993’teki katliamdan sağ kurtulan Maria mahkemede, askeri polisler aleyhine ifade vermişti. Maria bu şekilde öldürülen 41. tanıktı.
2000	Peru’nun başkenti Lima’da yaklaşık 2 bin kadın hükümetin yoksul ailelere yapılan süt yardımını kesme girişimini protesto etti.
2000	Zorunlu Deprem Sigortası uygulaması başlatıldı.
2001	Türkiye, Avrupa Konseyi’nin üç sözleşmesini imzaladı. Suç gelirlerinin aklanması, tespiti, haczedilmesi ve el konulması, Yolsuzluğa Karşı Ceza Hukuk Sözleşmesi ve Avrupa Yolsuzluğa Karşı Özel Hukuk Sözleşmesi hayata geçti. Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu’nun(GRECO) Türkiye’de denetim yapmasının yolu açıldı.
2003	ABD’nin Irak’ta sürdürdüğü işgal, 39 ülkede aynı anda gerçekleştirilen ‘Irak’ta İşgale Son, Filistin’e Özgürlük’ mitingleriyle protesto edildi. Ankara, İstanbul ve Adana’da da yapılan mitingleri Küresel Barış ve Adalet Koalisyonu düzenledi.
2004	Gazi Davası’nda 3 kişinin ölümünü aydınlatabileceği sanılan bir fezlekenin, bir memur tarafından 2 yıldır sümenaltı edildiği ortaya çıktı. Gaziosmanpaşa Başsavcılığı’ndan Trabzon Başsavcılığı’na gönderilen fezlekeyi gizleyen memur Y.K. hakkında görevi ihmal davası açıldı.
2006	İsrailli insan hakları örgütü ordunun 28 Haziran’da Gazze’de bir elektrik santralını bombalayarak savaş suçu işlediğini ilan etti.
2006	Lahey’deki Uluslararası Savaş Suçları Mahkemesi’nde yargılanan eski Bosnalı Sırp lider Momcilo Krajisnik 27 yıl hapse mahkum oldu.
2006	Tutuklu Yargılamalar Hakkında Avrupa Konseyi Tavsiye Kararı, Avrupa Konseyi ülkeleri yetkili bakan delegelerinin 27 Eylül 2006 tarihinde yaptıkları 974 sayılı oturumunda kabul edildi. Konsey kararının amacı, keyfi tutuklamayı önlemek, tutuklama müessesesinin istismarını engellemek, tutuklama tedbirini nesnel koşullara bağlamak, tutuklama sonrası beraat ile sonuçlanacak yargılamalardan kaynaklı geri dönülmez zararlara mahal vermemektir.
2006	Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı, 3 Mayıs 1996 tarihinde imzaya açılmış ve 1 Temmuz 1999 tarihinde yürürlüğe girmişti. Türkiye, Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı’nı 6 Ekim 2004 tarihinde imzalamıştı. 27 Eylül 2006 tarih ve 5547 sayılı Onaya Uygun Bulma Kanunu, 3 Ekim 2006 tarih ve 26308 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı. Şartın onaylanmasını kararlaştıran 22 Mart 2007 tarih ve 2007/11907 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Şart’ın resmi Türkçe çevirisi, 9 Nisan 2007 tarih ve 26488 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Onay belgeleri 27 Haziran 2007 tarihinde tevdi edilmiş ve Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı, Türkiye bakımından 1 Ağustos 2007 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
2008	Ergenekon Soruşturması kapsamında gözaltına alınanlar içinde gazeteci Tuncay Özkan, eski İstanbul Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürü Adil Serdar Saçan ve eski Esenyurt Belde Belediye Başkanı Gürbüz Çapan’ın da bulunduğu 6 kişi tutuklandı.
2013	BM Genel Kurulu için New York’ta bulunan Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’e Gezi olaylarına dair söyledikleri nedeniyle ‘Pinokyo protestosu’ yapıldı.
2016	Hukukçu, iktisatçı ve siyasetçi Cemşid Amuzegar, hayatını kaybetti. (Doğumu: 25 Haziran 1923) Üniversite eğitimini hukuk ve mühendislik alanlarında Tahran Üniversitesi‘nde tamamladı. Daha sonra, ABD’deki Cornell Üniversitesi‘nde doktora yaptı. İlk olarak Sağlık Bakanı Cihanşah Salih’in altında bakan yardımcısı olarak çalışmaya başladı. Ardından, Sağlık Bakanlığı görevine getirildi. 1964 yılında Emir Abbas Huveyda hükümetinde 9 yıl boyunca Maliye Bakanlığı yaptı. 1965 – 1971 yılları arasında çeşitli OPEC toplantılarına katıldı. Suudi Arabistan petrol bakanı Şeyh Ahmet Zeki Yamani ile birlikte yürüttüğü çalışmalarla petrol fiyatının dört kat artmasından kilit rol oynadı. Bu artış İran’ın altyapı, tarım ve savunmanın modernleştirilmesi için ihtiyaç duyulan kaynağı yarattı. 1974’te İçişleri Bakanı olarak atandı. 27 Eylül 2016 tarihinde 93 yaşındayken hayatını kaybetti.
2017	Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, yaz saati uygulamasını sürekli hale getiren Bakanlar Kurulu kararının yürütmesinin durdurulmasına karar verdi.
2020	Bangladeşli hukukçu ve siyasetçi Mahbubey Alam hayatını kaybetti. (Doğumu: 17 Şubat 1949) Bangladeş Yüksek Mahkemesi‘nde çalıştı. 2009’dan 2020’de ölümüne kadar Bangladeş Başsavcısı olarak görev yaptı.
2024	Avustralya’nın Tazmanya eyaletinde, bir müzede sadece kadınlara özel açılan bir serginin ayrımcılık içerdiği yönündeki alt mahkeme kararı Tazmanya Yüksek Mahkemesi tarafından bozuldu. Yüksek Mahkeme, yasağın erkeklere yönelik ayrımcılık teşkil etmediğine karar verdi.
2024	Derik Kaymakamı Muhammet Fatih Safitürk’ün öldürülmesine ilişkin dosyanın tek tutuklusu olan Şerif Mesutoğlu’nun yeniden yargılama talebi Mardin 3’üncü Ağır Ceza Mahkemesi tarafından reddedildi. Safitürk, 10 Kasım 2016’da makamına konulan bombanın patlatılması sonucu ağır yaralanarak, kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetmişti. Olayın ardından gözaltına alınan 70 kişiden 15’i tutuklanmış, Mardin 3’üncü Ağır Ceza Mahkemesi’nde yapılan yargılamalarda, 14 kişi beraat etmiş, Şerif Mesutoğlu hakkında 2 defa ağırlaştırılmış müebbet ve 28 yıl hapis cezası verilmiş, karar Yargıtay tarafından onanmıştı.
2024	6 Şubat depremlerinde, Adana’da 96 kişinin yaşamını yitirdiği Alpargün Apartmanı davasının duruşması, Adana 12’nci Ağır Ceza Mahkemesinde yapıldı.
2024	Roma Katolik Kilisesi’ne bağlı New York’taki Rockville Piskoposluğu, cinsel istismar ve tacize uğrayanlara yaklaşık 323 milyon dolar ödeme konusunda anlaşmaya varıldığını açıkladı. Faaliyet bölgesinde 1,4 milyon Katolik Hristiyan’a hizmet veren Rockville Katolik Piskoposluğu, bünyesindeki din görevlilerine karşı açılan yüzlerce cinsel taciz davası sonrası 2020 yılında iflas başvurusunda bulunmuştu.
2024	Müstehcenlik suçlamasıyla tutuklu bulunan ve sosyal medyada ‘Jahrein’ ismiyle tanınan Ahmet Sonuç, kendisine ‘çomar’ dediği gerekçesiyle oyuncu Elçin Sangu hakkında şikayet dilekçesi verdi.
2024	Zonguldak’ta, geçen yıl mayıs ayında cinsel istismar sonucu ölen Nisanur Ö.’nün (2) ablası R.Ö.’nün (10) fuhşa sürüklendiği iddiasıyla anne Meryem Ö. ve 3 erkek sanığın tutuklu yargılandığı davanın ilk duruşması Bartın 1’inci Ağır Ceza Mahkemesi’nde yapıldı. mahkeme heyeti, sanıkların tutukluluk hallerinin devamına karar verdi. Mahkeme heyeti, küçük R.Ö.’nün bir sonraki mahkemede psikolog ve pedagog eşliğinde dinlenmesine ve tutukluluk hallerinin devamına karar verdi. Küçük bebeğin ölümü ile ilgili Zonguldak 1’inci Ağır Ceza Mahkemesi’nde dava açılan davada ise F.S. isimli şahıs ‘Kasten öldürme’ suçundan ağırlaştırılmış müebbet ve ‘Nitelikli cinsel istismar’ suçundan 30 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.

26 Eylül Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 26, 2024

26 Eylül – Hukuk Takvimi

1328	Arap bilgin Takıyyüddin ibn Teymiyye yaşamını yitirdi. (Doğumu: 22 Ocak 1263) Arap dili grameri, Arap tarihi, Felsefe ve mantık ilimleriyle ilgilendi. İbn-i Teymiye fakih (hukuk âlimi) ve muhaddis (hadis âlimi) kişiliğinin yanı sıra akaid konularında da çeşitli söylemlerde bulundu. İslâm hukuku (fıkıh), hadis ilmi ve siyasî düşünce başta olmak üzere birçok konuda uzmanlaştı. Dört Sünni İmam’ın görüşlerinin dışında kalan özgün düşünce ve görüşlere sahipti. Boşanmanın yemin olarak kullanılmasını doğru bulmamış, çoğunlukla bu yemini eden kişinin eşini boşamak gibi bir niyeti olmadığını belirtmiş ve bu nedenle boşanmanın yemin konusu yapılmasının boşanmaya yol açmayacağını iddia etmiştir.
1828	Fransız hukukçu ve siyasetçi René Goblet, doğdu. (Ölümü: 13 Eylül 1905) Paris’te yaşamını yitirdi. Hukuk eğitimi aldı. 1860’ların sonlarına kadar hiç siyasete girmedi. 1870’de Milli Savunma Hükümeti tarafından Amiens’e başsavcı olarak atandı. 1871 yılında meclise seçildi. 30 Ocak 1882–7 Ağustos 1882 tarihlerinde Freycinet kabinesinde İçişleri Bakanı olarak görev yaptı. 1886 yılında Charles de Freycinet kabinesi düşünce 11 Aralık 1886 – 17 Mayıs 1887 tarihlerinde başbakanlık görevin üstlendi. Başbakanlık görevinden ayrıldıktan sonra senatör olarak görevine devam etti. 1898 seçimlerinde milletvekili seçilemeyince siyaseti bıraktı. Fransız Hukukçu ve devlet adamı René Goblet
1887	Emile Berliner gramofonun patentini aldı.
1906	Kibrit yapımımla beyaz fosfor kullanılmasının yasaklanmasına ilişkin Sözleşme, Bern’de imzalandı.
1907	Yeni Zelanda, Birleşik Krallık’tan bağımsızlığını ilan etti.
1918	Alman sosyolog ve filozof Georg Simmel yaşamını yitirdi. (Doğumu: 1858)
1921	26 Eylül 1921 Kars’ta Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan ve Sovyet Rusya temsilcileri ile Kazım Karabekir arasında barış görüşmeleri başladı.
1924	Çocuk Hakları Bildirgesi, diğer adıyla Cenevre Çocuk Hakları Beyannamesi, 1924 yılında Milletlerarası Çocuklara Yardım Birliği tarafından yayınlanmış ve 26 Eylül 1924 tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda kabul edilmiştir.
1932	I. Türk Dili Kurultayı toplandı. Dil Bayramı ilk kez kutlandı. 26 Eylül günü aynı zamanda Avrupa Konseyi girişimi ile 2001 tarihinden beri Avrupa Birliği ülkelerinde Avrupa Diller Günü olarak kutlanmaktadır.
1935	Türkiye-Yunanistan Kliring Anlaşması 26 Eylül 1935 tarihinde kabul edildi.
1960	Küba lideri Fidel Castro, 4 saat 29 dakika ile BM tarihindeki en uzun konuşmayı yaptı.
1966	ANT dergisinde Atatürk’ün Ekim Devrimi’ne dair sözlerini yazan Fethi Naci hakkındaki 1.5 yıl hapis kararı Yargıtay’ca bozuldu.
1970	15/16 Haziran İşçi Direnişi için Lastik-İş’te yaptıkları toplantıdan dolayı tutuklu bulunan 20 DİSK yöneticisi tahliye edildi.
1973	Ankara ve İstanbul’da yaklaşık 2.5 yıldır süren sıkıyönetim kaldırıldı.
1975	Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Avrupa Mimari Mirası Yasası’nı kabul etti.(Avrupa Mimari Mirasının Korunması Sözleşmesi)
1978	Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Jimmy Carter Türkiye‘ye uygulanan ambargoyu kaldıran yasayı onayladı.
1979	Temmuz 1979’da Mısır’ın Ankara Büyükelçiliğini basarak üç kişinin ölümüne yol açan Filistinli gerillaların yargılanmasına başlandı.
1979	TEP (Türkiye Emekçi Partisi) Genel Başkanı Mihri Belli’yi silahla yaralamaktan sanık Cengiz Ayhan tutuklandı.
1983	Barış Davası sürerken yapılan ek soruşturmalar neticesinde Sıkıyönetim Savcılığı “Barış-2” adlı 48 sanıklı yeni bir dava açtı.
1984	Çin ile Birleşik Krallık, Hong Kong’un 1997’de Çin kontrolüne geçmesi için anlaştılar.
1989	Rahmi Saltuk son kaseti “Hoy Nare”de yorumladığı Kürtçe şarkılardan dolayı”bölücülük yaptığı” iddiasıyla yargılanmaya başladı.
1997	Yargı sistemini eleştiren sözleri nedeniyle yargılanan Devlet Güvenlik Mahkemeleri (DGM) savcısı Mete Göktürk, beraat etti.
2000	Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Emlak, Ziraat ve Halk bankalarının özelleştirilmesine ilişkin kanun hükmünde kararnameyi Bakanlar Kurulu’na iade etti
2000	İstanbul’da 200 kişi Ulucanlar Katliamı’nın yıldönümünde sorumluların yargılanması için Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulundu.
2001	Prof. Dr. Faruk Erem’in adını ve hatırasını yaşatmak üzere, Ankara’da, Faruk Erem Kültür ve Sanat Vakfı kuruldu.
2002	Eski İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanları Recep Tayyip Erdoğan ve Ali Müfit Gürtuna ile birlikte 19 kişi hakkında Erdoğan’ın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı döneminde ”Haliç’in temizlenmesi”, ”Güngören Belediye binasının yapımı” ve “sinek ilacı alımı” ihalelerine fesat karıştırıldığı suçlamasıyla dava açıldı.
2004	5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edildi.
2004	İsviçre’de yapılan referandumda halkın yüzde 51’inin yabancıların ve göçmenlerin torunlarına otomatik olarak vatandaşlık verilmesini reddettiği açıklandı.
2006	‘Düşünce Suçuna Karşı Girişim’ nedeniyle TCK 301. maddeden yargılanacak olan gazeteci Hrant Dink’le birlikte yargılanmak için imza kampanyası başlatıldı. CHP Genel Başkanı Deniz Baykal, 301. madde değişikliği için muhalefetten destek isteyen Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’a “başka kapıya” dedi.
2012	İslam dinine ve Muhammed peygambere hakaret içerdiği iddialarıyla birçok ülkede şiddetli protestolara neden olan ve yasaklanan “Müslümanların Masumiyeti” adlı film Türkiye’de de yasaklandı.
2013	Ankara’da Altındağ Belediyesince restore edilen Ulucanlar Cezaevi Müzesi açıldı.
2017	Suudi Arabistan Kraliyet Divanının yayınladığı kararnameyle kadınların da ehliyet alarak araç sürmesine imkan tanındı.
2022	BirGün Gazetesi Editörü Gökay Başcan hakkında gazetedeki bir haber gerekçe gösterilerek Cumhurbaşkanı’nın eşinin şikâyeti üzerine ‘hakaret’ gerekçesiyle İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ‘hazırlanan iddianame İstanbul 17. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından kabul edildi.
2022	Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) eski Eş Genel Başkanı Mehmet Arslan hakkında Rosa Kadın Derneği’ne yönelik soruşturma kapsamında Diyarbakır 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nde açılan davanın görülmesine devam edildi. Mahkeme duruşmayı 11 Ocak 2023 tarihine erteledi.
2022	DBP Eş Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Şirin Tunç hakkında Diyarbakır 8. Ağır Ceza Mahkemesi’nde açılan davanın görülmesine devam edildi. Mahkeme Mehmet Şirin Tunç hakkındaki adli kontrol tedbirlerinin kaldırılması talebini reddederek duruşmayı 15 Kasım 2022 tarihine erteledi.
2022	Gazeteci Sabahattin Önkibar hakkında sosyal medya üzerinden yaptığı bir açıklamada Cumhurbaşkanı’na hakaret ettiği iddiasıyla İstanbul Anadolu 53. Asliye Ceza Mahkemesi’nde açılan davanın karar duruşması görüldü. Mahkeme Sabahattin Önkibar’ı 11 ay 20 gün hapis cezası ile cezalandırdı.
2022	Samsun’da M.D. (46) isimli erkek, karısı Havva D.’yi (45) tabancayla öldürdü. Kadın, kaldırıldığı hastanede öldü. Erkek gözaltına alındı.
2023	“Forex yatırımı” vaadiyle dolandırıcılık yaptıkları tespit edilen 38 şüpheliden 29’u gözaltına alındı.
	İyi Parti Genel Başkan Meral Akşener hakkında 4 yılı gizlilik kararı altında olmak üzere 7 yıl süren ve geçtiğimiz aylarda kovuşturmaya yer olmadığı dair kararla sona eren soruşturma sürecinde uğramış olduğu hak ihlallerine karşı Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu. Başvuru hakkında bilgi veren İYİ Parti Antalya Milletvekili Uğur Poyraz, avukatlar tarafından “Adil Yargılanma Hakkının, Kendisine Yöneltilen Suçlamanın Nedeninden ve Niteliğinden Haberdar Olma Hakkının, Makul Sürede Yargılanma Hakkının Ve Lekelenmeme Hakkının” ve siyasi saiklerle “sınırlamanın Anayasa’da belirtilen amaçları aşamayacağına” ilişkin Anayasa kuralının ihlal edilmesinden dolayı Meral Akşener adına bireysel başvuruda bulunulduğunu söyledi.
2023	Gazeteci Levent Gültekin hakkında “Cumhurbaşkanına alenen hakaret” suçundan 1 yıl 2 aydan 4 yıl 8 aya kadar hapisle cezalandırılması talep edilen iddianame Bakırköy Asliye Ceza Mahkemesi’nce kabul edildi. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan iddianamede, 27 Eylül 2022’de bir televizyon kanalında yayımlanan programda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a yönelik hakaret içeren ifadeler kullanıldığı gerekçesiyle Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın avukatlarınca şikayette bulunulduğu belirtildi.
2023	Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, Türkiye Yazarlar Sendikası ve PEN Yazarlar Derneği Sivas’ta 2 Temmuz 1993’te 33 yazar, aydın ve sanatçının yakılarak katledilmesine ilişkin davada mahkemenin zamanaşımı kararı vermesiyle ilgili bir basın toplantısı düzenledi: “İnsanlık suçunda zamanaşımı olmaz!” https://hukukansiklopedisi.com/madimak-davasi-garabetleri/
2023	Şarkıcı Gülşen Çolakoğlu’na, Ataşehir’de 30 Nisan 2022’de verdiği konser esnasında imam hatip liselilere yönelik sözleri nedeniyle ‘halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama’ suçundan 10 ay hapis cezası veren mahkeme, cezanın hükmünün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verdi. İstanbul 11’inci Asliye Ceza Mahkemesi, gerekçeli kararını açıkladı.
2023	İnsan Hakları Derneği (İHD) Genel Merkezi, 571 sayfalık 2022 İnsan Hakları İhlalleri Raporunu açıkladı. Raporda, Türkiye’nin, altına imza attığı uluslararası sözleşmeler başta olmak üzere, kendi iç hukukunu da uygulamadığı ifade edildi: “Kişiler yazdıkları yazılar, yaptıkları konuşmalar, attıkları tweetler nedeniyle sorgusuz sualsiz tutuklanıyor, özellikle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 9 ve 10. maddeleri sürekli ihlal ediliyor.”
2023	ABD’de hakkında ‘rüşvet’ iddiasıyla soruşturma başlatılan Demokrat Partili Senatör Bob Menendez’e kendi partisinin içinden istifa çağrıları geldi. Soruşturma sebebiyle geçen hafta geçici olarak ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi Başkanlığı’ndan ayrıldığı açıklanan Menendez ise istifa etmeyeceğini söylemişti.
2023	Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ByLock kullanmak, Banka Asya’da hesabı olmak ve gizli bir tanığın ifadesiyle mahkum olan öğretmen Yüksel Yalçınkaya’nın açtığı davada Türkiye’nin insan hakları ihlalinde bulunduğuna hükmetti. 17 Mart 2020 yılında yapılan başvuruyu karara bağlayan AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) “kanunsuz ceza olamayacağını” öngören 7. maddesinin, örgütlenme ve toplanma hakkıyla ilgili 11. maddesi ve adil yargılanma hakkıyla ilgili 6. maddenin 1. fıkrasının ihlal edildiğine hükmetti. Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, “AİHM’in yetkisini aşarak delil incelemesi yapmak suretiyle ihlal kararı vermesi kabul edilemez” dedi.
2023	Çağdaş Hukukçular Derneği’nin (ÇHD) tutuklu Genel Başkanı Selçuk Kozağaçlı’ya, yurtdışında gösterime giren ‘Mahalle’ isimli filmin senaryo ekibinde yer aldığı için ‘terör örgütü propagandası yapmak’ suçlamasıyla açılan davada karar çıktı. Mahkeme, Kozağaçlı’nın delil yetersizliğinden beraatına karar verdi. Filmin senaryosunu Veysel Sahin, Vedat Özdemir, Selçuk Kozağaçlı ve İnan Altın yazmış, yönetmenliğini ise İnan Altın üstlenmişti. Filmde Melek Tanker, İzzet Başlak, Serdar Orçin, Selma Altın, Gizem Soysaldı, Nejmi Aykar, Miray Akay ve Defne Halman rol almıştı.
2024	1968 yılında patronunu, karısını ve iki genç çocuğunu öldürmekten ve evlerini ateşe vermekten suçlu bulunarak idama mahkum edilen 88 yaşındaki Iwao Hakamada’nın suçsuz olduğu anlaşıldı. Şahıs, 2014 yılında yeni kanıtların ortaya çıkması ve yeniden yargılanma kararı verilmesiyle serbest bırakıldı. 46 yıl idam hücresinde kaldı.
2024	İstanbul 2 Nolu Barosu’nun ‘Avukatlar adliye otoparklarına ücret ödememelidir’ talebini değerlendiren Adalet Bakanlığı, Cumhuriyet Başsavcılıklarınca takdir edilecek sayıda otopark yerinin avukatlara ücretsiz olarak kullandırılmasının sağlanması talimatını verdi. Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü tarafından başsavcılıklara gönderilen yazıda, “Avukatların görevlerini ifa etmek amacıyla adliye binalarına gelmelerinin görevlerinin ayrılmaz bir parçası olduğu kuşkusuzdur.” denildi.
2024	Demokrat Partili New York Belediye Başkanı Eric Adams hakkında, aralarında yolsuzluk ve rüşvet dahil beş konuda suçlamaların yöneltildiği iddianame hazırlandı. 57 sayfalık iddianameyi hazırlayan Savcı Damian Willams, iddianemeyle ilgili basın toplantısın yaptı. İddiananame’de Türkevi (Tuskish House) ve Türk iş insanları ile ilgili unsurlar da bulunuyor. Ayrıca, belediye başkanlığı seçimi kampanyasında kamu fonlarını milyonlarca dolarlık zarara uğratıldığı anlatılıyor. Suçlamaların ardından kısa bir basın açıklaması yapan Adams, suçsuz olduğunu, tüm seçim kampanyası boyunca kanunlara uyduğunu ve istifa etmeyeceğini açıkladı.

Doç.Dr. Nagehan Kırkbeşoğlu

Yazar

-

Eylül 25, 2024

Doç. Dr. Nagehan Kırkbeşoğlu, 3 Eylül 1980 tarihinde dünyaya geldi. İlkokulu Güneş ilkokulunda lise eğitimini Adnan Menderes Anadolu Lisesinde tamamladı. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 8 Haziran 2002 tarihinde mezun oldu.

2005 yılında, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Bölümünden yüksek lisans derecesi elde etti. Yüksek Lisans tezini, Soybağı Alanında Biyoetik ve Hukuk Sorunları başlığı ile tamamladı. Hukuk doktorasını aynı enstitüde yaptı. Türk Özel Hukukunda kısmi hükümsüzlük (Partial invalidity in Turkish Private Law) başlıklı tezi daha sonra kitap olarak yayınlandı.

Doktora eğitiminin ardından 2011-2012 eğitim öğretim yılında Gazikent Üniversitesi Hukuk Fakültesinde ders verdi. Ardından, İstanbul Ticaret Üniversitesi Hukuk Fakültesinde 2012-2015 yılları arasında akademisyen olarak çalıştı.

Kırkbeşoğlu, 2021 yılından itibaren Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Fethiye İşletme Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı başkanı olarak görev yapmaktadır.

2023 yılında doçent kadrosuna atandı.

Hukuk eserlerinin yanı sıra müzik alanında çalışmaları bulunmaktadır.

Doç.Dr. Nagehan Kırkbeşoğlu’nun Eserleri

“Kanundan ve Sözleşmeden Doğan Önalım Hakkı”, “Tüketim Ödüncü, (Karz) Sözleşmesi Kısa Şerhi”, “Kullanım Ödüncü (Ariyet) Sözleşmesi Kısa Şerhi”, Yüklenicinin İfa Engelleri”, “Türk Özel Hukukunda Kısmi Hükümsüzlük” ve “Soybağı Alanında Biyoetik ve Hukuk Sorunları” isimli eserleri bulunmaktadır. Ayrıca çok sayıda kitap bölümü ve çeviri eserin yazarıdır.

Doç.Dr. Nagehan Kırkbeşoğlu’nun Makaleleri ve Bilimsel Tebliğleri

Kırkbeşoğlu’nun, Ulusal ve uluslararası indeksler tarafından taranan dergilerde birçok makalesi yayınlanmıştır. “Karşılaştırmalı Hukukta Kendisi veya Başkaları Bakımından Önemli Tehlike Yaratan Kişilere Yönelik Zorunlu Psikiyatrik Müdahale ve Türk Hukuku Bakımından Bir Öneri”, “EDİNİLMİŞ MALLARA KATILMA REJİMİNİN TASFİYESİNDE ŞİRKET DEĞERLEMESİ İLE İLGİLİ İSVİÇRE FEDERAL MAHKEMESİ’NİN 5A_387/2010, 5A_405/2010 NO.’LU KARARININ ÇEVİRİSİ VE GENEL BİR DEĞERLENDİRME”, “Milletlerarası Ticaret Hukukunda Hakemlerin Lex Mercatoria’yı Uygulamasından Kaynaklanan Sorunlar”, “6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu İle Getirilen Faiz Sınırları Üzerine Bir Değerlendirme”, “Eser Sahibinin Eseri Üzerindeki Haklarının Miras Yoluyla İntikali”, “Türk Hukuku’nda Cinsiyet Değişikliği”, “Biyoetik ve Hukuk: Değerler ve Kurallar Arasında”, “Ölüme Bağlı Tasarrufların Yorumu”, “Tüketici Hukuku Çerçevesinde Reklam Denetiminde Yasal Sınırlar ve Gelişmeler”, “ÇEVRİMİÇİ TÜKETİCİ YORUMLARI İÇİN YASALGEREKSİNİMLER: eWOM’A HEP GÜVENEBİLİR MİYİZ?”, “YALAN SÖYLEME EYLEMİNİN SUÇ OLARAK ÖNGÖRÜLMESİ: EĞER MÜMKÜN İSE HANGİ ŞARTLAR ALTINDA YALAN SÖYLEMEK SUÇ OLARAK ÖNGÖRÜLEBİLİR?”, “28.02.2008 TARİHLİ İSVİÇRE FEDERAL MAHKEMESİ KARARININ (BGE 134 III 241) ÇEVİRİSİ VE KÖKENİNİ ÖĞRENME HAKKI İLE İLGİLİ GENEL BİR DEĞERLENDİRME”, “Kadına Yönelik Şiddette Yasal Gelişmeler”, “Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Şartları”, “Sınaî Mülkiyet ve Rekabet Hukukunda Zorunlu Lisans”, “Evlilik Konutu ve Aile Konutunun Eşlerin Yerleşim Yeri Bakımından Anlamı”, “Covid 19’un Kira Sözleşmelerinde Bedeli İfa Borcuna Etkisi”, “Kira Sözleşmesinde Aşırı Bedel Kavramı” ve “HUKUK FAKÜLTELERİNDEKİ EĞİTİMİN ÇIKMAZLARI” isimli makale ve bilimsel tebliğleri çeşitli dergilerde yayınlanmıştır. Çok sayıda konferansta konuşmacı olarak yer almıştır.

25 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 25, 2024

25 Eylül – Hukuk Takvimi

1561	Şehzade Bayezid idam edildi.
1617	İspanyol Cizvit rahibi, skolastik filozof, hukukçu ve teolog Francisco Suárez, yaşamını yitirdi. (Doğumu:5 Ocak 1548, Granada – Ölümü: 25 Eylül 1617, Lizbon), İspanyol
1694	Büyük Britanya Başbakanlığı da yapan ve döneminde önemli hukuk olayları meydana gelen Henry Pelham, dünyaya geldi. (Doğumu: 25 Eylül 1694 – Ölümü: 6 Mart 1754)
1896	Hukukçu ve İtalyan Cumhurbaşkanı (1978-1985) Alessandro (Sandro) Pertini Savona ilinin Stella kentinde doğandünyaya geldi. (Doğumu: 25 Eylül 1896 – Öümü: 24 Şubat 1990) İtalyan sosyalist politikacı ve İtalya Cumhuriyeti’nin 7. Cumhurbaşkanı (1978-1985) olarak görev yaptı. 1988 yılında Otto Hahn Barış Ödülü aldı.
	Francisque Bouillier (12 Temmuz 1813 – 25 Eylül 1899) Lyons’da doğan Fransız bir filozoftur. Paris’teki École Normale Supérieure’de okudu ve 1839’da Lyons Üniversitesi’ne felsefe profesörü olarak atandı. 1849’dan 1864’e kadar Lyons’da fakülte dekanı ve 1867’den 1870’e kadar École Normale Supérieure’de müdürlük yaptı.

1913	1964-70 arasında Lübnan devlet başkanlığı yapan, hukukçu Şarl Helu, dünyaya geldi. (‎Doğumu: 25 Eylül 1913 – Ölümü: 7 Ocak 2001) Fransızca konuşulan ülkelerin oluşturduğu birliğin (Assemblée parlementaire de la francophonie) onursal başkanlığını da yapmıştır.
1915	Ethel Greenglass Rosenberg 25 Eylül 1915’te New York’ta Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. (Doğumu: 25 Eylül 1915 – Ölümü: 19 Haziran 1953) Kendisi gibi Yahudi olan ve aynı acı kaderi paylaşan Julius Rosenberg ile (Doğumu: 12 Mayıs 1918 – Ölümü: 19 Haziran 1953) birlikte Amerikan vatandaşı ve Amerika Birleşik Devletleri Komünist Partisi (CPUSA) üyesiydiler. Şair Melih Cevdet Anday’ın Rosenberg’ler için yazdığı ve Zülfü Livaneli tarafından bestelenen “Bir Çift Güvercin Havalansa” adlı bir şiiri bulunmaktadır.
1917	Hukukçu ve devrimci Lev Troçki, Petrograd Sovyeti Başkanı seçildi.
1925	İstanbul’da, 25 Eylül 1925’te, tulumbacı teşkilâtının yerine, modern motorlu itfaiye teşkilâtı kuruldu. Türkiye’nin itfaiyecilik teşkilatı, Osmanlı döneminde 1714 yılında Yeniçeri Ocağı’na bağlı olarak Tulumbacılar Ocağı adıyla kurulmuştu.


1950	Birleşmiş Milletler askerleri Kore’de Seul’u ele geçirdi.

1952	Amerikalı yazar ve kadın hakları savunucusu Gloria Jean Watkins dünyaya geldi. Takma adı olan bell hooks olarak tanındı. (Doğumu: 25 Eylül 1952, Hopkinsville, Kentucky, ABD –Ölümü: 15 Aralık 2021, Berea, Kentucky, ABD) ABD’deki ırkçılık, sınıfçılık, cinsiyetçilik üzerine çalışmaları ile tanınmış bir entelektüel ve akademisyendir. Otuzun üzerinde kitabı ve çok sayıda makalesi bulunmaktadır. Feminizmin beyaz, orta sınıf, eğitimli kadınların hareketi olmadığını; sınıf ayrımcılığı, ırkçılık, milliyetçilik, militarizm, homofobi ve transfobi ile mücadele edilmediği müddetçe kadınlar arasında gerçek bir dayanışmanın sağlanamayacağını savunmuştur.
1956	İstanbul’da istimlak başladı. Başbakan Adnan Menderes “Memleket baştan aşağı yeniden inşa olmaktadır” dedi.
1957	Amerika Birleşik Devletleri’nin Arkansas eyaletinde 9 siyah öğrencinin beyazların okuduğu Little Rock Lisesi’ne gitmesi beyazlarca protesto edildi. 1500 beyaz gösterici eylem yaptı, 7 kişi tutuklandı. Siyah öğrenciler Başkan Eisenhower’ın gönderdiği federal askeri birliklerin korumasında okula girdiler.
1960	1960 İhtilali ile görevden alınan devrik cumhurbaşkanı Celal Bayar, tutuklu bulunduğu Yassıada’da intihara kalkıştı, fakat bir subay tarafından kurtarıldı.
1962	Viasna İnsan Hakları Merkezi’ndeki çalışmalarıyla tanınan Belaruslu aktivist, Ales Viktaravich Bialiatski dünyaya geldi. 1980’lerin başından itibaren Belarus’un bağımsızlığı ve demokrasisi için çalıştı. Belarus Halk Cephesi’nin kurucu üyesidir.Belarus muhalefetinin Koordinasyon Konseyi’nin üyesidir . Doğu Avrupa’daki insan hakları hareketinin önemli isimlerinden biri olarak bilinmektedir. Çok sayıda uluslararası ödül kazanmıştır. 2020’de, “Alternatif Nobel Ödülü” olarak bilinen Right Livelihood Ödülü’nü kazandı. 2022’de Bialiatski, Memorial ve Centre for Civil Liberties kuruluşlarıyla birlikte 2022 Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü. İki kez hapse girdi.
1970	Eserleri Nazi Almanyası’nda yasaklanan savaş karşıtı, Erich Maria Remarque (72) yaşamını yitirdi. En önemi eseri: “Batı Cephesinde Yeni Birşey Yok”
1972	Sıkıyönetim uygulaması 9’uncu kez 11 ilde iki ay daha uzatıldı.
1976	İspanya’da Franco döneminin sona ermesi ile birlikte, ilk kez işçilere pahalılık ve enflasyona karşı “gösteri izni” verildi.
1979	Cumhuriyet Başsavcılığı Milliyetçi Hareket Partisi’nin Batı Almanya’daki faaliyetleri ile ilgili bilgi talep etti.
1980	İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı bildiri yayınladı: “İşçinin işi yavaşlatması ve işverenin işyerini kapatması suçtur.”
1981	Tutuklu DİSK yöneticileri DGM ve 30 Nisan direnişlerinden dolayı 2 ayrı sivil mahkemede yargılandı.
1983	Hukukçu, yargıç ve İzlanda eski Başbakanı Gunnar Thoroddsen yaşamını yitirdi. (Doğumu: 29 Aralık 1910, Reykjavík – Ölümü: 25 Eylül 1983) 1947-1959 yıllarında Reykjavík belediye başkanlığını yürüttü. 1980 – 1983 yılları arasında İzlanda Başbakanı olarak görev yaptı. Yüksek mahkeme hakimi, Maliye Bakanı, Danimarka büyükelçisi, profesör, Sanayi ve Sosyal İşler Bakanı ve Parlamento Üyesi olarak da görev yaptı. Anayasa Hukuku ve Hakaret suçlarına ilişkin çalışmaları bulunmaktadır.
1988	Cezaevlerinde, siyasal hükümlülerin haklarına kısıtlama getiren 1 Ağustos genelgesi uygulanmaya başladı.
1995	Buca Cezaevi’nde 3 mahkumun öldürülmesini İstanbul’da protesto etmek isteyenlerden 30 kişi gözaltına alındı.
1996	“Düşünceye Özgürlük” kitabının yayıncısı 98 sanatçı, yazar ve bilim insanı DGM’de yargılandı.
1996	Diyarbakır Cezaevi’nde 10 mahkumun cop ve dipçik darbeleriyle dövülerek öldürüldükleri anlaşıldı.
1997	AİHM, Derik’te 21 yaşındaki Ş.A.’ya jandarma karakolunda tecavüz ve işkenceden dolayı Türkiye’yi mahkum etti. Mahkeme ayrıca, başvurucunun İngiliz avukatlarına 34 bin, Türk avukatlarına da 3 bin sterlin ödenmesini kararlaştırdı.
2001	37 maddelik Anayasa değişikliği paketinin dokuz maddesi TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi.
2002	Kuzey Irak’ta Kürdistan Demokratik Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtsever Birliği (KYB) “Irak Federal Cumhuriyeti anayasa taslağı”nda anlaştı. Irak’ı Kürdistan-Arap federasyonu olarak ayıran taslakta Kuzey’de yaşayan Türkmenler, Süryaniler, Şiiler etnik ve dini azınlık olarak kabul edildi.
2002	“İbo-İbrahim Kaypakkaya” adlı kitabın bir paragrafında “bölücülük propagandası yapıldığı” iddiasıyla Ozan Yayıncılık sahibi Mustafa Demir ile yazar Turhan Feyizoğlu’nun 3 ile 5 yıl arası hapis cezası istemiyle DGM’de yargılanmalarına devam edildi. 2000’de çıkan kitaptan dolayı Eylül 2001’de yargılanan Feyizoğlu ve Demir için ”TKP/ML-TİKKO örgütü propagandası ve “yardım ve yataklık yapıldığı” iddialarından verilen beraat kararını Yargıtay 9.Dairesi 10 Aralık 2001’de bozmuş, yargılamanın ”bölücülük”ten yapılması kararı almıştı.
2003-	Irak savaşına gerekçe gösterilen kitle imha silahlarını araştıran Irak Gözlem Grubu Irak’ta bu silahların olmadığına karar verdi. Irak Gözlem Grubu (ISG) Britanyalı ve Amerikalı 1400 bilim insanı, uzman, asker ve istihbaratçıdan oluşuyordu.
2003	İsrail ordusu tarihinde ilk kez 27 pilot, Hava Kuvvetleri Komutanı Dan Halutz’e toplu dilekçe verdi. “Masum sivillerin ölümüne yol açması” sebebiyle Batı Şeria ve Gazze Şeridi’ndeki görevlerini reddettiklerini açıkladılar.
2003	Nijerya’da Şeriat Mahkemesi, Emine Laval’a zina yaptığı gerekçesiyle verilen recm (taşlanarak öldürme) cezası kararını kaldırdı.
2004	Güneydoğu Asya ülkesi Brunei’nin sultanı Hassanal Bolkiah, halkın sol partiyi desteklemesi nedeniyle, 1984’te Britanya’dan bağımsızlığın kazanılmasının ardından kapatılan meclisi 20 yıl sonra açtı. Hükümeti atadı.
2005	Bilgi Üniversitesi’nde bir kez ertelenen, bir kez de yargı kararıyla durdurulan Ermeni Konferansı sona erdi.
2005	Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nin TMY’nın 8. maddesi uyarınca Sosyolog Dr. İsmail Beşikçi’nin 16 kitabına verilen toplatma kararı, Adalet Bakanlığı’nın başvurusu üzerine Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nde oybirliğiyle bozuldu.
2006	Daha önce “Türklüğü aşağıladığı” gerekçesiyle TCK’nın 301. Maddesinden aldığı altı aylık hapis cezası ertelenen Hrant Dink’e aynı gerekçe ile yeniden dava açıldı. Hrant Dink davayla ilgili olarak “Özellikle hedef alındığımı düşünüyorum. Burada amaç beni yıldırmak ve haddini bildirmek. Ama yılmayacağım” dedi.
2006	Afganistan’da kadın hakları savunucusu, Kadın İşleri Bakanlığı’nın Kandahar müdürü Safiye Ahmedcan silahlı saldırıda öldürüldü.
2011	İspanya’nın doğusundaki Katalonya özerk yönetimi, 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren tüm Katalonya bölgesinde boğa güreşlerini yasakladı.
2013	Bingöl M Tipi Ceza İnfaz Kurumunda aralarında PKK sanıklarının da bulunduğu 18 tutuklu ve hükümlü tünel kazarak firar etti.
2015	İsviçre Savcılığı, FIFA Başkanı Joseph Blatter’e ceza soruşturması açtı. Suçlamalar arasında Blatter’in, UEFA Başkanı Michel Platini’ye 2 milyon dolar verdiği iddiası da yer aldı.
2016	15 Temmuz darbe girişimine ilişkin soruşturmada gözaltına alındıktan sonra serbest bırakılan eski Washington Silahlı Kuvvetler Ataşesi Tuğgeneral Yavuz Çelik, yeniden çıkarıldığı mahkemece tutuklandı.
2017	Irak’taki, Kürdistan Bölgesel Yönetimi tarafından bağımsızlık referandumu yapıldı.
2018	Bill Cosby, cinsel saldırı suçundan 3 – 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı

2024	İtalya’nın başkenti Roma’da 5 Ekim Cumartesi günü yapılması planlanan Filistin’e destek gösterilerinin Roma Emniyet Müdürlüğü tarafından yasaklandı
2024	Polis Şeyda Yılmaz’ı öldüren Yunus Emre Geçti‘nin çöp poşeti giydirilerek hayvan aracıyla adliyeye sevk edilmesine ilişkin olarak, Prof. Dr. Adem Sözüer konuştu: “Başına çöp torbası geçirilen hukuktur.” Sözüer, 2004 yılında hazırlanan yeni Türk Ceza Kanunu (TCK) ile Ceza Muhakemesi Kanunu’nun mimarlarındandı.
2024	Ayşenur Ezgi Eygi’nin işgal altındaki Batı Şeria’da katıldığı barışçıl gösteride İsrail askerlerinin ateş açması sonucu öldürülmesine yönelik bağımsız bir soruşturma açılması için ABD Kongresi’nden 103 vekil Washington yönetimine çağrısında bulundu.
2024	Bakırköy’de insanların üzerine araba süren eski hakim ve savcının oğlu Görkem Sertaç Göçmen taşındığı Sinop’ta da bir olaya karıştı. Göçmen bu kez de ‘birden fazla kişiye karşı silahla tehdit’ ve ‘kamu görevlisine alenen hakaret’ suçlarından 2 yıl 6 ay hapis cezası verildi. Annesi ve babası emekli hakim ve savcı olan şahıs hakkında çeşitli diğer suçlardan 9 adet HAGB kararı verildiği iddia edildi.
2024	Çiftlik Bank davası sanığı ’Tosuncuk’ lakaplı Mehmet Aydın ve ağabeyi Fatih Aydın’ın da aralarında bulunduğu 20 sanığın yargılandığı davada savcı mütalaasını açıkladı. Sanıklar Mehmet Aydın, Fatih Aydın ve Osman Naim K hakkında “Bilişim sistemleri aracılığıyla dolandırıcılık” suçundan 4 bin 414 kez olmak üzere “suç örgütü kurma” ve “suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama” suçlarından toplamda 88 bin 302’şer yıla kadar hapisle cezalandırılması talep edildi. Tutuksuz yargılanan Osman Naim Kaya yeniden tutuklandı.
2024	Gezi Davası‘nda ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilen Osman Kavala hakkında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) hak ihlali kararının uygulanmaması nedeniyle Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından istenen savunma yapıldı. Türkiye’nin savunması, “iç hukuk yollarını tüketilmeden AİHM’e başvurulduğunu, bu nedenle söz konusu AİHM kararının geçersiz olduğunu” savundu.
2024	CHP İstanbul İl Başkanlığı binasının satın alınması aşamasında çekildiği öne sürülen ‘para sayma’ görüntülerine ilişkin davanın ilk duruşması İstanbul 59. Asliye Ceza Mahkemesi‘nde yapıldı. Duruşma, salonun küçük olması nedeniyle 22. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Duruşma 29 Kasım’a ertelendi. İddianamede, eski Maltepe Belediye Başkanı Ali Kılıç ve danışmanı Melih Morsümbül, eski Şişli Belediye Başkanı Muammer Keskin, eski CHP İstanbul İl Başkanı Canan Kaftancıoğlu, İBB Spor Kulübü Başkanı Fatih Keleş, eski CHP İstanbul İl Başkan Yardımcısı Özgür Nas, eski CHP İstanbul İl Başkanlığı Basın Danışmanı Mustafa Can Poyraz, İmamoğlu İnşaat Şirketi’nin Genel Müdürü Tuncay Yılmaz’ın da aralarında bulunduğu 22 sanığın tamamı hakkında, Siyasi Partiler Kanunu’nun “kanuna aykırı bağış, kredi veya borç alınması, borç verilmesi” maddesi gereğince 6’şar aydan 1’er yıla kadar hapis cezası isteniyor.
2024	ABD’nin California eyaletinde bulunan Santa Maria Adliyesi’nde patlama meydana geldi Patlamada, iki kişi yaralandı. Bir kişi gözaltına alındı. Patlama kasıtlı olarak yerleştirilmiş bir el yapımı patlayıcıdan kaynaklandı.

Ruh Hekimliği (Psikiyatri) Meslek Etiği Kuralları

Yazar

-

Eylül 24, 2024

Ruh Hekimliği (Psikiyatri) Meslek Etiği Kuralları, 22 Haziran 2002 tarihinde kabul edilmiştir. Türkiye Psikiyatri Derneği Genel Kurul Toplantısında kabul edilen metin kamuoyuna ilan edilmiştir. (Bu metin 2024’te güncellenmiştir)

Etik kurallar, Türkiye Psikiyatri Derneği İnsan Hakları ve Etik Bilimsel Çalışma Birimince hazırlanmıştır. Metnin oluşturulmasında uluslararası psikiyatri etik ilkeleri gözetilmiştir. Taslak metin TPD Adana, Ankara, Edirne, İstanbul, Kayseri ve Manisa iubelerinin eleştiri ve katkılarıyla geliştirilmiştir. Metin, TPD Genişletilmiş Merkez Yönetim Kurulu’nun 12.02.2000 tarihli toplantısında tartışılarak şekillendirilmiştir.

Getirilen öneriler çerçevesinde hazırlanan metin İnsan Hakları ve Etik Bilimsel Çalışma Birimi tarafından nihai metne dönüştürülmüştür. TPD-MYK, TPD Onur Kurulu ve Üyelerinin katıldığı 6. Bahar Sempozyumu Forumunda tartışmaya açılmış ve 22 Haziran 2002 günü yapılan genel kurul toplantısında metnin son hali kararlaştırılarak ilan edilmiştir.

Metnin oluşumuna Dr. Doğan Şahin, Dr. Mustafa Sercan ve Dr. Orhan Öztürk’ün önemli katkıları olmuştur.

Ruh Hekimliği (Psikiyatri) Meslek Etiği Kuralları

Ruh hekimliği (psikiyatri) tıp biliminin bir dalıdır ve her ruh hekimi tıbbın evrensel etik ilkelerine uymak zorundadır. Tıptaki genel etik ilkelerden sapmamak koşulu ile psikiyatrinin kendine özgü etik ilkeleri ve uygulamaları vardır. Kültürel, toplumsal ve ulusal farklılıklar olabileceği için etik ilkeleri ve kuralları sürekli gözden geçirmek gerekebilir.

Birinci Bölüm (Amaç ve Kapsam)

Amaç

Madde 1. Bu kuralların amacı, ruh hekimlerinin mesleklerinin gereğini yerine getirirken uymaları zorunlu olan meslek etiği kurallarını belirlemektir.

Kapsam

Madde 2. Psikiyatri uzmanı, psikiyatri alanında çalışan nöropsikiyatri uzmanı veya psikiyatri uzmanlığı eğitimini sürdürmekte olan ruh hekimlerinin tümü bu kurallar kapsamındadır.

İkinci Bölüm (Genel Kural ve İlkeler)

Ruh Hekiminin Görev ve Ödevleri

Madde 3. Psikiyatri, toplumun ruh sağlığının korunması ve ruh hastalıklarının önlenmesi, ruhsal bozukluğu olanların tanısı, sağaltımı, rehabilitasyonu ve ruh sağlığının geliştirilmesiyle ilgili hekimlik dalıdır. Ruh hekimleri, çağdaş bilimsel ve etik ilkelerle uyumlu en iyi sağaltımı sunarak hastalara ve yakınlarına hizmet vermelidir. Bu hizmet verilirken gerektiğinde tıbbın öbür dallarında ya da psikiyatrinin yan dallarında uzmanlaşmış olan meslektaşlarına danışabilmeli ya da onlardan konsültasyon istemelidir.

Ruh hekimleri, psikiyatri alanındaki bilimsel gelişmeleri yakından izlemeli, bunları uygulamalarına yansıtmalı ve yeni bilgileri meslektaşlarıyla paylaşmaktan kaçınmamalıdır. Araştırmalarının amacı psikiyatrinin bilimsel sınırlarını geliştirmek olmalıdır.

Madde 4. Ruh hekimleri meslek görevlerini yerine getirirken hastalarının hakça ve eşit olarak sağaltım görmelerinin, toplumsal adaletin ve herkes için eşitliğin uygulayıcıları ve savunucuları olmalı, her türlü ayrımcılığın karşısında tıp mesleğinin ve psikiyatri dalının bilimsel ve etik ilkelerine uygun davranmalıdır.

Hekimin Yansızlığı

Madde 5. Ruh hekimleri görevlerini her durumda hastaları arasındaki siyasal görüş, sosyal durum, dini inanç, milliyet, etnik köken, ırk, renk, cinsiyet, yaş, toplumsal ve ekonomik durum ve benzeri farklılıkları gözetmeksizin yerine getirmelidir.

Sır Saklama Yükümlülüğü

Madde 6. Herhangi bir psikiyatrik muayene ve sağaltım altındaki kişiyle ilgili bütün bilgiler hasta-hekim ilkeleri çerçevesinde saklı tutulmalıdır. Bu bilgi yalnızca hastanın ruh sağlığını korumak ve geliştirmek amacı ile ve hastanın oluru alınarak gerektiğinde ve hastanın yararı için gereken ölçüde aile ile paylaşılabilir ya da başka uzman hekimlerle danışma amacı ile kullanılabilir. Ruh hekimleri, kişisel haklar, tedavi hakkı, yanlış mesleki uygulamalar vb. durumlarla ilgili olarak hastasının yararı söz konusu olmadıkça, kendi siyasal, yönetsel, medyatik ya da maddi çıkarları, akademik, mesleki veya kişisel yararları doğrultusunda hastasıyla ilgili bilgileri açıklamamalıdır.

Hasta hekim ilişkisi içinde edinilmiş olan bilgiler gerekli görüldüğünde mahkemede tanıklıktan ya da bilirkişilikten çekilmek için bir gerekçe oluşturabilir. Kişinin özel yaşamı, özel ilişkileri, savunma düzenekleri gibi psikolojik yapısıyla ilgili özel bilgiler istenildiğinde bunların mahkemede sunulması kişinin açık ve anlaşılır iznine bağlıdır. Ruh hekimi kişi için yararlı olmadığını düşündüğünde, kişi izin vermiş de olsa, bu tür bilgileri açıklamak zorunda olmadığını bilmelidir.

Gizlilik kuralı ancak hastanın kendisine ya da çevresine ciddi bedensel, ruhsal ya da ekonomik zarar verme olasılığı varsa bozulabilir. Ruh hekimi gizlilik ilkesini bozmayı gerektirecek önemde bir durumla karşılaşmışsa, olabiliyorsa meslektaşları ile de danışarak, uygun göreceği yerlere ya da kişilere açıklama yapmak zorunda kalabilir. Bu durumlarda ruh hekimi bundan sonra atacağı adımla ilgili olarak koşullar elveriyorsa önce hastayı uyarmalıdır.

Ruh hekimi hastasının tanınmasına yol açacak ya da olası davranışlarının tahminine ilişkin herhangi bir bilgiyi başkalarına ya da herhangi bir kuruluşa veremez. Kişi adı, kimlik bilgileri, yüz görünümü gibi kişiyi tanıtacak tüm özelliklerin gizlenmesi koşuluyla, bilimsel bir tartışmada, eğitim süresinde, denetim ve konsültasyon amacı ile hekimler arasında hastalıkla ilgili bilgilerin aktarılması bu kuralın dışındadır.

Yasal zorunluluk durumlarında hekimin rapor düzenlemesi meslek sırrının açıklanması anlamına gelmez.

Kitle İletişim Araçları ve Sır Saklama Yükümlülüğü

Madde 7. Ruh hekimi, kitle iletişim araçlarıyla ilişkisinde, kamuoyu önünde ruh hekimliği mesleğinin onurunu zedelememeye özen göstermelidir.

Ruh hekimi hasta-hekim ilişkisi içinde muayene etmediği kişilerle ilgili olarak hiçbir kitle iletişim aracında tanı ve yorumda bulunmamalıdır.

Halk eğitimi amacı ile televizyon ya da radyoda birlikte bir programa katılmış olduğu ya da programı telefonla arayan kişilere, onların muayenesi anlamına gelebilecek sorular sormamalı, tanı koymamalı, yorum yapmamalı ya da öneride bulunmamalıdır.

Ruh hekimi, geçmişte ya da halen muayene ettiği ya da sağaltım uyguladığı kişiye bir kitle iletişim kuruluşunun bir programına katılmasını ya da demeç vermesini önermemeli, böyle bir işbirliği için kitle iletişim aracı görevlisi ile hasta arasında aracı olmamalıdır.

Ruh hekimi, çalıştığı klinik ortamında hastaların kim olduklarının açıkça görülmesine yol açacak araçlarla (fotoğraf, video, TV, sinema vb) görüntü alınmasına ya da hasta kişilerle sesli, görüntülü ya da yazılı bir kitle iletişim aracında yayınlanmak amacıyla konuşma yapılmasına aracı olmamalı, izin vermemelidir.

Toplumu Bilgilendirme İlkeleri

Madde 8. Ruh hekimi, halkın ruhsal bozukluklar ve ruh sağlığı konularında toplumun doğru ve bilimsel olarak aydınlatılması, eğitilmesi ile ilgilenmeli ve herhangi bir biçimde ya da yolla toplumu yanıltıcı, yanlış bilgiler verilmesine karşı çıkmalıdır. Meslektaşlarının yanıltıcı ya da yanlış bilgi aktarma davranışı ile karşılaştığında, bu durumu bölgedeki Türkiye Psikiyatri Derneği Şubesi’ne ya da Bölge Tabip Odası’na bildirmelidir.

Tanıtım İlkeleri

Madde 9. Ruh hekimi, mesleğini uygularken reklam yapmamalı, ticari reklamlara araç olmamalı, çalışmalarına ticari bir görünüm vermemelidir; insanları yanıltıcı, paniğe düşürücü, yanlış yönlendirici davranışlarda bulunmamalıdır. Ruh hekimi, yayın araçlarıyla yapacağı duyurularda varsa, Tababet Uzmanlık Tüzüğü’ne göre kabul edilmiş olan uzmanlık alanını, çalışma gün ve saatlerini bildirebilir.

Hekimlik Dışı Uygulamalar ve Yöntemler

Madde 10. Ruh hekimi herhangi bir muayene ve sağaltım girişimi için bilimsel olarak kabul edilmemiş yöntemleri kullanmamalı, her ne amaçla olursa olsun hastasına tıp dışı uygulamalar önermemeli, onları hekimlik dışı uygulamalar yapan kişi ya da kişilere yönlendirmemelidir. Ruh hekimi, hekimlik dışı uygulamaların zararlı olabileceğini, en azından “oyalayıcı” olduğunu hastasına açıklamalıdır.

Muayenesiz Tedavi Uygulamama

Madde 11. Ruh hekimi, tıbben acil ve zorunlu durumlar dışında, hastasını kendisi muayene etmeden tedavisine başlamamalıdır.

Aracılık Etme veya Aracıdan Yararlanmama

Madde 12. Ruh hekimi öteki hekimlere veya tetkik-tedavi kuruluşlarına maddi çıkar karşılığı hasta göndermemeli, hasta sağlamak amacıyla aracı kişilerden yararlanmamalıdır.

Endüstri ile Çıkara Dayalı İlişki Kurmama

Madde 13. Ruh hekimleri endüstri kuruluşları ile hiçbir çıkar ilişkisi kurmamalıdır. Bilimsel araştırmalar ve eğitime yönelik ilişkiler ise, saydam ve kurumsal olmalıdır. Bu ilişkilerde Türk Tabipleri Birliği’nin hazırladığı “Hekim ve İlaç Tanıtım İlkeleri” geçerlidir.

Ruh hekimi ilaç ve tıbbi gereç sektöründen, a) Bilimsel kurumlarca bilimsel değeri tartışılmayan yerel, ulusal ve uluslararası kongre, sempozyum vb toplantılara katılım desteği, b) Bilimsel dökümanlar, c) Maddi değeri yüksek olmaması koşuluyla ürün anımsatıcı eşantiyonlar dışında hastalarına bir ürünü önermeyi teşvik amacıyla verilen armağan, nakit veya değerli eşyayı kabul etmemeli, promosyonlara katılmamalıdır.

Üçüncü Bölüm (Hasta Hakları ve Hekim-Hasta İlişkileri)
Sağaltım Hakkı

Madde 14. Ruh hekimi herhangi bir gerekçeyle kişinin sağaltım hakkını engellememeli ya da geciktirmemelidir.

Bilgilendirilmiş Olur Alma

Madde 15. Ruh hekimi her türlü değerlendirme, tanı, sağaltım ya da araştırma amacı ile yapılacak girişimler için hastaya ve gerektiğinde hastanın yakınlarına yeterli bilgiyi vermeli ve onların bilgilendirilmiş olurunu almalıdır.

İstemli Yatış

Madde 16. Ruh hekimi, hastalık belirtilerinin etkisiyle, kendisi ya da çevresi için önemli zarar verme olasılığı yüzünden hastaneye zorunlu olarak yatırılması söz konusu ise hastayı ve yakınlarını istemli yatışa yönlendirmek için özel çaba göstermelidir.

İstemsiz Yatış

Madde 17. Hastanın ya da temsilcisinin yatırılmaya karşı çıktığı durumlarda, hekim, tıbbi-psikiyatrik gerekçeleri değerlendirerek istem dışı yatış kararını hekimlik bilgisi ve vicdanına göre kendi vermelidir.

Hasta, ruhsal bir bozukluk nedeniyle uygun karar verme yetisini yitirmişse, istem dışı hastaneye yatırma ve sağaltım uygulama kararında, ülkemizdeki yasalar uyarınca hareket etmek ruh hekiminin görevidir. Hastanın insanlık onurunu ve yasal haklarını güvenceye almak için ruh hekimi aileyle görüşmeli ve gerekiyorsa yasal yollara başvurulmasında rehberlik etmelidir. Hastanın isteği dışında sağaltım uygulanması durumunda önce hastanın sağlığı düşünülmeli, ancak insan hakları ilkelerine de özen gösterilmelidir.

Sağaltımı Reddetme Hakkı

Madde 18. Ruh hekimi, hastanın kendisi ya da çevresi için tehlikelilik hali söz konusu olmadığı durumlarda hastanın sağaltımı reddetme hakkını tanımalıdır.

Bilgilenme Hakkı

Madde 19. Ruh hekiminin hasta ile ilişkisi karşılıklı güven ve saygıya dayanmalıdır. Ruh hekimi hastaya hastalığı ile ilgili güncel bilgileri vermekle yükümlüdür.

Hekim tanının veya bulguların söylenmesinin hastanın ruh sağlığı açısından uygun olmadığını düşündüğü durumlarda vereceği bilgileri sınırlandırabilir.

Bilgilendirilmeme Hakkı

Madde 20. Hasta hastalığı konusunda bilgilendirilmek istemediğini belirtmişse, hekimin bilgi vermesi gerekmez. Ailenin haberdar edilmesi hastayla görüş birliğine varılarak yapılmalıdır. Ayırt etme gücü olmayan hastalar için, yakınlarının bilgilendirilip bilgilendirilmemesine hekim karar vermelidir.

Sağaltımı Üstlenmeme Hakkı

Madde 21. Ruh hekiminin, yaşamsal önemi olan durumlar dışında ve hastanın muayene ve sağaltım hakkını engellemeyecek biçimde bir hastanın muayene ve sağaltımını reddetme hakkı vardır. Ancak, böyle bir durumda hasta ve ailesine bilgi verilmeli, hastanın bir başka hekime gitmesi ya da götürülmesini sağlamaya çalışılmalıdır.

Ücret

Madde 22. Hasta ücret konusunda önceden hekimden bilgi alabilir. Hekim, tüm muayene, inceleme, tıbbi girişimlerde meslek örgütünün belirlediği taban ücretin altında bir ücret almamalıdır.

Hastaya Gereksiz Harcama Yaptırmama

Madde 23. Ruh hekimi, hastasının parasal durumu ne olursa olsun, gereksiz harcamalar yaptırmamalı ve yararı olmayacağını bildiği bir inceleme ve tedaviyi önermemelidir.

Hasta Üzerindeki Etkinin Kullanımı

Madde 24. Hekim hasta üzerindeki etkisini tıbbi amaçlar dışında kullanmamalıdır.

Hasta-Hekim İlişkisi Dışına Çıkmama İlkesi

Madde 25. Ruh hekimi, hastayla ilişkisinde tanı ve sağaltım amacının dışında bir ilişki türünün oluşmasına izin vermemelidir. Ruh hekimi:

Hastasına herhangi bir cinsel yakınlaşmada bulunmamalıdır.

Hastayla oluşabilecek sosyal karşılaşmaları hekimliğin etik ilkeleri çerçevesinde sınırlı tutmalıdır.

Muayene ve sağaltım ücreti dışında hastasından herhangi bir maddi ya da başka bir karşılık beklememeli ve önerilince kabul etmemelidir.

Hastasıyla çıkar elde etmeye ya da yarar sağlamaya yönelik herhangi bir ilişkiye girmemelidir.

Dördüncü Bölüm (Meslektaşlar Arası İlişkiler)

Meslektaşlar Arasında Saygı

Madde 26. Ruh hekimi, tüm hekimler ve insan sağlığı ile uğraşan öteki meslek mensupları ile iyi ilişkiler kurmalı, meslektaşlarına veya diğer sağlık çalışanlarına karşı küçük düşürücü davranışlarda bulunmamalıdır.

Mesleki Dayanışma

Madde 27. Ruh hekimi, meslektaşlarını mesleki yönden onur kırıcı ve haksız saldırılara karşı korumalıdır.

Yetkinlik Dışına Çıkmama İlkesi

Madde 28. Ruh hekimi, bir hastanın veya meslektaşının yararı ya da zararı söz konusu olmasa da gerçeğe aykırı olarak kendini bir konuda uzman ya da yetkili olarak göstermemelidir. Bir ruh hekimi, hastanın, ya da başka bir ruh hekiminin zararına, kendini gerçeğe aykırı olarak bir konunun uzmanı ya da yetkilisi olarak gösterdiğinde yasal sorumluluğu yanında etik sorumluluğunun da artacağını bilmelidir.

Beşinci Bölüm (İnsan Hakları)

Uluslararası Sözleşmelere Uyma Zorunluluğu

Madde 29. Her hekim, başta İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi olmak üzere tüm insan hakları belgelerine ve hekimlikle ilgili ortak kurallara uymakla yükümlüdür.

Mesleki Uygulamalarda İnsan Hakları

Madde 30. Ruh hekimleri hastasının özerk ve özgür bir kişi olduğunu bilerek ve kişiliğine saygı ve güven duyarak, elden geldiğince en az kısıtlayıcı sağaltım girişimlerini uygulamalıdır.

İşkenceye Yardım Etmeme İlkesi

Madde 31. Ruh hekimi her koşulda işkenceye karşı olmalı ve ruhsal bozukluk gösteren işkence görmüş kişilerin sağaltımı ile ilgilenmeli ya da sağaltımını sağlayacak kişi veya kurumlara yönlendirmelidir. Hiçbir ruh hekimi, tıbbi bilgi ve becerisiyle, işkence ve benzeri uygulamalara katılamaz, yardımcı olamaz, gerçeğe aykırı rapor düzenleyemez. İşkence iddiası olan olgularla karşılaşan her hekim, mesleki bilgi ve becerilerini gerçeğin ortaya çıkarılması için kullanmalıdır.

Ölüm Cezası Uygulamasına Katılmama İlkesi

Madde 32. Ruh hekimi, hiçbir zaman idam cezası infazında bulunmamalı, infaza yardımcı olmamalı, idam cezasının uygulanması için hiçbir şekilde tıbbi hizmet vermemelidir.

Tutuklu ve Hükümlülere Verilecek Tıbbi Yardım

Madde 33. Tutuklu ve hükümlülerin muayenesi de öteki hastalarınki gibi, kişilik haklarına saygılı, hekimlik sanatını uygulamaya elverişli koşullarda yapılmalı ve onların gizlilik hakları korunmalıdır. Ruh hekiminin, bu koşulların sağlanması için ilgililerden istekte bulunma hakkı ve sorumluluğu vardır. Muayene sonucu düzenlenecek belge veya raporlarda hekimin adı, soyadı, diploma numarası ve imzası mutlaka bulunmalıdır. Belge ve rapor baskı altında yazılmış ise, ruh hekimi bu durumu en kısa zamanda meslek örgütüne (TTB ve TPD’ne) bildirmelidir.

Tutuklu ve Hükümlülerin Tıbbi Yardımı Reddetmesi

Madde 34. Hekim, muayene ve tedavi olanaklarını bilinçli olarak reddeden tutuklu ve hükümlülere bu davranışlarının sonuçlarının neler olabileceğini açıklamalı ancak, zorla muayene ve tedavi yolunu denememeli ve önermemelidir.

Olağanüstü Durumlar ve Savaş

Madde 35. Hekim, olağanüstü durumlar ve savaşta, evrensel nitelikteki tıbbi etik kurallarını yansızlıkla uygular. Hasta ve yaralı sayısının çokluğu nedeniyle, herkese gerekli tıbbi yardımın verilemediği koşullarda, hekim, tedavi olasılığı yüksek olan ağır olgulara öncelik verir.

Altıncı Bölüm (Tıbbi Araştırmalar ve Yayın Etiği)

Psikiyatride Bilimsel Çalışmanın Özellikleri

Madde 36. Bir bilim insanı olan ruh hekimi bilimsel araştırmalarında bilimin kurallarına ve Türkiye Bilimler Akademisi’nin “Bilimde Etik İlkeler” kitapçığında yer alan araştırma etiği ilkelerine uymak zorundadır. Araştırma deneği olarak özellikle duyarlı olmaları nedeniyle, psikiyatrik hastaların bağımsızlıkları kadar ruhsal ve bedensel bütünlüklerinin de korunması için özen göstermelidir.

İnsan Üzerinde Araştırma

Madde 37. İnsan üzerinde yapılacak klinik, deneysel ya da epidemiyolojik araştırmalar, bilimsel bilgi birikimine katkıda bulunabilmek amacıyla yerel etik kurullardan geçmek koşuluyla yapılır. İnsan üzerinde yapılan tüm araştırmalar, bilimsel ve mesleki yönden yeterli ve yetkin kişiler tarafından yürütülür. Araştırmanın sorumluluğu tümüyle araştırmacıya aittir.

Denekten Bilgilendirilmiş Olur Alınması Zorunluluğu

Madde 38. İnsan üzerinde yapılan araştırmalarda her deneğe araştırmanın amacı, yöntemleri, beklenen yarar ve olası yan etkileri hakkında, deneğin anlayabileceği dilde ve biçimde yeterli bilgi verilmesi zorunludur. Deneğe, çalışma başladıktan sonra isterse araştırmaya katılmaktan vazgeçebileceği ve olurunu geri alabileceği, ancak bu nedenle daha sonraki tedavisinin ve takibinin aksamayacağı anlatılır. Bilgilendirme sonrasında deneğin konuyu yeterince anlayıp anlamadığı değerlendirilir.

Araştırma hakkında yeterli bilgilendirme sağlandıktan sonra, deneğin yazılı oluru alınır. Bu olur, deneğin özgür iradesine dayanmalıdır.

Ayırt Etme Gücü Olmayanların Durumu

Madde 39. Ergin olmayan ve/veya ayırt etme gücünden yoksun kişilerin veli veya vasisinin bilgilendirilmiş oluru alınmalıdır.

Deneğin Korunması

Madde 40. İnsan üzerinde yapılan tıbbi araştırmalarda deneğin yaşamı, bedensel ve zihinsel bütünlüğü ile sağlığı her zaman toplumsal veya bilimsel çıkarların üzerinde tutulmalıdır.

Deneğin özel yaşamına saygı gösterilmesi ve kişisel bilgilerin gizliliği sağlanmalıdır. Bilimsel araştırma ve yayınlar ile akademik-bilimsel amaçlı sunuşlarda deneğin kimliği gizli tutulmalıdır.

Bir tıbbi araştırmada, beklenen katkı ne olursa olsun, denek için ciddi bir tehlike şüphesi doğduğunda araştırma durdurulmalıdır.

Yayın Etiği
Madde 41. Hekim, araştırma verilerini değerlendirirken ve yayına hazırlarken bilimsel gerçekleri yansıtmalıdır. Çalışmaya fiilen katılmamış kişilerin adları o yayında yer alamaz. Kaynak göstermeden ve izin almadan başkalarına ait veriler, olgular ve yazılı eserler kullanılmamalıdır

Yedinci Bölüm (Çeşitli Hükümler)M

adde 42. Her ruh hekimi hem bir hekim olması nedeniyle “Tıbbi Deontoloji Tüzüğü”ne ve “Türk Tabipleri Birliği Meslek Etiği Kuralları”na, hem de ruh hekimi olduğundan Türkiye Psikiyatri Derneği Etik İlkeleri’ne uygun davranmalıdır.

Madde 43. Bu kurallarda yer almayan durumlarla karşılaşıldığında, hekim, genel etik ilkelere, ulusal düzenlemelere, uluslararası düzeydeki bildirge ve sözleşme hükümlerine uyar.

Madde 44. Her ruh hekimi tıp ve psikiyatri mesleğinin ve meslektaşlarının onurunu korumak zorunda olduğunu bilirken, hekimliğin etik ilkelerine ters düşen uygulamaları destekleyecek bir konuma da düşmemelidir.

Madde 45. Ruh hekimi, etik ilkelere uymadığına tanık olduğu meslektaşlarını Türkiye Psikiyatri Derneği ilgili şubesine ya da ilgili Tabip Odası’na bildirmelidir.

Sekizinci Bölüm (Etik Kuralların Uygulanma ve Değiştirilme Esasları)

Psikiyatri Etik Kurallarının Belirlenmesi

Madde 46. Psikiyatri etik kurallarının belirlenmesi ya da değiştirilmesi için izlenecek yollar ve görev alacak dernek organları şunlardır:

Değiştirilecek olan “Psikiyatri Etik İlkeleri” maddelerinin hazırlanmasında birinci derecede sorumlu Türkiye Psikiyatri Derneği yapısında yer alan “İnsan Hakları ve Etik Bilimsel Çalışma Birimi”dir. Bu çalışma birimi kendiliğinden ya da derneğe bağlı başka bir çalışma birimi, Merkez Yönetim Kurulu, Merkez Onur Kurulu, bir şube yönetimi ya da bir TPD üyesinden gelen öneriyle çalışmaya geçebilir. Çalışmalarında Merkez Yönetim Kurulu’na karşı sorumludur.

“İnsan Hakları ve Etik Bilimsel Çalışma Birimi” ve “TPD Onur Kurulu” etik ilkeler konusunda uluslararası yasalar, anlaşmalar, tıbbi ya da psikiyatrik etikle ilgili bildirgeler, TTB, Dünya Sağlık Örgütü, Dünya Tabipleri Birliği, Avrupa Tıp Uzmanları Birliği ve Dünya Psikiyatri Birliği’nin kuralları çerçevesinde işbirliği içinde çalışırlar.

“İnsan Hakları ve Etik Bilimsel Çalışma Birimi” ile Merkez Onur Kurulu arasındaki işbirliği ve işbölümü ilke ve kuralları Merkez Yönetim Kurulu, Merkez Onur Kurulu ve İHEBÇB Koordinatörü arasında yapılacak bir protokolle belirlenir. Bu protokol Merkez Yönetim Kurulu tarafından saklanır.

Bu protokole göre hazırlanan taslak metninin mesleki kamuoyunda yeterince tartışılarak olgunlaştırılmasından sonra, taslak metin Merkez Yönetim Kurulu’nca Merkez Genel Kurulu gündemine alınır. Taslak Merkez Genel Kurulu’nda oy çokluğu ile kabul edilerek kesinleşir.

Psikiyatri Etik İlkelerinin Uygulanması

Madde 48. Tıbbi Deontoloji Tüzüğü (TDT) veya Türk Tabipleri Birliği Meslek Etiği Kuralları (TTBMEK) ile Psikiyatri Etik İlkeleri arasında bir uyumsuzluk olduğunda;

Uyumsuzluk ilkede ise TDT ve TTBMEK esas alınır ve ilk fırsatta TPD Etik ilkelerinde uygun değişiklikler yapılır.

TDT ve TTBMEK’deki tanım genel kalmış, psikiyatri uygulamasıyla ilgili ayrıntıları içermiyorsa ve TPD Etik İlkeleri’nde bu durum ayrıntılarıyla tanımlanmışsa TPD Etik İlkeleri uygulanır.

Yürütme

Madde 49. Etik ilkelerin bir bütün olarak uygulanması hem bütün ruh hekimlerinin hem de bütün psikiyatri meslek topluluğunun bireysel ve toplu sorumluluğundadır. Türkiye Psikiyatri Derneği bu ilkelerle ilgili uygulamaları psikiyatri meslek topluluğu adına yürütür. Etik ilkelere uyulmamasıyla ilgili bir başvuru ya da bildirim sözkonusu olduğunda, uygulama Türkiye Psikiyatri Derneği Koğuşturma – Soruşturma – Yargılama Usulleri ve Merkez Onur Kurulu’nun Çalışmasıyla İlgili İç Yönetmelik usullerine göre yapılır.

Yürürlük Madde

50. Psikiyatri Etik İlkeleri TPD Merkez Genel Kurulu’nda kabulü sonrasında TPD yayın araçlarıyla psikiyatri topluluğuna duyurulduğu tarihten başlayarak yürürlüğe girer.

24 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 24, 2024

24 Eylül – Hukuk Takvimi


1896	Türkiye Cumhuriyeti’nin ikinci Cumhurbaşkanı, Mustafa İsmet İnönü, İzmir’de doğdu. (Ölümü: 25 Aralık 1973, Ankara)
1896	Louis Gerhard De Geer İsveçli hukukçu, politikacı ve yazar Louis Gerhard De Geer, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 18 Temmuz 1818) Hukuk eğitimi gördü ve bir süre avukat olarak çalıştı. Sonraki dönemlerde Jönköping’de bulunan Götaland Temyiz Mahkemesi başkanlığı görevini üstlendi. 1870 ile 1875 yılları arasında Stockholm Yüksek Mahkeme başkanlığı yaptı. De Geer reformlara önem verdi ve bu doğrultuda yasa tasarıları hazırlanmasında yardımcı oldu. 1876 yılında İsveç’in ilk başbakanı olarak seçildi, 20 Mart 1876 – 19 Nisan 1880 aralığında görev yaptı. 1880 yılında, başbakanlık görevinden askeri ve vergi reformlarını içeren yasa paketinin kabul edilmemesi üzerine istifa etti.
1934	Alman hukukçu, siyasetçi ve diplomat Manfred Hermann Wörner dünyaya geldi. (Ö. 13 Ağustos 1994) 1982-1988 yıllarında Batı Almanya Savunma Bakanı olarak görev yaptı. 1994 yılından hayatını kaybettiği 1994’e kadar NATO Genel Sekreterliği görevini yürüttü.
1938	Hatay Cumhuriyeti’nde genel af ilan edildi. Hatay Devleti, İskenderun Sancağı’nın 2 Eylül 1938’de bağımsızlığını ilan etmesi ile kurulmuştu.
1947	Hindistan’da Müslüman mültecileri taşıyan tren Pencap sınırında durduruldu, Sihler bin 200 mülteciyi kurşuna dizdi.
1948	Akademisyen ve anayasa hukukçusu Prof. Dr. Yavuz Sabuncu, doğdu. (Ölümü: 12 Şubat 2007) Sultanahmet İlkokulunu bitirdikten sonra İstanbul Erkek Lisesi’ne girdi. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde okudu. Kısa bir süre banka müfettiş muavinliği yaptı. 1976 yılında Siyasal Bilgiler Fakültesi Anayasa Hukuku kürsüsünde asistan olarak akademik hayatına başladı. 1979 yılında doktorasını tamamladı. 1990 yılında aynı bilim dalında doçentliğe, 1995 yılında ise profesörlüğe tayin edildi. 1984-1986 yıllarında Avrupa Konseyinden ve 1989’da DAAD’dan aldığı burslarla Almanya’da bilimsel çalışmalarda bulundu. 2000-2005 yılları arasında Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü Başkanlığı görevini üstlendi. Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde Anayasa Hukuku derslerini verirken aynı zamanda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yakın Doğu Üniversitesi’nde Anayasa Hukuku derslerini yürüttü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi Yayın Kurulu başkanlığını yaptı. Siyasi İlimler Türk Derneği, TESEV Vakfı ile Türk-Alman Kamu Hukukçuları Forumu üyesiydi. Ayrıca, Türkiye Barolar Birliği İnsan Hakları Araştırma ve Uygulama Merkezi Akademik ve Bilimsel Danışma Kurulunda görev yaptı. Anayasa Hukukuna Giriş, Çağdaş Devlet Düzenleri, Seçim Sistemleri, Siyaset Bilimine Giriş ve Türk Anayasa Sistemi isimli eserlerin sahibidir.
1956	Türk Dil Kurumu En İyi Yapıt Ödülünü, Ali adlı romanıyla Orhan Hançerlioğlu kazandı.
1960	27 Mayıs 1960 Darbesi’nden sonra iktidardan uzaklaştırılan Demokrat Parti (DP) yönetiminin yargılanması için Yüksek Adalet Divanı kuruldu.
1965	Musa Anter’in de aralarında bulunduğu 16 kişi ‘Kürtçülük ve bölücülük’ suçlamasından 1 yıl 4’er ay hapis ve 5 ay 10’ar gün sürgün cezasına çarptırıldı.
1978	Malatya şehir merkezinde, saçları uzun olduğu gerekçesiyle, zorla berbere sokularak saçları kesilmek istenen iki kişinin direnmesi üzerine açılan ateş sonucunda Ali Bilinmez yaşamını yitirdi.
1981	Sıkıyönetim Mahkemesi Savcılığı, 1981 yılı 28 Temmuzunda polis tarafından gözaltına TKP/ML Genel Sekreteri Süleyman Cihan’ın bir apartman dairesinden atlayarak yaşamını yitirdiğini açıkladı. Polis tarafından gizlice kimsesizler mezarlığına gömülen Cihan’ın işkence sonucu öldüğü Adli Tıp Kurumu raporuyla belgelendi.
1982	Milli Güvenlik Konseyi, Yeni Anayasa için yapılacak referandumda oy kullanmayacak olanlar için, 5 yıl içinde yapılacak tüm seçimlerde aday olamama ve oy kullanamama müeyyidesini getirdi.
1982	ILO 164 No’lu Gemiadamlarının Sağlığının Korunması ve Tıbbi Bakımına İlişkin Sözleşme, Uluslararası Çalışma Örgütü-ILO tarafından 24 Eylül 1982 tarihinde kabul edildi. Sözleşme, Türkiye tarafından 15 Temmuz 2003 tarihli ve 4945 sayılı yasa ile onaylandı ve Resmi Gazete’de yayımlanarak Türkiye’de de yürürlüğe girdi.
1983	Milli Güvenlik Konseyi kamu çalışanları için emeklilik yaşını kadınlarda 45’e, erkeklerde 50’ye yükselten düzenlemeyi yasalaştırdı.
1987	Eminönü Belediyesi’nde görevli Genel-İş üyesi 300 kadar işçi uzun süredir ücretlerini alamadıkları gerekçesiyle Saraçhane Parkı’ndan Bölge Çalışma Müdürlüğü’ne yürüyüp şikayet dilekçesi verdi.
	1984 yılında cezaevlerindeki ölüm orucu sürecini anlatan, Devrimci Sol davasından tutuklu Dursun Karataş’ın da aralarında bulunduğu 8 yazarın eseri olan ‘Direniş, Ölüm ve Yaşam’ adlı kitap toplatıldı.
1987	Sağmalcılar Cezaevi’ndeki açlık grevine destek için cezaevi önünde 3 günlük açlık grevine başladıkları sırada gözaltına alınıp dava açılan 19 tutuklu ve hükümlü yakınının yargılanmasına İstanbul DGM’de başlandı.
1991	Halk Partisi 24 Eylül 1991 tarihinde Anayasa Mahkemesi kararıyla kapatıldı. Parti, 20 Aralık 1989’da Selahattin Bingöl liderliğinde Ankara’da kuruldu. 13 Temmuz 1990’a kadar Halk Partisi adıyla tüzel kişiliğini sürdürdü. Partinin kurucular kurulu 13 Temmuz 1990’da partinin adını “Cumhuriyet Halk Partisi” olarak değiştirildi. Partinin, 1980 Askerî Darbesi’nden sonra 16 Ekim 1981’de tüm siyasal partilerle birlikte kapatılan Cumhuriyet Halk Partisi’nin adını almasının ardından Anayasa Mahkemesi’nde dava açıldı. Partinin adından “Cumhuriyet” sözcüğü çıkarılmasına rağmen, Anayasa Mahkemesi 24 Eylül 1991’de verdiği kararla partinin “2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 96. maddesine aykırı davranışları” gerekçesiyle kapatılmasına karar verdi. Karar 24 Nisan 1992’de Resmî Gazete’de yayımlandı. CHP eski Kurucu Başkanı Selahattin Bingöl
1993	Refah Partili Kağıthane Belediyesi’nden Ocak ayında çıkarılan 340 işçi bir dilekçe ile Birleşmiş Milletlere başvurarak arabulucu olmasını istedi.
1993	Bağımsız Devletler Topluluğu, Moskova’da başbakanlar seviyesinde yapılan zirvede Ekonomik Birlik Anlaşması imzalandı.
1996	Diyarbakır E Tipi Cezaevi’nde 12 siyasi mahkum dövülerek öldürüldü.
1996	‘Düşünceye Özgürlük-Herkes İçin’ kitabının dağıtıcısı Şanar Yurdatapan hakkında 3 yıl hapis talebiyle dava açıldı.
1998	İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Recep Tayyip Erdoğan hakkında Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin verdiği 10 aylık hapis ve 716 milyon liralık para cezası Yargıtay tarafından onaylandı.
2000	Ulucanlar Cezaevi Katliamında yaşamını yitiren Ümit Altıntaş için Karacaahmet Cemevi’nde toplanıp mezarlıkta sloganlarla anma yapan yaklaşık 300 kişi, anma sonrasında dövülerek gözaltına alındı.
2001	Pakistan’daki İslamcı örgütlerin oluşturduğu Pakistan-Afganistan Savunma Konseyi, Taliban’ın cihat çağrısına uyup ABD’ye karşı kanının son damlasına kadar direnileceğini ilan etti. Pakistan, Afganistan’daki tüm diplomatik temsilciliklerini kapatıp görevlileri geri çekti.
2003	Almanya’da 11.Kürt Festivalindeki konseri nedeniyle PKK-KADEK’e yardım ve yataklık suçlamasıyla 21 Eylül’de Ankara’daki konseri sonrası gözaltına alınıp Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından serbest bırakılan Haluk Levent “Asıl sorumlu, uyum yasalarını çıkarıp uygulatmayan AKP hükümetidir” dedi. Haluk Levent – 2003
2003	Almanya’da Anayasa Mahkemesi, öğretmenin derse başörtülü girişini yasaklayan kararı bozdu. Ancak, eyaletlerin kamu okullarında dini kıyafet giyilmesini yasaklayacak yeni yasalar çıkarılabileceğine hükmetti.
2004	Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), kapatılan HEP yöneticilerinin 1998’de yaptığı başvuruyu karara bağladı. Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesini ihlal ettiğini belirten mahkeme, Türkiye’yi 24 bin Euro ödemeye mahkum etti.
2004	Kıbrıs Rum Yönetimi Yüksek Mahkemesi, KKTC’de yaşayan Arif Mustafa’nın güneydeki malların iade edilmesi yönünde açtığı davayı haklı bularak, 1974 sonrasında Girne’den gelen bir Rum ailenin işgal ettiği Limasol yakınlarındaki evinin ve bahçesinin iadesini kararlaştırdı. Arif Mustafa, son çare olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvurmayı planlıyordu. Ancak Rum Yüksek Mahkemesi kararı sayesinde evine kavuştu.
2005	Ermeni Konferansı, Bilgi Üniversitesi’nde başladı. İlk girişim Mayıs’ta Adalet Bakanı Cemil Çiçek’in ihanet suçlamasıyla ertelenmiş, ikincisi idare mahkemesi kararıyla durdurulmuştu. Ülkücüler ve İşçi Partililer konferansın yapıldığı Bilgi Üniversitesi Dolapdere Kampüsü’nün önünde konferansı protesto etti. Konferansa katılmak isteyenlere domates ve yumurta atıldı.
2011	28 Nisan Sağlıkçıya Şiddete Hayır Günü; 24 Eylül 2011’de İstanbul’da ‘Emeğe Saygı Şiddete Sıfır Tolerans Sempozyumunda, dönemin Sağlık Bakanı’na yapılan talep sonucunda ilan edildi. Sağlık hizmeti sunan sağlık çalışanlarının görevi sırasında hasta ve hasta yakınlarının şiddet, baskı, zor kullanarak değil, karşılıklı iyi niyet ve saygı çerçevesinde ulaşılması gerekliliğini vurgulamak ve farkındalığı arttırmak amacıyla bu özel gün belirlenmiştir.
2011	Küresel Eylem Grubu “İklimi değil, sistemi değiştir” çağrısıyla Kadıköy’de miting düzenledi.
2012	BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşmeye Ek Bireysel Başvuru Usulüne İlişkin İhtiyari Protokol Kapsamındaki Usul Kuralları, Türkiye tarafından 24 Eylül 2012 tarihinde imzalandı. İhtiyari Protokol, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 19 Aralık 2011 tarihli ve 66/138 sayılı kararıyla kabul edilmiş, 14 Nisan 2014 tarihinde yürürlüğe girmişti.
2013	Ankara 12’inci Ağır Ceza Mahkemesi, Abdullah Öcalan’ın avukatlarının yeniden yargılanmasına ilişkin taleplerinin 11. Ağır Ceza Mahkemesince reddedilmesi üzerine yaptıkları itirazların reddine karar verdi. Öcalan’ın avukatları, 26 Temmuz’da, müvekkillerine daha önce ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası veren Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi’ne başvurarak müvekkillerinin yeniden yargılanmasını talep etmişti. 4’üncü yargı paketi olarak bilinen 6459 sayılı yasanın 21’inci maddesinin yeniden yargılamaya ilişkin hükümlerine dayandırılan yeniden yargılama ve infazın durdurulması talebi 2 Ağustos’ta oybirliğiyle reddedilmişti.
2013	Silahlı örgüt suçunu düzenleyen TCK 314’ten son dört senede toplam 66 bin 126 kişi savcılık soruşturması geçirdiği açıklandı. Bir soru önergesine Adalet Bakanı Sadullah Ergin tarafından verilen cevapta, silahlı örgüt suçunu düzenleyen TCK 314’ten son dört senede toplam 66 bin 126 kişi savcılık soruşturması geçirdiği bildirildi. Gözaltına alınan kadınların Kadıköy/Rıhtım Polis Merkezi’nde zorla çıplak aramaya tabi tutulması protesto edildi.
2013	THY’nin Hava İş grevinin “yasa dışı” olduğuna dair açtığı ve mahkemenin sendika lehine karar verdiği davada Yargıtay 22. Hukuk Dairesi yerel mahkeme kararını uygun bularak onadı.
2014	Yüzü maskeli IŞİD teröristleri, Musul’da tutuklulara ve yoksullara yönelik çalışmalarla bilinen hukukçu ve insan hakları savunucusu Samira Saleh Naimi’yi öldürdü. GCHR, BM’den “insanlığa karşı suçun” soruşturulmasını talep etti.
2014	New York’ta Halkın İklim Yürüyüşü yapıldı.
2014	İstanbul Cumhuriyet Savcılığı, soL gazetesinin 13 Mayıs 2014 sayısı için kaleme aldığı “Yasin ile Reza” başlıklı yazısında Suudi yatırımcı Yasin El Kadı’ya hakaret ettiği iddiasıyla şikayet edilen gazeteci Erbil Tuşalp’a dava açılmasına gerek olmadığına karar verdi.
2015	MAZLUMDER Genel Merkezi adına Çatışma İzleme ve Çözüm Grubu Cizre Olayları Gözlem Raporu yayınlandı. Diyarbakır Barosu da, Şırnak’ın Cizre ilçesinde 4 Eylül – 12 Eylül 2015 tarihleri arasında Şırnak Valiliği’nce ilan edilen sokağa çıkma yasağı boyunca yaşananlara ilişkin inceleme raporunu yayınladı. Baro, Birleşmiş Milletler (BM) Hukuk Dışı, Kısayoldan Keyfi İnfazlar Özel Raportörü’nü Cizre’ye davet edeceğini açıkladı.
2019	Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesi, parlamentonun askıya alınmasını oybirliği ile hukuka aykırı buldu. Başbakan Boris Johnson’ın parlamentoyu beş hafta askıya alma kararı, Kraliçe 2. Elizabeth tarafından da onaylanmıştı. Kararda “makul gerekçe olmadan Parlamento’nun anayasal işlevlerini yerine getirmesinin engellediği” kaydedildi.
2019	RedHack Davasında, gazetecilere yönelik adli kontrol tedbirlerinin devamına karar verildi. Mahkeme, suç unsuru bulunmayan dijital materyallerin iadesine karar verdi.
2019	Türkiye Barolar Birliği (TBB) Başkanı Metin Feyzioğlu, Yargı Reformu’na ilişkin, açıklamalarda bulundu. Siirt’te konuşan Feyzioğlu, Yargı Reformu ile ilgili hazırlıkların başından sonuna kadar yer aldıklarını belirtti. Yargı reformunun tek başına çözüm olmadığını ifade eden Feyzioğlu, “Bazı sürekli umutsuzlar ya da her çözüme bir sorun üretenler, ‘Biz çok reform gördük, çok şey gördük. Hayata geçmedi, o olmadı, bu olmadı’ diyor. İddia ediyorum, böyle bir çalışmayı, birlikte çalışmayı daha önce görmediniz” dedi. Taslakta 15 yıllık avukatlara hususi pasaport verilmesi de bulunuyordu.
2019	Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanvekili Engin Yıldırım, “Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Sisteminin Desteklenmesi Ortak Projesi”nin İstanbul’daki kapanış konferansında konuştu. Yargıç Yıldırım “Türk yargı sistemine güven son derece düşük. Belki şu veya bu yargı organı olarak bakıldığında az bir şekilde farklılıklar meydana geliyor ama genel olarak Türkiye’de yaşayan insanlar Türk yargı sistemine pek fazla güvenmiyor. Bu çok ciddi bir sorun” dedi.
2020	Gazeteci Mümtazer Türköne hakkında FETÖ üyeliği suçlamasıyla verilen 10 yıl hapis cezası Yargıtay tarafından bozuldu. Türköne’nin tahliyesine karar verildi. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli 23 Haziran’da Twitter hesabından yaptığı paylaşımda “Dileğim bir haksızlık varsa bunun acilen düzeltilmesidir. Osman Kavala’nın, Altan kardeşlerin, Nazlı Ilıcak’ın ve daha pek çok sorunlu kişinin masum gösterilmeye çalışıldığı bir yerde şehit ağabeyi Mümtaz’er Türköne’nin davası tekraren ve titizlikle değerlendirilmelidir.” demişti.
2020	“Çoklu Baro” düzenlemesinin yasalaşmasının ardından İstanbul’da ikinci baronun kurulması için gerekli olan 2 bin imza toplanarak TBB’ye başvuru dilekçesi teslim edildi.
2021	Hukukçu, felsefe profesörü ve Peru Aydınlık Yol Devrimci Hareketi Lideri Abimael Guzmán(Manuel Rubén Abimael Guzmán Reynoso) 11 Eylül 2021 tarihinde uzun yıllardır tek başına kaldığı hücresinin bulunduğu Callao Deniz Üssü’nde, 86 yaşında ölmüştü. Cesedi 24 Eylül 2021 günü yakıldı ve külleri bilinmezliğe savruldu. Kendisi gibi hukukçu olan Fidel Castro‘dan sonra devrime en çok yaklaşan kişi olarak tanımalndı.
2021	İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı Terör Suçları Soruşturma Bürosu, 17 Haziran’da HDP İzmir İl Binası’na düzenlenen saldırıda O.G. tarafından katledilen Deniz Poyraz’ın annesi Fehime Poyraz ve babası Abdullah Poyraz’ı ifadeye çağırdı. Başsavcılıktan aileye gönderilen tebligatta “müşteki olarak ifadeleri alınacağı” belirtildi.
2021	İstanbul Milletvekili Hüda Kaya, Spinal Musküler Atrofi (SMA) hastaları ile ilgili Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne kanun teklifi verdi. Gerekçede, “Bahse konu olan bu kanun teklifi, Zolgensma adlı ilacın yurtdışından getirilerek SGK kapsamında ücretsiz ve koşulsuz olarak, 2 yaşından küçük veya 21 kilodan az olan tüm tip Spinal Müsküler Atrofi hastalığının tedavisinde kullanılmasını amaçlamaktadır.” denildi.
2021	Eski Bianet muhabiri Beyza Kural’a “Hiçbir şey eskisi gibi değil artık, bunu öğreteceğiz size” diyerek şiddet uygulayan üç güvenlik şube polisine açılan davanın ikinci duruşması İstanbul 3. Asliye Ceza Mahkemesinde yapıldı. Sonraki duruşma günü 10 Aralık 2021 olarak belirlendi.
2023	Yunanistan Göç Bakanı, 2016’da AB ile Türkiye arasında imzalanan mülteci anlaşmasının yenilenmesini istediklerini söyledi.
2023	Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu, İstanbul 24. Ağır Ceza Mahkemesi’ndeki bir duruşmaya izleyici olarak katıldı. Gergerlioğlu, mahkemenin yaptığı yargılamayı sosyal medyadan eleştirdiği gerekçesiyle duruşma başladıktan sonra hakimin kendisini salondan dışarı çıkardığını açıkladı.
2023	Bursa’da yaşayan emekli emniyet müdürü C.D, “kart aidatı iadesi” reklamına tıkladıktan sonra mobil bankacılık şifrelerini kaptırarak 277 bin lira dolandırıldı. Emekli emniyet müdürü Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurdu. Savcılık şüpheli Recep S. hakkında ‘dolandırıcılık’ suçundan soruşturma başlattı. Büyükçekmece Adliyesi’ne getirilen şüpheli savcılık ifadesinin ardından, tutuklamaya sevk edilmeden serbest bırakıldı. İlgili banka, sorumluluk kabul etmedi ve paranın iadesi talebini reddetti.
2024	Diyarbakır’da 6 Şubat depreminde 100 kişinin yaşamını yitirdiği Hisami Apartmanı davasında 2 müteahhit ve 2 arsa sahibine 17 yıl 6’şar ay hapis cezası verildi. Dava Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü.
2024	İspanyolca öğretmeni B.N.Ç, çğrencisi olan 14 yaşındaki çocuğa cinsel istismar suçlamasıyla 14 yıl 7 ay hapis cezasına çarptırıldı. Sanık,”15 yaşından küçük olduğunu bilmiyordum” şeklinde savunma yaptı. Dava konusu olan olay İstanbul Gaziosmanpaşa’da yaşanmıştı.
2024	İran’da ‘ahlak polisi’ tarafından gözaltına alındıktan sonra katledilen Emini için ‘Baraye’ isimli bir şarkı yapan ve 3 yıldan fazla hapis cezası alan Hacıpur, çıkarılan aftan yararlandığını açıkladı.
2024	İstanbul’da sosyal medya üzerinden verdikleri ‘ucuz kiralık araç’ ilanlarıyla kurdukları siteye yönlendirdikleri kişilerin kredi kartı bilgilerini çaldıkları tespit edilen iki şüpheli yakalandı. Şüphelilerden Yener A.’nın daha önceden 69 suç kaydı olduğu ayrıca hakkında 3 yıl kesinleşmiş hapis cezası bulunduğu belirlendi. Diğer şüpheli Ramazan S.’nin ise daha önceden 90 suç kaydı olduğu belirlendi. Ramazan S.’nin de hakkında kesinleşmiş 3 yıl 4 ay hapis cezasıyla arandığı ortaya çıktı.
2024	Myanmar’da cunta yönetiminin darbe karşıtlarının infazına devam ettiğini bildiildi. Birleşmiş Milletler (BM) Myanmar Bağımsız Soruşturma Mekanizması Başkanı Nicholas Koumjian da, Myanmar’da kamuya kapalı görülen davalarda verilen idam cezalarına ilişkin infaz planlarına tepki göstererek, bunun ciddi bir uluslararası suç teşkil edebileceğini açıkladı. Marcellus Williams, 24 Eylül’de Missouri eyaletinde idam edildi. 1998’de işlenen bir cinayet nedeniyle Bonne Terre Hapishanesi’nde bulunan Williams zehirli iğne yöntemiyle infaz edildi. Amerika-İslam İlişkileri Konseyi (CAIR), infazı kınayarak Williams’ın cezasının durdurulması için kampanya başlatmış, 50 bine yakın imza toplamıştı.

23 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 23, 2024

23 Eylül – Hukuk Takvimi

MÖ63	Sezar’ın mirasçısı, Roma İmparatoru Augustus dünyaya geldi. (Ölümü: MS 14)
1883	Grigori Yevseyeviç Zinovyev Ukrayna’nın Herson ili Kirovograd kentinde dünyaya geldi. (Doğumu: 23 Eylül) 1883 – Ölümü: 25 Ağustos 1936), Yahudi kökenlidir. Ukraynalı devrimci ve Sovyetler Birliği siyasetçisidir. Babası süt danası yetiştiren bir çiftlik sahibiydi. Gençliğinden itibaren devrimci faaliyetlerine katılmış ve 1901’de Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisine üye olmuştur. 1902’de İsviçre’nin Bern kentine iltica etmiş ve Paris’te de faaliyetlerini sürdürmüştür. Bu dönemde Bern Üniversitesi’nde kimya ve hukuk okumuştur. 1903’te parti bölündüğünde Bolşeviklerin kurucu üyeleri arasında yer almış ve Lenin’in en yakın yoldaşı olarak tanınmıştır. 1906’de Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisinin Sankt-Peterburg komitesi üyesi olup “Вперёд” gazetesinin yönetim kurulu üyesi olmuş ve sendikaları örgütlemiştir. Parti merkez komitesi üyesi seçilmiştir. 1908’de tutuklanmış ve daha sonra hastalığından dolayı tahliye edilmiştir. 1936’da yaşamını yitirmiştir.
1910	Denizlerde çarpışına, yardım ve kurtarma işlerine ilişkin kimi kuralların birleştirilmesiyle ilgili 23 Eylül 1910 günlü Sözleşme imzalandı.
1889	Yazar, gazeteci, siyaset bilgini Walter Lippmann dünyaya geldi. (Doğumu: 23 Eylül 1889 – Ölümü: 14 Aralık 1974) “Soğuk Savaş” kavramını ilk tanıtanlar arasında yer aldı. Public Opinion (Kamuoyu) adlı kitabında “stereotip” terimini modern psikolojideki anlamıyla ilk kez kullanan Amerikalı aydındır.
1922	Müttefik Devletler tarafından 23 Eylül 1922 günü Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetine ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti’ne nota verildi ve Ankara hükümeti resmi muhatap kabul edildi. Gazi Mustafa Kemal, İtilaf Devletleri’nin 23 Eylül notasına yanıt vererek, Mudanya Konferansı’nın kabul edildiğini, İsmet (İnönü) Paşa’nın delege olarak atandığını bildirdi.
1911	“Türkiye’de İlk Tahsillerini Mektepte Yapacak Türk Vatandaşı Çocukların Türk Mekteplerine Girmelerine Dair, 23 Eylül 1911 Tarihli Tedrisat-ı İptidaiye Kanunu’na Müzeyyel Kanun” T.B.M.M’de kabul edildi. Türk çocuklarının ilk öğrenimlerini Türk okullarında yapmalarını zorunlu kılan kanun kabul edildi.

1933	Bulgaristan-Türkiye Tarafsızlık Antlaşması uzatıldı. 23 Eylül 1933 günü Sofya’da imzalanan Uzlaşma Protokolü ile ilk 5 yıllık sürenin sona ereceği 3 Aralık 1934 gününden başlamak üzere antlaşmanın geçerliliği yeni bir 5 yıl için uzatıldı.
1939	Sigismund Schlomo Freudöldü. (Doğumu: 6 Mayıs 1856 – Ölümü: 23 Eylül 1939)
1940	Brezilyalı avukat ve siyasetçi Michel Temer, doğdu. São Paulo Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. São Paulo Papalık Katolik Üniversitesi’nde doktora yaptı. Devlet savcısı olarak görev aldı, bunun yanı sıra, iki kez Asayiş Devlet Sekreteri olarak görev yaptı. Anayasa Hukuku profesörü oldu ve çok sayıda kitap yazdı. 2010 seçimlerinde İşçi Partisi’nden parlamentoya girdi. Ocak 2011 tarihinden itibaren Brezilya Devlet Başkan Yardımcısı oldu. Devlet Başkanı Dilma Rousseff’in geçici olarak görevden alınmasından sonra Brezilya Devlet Başkan Vekili olarak başkanlık yetkilerini ve görevlerini üstlendi. Devlet başkanı Rousseff’in 31 Ağustos 2016 tarihi itibarıyla senato tarafından fiilen görevden alınması ile birlikte resmen devlet başkanı olarak bu görevi üstlendi 75 yaşında, göreve gelmiş en yaşlı kişi oldu.
1941	Bakanlar Kurulu, Vakit gazetesini 10 gün süreyle kapattı.
1942	Nazi Almanyası, Auschwitz’te gazla öldürme yöntemi uygulanan katliamlara başladı.
1951	Kolombiyalı avukat, siyasetçisi, diplomat ve bilim adamı Carlos Holmes Trujillo, doğdu. (Ölümü: 26 Ocak 2021)
1954	Yeni Ulus gazetesinde yayımlanan yazıları nedeniyle Hüseyin Cahit Yalçın, Cemal Sağlam ve İbrahim Cüceoğlu hapis cezasına, Nihat Erim ise para cezasına çarptırıldı.
1954	Doğu Almanya polisi, 400 kişiyi, Amerika Birleşik Devletleri ajanı olmak iddiasıyla tutukladı.
1956	Pakistan, Türkiye-Irak Karşılıklı İşbirliği Antlaşması’na katıldı. Bağdat Paktı üyeleri Türkiye, Irak ve Pakistan oldu.
1966	Pancar Motor’da istedikleri sendikaya girmelerine engel olan işvereni protesto için 95 işçi Ankara’ya yürümeye başladı.
1966	Cumhuriyetçi Parti 23 Eylül 1966 tarihinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kararıyla kapatıldı.
1967	Sovyetler Birliği, Vietnam Demokratik Cumhuriyeti’yle yardım paktı imzaladı.
1968	İzmit’te Kimya-İş Sendikası ile Mutfakgaz Fabrikası işvereni arasında iki yıl süreli yapılan toplu sözleşme ile işçiler Türkiye’de ilk kez fabrika yönetimine yarı yarıya katıldı. Beş kişilik yönetim kurulunda iki işçi, iki işveren temsilcisi ve tarafsız bir başkan vardı.
1969	1968 öğrenci hareketi liderlerinden Mustafa Taylan Özgür öldürüldü. (Doğumu: 23 Şubat 1948, Ankara – Ölümü: 23 Eylül 1969, İstanbul), Beyazıt’ta polislerden kaçarken bir sivil tarafından tabancayla vuruldu. Ankara’dan Taylan Özgür‘le birlikte İstanbul’a gelen Deniz Gezmiş, Hukuk Fakültesi Dekanı Orhan Aldıkaçtı’dan okuldan ihracının hesabını sordu. Arkadaşları okulu saran polislere direnerek Deniz Gezmiş’i vermedi. Daha sonra Gezmiş, Emniyet Müdür Muavini’ne teslim oldu. Taylan Özgür’ün ölümünden sonradan haberdar olan, Haziran’daki İstanbul Üniversitesi işgalinden dolayı da aranan Deniz Gezmiş ‘ruhsatsız tabanca taşıma, görevli memura karşı gelme, Hukuk Fakültesi Dekanı’nı tehdit’ suçlamalarından dolayı tutuklandı. Taylan Özgür’ün katledilişinin 9. yıldönümünde annesi ile kız kardeşi Hale Kıyıcı İstanbul Tabip Odası’nda basın toplantısı düzenledi. Hale Kıyıcı kardeşinin Hasan Çakıcı isimli bir polis memuru tarafından öldürüldüğünü ileri sürdü.
1970	Denizyol-İş Sendikası 11 gemide görevli yaklaşık 3 bin deniz adamı için grev başlattı.
1971	Sivil Havacılık Güvenliğine Karşı Kanun Dışı Eylemlerin Önlenmesine İlişkin Sözleşme, 8-23 Eylül 1971 tarihleri arasında Montreal’de düzenlene Uluslararası Hava Hukuku Konferansı sonunda, 23 Eylül 1971 tarihinde imzalanmıştır. Sözleşme bu nedenle, Montreal Sözleşmesi olarak bilinmektedir.
1976	Devlet Güvenlik Mahkemeleri (DGM) direnişinden dolayı ‘İşçileri kanunsuz greve teşvik ettikleri’ gerekçesiyle tutuklanan DİSK yöneticileri tahliye edildi. Mahkeme verdiği kararda tutuklama gerekçesinin yerinde olmadığını açıkladı. Ankaralı Sanayiciler DGM’ye karşı girişilen eylemlerin sanayi aleminde olumsuz etkiler yaptığını ileri sürdü ve bu olayları kınadı.
1979	Tarsus, Mersin’de Tarsus Cumhuriyet Savcısı Süreyya Eminsoy öldürüldü. Olaydan sonra Türk İntikam Tugayı mensubu 2 militan ile örgütü yönettiği iddia edilen MHP Tarsus Gençlik Kolları Başkanı Mahmut Tart tutuklandı.. “Savcıyı öldürenler silahları MHP Gençlik Kollarına getirdiler. Silahlar örgütümüzün silahlarıdır…”
1981	Gırgır mizah dergisi Yazı İşleri Müdürü Turhan Günay ile karikatürist Oğuz Aral, dergi kapağında Müşerref Tezcan’ın çizildiği derginin 467. sayısından dolayı yargılandı.
1985	Fransa’da 23 Eylül 1985 tarihli bir kararnameyle danışma işlevli bir Bölgesel Diller ve Kültürler Ulusal Konseyi kuruldu. Bu kuruluşun örgütlenmesi çerçevesinde kimi bölgelerde Bölgesel Kültür Ofisi kurulması yoluna gidildi.
1989	Toplumsal Kurtuluş dergisindeki Abdullah Öcalan röportajından dolayı gözaltına alınan Yalçın Küçük 48 saatlik yasal gözaltı süresi dolduktan sonra 5. gününde de gözaltında tutulmaya devam etti.
1995	İstanbul Üniversitesi Öğrenci Koordinasyonu üyesi öğrenciler %350’lere varan harç zamlarını Galatasaray’da protesto etti.
1996	Anayasa Mahkemesi, Türk Ceza Kanunu’nda evli erkeğe zinada ayrıcalık tanıyan maddeyi iptal etti.
1998	Yargıtay 8. Ceza Dairesi, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı R. Tayyip Erdoğan hakkında Diyarbakır 3 No’lu DGM’nin verdiği 10 ay hapis ve para cezasını onadı. Başkanlığı düşürülecek olan Erdoğan, İnfaz Yasası gereği 4 ay 12 gün hapis yatacak, seçilme yeterliliğini yitirecekti.
2000	İnsan hakları Derneği (İHD) eski Genel Başkanı Akın Birdal, 1 Eylül 1995 ve 1 Eylül 1996 tarihlerinde yaptığı konuşmalar nedeniyle ve TCK’nın 312. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle mahkum oldu. İnfaz Yasası gereği 10 ay cezaevinde kaldı. 23 Eylül 2000 tarihinde cezasını tamamlayarak tahliye oldu.
2002	AKP lideri Recep Tayyip Erdoğan, Yüksek Seçim Kurulu’nun milletvekili olamayacağı yönünde verdiği karar hakkında AİHM’e ihtiyati tedbir talepli başvuru yaptı. CHP lideri Deniz Baykal, Erdoğan’ı siyasi yasaklı hale getiren Anayasa’nın 76. maddesi dahil, siyasi yasakların kaldırılması gerektiğini savundu.
2003	AB’ye uyum yasalarının uygulanmasını izlemek için oluşturulan Reformları İzleme Grubu ilk toplantısını yaptı ve ilk kararını Kürtçe ad yasağını kaldıran yasa değişikliğinin sonuç vermesi için İçişleri Bakanlığı’nca tüm nüfus müdürlüklerine genelge gönderilmesi hakkında aldı. Karara göre Kürtçe adların Türk alfabesine uygun yazılması öngörüldü.
2005	Güney Afrika’da, Toprak Haklarının İadesi Komisyonu, beyazların topraklarının üçte birinin 2014 yılına dek siyahilere dağıtılacağını açıkladı.
2008	Gazeteci Tuncay Özkan Bebek’teki evinde Ergenekon soruşturması kapsamında gözaltına alındı.
2011	Muğla 2. İdare Mahkemesi’nde İçişleri Bakanlığı aleyhine açılan Şerzan Kurt davasında, İçişleri Bakanlığı Mahkeme’ye savunma gönderdi. Bakanlık, ‘Olayların bu noktaya gelmesinde kusur Şerzan Kurt’a aittir’ şeklinde iddialarda bulundu. Tazminat davası 28 Mart 2013’te sonuçlandı. Mahkeme, “polis memurunun kastla adam öldürme suçundan mahkûmiyetine karar verildiği, bu olayda davalı idarece yürütülen kamu hizmetinin, personelinin kusuru nedeniyle gereği gibi yerine getirilememesi sebebiyle hizmet kusurunun bulunduğu ve meydana gelen zararı tazminle yükümlü olduğu sonucuna” ulaşıldı. Kurt ailesine maddi ve manevi tazminat ödenmesine karar verildi. Kurt, Muğla’da 11-12 Mayıs 2010’da iki öğrenci grubu arasında çıkan olaylarda polis memuru G.Ş. tarafından açılan ateş sonucunda hayatını kaybetmişti

2011	Müteahhit Zamanhan Ablak, 23 Eylül 2011’de tahliye edildi.İstanbul’da müteahhitlik yapan Zamanhan Ablak’ın da aralarında olduğu çok sayıda kişi hakkında ‘uyuşturucu ticareti’ yapmak suçlaması ile dava açıldı. Yürütülen soruşturma kapsamında Ablak 4 Mayıs 2011’de tutuklandı. Edirne 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen davada Ablak, 143 gün tutuklu kalan Ablak, tahliye olmasına rağmen, yargılaması 10 yıl sürdü. Yapılan yargılama sonrası Ablak hakkında geçen 20 Mayıs 2021’de beraat kararı verildi. 143 gün tutuklu kalması ve 10 yıl yargılanıp beraat etmesi sonucunda 150 bin liralık tazminat tazminat davası açan Ablak’a 17 bin lira tazminat ödenmesine hükmedilmişti.
2012	Fransa Eski Adalet Bakanı Jean Taittinger yaşamını yitirdi. (Doğumu: 25 Ocak 1923 – Ölümü: 23 Eylül 2012) Fransız bir politikacıydı ve şampanya üreten Taittinger ailesinin bir üyesiydi . Taittinger, 7 Ocak 1971 ile 5 Nisan 1973 arasında Bütçe Bakanı olarak görev yaptı. Ayrıca 5 Nisan 1973 ile 28 Mayıs 1974 arasında Adalet Bakanı olarak görev yaptı. Taittinger, 18 yıl boyunca Reims Belediye Başkanı olarak görev yaptı ve 1977’de bu görevi bıraktı. 2012’de yaşamını yitirdi.
2012	Bireysel başvurunun uygulamaya geçirilmesiyle, kamu gücünü kullanan kişi ve kurumların sebep olduğu hak ihlallerine karşı 23 Eylül 2012 tarihinden itibaren anayasal yargı denetim başladı. Buna göre, 23 Eylül 2012 tarihi itibarıyla herkes, Anayasa’mızda güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurma hakkını elde etti.
2013	28 Şubat 1997’deki Milli Güvenlik Kurulu toplantısının tutanakları, davanın görüldüğü 13. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığı’na gönderildi. Tutanaklar duruşma salonunda okundu.



2016	Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri (FARC) liderleri, Kolombiya hükümeti ile vardıkları barış anlaşmasını oy birliğiyle kabul etti.
2016	Gazeteci ve bianet Proje Danışmanı Nadire Mater, gazeteciler Tuğrul Eryılmaz, Hasan Cemal ve Mehmet Güç Özgür Gündem gazetesine destek için başlatılan “Nöbetçi Eş Genel Yayın Yönetmenliği” kampanyasına katıldıkları için Çağlayan Adliyesi’nde ifade verdi. Hasan Cemal, “Öcalan’la röportaj yaptığımda bile soruşturma açılmadı” dedi.
2016	Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasının (FETÖ/PDY) medya oluşumuyla ilgili soruşturma kapsamında gözaltına alınıp serbest bırakılan yeniden gözaltına alınan Taraf Gazetesi eski Genel yayın Yönetmeni Ahmet Altan, tutuklandı. Altan, “Silahlı terör örgütüne üye olmak ve Türkiye Cumhuriyeti hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs” suçlarından tutuklandı.
2017	Iraklı Kürtlerin bağımsızlık referandumu oylaması resmen başladı.
2017	Danıştay, Tekirdağ ve İstanbul’da yapılması planlanan kömürlü termik santral projesinde, Çerkezköy Belediyesi’nin “acele kamulaştırmanın durdurulması” gerekçesiyle açtığı davada yürütmenin durdurulması kararı verdi.



2022	AYM Başkanı Zühtü Arslan, “Türkiye’de Bireysel Başvurunun 10. Yılı Uluslararası Konferansı”ndaki açılış konuşmasında mahkemede görüşülmeyi bekleyen “yaklaşık 123 bin derdest başvuru bulunduğunu ve mevcut başvuruların 68 bin kadarının (yaklaşık yüzde 55) makul sürede yargılanma hakkına ilişkin şikâyetler olduğunu” söyledi. “Anayasa Mahkemesi bireysel başvuruda tek tek sivrisinekleri öldürmek suretiyle bir mücadele yürütemez. Yapılması gereken hak ihlaline sebep olan bataklığın kurutulmasıdır.”
2022	Halkların Demokratik Partisi (HDP) önceki dönem Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın, ‘kamu görevlisine hakaret’ suçlamasıyla yargılandığı davaya Küçükçekmece 23’ncü Asliye Ceza Mahkemesi’nde devam edildi. Selahattin Demirtaş hakkındaki şikayetinden vazgeçtiğini açıklayan Gelecek Partisi Genel Başkanı Ahmet Davutoğlu’nun, Demirtaş’ın, ‘kamu görevlisine hakaret suçunda yargılandığı davada şikayetinden vazgeçmediği ortaya çıktı.
2023	Ankara Emniyet Müdürlüğü Güvenlik Şube Müdürlüğü ile Siber Suçlarla Mücadele, İstihbarat ve Güvenlik Daire başkanlıklarının sosyal medya üzerinden “mültecilerle ilgili paylaşım yapan” hesaplara yönelik başlattığı operasyon kapsamında 20 Eylül’de gözaltına alınan 27 kişiden sekizi dün gece (23 Eylül) tutuklandı. Tutuklananlar arasında Aykırı Haber Genel Yayın Yönetmeni Batuhan Çolak, Ajans Muhbir’in editörü Süha Çardaklı ve Haber Report sayfasının yöneticisi Furkan Güngör ve Zafer Partisi Merkez Denetleme Kurulu (MDK) üyesi ve “Suriyeliler Suriye’ye Platformu” Başkanı Eray Ertürk’ün de olduğu bildirildi.
2023	Ankara Ticaret Odası (ATO) Emlak Komitesi Başkanı Kenan Bayram, kira uyuşmazlıkları nedeniyle tahkime taşınan davalarda emlak danışmanlarından oluşan bir hakem heyetinin bilirkişi olarak yer alacağını bildirdi.
2023	Rus paralı asker grubu Wagner’in eski komutanlarından Andrei Medvedev’in sığınma başvurusunda bulunduğu Norveç’ten Rusya’ya ‘yasa dışı yollardan’ geri dönmeye çalıştığı ileri sürüldü. Medvedev, gözaltına alındı. Medvedev’in avukatı, konuya ilişkin açıklama yaparak, ocak ayında Arktik sınırı üzerinden Rusya’dan Norveç’e geçen müvekkilinin yasa dışı bir şekilde Rusya’ya geri gitmeye çalıştığı şüphesiyle gözaltına alındığını bildirdi.

22 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 22, 2024

22 Eylül – Hukuk Takvimi

1792	Fransa’da cumhuriyet ilan edildi.
1817	ABD’nin hukukçu başkanlarından John Quincy Adams 22 Eylül 1817’de göreve geldi. 4 Mart 1825’te ikinci kez seçilerek 4 Mart 1829 tarihine kadar başkanlık yaptı. ABD’nin 6. başkanı John Quincy Adams
1878	Japon hukukçu ve siyaset adamı Şigeru Yoşida, doğdu. (Ölümü: 20 Ekim 1967), Tokyo İmparatorluk Üniversitesi‘nde hukuk okudu. 1928’de İsveç, Norveç ve Danimarka elçiliği, 1928-1930 arasında da dışişleri bakan yardımcılığı yaptı. 1936’da dışişleri bakanlığına getirilmesine ordu karşı çıkınca Londra büyükelçiliğine atandı. II. Dünya Savaşı’nın sonlarında ülkesinin teslim olmasını savunduğu için Haziran 1945’te tutuklandı. 22 Mayıs 1946’da başbakan oldu. Geniş desteğe dayalı güçlü bir yönetim oluşturdu, ülkede istikrarın ve ekonomik refah ortamının oluşturulmasını sağladı. ABD ve Batı Avrupa’yla iş birliğinin temelini attı. 8 Eylül 1951’de imzalanan ve Türkiye, tarafından da 24 Temmuz 1952 tarihinde onaylanan San Francisco Barış Antlaşmasını kabul etti ve Japonya ile ABD arasında bir güvenlik paktı oluşturdu. Şigeru Yoşida
1908	Bulgaristan, Osmanlı’dan bağımsızlığını ilan etti.
1919	Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Fırkası 22 Eylül 1919′ da kuruluşunu ilan etti. Resmi kuruluş onayı 17 Aralık 1919’dur. Fırka 1924’de feshedilmiştir.
1924	Gazi Mustafa Kemal, Samsun’da, İstiklal Ticaret Mektebi’nde öğretmenlerle yaptığı konuşmada: “Dünyada her şey için medeniyet için, hayat için, muvaffakiyet için, en hakiki mürşit ilimdir, fendir. İlmin ve fennin haricinde mürşit aramak gaflettir, cehalettir, dalalettir” dedi
1931	Fransız bürokrat ve Danıştay üyesi Alain Bacquet (Alain Jehan Marie Xavier Bacquet), Le Mans’ta doğdu. Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü‘nü bitirdi ve kamu hukuku alanında yükseköğrenim gördü. 1958 yılında Ulusal İdare Okulu’nda okudu. 1958 yılında Danıştay denetçisi, 1963 yılında ise tetkik hakim oldu. 1962-1965 yılları arasında Cezayir Büyükelçiliği’nde hukuk müşavirliği yaptı. 1967-1971 yıllarında Donanım Bakanlığı’nda şehircilik daire başkanı oldu. 1977’de Danıştay’a dönerek 1982 yılında Danıştay üyesi oldu. 1986 yılında Danıştay davalar dairesi 1. bölüm başkanı oldu. 1991 yılında Danıştay sosyal dairesi başkanı olarak atandı ve bu görevini 1997 yılına kadar sürdürdü. 1996-2002 yılları arasında Fransa Yüksek Tahkim Mahkemesi Başkanı ve 2000-2002 yıllarında İnsan Hakları Ulusal Danışma Komisyonu Başkanı oldu, daha sonra 2002 yılında Danıştay tarafından 4 yıllığına Yüksek Yargı Kurulu üyeliğine seçildi. Birçok eser yazdı. 2008 ve 2012’de Danıştay Onursal Bölüm Başkanı payesi verildi.
1940	Bakanlar Kurulu, İstanbul’da çıkan Le Journal d’Orient gazetesini yedi gün süreyle kapattı. Gazetenin resmi dış politikaya aykırı yayın yaptığı ileri sürüldü.
1945	Türk hukukçu ve siyasetçi Galip Bahtiyar Göker, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 1881, İstanbul) Darülfünun Hukuk Mektebini bitirdi. Kosova, İzmir, Cezayiri Bahrisefid Maarif Umum Müfettişliği, Halep, Edirne Maarif Müdürlüğü, Millî Ajans İdareciliği yaptı. Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin üyesiydi. Cemiyet’in kuruluşundan yaklaşık iki yıl sonra 9 Mayıs 1920’de Edirne’deki büyük kongreye mebus olarak katıldı. Kongrede alınan kararların beşinci maddesine göre Göker, Trakya’nın hukuk ve haklarını Avrupa’da savunmak üzere delege olarak yetkilendirildi. Galip Bahtiyar Göker
1950	Yeni Baştan gazetesinin kurucusu ve yazarı Aziz Nesin, sosyal düzeni yıkmaya yönelik yayın yapmakla suçlanarak hakkında gıyabi tutuklama kararı verildi. Yazar Aziz Nesin
1952	Yargıtay Önceki Başkanlarından Selim Nafiz Akyollu Selim Nafiz Akyollu, Yargıtay Başkanlığına seçildi. (Ölümü:24 Ocak 1967) Selim Nafiz Akyollu, 1888’de İstanbul’da doğdu. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesini 1909 yılında bitirdikten sonra 31 Ağustos 1909 tarihinde İskenderun Bidayet Mahkemesi Savcı Yardımcısı olarak meslek yaşamına başladı. Adana, Çerkeş, Babaeski, Araç, Karaman ve Antalya’da savcı ve hâkim olarak çalıştı ve sonrasında Adalet Müfettişliğine atandı. Ekim 1927’de Teftiş Kurulu Başkanlığına, 29 Temmuz 1931 günü Yargıtay üyeliğine getirildi. Yargıtay üyesi iken 7 Haziran 1939 günü Adalet Bakanlığı Müsteşarı, 26 Mart 1943’te de Yargıtay İkinci Başkanı oldu. 22 Eylül 1952’den emekliye ayrıldığı, 17 Temmuz 1953’e kadar Yargıtay Birinci Başkanlığı görevini yürüttü.
1959	49’lar Olayında tutuklamalar başladı. İleri Yurt gazetesi yazarı Musa Anter’e yayımladığı Kürtçe şiiri Qimil/Kımıl sebebiyle dava açıldı. Musa Anter’e destek veren 50 kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanlardan Mehmet Emin Batu mide kanamasından ölünce geriye 49 kişi kaldı ve dava bu sayıyla anılır oldu. 14 ay tutuklu kaldıktan sonra sanıklar mahkemeye çıkarılmayı beklerlerken 27 Mayıs Darbesi gerçekleşti. 3 Ocak 1961 tarihinde yargılamaları başlandı.
1966	Türkiye İşçi Çiftçi Partisi 22 Eylül 1966 tarihinde Anayasa Mahkemesi kararıyla kapatıldı. https://hukukansiklopedisi.com/kapatilan-siyasi-partiler/
1967	Harp-İş Federasyonu İncirlik’ten sonra Ankara’da Amerikalılara ait 7 işyerinde greve başladı. Greve 600 işçi katıldı.
1970	Polonya’da Dayanışma Sendikası kuruldu.
1973	Belçikalı avukat, ekonomist, Katolik politikacı ve devlet adamı Paul Guillaume van Zeeland yaşamını yitirdi. (Doğumu: 11 Kasım 1893) Hukuk profesörü olduktan sonra Katholieke Üniversitesi Leuven Ekonomi Enstitüsü müdürü ve Belçika Merkez Bankası Başkan Yardımcılığı görevinde bulundu. Mart 1935’te ulusal birlik hükûmetinin başbakanı oldu ve 23 Kasım 1937’ye kadar görev yaptı .Kararname yetkileri göz önüne alındığında, para birimini devalüe ederek ve geniş bütçe politikalarına başvurarak ülkeyi geçmekte olduğu ekonomik krizden kurtardı. 1939’da Londra’da kurulan Mülteciler Komitesi’nin başkanı oldu ve yerinden edilmiş Belçikalıların ülkesine geri gönderilmesi için Yüksek Komiser olarak atandı. 1946’da Avrupa Ekonomik İşbirliği’nin kurucularından biriydi. Savaştan sonra, 1949-1954 yılları arasında birkaç Katolik hükûmetinde Dışişleri Bakanı ve Belçika hükûmetinin ekonomik danışmanı oldu. NATO’nun bakanlar konseyi görevlerinde bulundu. Bilderberg Toplantıları Grubunun Yönlendirme Komitesinin Onursal Sekreteri olarak görev yaptı. Avukat Paul Guillaume van Zeeland
1975	İzmir Tariş Üzüm Birliği İşletmesi önünde işçileri direnişe sevk ettikleri gerekçesiyle Türkiye Sosyalist İşçi Partisi İzmir İl Başkanı ile birlikte 29 kişi gözaltına alındı.
1975	Terörizm suçlamasıyla Franco rejimince ölüm cezasına çarptırılan FRAP ve ETA örgütlerinden 11 kişinin cezalarının hapse çevrilmesi için Madrid’de basın toplantısı yapmak isteyen C. Gavras, Y. Montand, R. Debray ve Michel Foucault’nun da bulunduğu 6 Fransız sınır dışı edildi.
1976	Haklarında işçiyi kanunsuz greve teşvik ettikleri iddiasıyla tutuklama kararı verilen DİSK Genel Başkanı Kemal Türkler ve yürütme kurulunun dört üyesi İstanbul’da savcılığa teslim oldu. Sendikacılar tutuklanıp Sağmalcılar Cezaevi’ne gönderildi. İstanbul Belediyesi Temizlik İşleri Müdürü ve 15 temizlik işçisi, DGM direnişinde işçileri çalışmamaya sevk ettikleri gerekçesiyle gözaltına alındı. Ankara’da Belediye Fen İşleri Müdürlüğü Asfalt Şantiye Şefi DGM direnişine dair Cumhuriyet Savcısı’na bilgi vermediği gerekçesiyle tutuklandı. AEG-Profilo’ da Maden-İş’e üye 15 işçinin DGM direnişinden dolayı atılması üzerine 2 bine yakın işçi çalışmadı, işçiler işyerini de terk etmedi. TİP ve Sosyalist Parti Genel Başkanları Behice Boran ve M. Ali Aybar ile Oyun Yazarları Derneği Başkanı Melih Cevdet Anday DGM’ye karşı direniş çağrısı yaptı. 15 demokratik kitle örgütü DGM yasa tasarısını protesto için Ankara’da bir miting düzenleme kararı aldı. Adana Cezaevi’nde 24 siyasi tutuklu ve hükümlü, DGM yasa tasarısına karşı 3 günlük açlık grevine başladı. TPAO Genel Müdürü, direnişten dolayı Aliağa’da 650, İpraş’ta 104 işçinin iş akitlerinin fesh edilip 225 yeni işçi alındığını açıkladı. DİSK/Petkim-İş, DGM direnişi nedeniyle Aliağa Rafinerisi’nden atılan 1.150 işçinin yerine 300 silahlı ülkücünün yerleştirildiğini iddia etti.
1980	Türk-İş’e bağlı kapatılan sendikaların yeniden açılmasına karar verildi.
1980	Lech Walesa liderliğindeki Dayanışma Sendikası kuruluşundan 10 yıl sonra Polonya’da yasallık kazandı.
1981	Askeri Yargıtay, 2 MHP’liyi öldürmekten ölüm cezasına çarptırılan Türkiye Komünist Emek Partisi (TKEP) üyesi Seyit Konuk, İbrahim Ethem Coşkun ve Necati Vardar’ın cezalarını onayladı.
1981	Türkiye Yazarlar Sendikası Genel Sekreteri Ataol Behramoğlu, Cem Yayınevi’nden çıkan ‘Ne Yağmur… Ne Şiirler’ kitabındaki şiiri ve ‘Yılmaz Güney İçin’ adlı şiirinden dolayı yargılandığı davada beraat etti. Ne Yağmur… Ne Şiirler / Ataol Behramoğlu
1984	TEKSİF Sendikası ile Tekstil Sendikası arasında 80 bin işçiyi kapsayan toplu sözleşme görüşmeleri anlaşmayla sonuçlandı.
1984	İngiltere’de kömür madenleri çalışanlarının grevi 6.ayına girerken, Güney Yorkshire bölgesinde bir kömür madeninde polisin grev kırıcı işçileri madene sokmak istemesine karşı çıkan 6 bin grevci ve 600 kadar polisle çatışmada 3 polis yaralandı, 5 grevci tutuklandı.
1992	Viranşehir ve Batman’da 3 kişi daha öldürüldü. Ocak 1992’den itibaren aynı yıl içindeki faili meçhul cinayetlerin sayısı 220’ye ulaştı.
1995	Buca Cezaevi’nde 3 mahkumun öldüğü, 42 mahkum ve 15 jandarmanın yaralandığı operasyonu protesto için Cezaevi önünde toplanıp Adli Tıp’a yürüyen tutuklu ve hükümlü yakınlarına polis müdahale etti. 12 avukat ve 40 tutuklu ve hükümlü yakını coplanarak gözaltına alındı.
2000	Bakanlar Kurulu, Kopenhag Kriterleri ile paralel olan İnsan Hakları Raporu’nu kabul etti.
2003	Burdur Cezaevi’nde yapılan operasyonda kolu kopan Veli Saçılık’ın yaşadıklarının anlatıldığı ‘Kelepçe’ adlı belgesel Macaristan’da düzenlenen Retina Uluslararası Film ve Video Festivali’nde ödül aldı. Saçılık, sonraki yıllarda birçok kez gözaltına alındı ve hakkında davalar açıldı. Veli Saçılık
2005	Manisa’da Türkiye Ziraat Odaları Birliği‘nin düzenlediği mitingde 60 bin üretici hükümetin IMF ve Dünya Bankası destekli tarım politikalarını protesto etti.
2005	İstanbul 4. İdare Mahkemesi, Boğaziçi, Bilgi ve Sabancı üniversitelerinin ortaklaşa düzenlediği ‘İmparatorluğun Çöküş Döneminde Osmanlı Ermenileri, Bilimsel Sorumluluk ve Demokrasi Sorunları’ başlıklı konferans hakkında yürütmeyi durdurma kararı aldı. Akademisyenler kararı bilime müdahale olarak değerlendirdi. Toplantı ile aynı ismi taşıyan kitap daha sonra Bilgi Üniversitesi Yayınları tarafından basıldı. İmparatorluğun Çöküş Döneminde Osmanlı Ermenileri: Bilimsel Sorumluluk ve Demokrasi Sorunları
2010	Büro Emekçileri Sendikası (BES) üyeleri, aynı işi yapan çalışanlar arasındaki ücret eşitsizliklerine karşı İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Ek Hizmetler binası önünde toplanarak 1 saat süreyle iş bıraktı.
2017	Prof. Dr. Mehmet Altan tutuklandı. 15 Temmuz 2016’da gerçekleştirilen askerî darbe girişimi sonrasında başlatılan Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) kapsamında, darbe girişiminden bir gün önce, kardeşi Ahmet Altan ile birlikte katıldıkları televizyon programında darbe çağrışımıyla ilgili subliminal mesaj içeren söylemlerde bulundukları iddiasıyla hakkında başlatılan soruşturma nedeniyle 10 Eylül 2016 tarihinde gözaltına alındı. Altan, ‘Cebir ve şiddet kullanarak Türkiye Cumhuriyeti Hükumetini ortadan kaldırmaya veya görevlerini yapmasını kısmen veya tamamen engellemeye teşebbüs’, ‘Örgüt propagandası yapmak’ ve ‘Örgüte yardım ve yataklık’ suçlamasıyla çıkarıldığı İstanbul 10. Sulh Ceza Mahkemesi tarafından 22 Eylül 2016 tarihinde tutuklandı. Ahmet Altan ise aynı gün adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı ancak daha sonra o da tutuklandı. Ahmet Altan / Mehmet Altan
2017	Danıştay, Tekirdağ ve İstanbul’da yapılması planlanan kömürlü termik santral projesinde, Çerkezköy Belediyesi’nin “acele kamulaştırmanın durdurulması” gerekçesiyle açtığı davada yürütmenin durdurulması kararı verdi.
2017	HDP Hukuk Komisyonu, Eş Genel Başkan Yardımcısı Tuğluk’un annesi Hatun Tuğluk’un cenazesine yapılan saldırıyla ilgili suç duyurusunda bulundu. Komisyon, Bakan Soylu ve kolluk kuvvetleri için de soruşturma talep etti. Saldırganlar hakkında, tehdit, inanç ve düşünce hürriyetinin kullanılmasını engelleme, nefret suçu, hakaret, kişinin hatırasına hakaret, halkı kin ve düşmanlığa tahrik gibi suçlardan işlem yapılmasını istendi.
2021	Yargıtay, kapatılan İzmir 8. Ağır Ceza Mahkemesi‘nin, gazeteci Aziz Oruç hakkında 2011’de verdiği 6 yıl 3 aylık hapis cezasını bozdu. Oruç, Denizli Pamukkale Üniversitesi’nde öğrenci olduğu sırada katıldığı bir eylem nedeniyle “örgüt üyesi olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemekten (TCK 220/6)” hapis cezasına çarptırılmıştı.
2021	Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin Paris İklim Anlaşması‘nın onaylanacağını, ilgili kararın meclise sevk edileceğini açıkladı.
2023	İBB Muhtarlık İşleri Daire Başkanı Yavuz Saltık’ın 14’üncü Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılandığı davanın duruşması yapıldı. 15 yıla kadar hapsi istenen Saltık beraat etti. Saltık, “Sadece Berlin’de değil, Türkiye’de de hakimler var” dedi. Munzur Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Ülkü Özbey’in, WhatsApp durumunda yayımladığı bir videoyu paylaştığı için ‘özel hayatın gizliliğini ihlalden’ yargılanan Bianet muhabiri Ruken Tuncel beraat etti. Savcılık, karara itiraz ederek istinaf dilekçesi sundu. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde belgesel kategorisine yer alan “Kanun Hükmü” filmi, belgeseldeki bir kişi hakkında yargı sürecinin devam ettiği iddiasıyla festivalden çıkarıldı. Yazılı açıklama yapan Antalya Altın Portakal Film Festivali Yönetmeni Ahmet Boyacıoğlu, Ulusal Belgesel Film Yarışması bölümüne seçilen “Kanun Hükmü” filminde yer alan bir kişi ile ilgili yargı sürecinin devam ettiği saptadıklarını aktardı. Filmi yönetmen Nejla Demirci ise, belgeselde Kanun Hükmünde Kararname ile görevlerinden ihraç edilen doktor Yasemin Demirci ve öğretmen Engin Karataş’ın hikayesini anlattıklarını, haklarında bir yargılama olmadığını açıkladı.
2023	Diyarbakır Barosu uyuşturucu madde kullanımıyla ilgili rapor hazırladı. Baro Başkan Yardımcısı Mehdi Özdemir, “Çocuklar açısından 2021-2022 yılı arasında yüzde yüzlük bir artış görmekteyiz” dedi. Diyarbakır barosu CMK servisi OCAS(otomatik CMK avukat atama sistemi) kayıt sisteminde yer alan istatistiki veriler gözetilerek, yıllara artış gösteren madde kullanımına dair, tespit ve önleyici faaliyetlere ilişkin değerlendirmeler bir rapora dönüştürülerek kamuoyu ile paylaşıldı.
2024	Güney Kıbrıs ve Yunanistan arasında elektrik bağlantısı için anlaşma imzalandığı duyuruldu. Hattın, 1240 km ile ‘dünyanın en uzun’ yüksek gerilim kablosu olacağı, Great Sea Interconnector (GSI) adlı 1,9 milyar euro’luk projeyle Avrupa’daki iletim ağlarının Kıbrıs’a bağlanacağı ve bu hattın daha sonra İsrail’e uzanacağı açıklandı. Berlin’de Filistin eylemine katılan 10 yaşındaki çocuk gözaltına alındı. Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, arabuluculuk yöntemiyle anlaşma sağlanan dosya sayısının 4 milyonu aştığını açıkladı. N.A. isimli kadını öldüren ve müebbet hapis cezası Yargıtay tarafından bozulan A.M.B.’nın yeniden yargılandığı Bakırköy 13. Ağır Ceza Mahkemesi’ndeki davada yeni karar çıktı. Müebbet hapis cezası veren mahkeme, cezayı 25 yıl hapse çevirdi. Mahkeme, CMK’nın 307/4 maddesi gereği Yargıtay Ceza Genel Kurulunca verilen kararlara karşı direnilemeyeceği kesin hükmü nedeniyle sanığı “kasten öldürme” suçundan müebbet hapis cezasına çarptırarak iyi hal nedeniyle 25 yıla indirdi. Mahkeme, 12 Nisan 2018’de açıkladığı ilk kararında, sanığı “tasarlayarak kasten öldürme” suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırmış, iyi hali gerekçesiyle cezayı müebbet hapse çevirmişti. Suriye Devlet Başkanı Hafız Esad, 22 Eylül 2024’ten önce işlenen suçlar için geçerli olmak üzere genel af ilan etti. Af Kararnamesinin, asker kaçaklarını da kapsadığı, affın yurtiçinde 3, yurtdışında 4 ay içinde teslim olma koşuluyla geçerli olacağı açıklandı. Suriye, daha önce birçok af ilan etmiş, son olarak 2022’de ülke içinde ve dışındaki asker kaçakları için genel af kanunu çıkarmıştı. Amedspor, saha tadilatı taahhüdünü yerine getirmeyen Diyarbakır Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü hakkında “görevi kötüye kullanma” suçlamasıyla suç duyurusunda bulundu. Şikayette, kamu görevlilerinin ağır ihmallerine dikkat çekildi.

21 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 21, 2024

21 Eylül – Hukuk Takvimi

1792	Yasama Meclisi’nce, Krallık devrilerek yerine Birinci Fransız Cumhuriyeti ilan edildi. 1804 yılına kadar devam etti. Sloganı, “özgürlük, eşitlik, kardeşlik ” idi. 1789 Fransız Devriminde İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi yayımlanmış, kralın yetkileri kısıtlanmış ancak tam bir cumhuriyet ilan edilememişti.
1798	Amerikalı hukukçu ve politikacı George Read, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 18 Eylül 1773) Philadelphia Akademisi‘nde hukuk eğitimi gördü ve on beş yaşında mezun oldu. 1753’te Philadelphia Barosuna kaydoldu. 1763’te İngiliz vali John Penn tarafından Delaware’de krallık hukuk danışmanlığı görevine getirildi. Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi‘nin onaylandığı kongreye Delaware delegesi olarak katıldı ve bu belgeyi imzalayanlar arasında yer aldı. 1787’deki Amerika Birleşik Devletleri Anayasası‘nı hazırlama toplantısına Delaware heyeti başkanı olarak katıldı. 21 Eylül 1798’de New Castle, Delaware’de hayatını kaybetti. Ölümünden sonra New Castle’da adı bir okula verildi. George Read
1919	Pakistanlı hukukçu, akademisyen, ilim ve fikir adamı Fazlur Rahman Malik, doğdu. (Ölümü: 26 Temmuz 1988) Fazlur Rahman Malik
1936	Yunan hukukçu, sosyolog ve filozof ve marksist siyaset toplum bilimcisi Nikos Pulancas, doğdu. (Ölümü: 3 Ekim 1979) 1953’te Atina Üniversitesi Hukuk fakültesine girdi. Üniversitede iken Yunanistan Komünist Partisi’nin (KKE) Gençlik Kolları’nda ve yasal bir parti olan Birleşik Demokratik Sol’da (EDA) siyasi faaliyetlerde bulundu. 1970’lerde önceleri Leninist olan, Yapısalcı Marksist olarak biliniyordu, daha sonra Demokratik sosyalizm savunucusu oldu. En çok devlet üzerine kuramsal çalışması ile tanındı. Faşizmin çözümlenmesine, çağdaş dünyada toplumsal sınıflara ve 1970’lerde Güney Avrupa’da diktatörlüklerin çökmesine Marksist katkılar önerdi. Antonio Gramsci’nin kültürel hegemonya kavramına dayanarak ezilenlerin hareketlerini bastırmasının devletin tek işlevi olmadığını ve devlet iktidarının ezilenlerin rızasını da alması gerektiğin savundu. Ralph Miliband‘ın devlet üzerine olan görüşlerini yoğun şekilde eleştirdi. Teorileri Bob Jessop üzerinde derin etkiler bıraktı. Pulancas’ın fikirleri Yunanistan’da Syriza partisinin kurulmasına ön ayak oldu. 3 Ekim 1979’da Paris’te bir arkadaşının dairesinin penceresinden atlayarak intihar etti ve yaşamını yitirdi. “Çağdaş Kapitalizmde Sınıflar”, “Devlet, İktidar, Sosyalizm”, “Diktatörlüklerin Krizi: Portekiz, Yunanistan, İspanya”, “Marksizm, Hukuk ve Devlet”, “Faşizm ve Diktatörlük” ve “Siyasal İktidar ve Sosyal Sınıflar” önemli eserleridir. Nikos Pulancas
1946	İsviçreli avukat ve siyasetçi Moritz Leuenberger, doğdu. Zürih Üniversitesi‘nde hukuk eğitimi gördü. 1995’te Zürih Kantonu’ndan Sosyal Demokrat Parti’nin (SP/PS) bir üyesi olarak Federal Konsey’e seçildi. Avrupa Demiryolları Topluluğu sürümüne yaptığı çalışmalarla 2009 Avrupa Demiryolu Ödülü ve Leuenberger ödülünü aldı. 1995’ten itibaren Federal Çevre, Ulaştırma, Enerji ve İletişim Departmanına başkanlık etti. 1 Ocak 2001 – 31 Aralık 2001 ve 1 Ocak 2006 – 31 Aralık 2006 tarihlerinde iki kez İsviçre Devlet Başkanlığı görevi yaptı. Moritz Leuenberger
1960	27 Mayıs günü, ‘Milli Birlik ve Hürriyet Bayramı’ olarak kabul edildi. 3 Nisan 1963 tarihinden 1982 Anayasasının yürürlüğe girdiği 9 Kasım 1982 tarihinde kadar yirmi yıla yakın bir süre Türkiye’nin resmî bayramlarından biri olarak kutlandı.
1962	Kadınlar, artan kadın kaçırma olaylarını protesto etmek için yürüdüler. Pankartlardan birinde, ‘Başkaları ayla, biz ayılarla uğraşıyoruz’ yazıyordu.
1964	Malta, İngiltere’den bağımsızlığını kazandı.
1966	Fransız hukukçu, siyasetçi ve eski başbakan Paul Reynaud, hayatını kaybetti. (Doğumu: 15 Ekim 1878) Sorbonne Üniversitesi‘nde Hukuk eğitimi aldı. 1919 yılında Basses-Alpes bölgesinden milletvekili seçilerek 1924 yılına kadar burayı temsil etti. 1928 yılında Paris Milletvekili olarak parlamentoda yer aldı. Demokratik Cumhuriyetçi İttifak Partisi’ne katılarak bu partinin başkan yardımcısı oldu. 1938 yılında kurulan Daladier kabinesinin Finans Bakanı oldu. 21 Mart 1940 – 16 Haziran 1940 tarihlerinde başbakanlık görevi üstlendi. 1950 yılında Uzak Doğu ve Müttefik ülkelerden sorumlu Devlet Bakanı olarak hükümetlerde görev aldı. 28 Haziran 1953 – 12 Haziran 1954 tarihlerine Başbakan yardımcısı olarak çalıştı. 1958 Fransız Anayasası‘nın hazırlanması sürecinde Anayasa Danışma Komitesi başkanlığı yaptı. Paul Reynaud
1972	Hukukçu ve Filipinler devlet başkanı Ferdinand Emmanuel Edralín Marcos, 21 Eylül 1972’de komünist ve yıkıcı güçleri gerekçe göstererek sıkıyönetim ilan etti. Muhalif politikacıları tutukladı ve silahlı kuvvetleri rejimin bir baskı aracı haline getirdi. 17 Ocak 1981’de sıkıyönetimi kaldırdı. Ferdinand Emmanuel Edralín Marcos
1976	DİSK’in Devlet Güvenlik Mahkemelerini protesto ve Genel Yas Direnişi sona erdi. DİSK Genel Merkezi’nde yapılan aramada karar defterlerine el konuldu. DİSK Genel Sekreteri Mehmet Karaca İstanbul’da tutuklandı. Genel Başkan Kemal Türkler ve 4 yönetici hakkında gıyabi tutuklama kararı çıkarıldı. Aliağa’da 850 işçinin görevine son verildi. Ankara ve İstanbul’da otobüsler çalışmaya başladı. DGM Direnişi ve Genel Yas Eylemine ilişkin gazete haberi
1976	İSDEMİR’de bir işçi oruç tutmadığı ve sigara içtiği için başka bir işçi tarafından başına boru parçasıyla vurularak öldürüldü.
1980	1402 Sayılı ve 13 Mayıs 971 Tarihli Sıkıyönetim Kanunu yapılan esaslı değişikliklerle birlikte yeniden yürürlüğe girdi.
1981	Belize, bağımsızlığını kazandı.
1982	Barış Derneği Davası’nda İstanbul Barosu Başkanı Orhan Apaydın: ‘Derneğin kuruluşuna ilişkin toplantıyı ben düzenledim. Benim TKP’nin güdümünde olduğuma İddianame’de cesaret edilemediğine göre, derneğin TKP’nin yan kuruluşu olarak oluşturulduğu iddiası havada kalmaktadır ‘ açıklamasında bulundu.
1988	Yeni Çözüm dergisi Yazı İşleri Müdürü Ertuğrul Mavioğlu Komünizm ve bölücülük yaptığı gerekçesiyle 3 yıl hapse mahkum edildi. Ertuğrul Mavioğlu
1989	Tarihler 21 Eylül 1989’u gösterdiğinde ABD’nin Texas eyaletinde bir kasabada freni patlayan bir kamyon okul otobüsüne çarpmış ve 21 çocuk hayatını kaybetmiş, 14 yaşındaki Nichole Burnell kazadan felçli olarak kurtulmuştu. Hukuk Filmleri arasında seçkin bir yer edinen The Sweet Hereafter (Başka Bir Dünya) gerçek bir olaya dayanan trajik bir hikayenin sinemaya aktarılmış versiyonu ve önemli bir hukuk filmi olarak öne çıkıyor.
1990	Oyunda slogan atıldığı gerekçesiyle İstanbul Valiliği’nin getirdiği yasaklama kararının yürütmesi İdare Mahkemesi’nce durdurulunca, Ankara Birlik Tiyatrosu, Erol Toy’un yazıp Zeki Göker’in yönettiği Pir Sultanı Muammer Karaca Tiyatrosu’nda oynamaya başladı.
1995	Buca Cezaevinde yoğunlaşan baskıları protesto için sayım vermeyen mahkumlara yönelik operasyonda jandarma kuvvetleri silah kullandı. Devrimci Sol davalarından yargılanan Yusuf Bağ, Turan Kılıç ve Uğur Sarıaslan jandarma kurşunuyla öldü, 15 er ve 41 tutuklu yaralandı. Olay, Buca Katliamı olarak tarihe geçti.
2000	Bakanlar Kurulu, Kopenhag Kriterleri ile paralel İnsan Hakları Raporunu kabul etti.
2000	Ermeni soykırımı yasa tasarısı, ABD Temsilciler Meclisi’nin Uluslararası Operasyonlar ve İnsan Hakları Alt Komitesi’nde oy çokluğuyla kabul edildi. Ermeni Soykırımı, ABD Temsilciler Meclisinde 30 Ekim 2019 tarihinde kabul edildi. Soykırım, ABD Senatosunda 12 Aralık 2019 tarihinde onaylandı. ABD Başkanı Joe Biden, 24 Nisan’da 1915 olaylarının yıldönümüyle ilgili yaptığı yazılı açıklamada 21 Nisan 2021 tarihinde, yaşananları “soykırım” olarak tanımladı.
2001	Dünya Barış Günü (Uluslararası Barış Günü – International Day of Peace), her yıl 21 Eylül tarihinde kutlanan uluslararası bir bayramdır. “Dünya Barış Günü” sadece Türkiye ve KKTC tarafından 1 Eylül tarihinde kutlanmaktadır. Barışı ve insanlığın huzur içinde yaşamasını savunanlar için simge bir gündür. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 30 Kasım 1981 tarihindeki 57. birleşiminde, “BM Genel Kurul’unun açılış günü olan her eylülün üçüncü salı gününü “Uluslararası Barış Günü” ilan etmiştir. Genel Kurul’un 7 Eylül 2001 tarih ve A/RES/55/282 sayılı kararı ile 21 Eylül Barış Günü olarak kabul edilmiştir.
2010	ÖSYM Başkanı Prof. Dr. Ünal Yarımağan, KPSS ile ilgili iddialar konusundaki gelişmeler üzerine, başkanlık görevinden istifa etti.
2011	ABD’nin Georgia eyaletinde 1989’de polis memuru Mark MacPhail’i öldürmekten hüküm giyen Troy Davis, uluslararası protesto kampanyalarına rağmen zehirli iğneyle öldürüldü.
2013	Gezi olaylarında, “Camide içki içildiğini görmedim” diyen Dolmabahçe Camii müezzini Fuat Yıldırım, 6 aylığına Kayabaşı köyüne sürüldü.
2017	Okmeydanı Cemevinde, 25 Mayıs 2014’te, bir cenaze için bulunduğu sırada polis tarafından üzerine açılan ateş sonucu başından vurularak hayatını kaybeden Uğur Kurt’un ailesinin İçişleri Bakanlığı aleyhine açtığı davada, Bakanlık tam kusurlu bulundu. Bakanlık aileye toplam 734 bin 162 TL maddi ve manevi tazminat ödemeye mahkum edildi. Kurt davasında sanık polis taksirden ölüme sebebiyet vermekten suçlu bulundu. 1 yıl 8 ay hapis cezasına çarptırılan polisin cezası 12 bin 10 TL adli para cezasına çevrildi. Uğur Kurt
2024	Mersin’de iki sağlık çalışanını darp eden hasta yakını, sevk edildiği mahkeme tarafından tutuklandı. Mersin’de Aile Sağlık Merkezinde(ASM) çalışan doktor ve hemşire, hasta yakını S.K. tarafından sözlü ve fiziki saldırıya uğramıştı.
2024	Üsküdar’daki bir kahvehanede 4 kişinin öldüğü iki grup arasındaki silahlı çatışmaya ilişkin 12’si tutuklu 5’i aynı zamanda müşteki olan 27 sanık hakkında dava açıldı. 12’si tutuklu 13 sanık hakkında 4 kişiye karşı “kasten öldürme” suçundan ayrı ayrı 4’er kez müebbet hapis talep edilen iddianamede, bu sanıkların ayrıca “silahla kasten yaralama” ve “Ateşli Silahlar Kanunu’na muhalefet” suçlarından da cezalandırılması istendi. Diğer 14 sanık hakkında “kasten öldürmeye teşebbüs”, “Ateşli Silahlar Kanunu’na muhalefet”, “kasten yaralama”, “kasten öldürmeye yardım etme” gibi suçlardan da 10 yıl ila 65 yıl 6 ay arasında hapis cezaları öngörülen iddianame, Anadolu 23. Ağır Ceza Mahkemesince kabul edildi.
2024	Seçimi kazandıktan sonra hakkında soruşturma başlatılan ve İçişleri Bakanlığı tarafından görevden alınarak yerine kayyım atanan Hakkari Belediye Başkanı iken Mehmet Sıddık Akış’a ilişkin soruşturma tamamlanarak iddianame hazırlandı. İddianamede, iddianamede, “örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme” ve “kanuna aykırı toplantı veya gösteri yürüyüşleri düzenleyen veya yönetenlerle bunların hareketlerine katılma” suçlamaları getirildi. İddianameyi kabul eden Hakkari 1. Ağır Ceza Mahkemesi, ilk duruşmanın 11 Ekim’de görülmesine karar verdi.
2024	Cumartesi Anneleri, Galatasaray Meydanı’nda yeniden toplandı. 1017. haftada, 12 Eylül Askeri Darbesi’nin ardından 18 Eylül 1980 akşamı gözaltına alındıktan sonra kaybedilen Hüseyin Morsümbül’ün akıbeti soruldu.
2024	Özbekistan Senatosu, ülke hakkında ‘uygunsuz konuşan’ yabancıların yurtta bulunmalarının ve girişlerinin yasaklanmasını öngören yasa değişikliğini onayladı. Yasaya göre, Özbekistan’ın ve halkının ‘şerefi, haysiyeti veya geçmişine hakaret eden veya bu tür eylemlerde bulunanların’ ülkeye girişi yasaklanacak. Bu kişiler, Özbekistan topraklarında bulunmaları halinde ‘istenmeyen kişi’ ilan edilerek haklarında ülkeden sınır dışı işlemi yapılacak. Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’e gönderilen yasa değişikliği, imzalanmasının ardından yürürlüğe girecek.
2024	“Türk Escobar” adıyla anılan suç örgütü lideri Urfi Çetinkaya, kesinleşmiş 24 yıl cezasını nedeniyle bulunduğu İzmir’deki Menemen Cezaevi’nde 20 Eylül’de vefat etmişti. Çetinkaya’nın cenazesi İstanbul’da toprağa verildi.

20 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 20, 2024

20 Eylül – Hukuk Takvimi

1633	Galileo Galilei, İspanyol engizisyon mahkemesinde, dünyanın güneşin etrafında döndüğünü söylediği için yargılandı.
1898	Demiryolları ile eşya taşınmasına ilişkin sözleşme Bern’de imzalandı. Türkiye, bu sözleşmeyle birlikte, 14 Ekim 1890, 20 Eylül 1893, 16 Temmuz 1895, 16 Haziran 1898 ve 19 Eylül 1906 tarihlerinde yapılan diğer benzer sözleşmeleri de Lozan‘da tanıdı.
1928	İtalya’da Yüksek Faşist Konsey en yüksek yasama organı oldu.
1940	Afganistan hukukçu, devlet başkanı Burhaneddin Rabbani, doğdu. (Ölümü: 20 Eylül 2011) El Ehzer İslam Üniversitesi’nde eğitim gördü. Kâbil Üniversitesi’nde İslam hukuku profesörü görevini yürüttü. Politik hayatının ilk yıllarında Afganistan’da iktidarda bulunan Sovyetler Birliği’nin laik politikalarına karşı mücadele etti. 1992 yılında mücahit örgütleri tarafından devlet başkanı ilan edildi. Taliban’ın 2001 yılında devrilmesine kadar geçen süreç boyunca Birleşmiş Milletler tarafından uluslararası alanda hukuken Afganistan’ın devlet başkanı olarak tanındı.
1942	Basın Kanunu Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edildi.
1951	Türkiye’nin NATO’ya katılması kabul edildi.
1969	Haziran’daki İstanbul Üniversitesi işgalinden dolayı Üniversite’den ihraç edilen ve polisçe aranan Deniz Gezmiş saklandığı yerde Günaydın muhabirine röportaj verdi.
1971	Erim Hükümeti tarafından hazırlanan Anayasa değişikliği Meclis’te kabul edildi.
1972	Rumen hukukçu ve siyasetçi Victo Ponta, doğdu. Bükreş Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu. 2000 yılında İtalya Catania Üniversitesi Uluslararası Ceza Hukuku alanında yüksek lisans derecesi aldı. 2003 yılında Bükreş Üniversitesi Ceza Hukuku alanında doktorasını aldı. Uluslararası Ceza Mahkemesi doktora tez konusu da dahil olmak üzere, kendi alanında birçok kitap yazdı. 1996 ve 1998 yılları arasında ve 2002 yılından bu yana Romen-Amerikan Üniversitesi’nde Ceza Hukuku dersleri verdi. 1998-2001 yılları arasında ekonomik ve mali suçlar ,yolsuzlukla mücadele bölümü Adalet Yüksek Mahkemesi’nde bir savcılık görevini yürüttü. Nisan 2012’de Sosyal Liberal Birliği’nin adayı olarak Romanya Başbakanı oldu. 31 Ekim 2015 tarihinde başkent Bükreş’te bir gece kulübünde çıkan yangın sonucu 42 kişinin ölmesinden kendisi ve hükümetini sorumlu tuttuğu için istifa etti.
1974	ABD Senatosu Türkiye’ye yapılmakta olan askeri yardımın tümüyle kesilmesini öngören bir karar aldı.
1975	DİSK’in düzenlediği ‘Demokratik Hak ve Özgürlükler İçin Mücadele’ mitingi Taksim’de yapıldı. Mitingde bir grubun Kürt meselesi’ ne dair açtığı bir pankart ve dağıttığı bildiriden dolayı gruplar arasında bir süre çatışma yaşandı.
1976	DİSK’in Milliyetçi Cephe ve DGM’ye karşı direnişinde İPRAŞ’ ta üretimi durduranlardan 23 işçi, İzmir’de 8 işçi, Adana’da 42 işçi ve sendikacı tutuklandı. T. Barolar Birliği DGM’lere karşı DİSK eylemlerini destekleme kararı aldı. Ereğli Demir Çelik işçileri, DGM’lere karşı başlattıkları eylemle amaçlarına ulaştıklarını belirterek eylemlerine son verdiler. Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK), DİSK’in Genel Yas eylemi sürerse, eyleme katılan işçilerin tazminatsız işten çıkarılacağını bildirdi.
1977	TCDD, federasyonun 45 bin işçi için aldığı grev kararına karşı lokavt ilan etti. Lokavt kararı Türkiye’deki tüm TCDD işyerlerini kapsamaktadır.
1977	Kuzey Vietnam, Birleşmiş Milletler’ e kabul edildi.
1980	Sıkıyönetimce aranan Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Genel Sekreteri Fehmi Işıklar yakalandı.
1981	İran, 149 solcu militanı idam ettiğini açıkladı.
1983	Cezaevi idaresine karşı 2 kez ayaklanıp hüküm giyen, 4 kez disiplin suçu işleyen mahkumlar şartlı salıvermeden yararlanamayacak.
1985	TİKKO-7 Davası’nda tek tip elbiseyi protesto için duruşmaya şort-atlet ile katılan ve kimlik beyan etmeyen 12 sanık salondan çıkarıldı.
1987	İstanbul’da 12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrası ilk işçi mitingi olan Kazlıçeşme’de ki 124 işyerinde yapılan 90.günündeki greve karşı işverenin ilan ettiği lokavtı Deri-İş Sendikası 5 bin işçiyle protesto etti.
1988	Kocaeli’ndeki 21 işyerinde Bağımsız Otomobil-İş üyesi 5 bin işçi MESS’in toplu görüşmelerdeki tutumunu protesto eylemleri yaptı. MESS dayatmalarına hayır yazılı kahverengi şapkalarla servislerden erken inip toplu yürüyüşler yapan işçilerden yüzlercesi gözaltına alındı.
1990	Güney Osetya, Gürcistan’dan bağımsızlığını ilan etti.
1993	2 aydır ücretlerini alamayan Eminönü Belediyesi’nin DİSK/Genel-İş üyesi işçileri Kadırga’dan Çemberlitaş’taki kaymakamlığa yürüyerek belediye başkanı hakkında suç duyurusunda bulundu.
1994	Bakü’de petrol anlaşması imzalandı. İngiliz BP, Amerikan Amaco, Penzol, Rus Lukoil ve TPAO, bir konsorsiyum oluşturdu.
1995	Türk-İş, 123 bin işçinin kademeli olarak başladığı grevle hükümete bayrak açtı. 160 bin işçi greve çıktı. Grev yasağı kapsamındaki 190 bin işçi de 1 gün süreyle iş bırakarak destek verdi. Türk-İş Genel Başkanı Bayram Meral, grevleri başlatırken, ‘Bizimle dalga geçmesinler’ diyerek hükümeti uyardı. İstanbul’da Yol-İş Sendikası üyesi Karayolları işçileri de 20 yıl aradan sonra greve çıktılar. İşçiler, ‘Hükümet istifa, ekmek yoksa barış da yok’ sloganları attılar. 5 bin işçinin çalıştığı Gölcük Tersanesi’ndeki grev şimdilik askıya alındı.
2001	F tipi cezaevlerine karşı başlatılan ölüm orucu eylemine dışarıdan destek veren Abdülbari Yusufoğlu, eyleminin 137’nci gününde yaşamını kaybetti. Eylemde hayatını kaybedenlerin sayısı 36’ya yükseldi.
2002	Hukukçu ve diplomat İsmail Necdet Kent hayatını kaybetti. Yüksek öğrenimini New York Üniversitesi Kamu Hukuku bölümünde tamamladı. 1937 yılında Dışişleri Bakanlığına girdi. 1944 yılına kadar Marsilya Başkonsolosluğundaki görevinde kaldı. İkinci Dünya Savaşı sırasında birçok Yahudi’ye Türk pasaportu vererek hayatlarını kurtardı.
2002	Üsküdar 2.Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı İsmail Rüştü Cirit Yargıtay üyeliğine seçildi.
2002	Türk Vatandaşlarının Günlük Yaşamlarında Geleneksel Olarak Kullandıkları Farklı Dil ve Lehçelerin Öğrenilmesi Hakkında Yönetmelik Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
2006	Irak’ın devrik lideri Saddam Hüseyin yargıç değişikliğini protesto için mahkemede oturmayı reddedince, yeni atanan yargıç Muhammed El Ureybi, Saddam Hüseyin’i salondan çıkarttı. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), Saddam davasındaki yargıç değişikliğini eleştirdi. Olayı yargı bağımsızlığına ciddi bir tehdit olarak niteledi.
2006	Yazar Elif Şafak, ‘Baba ve Piç’ romanında, TCK 301.Maddesi’nde yer alan Türkiye’yi aşağılamak suçunu işlediği iddiasıyla açılan davanın ilk duruşmasında beraat etti. Beyoğlu Adliyesi’ndeki duruşmada Yargıç, romanı yargıya taşıyan Avukat Kemal Kerinçsiz ve arkadaşlarının müdahil olma isteğini reddetti. Ülkücü avukatlar getirdikleri Elif Şafak afişini yaktı.
2007	AİHM 2002’de 17 yaşındayken Diyarbakır’da gözaltında işkence gören Sıddık Onay’ın davasında, Türkiye’yi işkenceden ve işkenceyi etkili soruşturmamaktan dolayı mahkum etti. Onay’a beş bin avro manevi tazminat ödenmesine karar verdi.
2010	Kürt Dili Araştırma, Geliştirme ve Eğitim Hareketi’nin (TZP-Kurdî) anadilde eğitim hakkı için yaptığı bir haftalık okul boykotu çağrısı nedeniyle Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun birçok kentinde çok sayıda okulda sınıflar boş kaldı.
2011	Pir Sultan Abdal Kültür Derneği Çorum Şubesi üyeleri zorunlu din derslerinin kaldırılması talebiyle eylem yaptı.
2011	Ceza Muhakemesinde Ses ve Görüntü Bilişim Sisteminin Kullanılması Hakkında Yönetmelik, Ceza Muhakemeleri Kanunu uyarınca ve bu kanun hükümlerinin uygulandığı yargısal işlerde kullanılabilmekte olan SEGBİS Sistemini düzenlemektedir. Yönetmelik 20 Eylül 2011 tarihinde Resmi Gazete‘ de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.
2012	Fatih Atatürk İlköğretim Okulu’nun İmam Hatip’e dönüştürülmesine karşı öğrenci, veli, öğretmenler ve Eğitim-Senliler eylem yaptı.
2012	Tunceli Ovacık Cumhuriyet Başsavcısı Murat Uzun, 19 Eylül 2012’de Ovacık Kandolar Mahallesi’nde adliye lojmanlarındaki evinin bulunduğu binaya girdiği sırada uğradığı terörist saldırıda ağır yaralanmıştı. Uzun, kaldırıldığı hastanede 20 Eylül’de yaşamını yitirdi. İnsan Hakları Derneği açıklama yaparak olayı kınadı: “Hiçbir amaç ve ideoloji Yaşam Hakkı’na yönelik ihlâllerinin meşru gerekçesi olarak gösterilemez.”
2013	Anayasa Mahkemesi, 4+4+4 diye bilinen 6287 sayılı yasanın bazı hükümlerinin iptali amacıyla Cumhuriyet Halk Partisi tarafından yapılan başvuruyu esastan görüştü ve iptal isteminin reddine karar verdi.
2013	Kürtçe konuştukları için bıçakla yaralanan 2 arkadaşları için bir inşaat şirketinin işçileri TEM’i trafiğe kapattı.
2013	Twitter’da Ömer Hayyam’ın bir dörtlüğünü paylaştığı için dini değerlere hakaretten 10 ay hapse mahkum olan Fazıl Say, üst mahkemenin kararı bozması üzerine yeniden yargılandığı davada yine 10 ay hapis cezası aldı. Ceza denetimli serbestlikle 2 yıl süreyle ertelendi.
2014	İskoçya’da 18 Eylül’de yapılan referanduma katılanların yüzde 55,4’ü, ülkenin Birleşik Krallık’ta kalmasından yana oy kullandığı açıklandı. Referanduma katılım oranı yüzde 84,5 ile 1950’den sonraki en yüksek oran oldu.
2016	Aralık 2012’de Başbakan Erdoğan’ı protesto eden 45 ODTÜ öğrencisine 10’ar ay hapis cezası verildi.
2017	12 Eylül 2017^de gözaltına alınan 16 avukat İstanbul Adliyesi’nde ifade vermeye başladı. Gözaltındaki avukatlar, Barkın Timtik, Ebru Timtik, Behiç Aşçı, Aytaç Ünsal, Naciye Demir, Ezgi Çakır, Süleyman Gökten, Didem Baydar Ünsal, Ayşegül Çağatay, Şükriye Erdem, Engin Gökoğlu, Özgür Yılmaz, Ahmet Mandacı, Yağmur Ereren, Zehra Özdemir, Aycan Çiçek’ten oluşuyordu.
2017	Taş ve mermer ocaklarına karşı yürüttükleri mücadeleyle tanınan Ali Ulvi ve Aysin Büyüknohutçu çiftinin cinayet zanlısı Ali Yamuç’un, tutuklu olduğu Alanya L Tipi Cezaevi’nde intihar ettiği açıklandı. Cinayet zanlısı hakkında henüz iddianame düzenlenmemişti.
2019	Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesi, parlamentonun askıya alınmasına ilişkin kararını ileri bir tarihe erteledi. 24 Eylül’de kararını veren Yüksek Mahkeme parlamentonun askıya alınmasını hukuka aykırı buldu. Karar, Kararın 11 yargıç tarafından oybirliğiyle alındı.
2024	Seks ticareti ve şantaj suçlamalarıyla tutuklanan ünlü rap şarkıcısı Sean ‘Diddy’ Combs, kefaletle serbest bırakılma talebinin mahkemece reddedilmesinin ardından intihara meyilli mahkumlar için uygulanan önlemler çerçevesinde gözetim altına alındı.
2024	Gürcistan parlamentosu, 0’a karşı 84 oyla LGBTİ+ haklarına kısıtlamalar getiren yasayı onayladı. Aile Değerlerini ve Çocukları Korumaya ilişkin hükümler, Gürcistanlıları ‘LGBTİ+ propagandasından’ koruma gerekçesine dayandırıldı.
2024	Aralarında sosyal medya fenomeni Gizem Karamelek’in de bulunduğu 30 sanıklı davaya 37. Ağır Ceza Mahkemesi’nde devam edildi. 6 sanık hakkında tahliye kararı verildi.
2024	Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, 10 Aralık 2019 tarihinde açıklanıp 11 Temmuz 2022 tarihinde onaylanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararına uyulmaması nedeniyle Türkiye’yi bir kez daha mahkeme kararlarına uymaya ve Gezi davasında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilen Kavala’yı derhal serbest bırakmaya çağırdı.
2024	Dolandırıcılık ve suç örgütüne üye olmak’ suçlarından tutuklanan Bahar ve Nihal Candan’ın aralarında bulunduğu 21 sanığın yargılandığı davaya Küçükçekmece 5. Ağır Ceza Mahkemesinde devam edildi. Eski Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanı Melih Gökçek hakkında, eski avukatı Esennur Ezgi tarafından tahsil edilemeyen vekalet ücreti alacaklarıyla ilgili ihtiyati haciz kararı alındı. İstanbul 12. Asliye Hukuk Mahkemesi,Esennur Ezgi’nin açmış olduğu alacak davasını kabul etmişti. Yüksek getirili gizli fon vaadiyle aralarında Fatih Terim ile Fernando Muslera, Arda Turan, Emre Belözoğlu gibi ünlü futbolcuların da olduğu 30’dan fazla kişiyi yüksek getirili gizli fon vaadiyle dolandırdığı iddiasıyla 11 Nisan 2023’ten beri tutuklu olan Denizbank’ın eski Florya Şube Müdürü Seçil Erzan ve diğer sanıkların, İstanbul 41. Ağır Ceza Mahkemesi’ndeki yargılanmasına devam edildi. Tutuklu sanık Ali Yörük tahliye edildi. Ayrıca, Denizbank çalışanları hakkında, “Suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme” suçundan suç duyurusunda bulunulmasına karar verildi. ‘Türk Escobar’ı olarak bilinen Urfi Çetinkaya cezaevinde öldü. “Teşekkül halinde uyuşturucu madde imal etmek ve nakletmek” suçlarından kesinleşmiş 24 yıl hapis cezası bulunan ve kırmızı bültenle aranırken İstanbul’da yakalanan Urfi Çetinkaya 12 Nisan 2023’te hapishaneye gönderilmişti.

Ceza Muhakemesinde Ses ve Görüntü Bilişim Sisteminin Kullanılması Hakkında Yönetmelik

Yazar

-

Eylül 20, 2024

Ceza Muhakemesinde Ses ve Görüntü Bilişim Sisteminin Kullanılması Hakkında Yönetmelik, Ceza Muhakemeleri Kanunu uyarınca ve bu kanun hükümlerinin uygulandığı yargısal işlerde kullanılabilmekte olan SEGBİS Sistemini düzenlemektedir. Yönetmelik 20 Eylül 2011 tarihinde Resmi Gazete‘de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

Yönetmelik 2011 yılında yürürlüğe girmiştir

Ceza Muhakemesinde Ses ve Görüntü Bilişim Sisteminin Kullanılması Hakkında Yönetmelik

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, soruşturma ve kovuşturma aşamasında Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkemece dinlenilmesine gerek görülen kişilerin Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi kullanılarak dinlenilmesi, kayda alınması, saklanması ile bunun için gerekli teknik altyapının kurulmasına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.

Dayanak

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ve 27/12/2007 tarihli ve 5726 sayılı Tanık Koruma Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Adalet Bakanlığını,

b) Bilişim sistemi: Bilgisayar, çevre birimleri, iletişim altyapısı ve programlardan oluşan veri işleme, saklama ve iletmeye yönelik sistemi,

c) SEGBİS: UYAP Bilişim Sisteminde ses ve görüntünün aynı anda elektronik ortamda iletildiği, kaydedildiği ve saklandığı Ses ve Görüntü Bilişim Sistemini,

ç) SEGBİS yazılımı: UYAP Bilişim Sisteminde SEGBİS’in gerçekleştirilmesi için geliştirilen yazılımı,

ç) Talep eden makam: SEGBİS ile dinlemeyi talep eden Cumhuriyet savcılığı, hâkim ve mahkemeyi,

d) Talep edilen makam: SEGBİS ile dinleme talep edilen Cumhuriyet savcılığı, hâkim ve mahkemeyi,

e) UYAP Bilişim Sistemi: Adalet hizmetlerinin elektronik ortamda yürütülmesi amacıyla oluşturulan bilişim sistemini,

ifade eder.

Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) Genelgesi

Loading...

Taking too long?

Reload document

|

İKİNCİ BÖLÜM

Teknik Esaslar

Sistem için gerekli standartlar

MADDE 4 – (1) Görüntü ile sesin aynı anda güvenli bir şekilde iletilebilmesi ve kaydedilebilmesi gerekir.

(2) Görüntü, ilgilinin yüz ifadelerini, vücut hareketlerini, tavır ve davranışlarını gözlemlemeye; ses, ilgilinin duygularını anlamaya ve söylediklerini anlaşılır şekilde dinlemeye imkân verecek nitelikte olur.

(3) Bilgi, belge ve delillerin elektronik ortamda anında iletilebilmesi gerekir.

Sistemin kurulması

MADDE 5 – (1) Bakanlık, UYAP Bilişim Sistemi kapsamında SEGBİS’i kurar, işletir, geliştirir, bakım ve idamesini sağlar.

Kayıtların saklanması

MADDE 6 – (1) SEGBİS ile elde edilen kayıtlar, nitelikli elektronik imza ile imzalanarak güvenli bir şekilde talep eden makam tarafından saklanır.

Yazılı tutanağa dönüştürme

MADDE 7 – (1) SEGBİS ile elde edilen kayıtlar, ilgili mevzuatta öngörülen usule göre UYAP Bilişim Sisteminde yazılı tutanağa dönüştürülüp, elektronik imza ile imzalanır. Yazılı tutanağa dönüştürme işlemleri için yazılım veya donanım araçları kullanılabilir.

(2) Bu kayıtların tutanağa dönüştürülmesi işlemi; soruşturma aşamasında soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığı veya hâkim tarafından, kovuşturma aşamasında ise esas mahkemesince yapılır.

Kayıtların taraflara verilmesi ve izlenmesi

MADDE 8 – (1) Ses ve görüntü kayıtları taraflara verilmez ancak yazılı tutanağa dönüştürülen kayıtlar kanunlarda öngörülen şartlara uygun olarak verilebilir.

(2) Talep veya itiraz halinde ses ve görüntü kayıtları, kanunlarda öngörülen şartlara uygun olarak soruşturma ve kovuşturma makamı gözetiminde ilgilisine izletilebilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Ses ve Görüntü Bilişim Sisteminin Kullanılacağı Durumlar

Soruşturma veya kovuşturma işlemlerinin kayda alınması

MADDE 9 – (1) Görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması olanağının varlığı hâlinde, kanunlardaki usul ve esaslar dairesinde, soruşturma veya kovuşturma aşamasında yapılan her türlü işlem SEGBİS ile kayda alınır.

(2) Ancak;

a) Mağdur çocukların,

b) Duruşmaya getirilmesi mümkün olmayan ve tanıklığı maddi gerçeğin ortaya çıkarılması açısından zorunlu olan kişilerin,

tanıklığında bu kayıt zorunludur.

Kimliği saklı tutulan tanıkların dinlenilmesi

MADDE 10 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri, Tanık Koruma Kanunu ile 11/11/2008 tarihli ve 27051 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhuriyet Başsavcılıkları ve Mahkemelerce Alınacak Tanık Koruma Tedbirlerine İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik hükümlerine aykırı olmamak şartıyla kimliği saklı tutulan tanıkların dinlenilmesinde de uygulanır.

(2) Kimliği saklı tutulan tanıklar SEGBİS ile uzaktan dinlenebilir. Bu dinleme sırasında kimliği saklı tutulan tanığın bulunduğu yer yetkili Cumhuriyet savcısı veya hâkimi hazır bulunur.

Uluslararası karşılıklı adli yardımlaşma işlemlerinde kullanılması

MADDE 11 – (1) Uluslararası karşılıklı adli yardımlaşma çerçevesinde SEGBİS kullanılabilir.

(2) Dinlemenin ne şekilde tertip edileceği ve ücret konusu taraflar arasındaki mutabakatla sağlanır.

(3) SEGBİS ile adli yardımlaşma talepleri sesli ve görüntülü iletişim tekniğinin uygulanması talebi örneği doldurularak Bakanlık aracılığıyla gerçekleştirilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Usul Hükümleri

Huzurda bulunanlar

MADDE 12 – (1) Huzurda bulunanların dinlenmesinde 9 uncu madde hükümleri uygulanır.

Huzurda bulunamayanlar

MADDE 13 – (1) Soruşturma ve kovuşturma aşamasında talep eden makam tarafından kabul edilen mazeretleri nedeniyle hazır bulunamayan kişi SEGBİS ile dinlenebileceği gibi SEGBİS üzerinden duruşmalara da katılabilir.

(2) Talep eden makam, dinleme yapacağı kişinin kimlik bilgilerini, dinleme zamanını ve dinleme için yapılması gereken hazırlıkları ilgili kolluk birimine bildirir. İlgili kolluk birimi, yeterli sayıda kolluk görevlisinin dinleme işlemi sırasında hazır bulunmasını sağlar.

(3) İlgili kolluk görevlisi, ikinci fıkrada belirtilen talimatlar doğrultusunda, dinlenecek kişiyi, dinlemenin yapılacağı yerde hazır eder.

(4) Talep eden makam ayrıca belirtmediği sürece, dinlenecek kişinin dinleme talebinde belirtilen kişi olduğuna dair bir tutanak, kolluk görevlisince düzenlenir ve imzalanır.

Ceza infaz kurumunda bulunanlar

MADDE 14 – (1) Teknik altyapının hazır olması durumunda ceza infaz kurumunda bulunan kişi SEGBİS ile dinlenebileceği gibi, SEGBİS üzerinden duruşmalara da katılabilir.

(2) Talep eden makam, dinleme yapacağı kişinin kimlik bilgilerini, dinleme zamanını ve dinleme için yapılması gereken hazırlıkları ilgili ceza infaz kurumu yönetimine bildirir.

(3) İlgili ceza infaz kurumu görevlisi, ikinci fıkrada belirtilen talimatlar doğrultusunda, dinlenecek kişiyi, dinleme odasında hazır eder.

(4) Talep eden makam ayrıca belirtmediği sürece, dinlenecek kişinin dinleme talebinde belirtilen kişi olduğuna dair bir tutanak, ceza infaz kurumu görevlisince düzenlenir ve imzalanır.

Tedavi kurumlarında bulunanlar

MADDE 15 – (1) Soruşturma ve kovuşturma aşamasında tedavi kurumlarında bulunan kişi SEGBİS ile dinlenebileceği gibi SEGBİS üzerinden duruşmalara da katılabilir.

(2) Talep eden makam, dinleme yapacağı kişinin kimlik bilgilerini, dinleme zamanını ve dinleme için yapılması gereken hazırlıkları ilgili tedavi kurumu yönetimine ve kolluk birimine bildirir. İlgili kolluk birimi, yeterli sayıda kolluk görevlisinin dinleme işlemi sırasında hazır bulunmasını sağlar.

(3) İlgili kolluk görevlisi, ikinci fıkrada belirtilen talimatlar doğrultusunda, dinlenecek kişiyi, dinleme odasında hazır eder.

(4) Talep eden makam ayrıca belirtmediği sürece, dinlenecek kişinin dinleme talebinde belirtilen kişi olduğuna dair bir tutanak, kolluk görevlisince düzenlenir ve imzalanır.

Yargı çevresi dışında bulunanlar

MADDE 16 – (1) Talep eden makam, SEGBİS kullanmak suretiyle dinleyeceği kişileri, bu kişilere ait adres ve kimlik bilgileri ile varsa isnat olunan suçu ya da olayı, dinleme için yapılması gereken hazırlıkları talep edilen makama bildirir.

(2) Talep edilen makam talep doğrultusunda, dinlenecek kişinin dinleme odasında hazır edilmesini, bu kişinin dinleme talebinde belirtilen kişi olduğuna dair bir tutanak düzenlenmesini sağlar.

(3) Talep eden makam ayrıca belirtmediği sürece, dinlemeden önce dinlenecek kişinin kimliği, adliyelerde yazı işleri müdürü veya hâkim tarafından görevlendirilecek personel marifetiyle tespit edilir.

Yakalama halinde dinleme

MADDE 17 – (1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine soruşturma veya kovuşturma evresinde yakalanan kişi, derhal yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır. Şayet çıkarılamıyorsa;

a) Yakalamanın yapıldığı yer Cumhuriyet başsavcılığı, işin niteliğine göre yakalamayı talep eden ya da yakalama kararını veren makam ile irtibata geçer.

b) İrtibata geçilen makamın uygun görmesi halinde yakalanan şahıs, SEGBİS ile dinlenilmesi için hazır edilir. Yakalamanın yapıldığı yerde SEGBİS yoksa bu sistemin bulunduğu ve kullanıma hazır olduğu en yakın yer Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemesine götürülür.

c) En geç yirmi dört saat içinde bu işlemler yapılamıyorsa, aynı süre içinde en yakın sulh ceza hâkimi önüne çıkarılır; serbest bırakılmadığı takdirde, yetkili hâkim veya mahkemeye en kısa zamanda gönderilmek üzere tutuklanır.

(2) Birinci fıkraya göre tutuklanan kişi, işin niteliğine göre yetkili Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkemece uygun görülmesi halinde SEGBİS’in kullanılması suretiyle de dinlenebilir.

Dinleme sırasında hazır bulunacaklar

MADDE 18 – (1) Dinleme sırasında dinlenecek kişinin bulunduğu yerde Cumhuriyet savcısı veya hâkimin hazır bulunması, talep eden makamın isteğine bağlıdır.

Dinlenecek kişiye bilgi verme

MADDE 19 – (1) İlgililere görüntü ve ses kaydının yapılacağı konusunda bilgi verilir.

Diğer usuli işlemler

MADDE 20 – (1) Kimlik tespitine ilişkin tutanak zorunluluk nedeniyle haricen tutulmuş ise taranıp, aslı ile aynı olduğuna dair ibare eklenerek, yine elektronik imza ile imzalanmak suretiyle dinleme talep eden makama, UYAP Bilişim Sistemi üzerinden gönderilir.

(2) Belge asılları mahallinde saklanır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

SEGBİS’in kullanılabileceği diğer alanlar

MADDE 21 – (1) SEGBİS, Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemeleri dâhil kanun yolu makamlarınca ve Ceza Muhakemesi Kanununun uygulandığı durumlarda da kullanılabilir.

Kayıtların kanun yolu makamlarına gönderilmesi

MADDE 22 – (1) Kanun yollarına müracaat halinde ses ve görüntü kayıtları itiraz, istinaf veya temyiz merciine gönderilir.

Teknik personel

MADDE 23 – (1) SEGBİS’in çalışmasını temin için yeteri kadar teknik personel görevlendirilir.

Yürürlük

MADDE 24 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 25 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Adalet Bakanı yürütür.

5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu 94. Madde: “Hakim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine soruşturma veya kovuşturma evresinde yakalanan kişi, en geç yirmi dört saat içinde yetkili hakim veya mahkeme önüne çıkarılır. Yakalanan kişi, en geç yirmidört saat içinde yetkili hakim veya mahkeme önüne çıkarılamıyorsa, aynı süre içinde yakalandığı yer adliyesinde, mevcut değil ise en yakın adliyede kurulu sesli ve görüntülü iletişim sisteminin kullanılması suretiyle yetkili hakim veya mahkeme tarafından bu kişinin sorgusu yapılır veya ifadesi alınır’’

CMK Madde 217/1: “Hakim, kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir.’’

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Madde 6/3: “Her sanık en azından aşağıdaki haklara sahiptir.

c-Kendi kendini savunmak veya kendi seçeceği bir savunmacının yardımından yararlanmak ve eğer savunmacı tutmak için mali olanaklardan yoksun bulunuyor ve adaletin selameti gerektiriyorsa, mahkemece görevlendirilecek bir avukatın para ödemeksizin yardımından yararlanabilmek; “

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası 36. Madde: Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.”

Türk Tabipleri Birliği Hekimlik ve İnsan Hakları Bildirgesi

Yazar

-

Eylül 19, 2024

1

Türk Tabipleri Birliği Hekimlik ve İnsan Hakları Bildirgesi, 4-5 Nisan 2008 tarihlerinde Ankara’da düzenlenen Türk Tabipleri Birliği Etik Bildirgeler Çalıştayında kabul edilmiştir. Bildirge, 20 Haziran 2009 tarihinde Ankara’da düzenlenen Türk Tabipleri Birliği II. Etik Bildirgeler Çalıştayında güncellenmiştir.

Türk Tabipler Birliği Hekimlik ve İnsan Hakları Bildirgesi

Her hekim başta İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi olmak üzere tüm insan hakları belgelerine ve hekimlikle ilgili ortak kurallara uymakla yükümlüdür. Hekimler, insan haklarının bütünselliğini ve bölünemezliğini kabul ederler. Tüm mesleki uygulamalarında insan haklarını temel alırlar.

Hekimler herkesin; ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir görüş, ulusal veya sosyal köken, mülkiyet, doğuş veya herhangi başka bir özelliğe göre ayrıma uğramadan ve toplumsal cinsiyet eşitliği göz önüne alınarak bütün haklardan ve özgürlüklerden yararlanması gerektiğini kabul eder. Var olan eşitsizliklerin ortadan kaldırılmasını önceler.

İnsan hakları evrenseldir ve tüm insanların eşit olduğu durumlar üzerinden haklar tanımlanmıştır. Ancak bazı grupların ayrıca gözetilmesi de gerekmektedir:

Yaşlılar, yoksullar, çocuklar, engelliler, tutuklu ve hükümlüler, işkence görenler, açlık grevi yapanlar, gözetim altındakiler, sığınmacı ve mülteciler, göçmenler, eşcinseller… Özellikle işkence görenler, seks işçileri ve insan ticareti mağdurlarının maruz kaldıkları olaylarla mücadele edilmeli, yaşamak zorunda
kaldıkları olumsuzlukların kabul edilemezliği önemle vurgulanmalıdır.

1993’de Viyana İnsan Hakları Konferansı’nda, kadınların ve kız çocuklarının evrensel insan haklarının ayrılmaz, bölünmez ve vazgeçilmez bir parçası olduğu kabul edilmiştir. Kadının, toplum içindeki ikincil konumunun, toplumsal cinsiyet ve sağlık ilişkisini belirlediği gerçeğinden hareketle, sağlık alanındaki temel politikaların toplumsal cinsiyet bakış açısıyla değerlendirilmesi zorunludur.

Bunun yanı sıra kadının sosyal ve ekonomik konumu, ırkı, etnik kökeni ve engelli olması gibi ayrımcılığa neden olabilecek nitelikleri toplumsal cinsiyete bağlı eşitsizliklerini şiddetlendirmektedir. Öz olarak kadınlar, erkek egemen toplumda hakları gözetilmesi gereken bir grup olarak değerlendirilmelidir.

Hekimler bütün insanların özgür olduğunu, insan onuru ve hakları bakımından eşit olduklarını ve sağlık hakkının temel insan hakkı olduğunu; denek haklarının, tıpta insan haklarının temel bir alt grubu olduğunu kabul eder.

Loading...

Taking too long?

Reload document

|

Download [139.97 KB]

Türk Tabipleri Birliği, hekimlerin insan haklarının korunması ve sürdürülmesinde özel bir konuma sahip olduğunu ve sorumlulukları bulunduğunu bildirir. tıpta insan haklarının temel bir alt grubu olduğunu kabul eder.

Buna göre hekimler;

1. Sağlık hakkının, ancak sağlığın temel belirleyenlerinin (barınma, temiz su kaynaklarına erişebilme, temiz bir çevrede yaşama, yeterli beslenme…) gerçekleşebilmesiyle mümkün olacağını bilir ve bu konudaki
toplumsal sorumluluğunun farkındadır.

2. Hastalarının sağlıklı kalabilmek, onu geliştirebilmek, yeterli sağlık koşullarına ulaşabilmek ve hastalandıklarında sağlıklarına kavuşabilmek için eşit, ulaşılabilir, ücretsiz ve nitelikli sağlık hizmeti alma hakkı olduğunu kabul eder. Bu nitelikteki sağlık hizmetlerini kapsayan bir sağlık politikasının oluşturulması için mücadele eder.

3. Kimi durumlarda çifte yükümlülükleri olduğunun farkındadır. Bildirim yükümlülüğü söz konusu olduğunda, her bir durumda hastasının yararını önceler. Ulusal ve uluslararası etik ilkelerin kabul ettiği, hukuk da dahil olmak üzere diğer sorumluluklar nedeniyle sağlık çalışanlarının tıbbi etiğe ve vicdanlarına aykırı davranmaya zorlanamayacakları ilkesine göre hareket eder.

4. Görevlerinin tıbbı insanlığın hizmetine sunmak, kişiler arasında herhangi bir ayrım yapmadan beden ve ruh sağlığını korumak ve iyileştirmek, hastalarının acılarını dindirmek olduğunu bilir.

5. Tıbbi açıdan sorumlu olduğu kişinin bakımıyla ilgili bir karar verirken klinik yönden bütünüyle bağımsız hareket etme yükümlüğünün farkındadır. Temel görevinin izlediği kişilerin sıkıntısını azaltmak olduğunu; kişisel, toplumsal ya da politik hiçbir güdünün, bu yüce amaçtan daha üstün sayılmayacağını bilir.

6. İnsan haklarının korunması ve sürdürülmesinde özel bir konuma sahiptir ve genellikle insan hakları ihlallerinin ilk tanıkları arasındadır.

Bu nedenle, tıbbi bakım sorumluluklarının gereği olarak tanığı oldukları insan hakları ihlallerinin kayıt altına alması gerektiğini ve tıbbi bakım vermekle yükümlü olduğunu bilir.

7. İnsan yaşamına duyulan yüksek saygıyı tehlike altında bile sürdürmek ve herhangi bir tıbbi bilginin insanlık dışı bir biçimde kullanılmasına izin vermemek gerektiği bilinciyle hareket eder.

8. Silahlı çatışma ya da sivil kavgalar da dahil olmak üzere, hiçbir durumda işkenceyi ve zalimce insanlık dışı ya da aşağılayıcı hiçbir işlemi onaylamaz, hoş görmez ve bunlara katılmaz. İşkence ya da zalimce, insanlık dışı ve aşağılayıcı öteki işlemlerin uygulandığı ya da böyle bir gözdağının verildiği yerlerde bulunmaz.

9. Açlık grevi karşısında uluslararası hekim belgelerine göre davranmanın uygun ve etik olduğunu benimser. Cezaevlerinden hastanelere getirilen tutuklu ve hükümlülerle ilgili olarak; “Hastaneye getirilen mahkumlara yönelik hekim tutumu” belgesini hatırlatarak hasta-hekim ilişkisinin tüm insani yönlerinin uygulanması gerekliliğini benimser.

10. Ev içi şiddet, tecavüz, cinsel taciz, çocuk cinsel istismarı, kadın ticareti, paralı seksi kapsayan cinsiyet temelli şiddetin farkındadır ve bunları kabul edilemez olarak tanımlar. Bu tür şiddete maruz kalan kadınlarda kronik ağrı, sakatlık, düşük, somatik bozukluk, istenmeyen gebelik, cinsel yolla bulaşan hastalık, depresyon, anksiyete, madde bağımlılığı, intihar girişiminin sık görülebileceğini bilir ve buna benzer yakınmalarla gelen kadınlarda şiddeti sorgulamayı ihmal etmez.

11. Sağlık politikalarının; kadınların maruz kaldıkları hastalık risklerinin ve kadın sağlığı sorunlarının doğasının göz önünde bulundurulmasını gerektirecek, toplumsal cinsiyete duyarlı olacak biçimde oluşturulması için mücadele eder.

12. Kadınların cinsiyetçi işbölümü gereği çocuk ve yaşlı bakımından sorumlu kabul edildiğini ve bu durumun kadınların kamusal yaşama katkılarını zorlaştırdığını bilir ve sağlık alanındaki eşitlik açısından, çocuk bakımı, yaşlı ve engellileri kapsayan sağlık bakımı olanaklarının sağlık ve sosyal güvenlik programlarında dikkate alınmasını önceler.

13. Koruyucu hekimlik uygulamalarında doğmamış kız çocuklarının doğum öncesi cinsiyet seçiminden korunmasını, erkek çocuklarla benzer biçimde beslenme ve bağışıklanmalarının güvenceye alınmasını,
ergenlik çağındaki kız çocukları için cinsel sağlık ve doğurganlık hizmetlerine sınırsız ulaşma olanağı sağlanmasını, cinsel eğitim programlarının düzenlenmesini dikkate alır.

19 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 19, 2024

19 Eylül Hukuk Takvimi: Hukuk tarihinde bu güne ilişkin önemli olaylar, kanun değişiklikleri, sözleşmeler, davalar, yargılamalar, idamlar, tutuklamalar, infazlar ve diğer hukuki gelişmeler. Ayrıca, diplomatik ilişkilerdeki dönüm noktaları, ulusal ve uluslararası hukuk kuruluşlarına ait gelişmeler, bildirgeler ve hukukçuların doğum ve ölüm günlerine dair detaylı bilgiler.

18 Eylül – Hukuk Takvimi

1802	Macar Demokrasisinin Babası, Macar Devlet Adamı, Özgürlük Savaşçısı, avukat, gazeteci, politikacı Lajos Kossuth doğdu.(Öümü:20 Mart 1894) Macarca, Almanca ve Slovakça biliyordu. On dokuz yaşında avukatlığa başladı. 1824 ve 1832 yılları arasında avukatlık yaptı. 1828 ulusal nüfus sayımında çalıştı. 7 Nisan 1848 – 12 Eylül 1848 tarihlerinde Maliye Bakanı oldu. 2 Ekim 1848-1 Mayıs 1849 tarihlerinde başbakanlık ve 14 Nisan 1849 – 11 Ağustos 1849 tarihlerinden Cumhurbaşkanlığı görevi yürüttü. Macar anayasasının taslağını hazırladı. 20 Mart 1894’da yaşama veda etti. yaşadığı ev, doğum yıldönümünde, 19 Eylül 1982 tarihinde Macar Evi adıyla müzeye çevrildi.
1881	ABD’nin hukukçu başkanlarından James Abram Garfield yaşamını yitirdi. (Doğumu: 19 Kasım 1831) Fakir bir şekilde büyüdü, Williams Koleji’nden mezun olduktan sonra, hukuk okudu ve avukat oldu. Amerika Birleşik Devletleri’nin 20. başkanı olarak 4 Mart 1881 – 19 Eylül 1881 tarihleri arasında görev yaptı. Bir suikastçı tarafından vuruldu ve iki ay sonra öldü. James Abram Garfield
1881	ABD’nin hukukçu başkanlarından Chester A.Arthur 4 Mart 1881’de göreve başladı ve 4 Mart 1885 tarihine kadar başkanlık yaptı.
1893	Yeni Zelanda Kolonisi, kadınlara oy hakkı tanıyan ilk ulus oldu. Kadın Hareketi”ni başlatan Kate Sheppard oldu. Yeni Zelanda’nın mevcut başbakanı 2021 yılı itibari ile halen Jacinda Ardern’dir. Jacinda Ardern
1907	Amerikalı avukat ve yüksek yargıç Lewis Franklin Powell dünyaya geldi. (Ölümü:25 Ağustos 1998) Harvard Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu ve II. Dünya Savaşında Birleşik Devletler Ordusu Hava Kuvvetleri’nde görev yaptı. Richard Nixon tarafından yüksek mahkemeye atandı. 1971 yılından 1987 yılına kadar ABD Yüksek Mahkemesinde yargıçlık yaptı. Yüksek Mahkeme’de genel olarak muhafazakar kanatta yer aldı. Lewis F. Powell
1908	Demiryolları ile eşya taşınmasına ilişkin Sözleşmeler, 19 Eylül 1906 tarihinde Bern’de imzalandı. Aynı konuda bir sözleşme «Uluslararası Demiryolu Taşımalarına İlişkin Sözleşme (COTIF)” adıyla 9 Mayıs 1950’de imzalandı.
1908	Fransız siyasetçi ve hukukçu Robert Lecour doğdu. (Ölümü: 9 Ağustos 2004) Rouen Üniversitesi’nde hukuk eğitimi gördü ve Rouen’da avukatlık yaptı. 1932’de Paris İstinaf Mahkemesi’nde görev yaptı. Adalet Bakanlığı, Başbakan yardımcılığı ve Devlet Bakanlığı görevlerinde bulundu. 1962 yılında Avrupa Adalet Divanı hakimliğine atandı ve mahkemenin 1967-1976 yıllarında başkanlığını yaptı. Robert Lecourt
1921	TBMM, Mustafa Kemal Paşa’ya, “Mareşal” rütbesi ile “Gazi” unvanı verdi
1935	Almanya’da, Yahudilerin kamu sektöründe çalışması yasaklandı.
1945	Finlandiya ile Sovyetler Birliği ateşkes imzaladı.
1946	ILO 77 No’lu Gençlerin Tıbbi Muayenesi (Sanayi) Sözleşmesi, Uluslararası Çalışma Örgütü(ILO) tarafından 19 Eylül 1946 tarihinde kabul edildi. Türkiye, sözleşmeyi 16.08.1983 tarihli ve 2878 sayılı kanun ile kabul etti ve Resmi Gazetenin 18.08.1983 tarihli sayısında yayınlayarak yürürlüğe soktu. Sözleşme, kamusal veya özel sınai işyerlerinde veya bu işyerleriyle ilgili işlerde çalıştırılan veya çalışılan çocuklar ve gençlere uygulanmak üzere kabul edilmiştir.
1946	ILO 80 No’lu Son Maddelerin Revizyonu Sözleşmesi, 19 Eylül 1946 tarihinde Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından kabul edildi. Türkiye sözleşmeyi 24.05.1949 tarihinde 5393 sayılı yasa ile onayladı. Sözleşme, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Milletler Cemiyetinin feshi ve Milletlerarası Çalışma Teşkilatı Statüsünün değiştirilmesi sebebiyle Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından kabul edilmiş sözleşme metinlerindeki bazı kavramların yeni literatüre göre değiştirilmesini öngörmektedir.
1650	Ermeni asıllı milletvekili Zakar Tarver, 27 Mayıs Darbesi sonrasında Adnan Menderes ile birlikte sevk edildiği Yassıada’da 19 Eylül 1960 gününde yaşamını yitirdi. Dr.Zakar Tarver
1951	Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), Türkiye ve Yunanistan’a örgüte katılma çağrısı yaptı.
1981	“Declaration İslamique Universelle des Droits de l’Homme” Paris’te, Avrupa İçin İslam Heyeti genel sekreteri Salem Azam tarafından açıklandı.
1993	Emlak Bankası Genel Müdürü Engin Civan’ın vurulmasıyla ortaya çıkan ve “Civangate Skandalı” olarak adlandırılan skandal meydana geldi.
2001	Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi “Polis Etiği Avrupa Yasası Hakkında Bakanlar Komitesinin üye Devletlere yönelik olarak aldığı Tavsiye Kararı (2001)10” adıyla yayınlanan belgeyi 19 Eylül 2001 tarihinde kabul etti. (Avrupa Polis Etiği Kuralları)
2001	Avrupa Polis Etiği Kuralları(The European Code of Police Ethic), Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından 19 Eylül 2001 tarihinde kabul edildi. Avrupa Polis Etiği Kuralları, polisin hedefleri, polisin hukuk devletindeki yasal dayanakları, polis ve ceza adalet sistemi arasındaki ilişki, polisin örgütsel yapısı, polis eylem ve müdahaleleri gibi konuları ele almaktadır.
2002	Çocuk Satışı, Çocuk Fahişeliği ve Çocuk Pornografisi ile İlgili İhtiyari Protokol(Optional Protocol to the Convention on the Rights of the Child on the sale of children), Türkiye açısından 19 Eylül 2002 tarihinde yürürlüğe girdi. 20 Kasım 1989 tarihli Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesine Ek olarak Genel Kurulun 25 Mayıs 2000 tarihli ve 54/263 sayılı Kararıyla kabul edilip imza, onay ve katılıma açılan Sözleşme Türkiye tarafından 8 Haziran 2000 tarihinde imzalanmış ve 9 Mayıs 2002 tarihinde onaylanarak 4755 Sayılı Kanun 14 Mayıs 2002 gün ve 24755 Sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmıştı.
2005	Prof. Dr. Fatih Selami Mahmutoğlu, Amerika Birleşik Devletleri’nde 19 Eylül – 7 Ekim 2005 tarihleri arasında düzenlenen “Criminal Law in the United States” programına uluslararası ziyaretçi ve bilim insanı olarak katıldı.
2018	Hint komünist devrimci siyasetçi lider, feminist ve yazar Kondapalli Koteswaramma, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 1918)
2020	İngiltere doğumlu avukat ve politikacı, David Somerville Cook yaşamını yitirdi (Doğumu: 1944) Siyasi kariyerinden önce avukatlık mesleğini icra etti. 1973’ten 1986’ya kadar Belfast Kent Konseyi’nde görev yaptı. 1978 yılında, 1898’den beri Belfast’ın Birlik yanlısı olmayan ilk Belediye Başkanı oldu. 1982 Kuzey İrlanda Meclisi üyeliğine seçildi, 1986’ya kadar bu makamda görevi yürüttü. 1994 yılında Kuzey İrlanda Polis İdaresi Başkanlığına atandı ve 1996’da istifa etti. 19 Eylül 2020’de Craigavon Bölge Hastanesinde COVID-19 nedeniyle yaşamını yitirdi. Avukat David Somerville Cook
2020	Kanadalı hukukçu ve devlet adamı John Turner, 91 yaşında hayata veda etti. (Doğumu: 7 Haziran 1929) Ashbury College ve St Patrick’s College^de eğitim aldı. British Columbia Üniversitesi’ne devam etti. Oxford Üniversitesi’nden 1951’de Hukuk Bilimi alanında lisans derecesi elde etti. Oxford’da atletizm takımında yer aldı. Montreal’deki Stikeman Elliott firmasında avukatlık yaptı. 1962’de parlamenter olduve Ottawa’. 1yı temsil etti, 1968’den 1972’ye kadar Adalet Bakanı ve 1972’den 1975’e kadar Maliye Bakanı olarak görev yaptı. Kanada’nın 17. Başbakanı olarak, 30 Haziran – 17 Eylül 1984 tarihleri arasında görev aldı. Avukat John Turner
2021	Avukat Ramiz Erinç Sağkan Ankara Barosu Başkanlığına ikinci kez seçildi. Sağkan, 24 Nisan 1978 yılında doğdu. 1995 yılında eğitime başladığı Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 1999 yılında mezun oldu. 200 yılında Ankara Barosuna kaydoldu ve 21 Ekim 2018 tarihinde baro başkanı oldu. Sağkan daha sonra TBB başkanı oldu. Avukat Erinç Sağkan
2022	Yeni Yaşam Gazetesi muhabiri Hatice Şahin “örgüt üyesi olmak” suçlamasıyla Diyarbakır 9’uncu Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılandığı davanın karar duruşmasında 6 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı. Mahkeme ayrıca Şahin’in hakkındaki adli kontrol tedbirinin hüküm kesinleşinceye kadar devamına karar verdi. Şahin’in avukatı Resul Temur, kararı istinaf mahkemesine taşıyacağını söyledi.
2022	Arnavutluk Ombudsmanlığı, kamuoyunda Sedat Peker’in basın danışmanı olarak bilinen Emre Olur’un Türkiye’ye iadesine ilişkin idari bir soruşturma başlattığını ve belgeleri incelemeye aldığını açıkladı. İnceleme, Emre Olur’un avukatlarının talebiyle başlatıldı.
2022	“Amirallerin Montrö Bildirisi” olarak bilinen açıklamada imzası bulunan 103 emekli amiral hakkında 12’şer yıla kadar hapis cezası istemiyle açılan davaya Ankara 20. Ağır Ceza Mahkemesi’ndeki duruşma ile devam edildi.
2022	İran’ın, ABD’nin kendisine ait mal varlıklarını dondurmasının 1955’te iki ülke arasında imzalanan “Dostluk, Ekonomik Münasebetler ve Konsolosluk Hukuku” anlaşmasına aykırı olduğu gerekçesiyle Birleşmiş Milletlerin (BM) yargı organı olan ve Hollanda’nın Lahey kentinde bulunan Uluslararası Adalet Divanı(ICJ)’da açtığı davada duruşmalar başladı. ABD, İran’ın terör faaliyetlerinde bulunarak ve birçok eylemi bizzat destekleyerek uluslararası hukuka aykırı hareket ettiğini savundu.
2024	Küçükçekmece’de Nurcan Arslan’ı öldürdüğü gerekçesiyle çarptırıldığı müebbet hapis cezası Yargıtay tarafından bozulan Abdullah Melih Barış’a Bakırköy 13. Ağır Ceza Mahkemesi25 yıl hapis cezası verdi. Mahkeme, 12 Nisan 2018’de açıkladığı ilk kararında, sanık Abdullah Melih Barış’ı “tasarlayarak kasten öldürme” suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırmıştı.
2024	Fenerbahçe Yönetim Kurulu Üyesi Fethi Pekin, Galatasaray hakkında, Gençlik ve Spor Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı (Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı), SPK, Spor Toto Teşkilat Başkanlığı, Bankalar Birliği ve TFF‘ye şikayette bulunduklarını açıkladı. Pekin, “Adalet, toplumun düzenidir. Adaletin olmadığı yerde hiçbir şeyin hakka ve hukuka uygun olması, sportif rekabetin eşit şartlarda gerçekleşmesi mümkün değildir.” dedi.
2024	Ceyhan Belediye Başkanı Kadir Aydar’a tehdit suçundan 2 yıl bir ay hapis cezası ve siyasi yasak kararı verilen karar istinaf mahkemesince teyit edildi. Adana’nın Ceyhan İlçesi Belediye Başkanı CHP’li Kadir Aydar ile CHP İlçe Başkanı kardeşi Caner Aydar ve amcası Ertan Aydar, ‘Hukuki alacağın tahsili amacıyla tehdit’ suçundan 2 yıl 1’er ay hapis cezasına mahkum edilmişti.
2024	Van’da görev yapan üç jandarma görevlisinin bir imamı önce darp, sonra gasp ettiği olayın soruşturması kapsamında tutuklanan astsubay Gül Kılıç’ın, “Ben mağdurum. İmam bana cinsel saldırıda bulundu” sözleri Savcılık tarafından gerçek bulunmadı. Van Cumhuriyet Başsavcılığı imam hakkında yapılan şikâyete takipsizlik verdi.
2024	Manisa’nın Salihli ilçesinde İzzet Doğan’ın (61) üzüm bağında öldürülmesi ile ilgili yürütülen soruşturmada gözaltına alınan 3 şüpheliden 2’si tutuklandı, 1 kişi ise adli kontrol şartı ile serbest kaldı.

Montrö Bildirisi – Amiraller Bildirisi

Yazar

-

Eylül 18, 2024

Montrö Bildirisi, 4 Nisan 2021 tarihinde Türk Deniz Kuvvetlerinden emekli 103 amiral ve 1 general tarafından yapılan açıklamadır. Bu açıklama, geniş bir yankı uyandırmıştır

Bildiri, 4 Nisan Bildirisi ya da Amiraller Bildirisi olarak da anılmaktadır.

Bildiri, Atatürk ilke ve devrimlerin çerçevesinde Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve Kanal İstanbul projesine ilişkin uyarılar içermektedir.

Yargılama

Bu olayın ardından, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, bildiriyi yayınlayan 103 amiral hakkında TCK’nın 316/1 maddesinde yer alan ‘Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suç işlemek için anlaşma’ nedeniyle resen soruşturma başlatmıştır. Bildiriye imza atan 10 emekli amiral gözaltına alınmıştır.

Bildiriye karşı, 910 dernek, 408 vakıf, 27 üniversite, 114 oda, 550 sendika, 46 federasyon suç duyurusunda bulunmuştur. Ayrıca, bazı emekli amirallerin lojman ve koruma hakları iptal edilmiş, evleri aranmış ve dijital materyallerine el konulmuştur.

13 Nisan 2021 tarihinde, gözaltına alınan tüm emekli amiraller adli kontrol şartıyla serbest bırakılmıştır.

Devamında, yürütülen soruşturma sonucunda 6 Aralık 2021’de düzenlenen iddianame Ankara 20’nci Ağır Ceza Mahkemesine sunulmuştur.

İddianamede, 103 emekli amiral hakkında TCK’nın 316/1’inci maddesi kapsamında, ‘devletin güvenliğine veya anayasal düzene karşı suç işlemek için anlaşma’ suçundan 12 yıla kadar hapis cezası talep edilmiştir.

Dava açılan 103 emekli amiralin ilk duruşması Ankara 20. Ağır Ceza Mahkemesinde, 21 Mart 2022’de yapılmıştır. “Devletin güvenliğine veya anayasal düzene karşı suç işlemek için anlaşma” suçundan 12’şer yıla kadar hapis talep edilen dava 18 Eylül 2022’deki duruşma ile devam edilmiştir. Tutuksuz yapılan yargılama sonucunda, 20 Aralık 2022 tarihli duruşmada suçun yasal unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle tüm sanıkların oybirliği ile beraatine karar verilmiştir.

Montrö Bildirisi – Amiraller Bildirisi

“Yüce Türk Milletine,

Son zamanlarda gerek Kanal İstanbul, gerekse Uluslararası Antlaşmaların iptali yetkisi kapsamında Montrö Sözleşmesi’nin tartışmaya açılması endişe ile karşılanmaktadır.

Türk Boğazları, dünyanın en önemli suyollarından biri olup, tarih boyunca çok uluslu antlaşmalara göre yönetilmiştir. Bu antlaşmaların sonuncusu ve Türkiye’nin haklarını en iyi şekilde koruyan Montrö; sadece Türk Boğazlarından geçişi düzenleyen bir sözleşme değil, Türkiye’ye İstanbul, Çanakkale, Marmara Denizi ve Boğazlardaki tam egemenlik haklarını geri kazandıran, Lozan Barış Antlaşmasını tamamlayan büyük bir diplomasi zaferidir. Montrö, Karadeniz’e kıyıdaş ülkelerin güvenliğinin temel belgesi olup Karadeniz’i barış denizi yapan sözleşmedir. Türkiye’nin herhangi bir savaşta, savaşan taraflardan birinin yanında istemeden savaşa girmesini önleyen bir sözleşmedir. Montrö, Türkiye’nin II. Dünya Savaşında tarafsızlığını korumasına imkân yaratmıştır. Bu ve benzeri nedenlerle, Türkiye’nin bekasında önemli bir yer tutan Montrö Sözleşmesinin tartışma konusu yapılmasına/masaya gelmesine neden olabilecek her türlü söylem ve eylemden kaçınılması gerektiği kanaatindeyiz.

Diğer taraftan; son günlerde basında ve sosyal medyada yer alan kabul edilemez nitelikteki bazı görüntüler, haber ve tartışmalar ömrünü bu mesleğe adamış bizler için çok derin bir üzüntü kaynağı olmuştur. TSK ve özellikle Deniz Kuvvetlerimiz son yıllarda; çok bilinçli bir FETÖ saldırısı yaşamış ve çok değerli kadrolarını bu hain kumpaslara kurban vermiştir. Bu kumpaslardan çıkarılacak en önemli ders; TSK’nin, anayasanın değişmez, değiştirilmesi teklif edilemez temel değerlerini titizlikle sürdürmesi zaruretidir.

Bu gerekçelerle, TSK ve Deniz Kuvvetlerimizi bu değerlerin dışına çıkmış, Atatürk’ün çizdiği çağdaş rotadan uzaklaşmış gösterme çabalarını kınıyor ve tüm varlığımızla karşı çıkıyoruz. Aksi halde, Türkiye Cumhuriyeti, tarihte örnekleri olan, bunalımlı ve bekası için en tehlikeli olayları yaşama risk ve tehdidi ile karşılaşabilecektir.

Türk Milletinin bağrından çıkan şanlı bir geçmişe sahip, Ana ve Mavi Vatan’ın koruyucusu Deniz Kuvvetleri Komutanlığı personelinin Atatürk ilke ve devrimleri doğrultusunda yetiştirilmesi elzemdir. Ülkemizin her köşesinde denizde, karada, havada, iç güvenlik bölgesinde ve sınır ötesinde fedakârca görev yapan, Mavi Vatandaki hak ve menfaatlerimizin korunması için Atatürk’ün gösterdiği yolda canla başla çalışan cefakâr Türk Denizcilerimizin yanındayız.

04 Nisan 2021

Deniz Şehitlerimizi anarak Saygıyla duyururuz.”

Montrö Bildirisi’ne Katılan Amiraller

1. E. Amiral Ergun MENGİ

2. E. Amiral Alaettin SEVİM

3. E. Amiral Nazif ÖZDAĞDEVİREN

4. E. Amiral Işık BİREN

5. E. Amiral Ahmet ŞENOL

6. E. Amiral Hasan HOŞGİT

7. E. Amiral Vedat ERSİN

8. E. Amiral Metin AÇIMUZ

9. E. Amiral Atilla KEZEK

10.E. Amiral Nurhan KAHYAOĞLU

11.E.Amiral Önder ÇELEBİ

12.E.Amiral Metin POYRAZLAR

13.E.Amiral Mücahit ŞİŞLİOĞLU

14.E.Amiral Engin BAYKAL

15.E.Amiral Hüseyin ÇİFTÇİ

16.E.Amiral Atilla KIYAT

17.E.Amiral Vehbi ALPMAN

18.E.Amiral Celal PARLAKOĞLU

19.E.Amiral Mustafa Ekmel ÖZDENGİL

20.E.Amiral Serdar DÜLGER

21.E.Amiral Abdullah METE

22.E.Amiral Ertan DEMİRTAŞ

23.E Amiral Orhun ÖZDEMİR

24.E.Amiral Ersin GÜLER

25.E.Amiral Nadir KINAY

26.E.Amiral Hüseyin HOŞGİT

27.E Amiral İlker GÜVEN

28.E.Amiral Baha EREN

29.E.Amiral Abdullah GAVREMOĞLU

30.E.Amiral Şükrü BOZOĞLU

31.E.Amiral Hakan ERCAN

32.E.Amiral Mesut ÖZEL

33.E.Amiral Taner EZGÜ

34.E.Amiral İbrahim AKIN

35.E.Amiral Ömer AKDAĞLI

36.E.Amiral Mehmet OTUZBİROĞLU

37.E.Amiral Taner BALKIŞ

38.E.Amiral İzzet ARTUNÇ

39.E.Amiral Hakan ERAYDIN

40.E.Amiral Mehmet Ali ÇINAR

41.E.Amiral Deniz DAĞLILAR

42.E.Amiral Yalçın ERTUNA

43.E.Amiral Türker ERTÜRK

44.E.Amiral Aydın CANEL

45.E.Amiral Sami ÖRGÜÇ

46.E.Amiral Yalçın KAVUKÇUOĞLU

47.E.Amiral Nazım ÇUBUKÇU

48.E.Amiral Ahmet AKSOY

49.E.Amiral Can ERENOĞLU

50.E.Amiral Doğan HACİPOĞLU

51.E.Amiral Abdullah AKGÜL

52.E.Amiral Aziz ÖZTÜRK

53.E.Amiral A.Serdar AKINSEL

53.E.Amiral İlker GÜVEN

54.E.Amiral Mustafa İPTEŞ

55.E.Amiral Caner BENER

56.E.Amiral Nejat BERKSUN

57.E.Amiral Kadir SAĞDIÇ

58.E.Amiral Tayfun TANSAN

59.E.Amiral İskender YILDIRIM

60.E.Amiral Ali Yüksel ÖNEL

61.E.Amiral Uğur YİĞİT

62.E.Amiral Mustafa ÖZBEY

63.E.Amiral Cem GÜRDENİZ

64.E.Amiral Bülent BOSTANOĞLU

65.E.Amiral Murat BİLGEL

66.E.Amiral Cengiz ALPÖZÜ

67.E.Amiral Serdar Okan KIRÇİÇEK

68.E.Amiral Tufan MİMİR

69.E.Amiral Turgut TUFAN

70.E.Amiral Turhan ÖZER

71.E.Amiral Alper TEZEREN

72.E.Amiral Mustafa ÜLTANUR

73.E.Amiral Ruhsar SÜMER

74.E.Amiral Cemal ÜREN

75.E.Amiral Gündüz Alp DEMİRUS

76.E.Amiral Deniz CORA

77.E.Amiral Gürkan İNAN

78.E.Amiral Atilla TONGUÇ

79.E.Amiral Mustafa KARASABUN

80.E.Amiral Erol YÜKSEL

81.E.Amiral Özbek GÜRGÜN

82.E.Amiral Bülent OLCAY

83.E.Amiral Nejat GÜLDİKEN

84.E.Amiral Turgay ERDAĞ

85.E.Amiral İsmail TAYLAN

86.E.Amiral Aydın GÜRÜL

87.E.Amiral Raif NALDEMİR

88.E.Amiral Numan ALANSAL

89.E.Amiral Tanzar DİNÇER

90.E.Amiral Erol ADAYENER

91.E.Amiral Haluk Sayın

92.E.Amiral Ferhat FERHANOĞLU

93.E.Amiral Mehmet Ali ÖZGÜVEN

94.E.Amiral Ali Sadi ÜNSAL

95.E.Amiral Doğan DENİZMEN

96.E.Amiral Taner AKKAYA

97.E.Amiral Necati KURT

98.E.Amiral Tayfun URAZ

99.E.Amiral Engin HEPER

100.E. Amiral Hayati Bilgiç

101.E. Amiral Hasan Nihat DOĞAN

102.E. Amiral Ömer Bayram ÇETİN

103.E.Amiral Mithat Kemal ALGÜL

18 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 18, 2024

18 Eylül – Hukuk Takvimi


1733	Amerikalı hukukçu ve politikacı George Read, doğdu. (Ölümü: 21 Eylül 1798) Philadelphia Akademisi‘nde hukuk eğitimi gördü ve on beş yaşında mezun oldu. 1753’te Philadelphia barosuna kaydoldu. 1763’te İngiliz vali John Penn tarafından Delaware’de krallık hukuk danışmanlığı görevine getirildi. Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi‘nin onaylandığı kongreye Delaware delegesi olarak katıldı ve bu belgeyi imzalayanlar arasında yer aldı. 1787’deki Amerika Birleşik Devletleri Anayasası‘nı hazırlama toplantısına Delaware heyeti başkanı olarak katıldı. 21 Eylül 1798’de New Castle, Delaware’de hayatını kaybetti. Ölümünden sonra New Castle’da adı okula verildi. George Read
1779	Avusturya Arşidüklüğü ile Osmanlı Devleti arasında Belgrad Antlaşması imzalandı.
1779	Amerikalı avukat ve yargıç Joseph Story, Massachusetts’te doğdu. (Ölümü: 10 Eylül 1845) Marblehead Akademisi ve Harvard Üniversitesi‘nde hukuk eğitimi gördü. 1810’da Amerikan Sanat ve Bilim Akademisi Üyesi oldu. En eski ulusal derneklerden olan Amerikan Antikacılar Derneğine 1814’te üye oldu. 3 Şubat 1812 ile 10 Eylül 1845 tarihleri arasında 21 yıl süreyle ABD Yüksek Mahkeme Yargıcı olarak görev yaptı. 2021 yılı itibariyle halen en genç üye sıtadını taşımaktadır. Martin v. Hunter’s Lessee ve The Amistad dava kararları ve ilk kez 1833’te yayınlanan Amerika Birleşik Devletleri Anayasası Üzerine Hakim Yorumları ile tanındı. Bu çalışması ABD Anayasası’nın hükümleri üzerine ikinci kapsamlı inceleme oldu ve erken Amerikan hukukunun temel taşlarından sayıldı.1845’te Amerikan Felsefe Derneği’ne katıldı. Joseph Story
1810	Şili, İspanya’dan bağımsızlığını sağlamak üzere harekete geçti. Bağımsızlık 12 Şubat 1818 edildi. Şili’nin mevcut anayasası 11 Eylül 1980 tarihlidir.
1830	Yeni Güney Galler’in(Avustralya’da bir eyalet)’in altıncı Yüksek Yargıcı Frederick Matthew Darley, doğdu. (Ölümü: 4 Ocak 1910) Trinity College’de hukuk eğitimi gördü. 1862’de NSW(New South Wales) Barosuna kabul edildi ve daha sonra 1878’de Queens Counsel (QC) olarak atandı. Kasım 1881’de, üçüncü Henry Parkes bakanlığında Yürütme Konseyinin Başkan Yardımcısı ve Yasama Konseyinde Hükümetin Temsilcisi oldu. 7 Aralık 1886’da yargıç oldu. 1905’te özel konsey üyeliğine atandı. 4 Ocak 1910’da Londra’da hayata veda etti.
1920	Mustafa Kemal’in “Halkçılık Programı” TBMM’de okundu
1921	Hukukçu, akademisyen, yazar, sosyolog, siyaset ve iletişim bilimci Nermin Abadan Unat, 18 Eylül 1921 tarihinde doğdu. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. 1944 yılında girdiği Ulus gazetesinde 1950 yılına kadar çalıştı. Kazandığı bir bursla Amerika’ya giden Unat, Minnesota Üniversitesi’nde aldığı lisansüstü eğitimden sonra 1953 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde asistan olarak göreve başladı. Beş yıl sonra doçent, 1966 yılında da profesör oldu. Aynı fakültede Siyasal Davranış Enstitüsünü kurdu. Yurt dışındaki göçmen Türk işçiler ve kadın sorunları konularıyla ağırlıklı olarak ilgilendi. Türk Toplumunda Kadın adlı kitabı, Almanca ve İngilizce dillerinde yayımlandı. Uluslararası Siyasi İlimler Derneği (IPSA) Başkan Yardımcılığı, Türk Sosyal Bilimler Derneği Başkanlığı ve 1978’den itibaren Avrupa Konseyi Kadın-Erkek Eşitlik Komisyonu Başkan Yardımcılığı görevlerinde bulundu. 2012 yılında Vehbi Koç Ödülünü ve Almanya Devlet Başkanı’ndan liyakat nişanını kazandı. Public Opinion sözcüğünün Türkçe karşılığı olan Kamuoyu sözcüğünü Türkçeye kazandırdı. Ayrıca Public Relations teriminin Türkçe karşılığı olan Halkla İlişkiler sözcüğünü literatürde ilk kez kullanan kişi oldu. Hocaların hocası unvanını taşıyan Unat, 100 yaşında iken Boğaziçi Üniversitesinde devam eden Kayyım Rektör protestolarında aktif rol aldı.
1922	İtilaf Devletleri, İstanbul ve Boğazlardaki tarafsız bölgelerin tarafsızlığına uyulması konusunda Ankara Hükümetine nota verdi.
1923	Hindistan Ulusal Kongresi, şiddet içermeyen sivil itaatsizlik kampanyasını başlattı.
1937	Nyon Antlaşması, 18 Eylül 1937’de TBMM’de kabul edildi. Antlaşma, İsviçre’nin Nyon kentinde toplanan konferansa katılan, Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda, Bulgaristan, Mısır, Fransa, Yunanistan, Romanya, Türkiye, SSCB ve Yugoslavya arasında, 14 Eylül 1937 tarihinde kabul edilmişti.
1960	Milli Birlik Komitesi’nin DP iktidar üyelerinin Yassıada’da yargılanmalarına karar vermesi üzerine kurulan araştırma komisyonları çalışmasını tamamladı. Eski iktidara atfedilecek suçlar Anayasa’yı ihlal, vatana ihanet, 28 Nisan olayları, İsmet İnönü’ye hazırlanan suikastlar, yolsuzluklar ve döviz kaçakçılığı olarak belirlendi.
1967	Yargıtay eski başkanlarından Ahmet Coşar, Yargıtay üyeliğine atandı. Ahmet Coşar
1968	İstanbul Üniversitesi Fakültelerarası İşgal Komitesi’nin önderliğinde bir grup öğrenci, hilafetçi bir vaiz hakkında soruşturma açılması gerektiğini söylediği için dincilerden hakaret ve tehditler alan Anayasa Hukukçusu Prof. Dr. Hüseyin Nail Kubalı’ya destek için rektörlüğe yürüdü. Prof. Dr. Hüseyin Nail Kubalı
1970	İpraş grevi milli güvenliği bozucu nitelikte görüldüğü gerekçesiyle Bakanlar Kurulu’nca 30 gün süreyle ertelendi.
1974	Ülker Bisküvi Fabrikası’nda DİSK/Gıda-İş üyesi 1.800 işçinin, diğer sendika Tek Gıda-İş’e tanınan hakların kendilerine de tanınması talebiyle başlattığı oturma eyleminin panzerlerle kırılmasının ardından gözaltına alınan 16 işçi, tahrikten DGM’de yargılanacak.
1976	DİSK 18 Eylül ‘de Milliyetçi Cephe’ye ve çıkarmak istediği Devlet Güvenlik Mahkemeleri (DGM) Kanunu’na karşı Beşiktaş’tan Taksim’e araçlı yürüyüş düzenledi ve eyleme binlerce işçi katıldı. Taksim’e araçlarla gelen işçiler Anıta çelenk koyup saygı duruşundan sonra alandan ayrıldı. DGM’lere karşı 100 binin üzerinde işçinin başlattığı eylem, Ereğli Demir-Çelik işletmesine geçti. Üretim tamamen durdu. Türk-İş içindeki sosyal-demokrat sendikalardan Yol-İş, Tez Büro-İş ve Petrol-İş DİSK’in direnişine karşı çıkan Genel Merkez’i eleştirdi. DİSK’in Milliyetçi Cephe ve DGM direnişi nedeniyle 3 gündür çalışma yapılmayan Aliağa Rafinerisi’nden akaryakıt dağıtımı tümüyle durdu. Rafineri yaklaşık 600 komando eri ile ablukaya alındı. Direnişte ısrar eden işçiler dışarı çıkarıldı ve savcılığa sevk edildi. DGM Direnişi ve Genel Yas Eylemine ilişkin gazete haberi
1978	Bursa Renault fabrikasında yaklaşık 1.500 işçi 2 işyeri temsilcisinin işten çıkarılmasını protesto için 5 saat süreyle iş bıraktı.
1980	Milli Güvenlik Konseyi, 8 No’lu kararı ile DİSK’in taşınır ve taşınmaz mal varlıklarına el koyduğunu açıkladı. DİSK, MİSK ve Hak-İş’ten sonra Türk-İş ve bağımsız sendikalara ait para, malzeme ve evraklara da Sıkıyönetimce el konuldu.
1981	Fransa’da idam cezası kaldırıldı.
1984	DİSK Genel Sekreteri Fehmi Işıklar ve Yürütme Kurulu üyelerinin Ağustos’ta tahliyelerinin ardından DİSK Genel Başkanı Abdullah Baştürk de Yargıtay kararıyla 4 yıl 7 gün sonra cezaevinden tahliye edildi. Yeni Günaydın Gazetesi yazarı Gündüz Etil, 18 Eylül1991 günü İstanbul’da öldürüldü.
1988	The Magna Charta Universitatum(Great Charter of Universities), Bologna Üniversitesi‘nin 900. yıldönümü olan 18 Eylül 1988’de toplanan Avrupa Rektörler Konferansında, (EUA-The European University Association) Avrupa’nın her yerinden ve dünyanın başka bölgelerinden gelen 388 üniversite rektörü ve yöneticisi tarafından Barselona’da imzalandı.
1991	Yeni Günaydın Gazetesi yazarı Gündüz Etil, 18 Eylül1991 günü İstanbul’da öldürüldü.
1992	Hukukçu ve siyasetçi İbrahim Ethem Menderes, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 1899) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi‘ni bitirdi. IX., X. ve XI. Dönem Aydın Milletvekilliği, İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı görevlerinde bulundu. Adnan Menderes’in yakın arkadaşıdır ancak kendisiyle herhangi bir akrabalık bağı bulunmamakta, çocukluk arkadaşı olması nedeniyle onun soyadını almıştır. İbrahim Ethem Menderes
1993	İHD İzmir Şubesi Başkanı Dr. Yeşim İşlegen’in başkanlığının Sağlık Bakanlığı’nın talimatıyla İzmir Valisi tarafından düşürülmesi, Tüm Sağlık-Sen üyelerince İHD’ye toplu üye olma eylemiyle protesto edildi.
1997	Ottawa Sözleşmesi (Anti-Personel Mayınların Kullanımının, Depolanmasının, Üretiminin ve Devredilmesinin Yasaklanması ve Bunların İmhası ile İlgili Sözleşme) Norveç’in Oslo kentinde hazırlandı. Sözleşme, 3 Aralık 1997 tarihinden itibaren Ottava/Kanada’da ve 5 Aralık 1997 tarihinden yürürlüğe girmesine kadar da New York’taki Birleşmiş Milletler Merkezinde bütün Devletler için imzaya açıldı.
2000	130 bin reklam oyuncusu 1 Mayıs’tan beri grevdeydiler. Amerikalı aktör Harrison Ford, reklam oyuncularının grevini desteklemek için Ekran Oyuncuları Derneğine yüz bin dolarlık bağış yaptı.
2002	Medeni Hukuk Meselelerinde Arabuluculuk Konusunda Rec(2002) 10 Sayılı Tavsiye Kararı, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesince Bakan Vekillerinin 18 Eylül 2002 tarihli 808.toplantısında kabul edildi.
2003	Adalet Bakanlığı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) içtihatlarının temel kaynak olarak kullanılmasını istedi. Bakanlık, AİHM kararlarını içeren ilk cildi hakim ve savcılara dağıttı.
2008	Uluslararası Yayıncılar Birliği(IPA), 2008 Yayımlama Özgürlüğü Ödülü’nü, Türkçe’ye kazandırdığı kitaplar nedeniyle yıllardır hapis tehdidiyle yargılanan Belge Yayınları sahibi ve Yazar Ragıp Zarakolu’na verdi. Ragıp Zarakolu
2009	AİHM, 1974’teki Kıbrıs harekatı sırasında dokuz Rum’un kaybolmasıyla ilgili Türkiye’yi yaşam hakkı ve onur kırıcı muamele yasağını ihlal ettiği gerekçesiyle masraflar ve manevi tazminatla birlikte 396 bin TL ödemeye mahkum etti.
2010	Anayasa Mahkemesi’nin kararı gecikince atamaları yapılamayan ve tazminat alamayan tekel işçileri gelirden tamamen yoksun kaldı.
2012	10 Eylül Pazartesi günü, ABD’nin en büyük üçüncü okul bölgesi olan Şikago’ da, yaklaşık 30 bin öğretmenin katılımıyla başlayan grev, tarafların uzlaşması sonucunda sona erdi. 350 bin öğrencinin eğitim gördüğü birçok okulda bu süre boyunca eğitim yapılamadı.
2013	Ankara’da Erdoğan’ın araç konvoyunun geçişi sırasında ODTÜ arazisinden yol geçirilmesini dövizlerle protesto eden yurttaşların eylemi için Erdoğan daha sonra yaptığı konuşmada: “Orman isteyenler için orman bol, gönderelim ormanlarda yaşayın” dedi.
2015	Türkiye Basım Yayın Meslek Birliği(TBYM) tarafından 17-18 Eylül 2015 tarihinde “Metin ve Görsel Alanda Hakların Toplu Yönetimi Çalıştayı düzenlendi. İzmir Adliyesi hakimi Cem Reşit Eyüpoğlu, Ege Otoyolu Menemen gişelerinde kontrolden çıkarak gişenin duvarına çarpan araçtan Eyüpoğlu ölü olarak çıkarıldı.
2015	Amerikalı kadın avukat ve yüksek mahkeme yargıcı Ruth Bader Ginsburg, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 15 Mart 1933) Harvard Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne başladı daha sonra Columbia Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne transfer olarak buradan mezun oldu. Rutgers Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve Columbia Hukuk Fakültesi’nde profesör olarak medeni usul hukuku dersleri veren bu alandaki birkaç kadından biriydi. Hukuk kariyerinin önemli bir bölümünü toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadın hakları mücadelesi ile geçirdi. Yüksek Mahkeme önünde yaptığı savunmalarda birçok dava kazandı. Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği için gönüllü avukatlık yaptı ve 1970’lerde bu kuruluşun yönetim kurulu üyeliği ile genel danışmanlığını yaptı. 1980’de Columbia Bölgesi Temyiz Mahkemesi’ne atandı. 1993’ten ölümüne kadar Amerika Birleşik Devletleri Yüksek Mahkemesi yargıçlığı yaptı. ABD Yüksek Mahkemenin 2. kadın üyesi olan Ginsburg 2006-2009 yılları arasında bu mahkemedeki tek kadın üyeydi. Hakkında birçok belgesel ve film çekildi ve çok sayıda ödül aldı. 87 yaşında, evinde metastaz pankreas kanseri komplikasyonlarından ötürü yaşamını yitirdi. Ruth Bader Ginsburg – Time Dergisi Kapağında
2021	İzmir Adliyesi hakimi Cem Reşit Eyüpoğlu 51 yaşında hayata veda etti. Eyüpoğlu, Ege Otoyolu Menemen gişelerinde kontrolden çıkarak gişenin duvarına çarpan araçtan ölü olarak çıkarıldı.

2024	Hayalet’ siber suç platformu çökertildi, 51 şüpheli gözaltına alındı. Europol Direktörü Yardımcısı Jean-Philippe Lecouffe, “Bu, gerçek anlamda küresel bir kedi-fare oyunuydu; bugün oyun bitti” dedi. Operasyon, Avustralya, Kanada, Fransa, İzlanda, İrlanda, İtalya, Hollanda, İsveç ve ABD’li yetkililerin yardımıyla düzenlendi. Soruşturmanın devam ettiği açıklandı.
2024	İsrail istihbarat servisine (MOSSAD) casusluk yaptıkları iddiasıyla yargılanan 57 sanıklı dava, İstanbul 28. Ağır Ceza Mahkemesi’nce karara bağlandı. 19 sanık “yasaklanan bilgilerin casusluk maksadıyla temini” suçundan beraat etti. Diğer sanıklar çeşitli cezalara çarptırıldı.

Ahmet Coşar

Yazar

-

Eylül 18, 2024

Ahmet Coşar, 11.11.1986 tarihi ile 01.7.1989 tarihi arasında Yargıtay Başkanlığı görevini yürütmüştür.

Coşar, 1924 yılında Çumra İlçesi’nin Akören Kasabası’nda doğmuştur. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi‘ni 1945 yılında bitirdikten sonra, 1948 Eylül’ünde Vezirköprü Hâkim Yardımcısı olarak mesleğe başlamıştır.

Coşar, sırasıyla; Seydişehir Cumhuriyet Savcı Yardımcılığı ile Konya Sulh Hâkimliği ve Konya Asliye Hukuk Hâkimliği görevlerinde bulunmuş; 18 Eylül 1967 günü Yargıtay üyeliğine atanmıştır.

Coşar, Birinci Hukuk Dairesi üyesi iken, Yargıtay Büyük Genel Kurulu tarafından aynı Dairenin Başkanlığına 14.9.1979 günü ilk kez, 22.9.1983 gününde de ikinci kez seçilmiştir.

Nihat Renda’nın yaş sınırı nedeniyle emekli olmasından sonra, Yargıtay Büyük Genel Kurulu tarafından 11.11.1986 günü Yargıtay Birinci Başkanlığına seçilen Coşar, bu görevinden 1.7.1989 tarihinde yaş sınırı nedeniyle emekliye ayrılmış ve 06.08.1998 tarihinde vefat etmiştir.

Çeşitli meslek dergileri ile günlük gazetelerde güncel konulu yazılarda yazıları yayınlanmıştır.

Ahmet Coşar’ın ardından İsmet OCAKÇIOĞLU Yargıtay Başkanı seçilmiştir.

Yargıtay birinci başkanı Ahmet Coşar 1988’de yeni adli yılı açılış töreninde yaptığı konuşmada ” Eyleme dönüşmemiş düşünce suç olmaktan çıkarılmalı. Hazırlık soruşturmasında gizlilikten vazgeçilmeli. Ayrıca kendilerini Osmanlı ve İslamcı nostaljiye kaptırıp çağdaş Türk toplumunu geriye götürme hevesi ve hesabı içinde olanları Türk Yargısı adına uyarmayı görev sayarız” demiş ve Yargıtay’ın eleştirilerinden bahsederken yargının ağır işlemesi konusunda yapılan ağır eleştirileri de haklı bulduğunu belirtmişti.

*Yargıtay önce ki başkanlarından Ahmet Coşar’ın 1988 yılında adli yıl açılış törenin de yaptığı konuşmasına ilişkin bir gazete haberi*

Ahmet COŞAR – 1988-1989 Adli Yıl Açılış Konuşması

Loading...

Taking too long?

Reload document

|

Ahmet COŞAR – 1990-1991 Adli Yıl Açılış Konuşması

Loading...

Taking too long?

Reload document

|

Agora (Hypatia-2009)

Yazar

-

Eylül 17, 2024

Agora (Hypatia-2009), tarihin gizli kalmış tarafındaki acı bir hikayenin anlatıldığı filmdir.

Hikaye, Roma İmparatorluğu hâkimiyetindeki İskenderiye’de geçmektedir. Tarihin ilk kadın matematikçi, astronom ve filozoflarından olan Hypatia’nın hayatı merkeze alınmaktadır.

Film ünlü yönetmen Alejandro Amenábar tarafından çekilmiştir. Başrollerde Rachel Weisz, Max Minghella ve Oscar Isaac yer almaktadır.

Agora, eski Yunancada “şehir merkezi” anlamına gelmektedir. Şehrin, sosyal, ticaret ve politik, toplanma yeri olduğu gibi şehirdeki seçimler, duyurular bu meydanlarda yapılmaktadır.

Roma İmparatorluğu hâkimiyetindeki İskenderiye kentinde yaşanan dram tarihte acı izler bırakmıştır.

İskenderiyeli Hypatia

Hypatia, o dönemde İskenderiye Kütüphanesi’nin bilinen son yöneticisidir. Matematikçisi Theon’un kızıdır. Kütüphanede her dinden öğrencisine Batlamyus (Ptolemy), Öklid ve Diophantus’un öğretileri ile felsefe ve matematik dersleri veren bir pagan bilim insanıdır.

İskenderiye kütüphanesinin Roma İmparatoru Julius Sezar tarafından, M.Ö 48 yılında yakılmasından sonra, tekrar toparlandığı ve eski ihtişamına kavuştuğu düşünülen günlerde, İskenderiye’deki sorunlu politik yapıyı, Hiristiyanlar, Yahudiler ve Paganlar arasındaki dini karmaşa ortamı işlenmektedir.

Büyük İskender’in M.Ö. 332 yılında kurduğu İskenderiye’yi bilimin ışığı ile aydınlatan Hypatia, İskenderiye Patrikhanesi papazı Saint Cyril of Alexandria‘nın örgütlediği bir Hristiyan çetesi tarafından taşlanarak öldürülmüştür.

İskenderiyeli Hypatia, tarihin gördüğü en etkileyici ve ilgi çekici kadınlardan biriydi.Hem belinden aşağıya kadar uzanan sarı saçlarıyla göz kamaştıracak, nefes kesecek kadar güzel, hem de adını matematikçi, filozof ve astronom olarak tarihe yazdıracak kadar zeki bir kadın.

Ve ne trajiktir ki ölümüyle bile unutulmayacak bir kadın. Üzerine çullanan onlarca erkeğin darbeleriyle son nefesini veren, cesedi sokaklarda sürüklenip, eti kemiklerinden midye kabukları yardımıyla ayrılan ama ne olursa olsun tarihin unutulmazları arasına giren bir kadın.

Bilim, felsefe ve aklın dogmaya yenilgisine en büyük örnek Hypatia

Bilimde geri kalmanın, yobazlığa teslim olmanın tarihteki izdüşümü

İnsanoğlunun barbarlıkta ne kadar ileri gidebileceğinin sembolü

Yapımı :2009 – İspanya

Tür :Dram , Macera , Tarih

Süre :127 Dak.

Yönetmen : Alejandro Amenábar

Oyuncular :Rachel Weisz , Oscar Isaac , Max Minghella , Rupert Evans , Amber Rose Revah

Senaryo :Alejandro Amenábar , Mateo Gil

Yapımcı :Álvaro Augustín , Fernando Bovaira

17 Eylül- Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 16, 2024

17 Eylül- Hukuk Takvimi

1787	Amerika Birleşik Devletleri Anayasası, Pennsylvania’da toplanan Anayasa Konvansiyonu tarafından kabul edilerek imzalandı.
1907	Amerika Birleşik Devletleri Yüksek Mahkemesinin 15. Başyargıçı Warren E. Burger, ailenin yedi çocuğundan biri olarak Minnesota’da dünyaya geldi . (Ölümü: 25 Haziran 1995) 1969’dan 1986 yılına kadar 15 yıl devam eden mahkemedeki görev süresi boyunca kürtaj, ölüm cezası, dini kurum ve okullarda ırk ayrımcılığına ilişkin özgürlükçü kararlar verdi. Başkan Richard Nixon ve Warren E. Burgerbir arada
1923	Yunan yargıç, siyasetçi, ve yazar Stephanos Dragumis, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 1842) Paris Üniversitesi‘nde hukuk okudu. Adalet Bakanlığı Genel Sekreteri görevini üstlendi. Daha sonra Milletvekili seçildi ve Dışişleri Bakanı, Adalet Bakanı ve İçişleri Bakanı olarak görev yaptı. Makedonya Mücadelesinde aktif rol oynadı. Atina’da Makedon Komitesi örgütünü kurdu. Makedonya Genel Valisi olarak görev yaptı. 1910 yılında yargıçlık yaptı. Stephanos Dragumis
1925	Hukukçu ve diplomat Haluk Afra, doğdu. (Ölümü: 6 Nisan 2001) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi‘ni bitirdi. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı‘nda hariciyeci olarak başladı. Kıbrıs, Hollanda, Lübnan, Arnavutluk, Amerika Birleşik Devletleri, Pakistan ve Almanya’da görev yaptı. Emekli olduktan sonra ‘Hariciyeciler Dedikodu’yu Sever’ adında kitapla hatıralarını yayınladı.
1934	Türkiye Cumhuriyeti, Cemiyet-i Akvam üyeliğine kabul edildi. Milletler Cemiyeti(Cemiyeti Akvam), 28 Haziran 1919 tarihinde imzalanan Versay Barış Antlaşması ile kurulmuş, Cenevre’de faaliyete geçmişti. Türkiye’den bir gün sonra 18 Eylül 1934 sarihinde SSCB’de üye oldu. Milletler Cemiyeti Antlaşması
1939	ABD Yüksek Mahkeme Yargıcı David H. Souter, doğdu. Harvard Üniversitesi Hukuk Fakültesi‘nde okudu. Kısa bir süre özel bir avukatlık bürosunda çalıştıktan sonra kamu hizmetine geçti. New Hampshire Başsavcılığı ofisinde 1968-76 arasında savcılık ve 1976-78 arası başsavcılık yaptı. 1983-90 döneminde New Hampshire Yüksek Mahkemesi’nde Yargıç olarak çalıştıktan sonra 1990’da kısa bir süre Birleşik Devletler İlk Daire Temyiz Mahkemesi’nde Yargıç oldu. 2009 yılının ortalarında, Demokrat Barack Obama’nın ABD başkanı olarak göreve gelmesinin ardından emekliliğini istedi. David H. Souter
1940	İsveçli hukukçu ve diplomat Jan Eliasson, doğdu. Jan Eliasson
1948	Lehi (İsrail Özgürlük Savaşçıları) örgütü, Birleşmiş Milletler Filistin Arabulucusu Folke Bernadotte’yi Kudüs’te öldürdü.
1956	Avukat Celal Tekiner’in Haksızlığa İsyan adlı şiir kitabı toplatıldı. Kitap, aynı yıl Güney Basımevi tarafından Adana’da yayınlanmıştı. Kırşehir’in ilçeye dönüştürmesini kitabı ile dile getiren Tekiner bir süre Adana’da cezaevinde yattı. Demokrat Parti’nin 1954 yılında il olan Kırşehir’i ilçeye dönüştürmesi üzerine iktidara kafa tutmuştu. Tekiner, gazete yazıları, dilekçeleri ve telgrafları ile karşılaştığı haksızlıkları yetkililere iletiyor ve tepkisini dile getiriyordu. Hakkında birçok dava açıldı, ancak beraat etti. “Yeni Kırşehir” gazetesinde “Toprağımdan” başlıklı köşesinde makaleler yazıyordu. Avukat Celal Tekiner
1961	Hukukçu ve Eski Başbakan Adnan Menderes, 27 Mayıs Askeri Darbesi sonrasında idam edildi. (Doğumu:1899) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 1935 yılında mezun oldu. Cumhuriyet Halk Partisi’ne (CHP) katıldı ve ilk defa 1931 Türkiye genel seçimlerinde Aydın milletvekili olarak meclise girdi. Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümünün ardından CHP’nin başına geçen İsmet İnönü’nün üretim araçlarını devletleştirme faaliyetlerine karşı çıktı. Dörtlü Takrir olayı ve parti içi muhalefetten dolayı 1945 yılında Cumhuriyet Halk Partisi’nden ihraç edildi. 1945’te, CHP’den birlikte ihraç edildikleri arkadaşları Celâl Bayar, Mehmet Fuad Köprülü ve Refik Koraltan ile Demokrat Partiyi kurdu. 1950-60 yılları arasında Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlığı görevinde bulundu. Aynı tarihler arasında kurucuları arasında yer aldığı Demokrat Parti (DP) Genel Başkanlığını da yürüttü. 27 Mayıs Darbesi’nden sonra Yassıada Yargılamaları sonucu 9 ay 27 gün süren duruşmalar sonunda idam cezasına çarptırıldı ve 17 Eylül 1961 tarihinde Bursa’nın İmralı adasında asılarak idam edildi. Menderes, Türkiye siyasi tarihine idam edilen ilk ve tek Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı olarak geçti. Adnan Menderes’in İdamı asılarak gerçekleştirilmişti.
1968	Komünizm propagandası yapmaktan yargılanan siyasetçi ve yazar Mihri Belli’ye 5 yıl hapis, 3 yıl sürgün ve 5 yıl meslek ve faaliyetten men cezası verildi. Mihri Belli mahkemede
1968	Che’nin Ant Yayınları’ndan çıkan Gerilla Günlüğü kitabı komünizm propagandası yapıldığı gerekçesiyle toplatıldı ve çevirmeni Hüseyin Güneş hakkında kovuşturma başlatıldı.
1971	Türk-İş’in sahibi olduğu Akşam Gazetesi’nde dizgi, tertip ve baskıda çalışan DİSK/Basın-İş üyesi 35 işçi işten atıldı.
1971	Çocuklara karşı nafaka mükellefiyetine uygulanacak Kanuna dair Sözleşme’nin Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 9 Eylül 1971 tarihinde kabul edilmesinin ardından kanun Resmî Gazetenin 17 Eylül 1971 tarihli ve 13959 sayılı nüshasında yayınlandı. Sözleşme, 24 Ekim 1956 tarihinde La Haye’de kabul edilmiş, Türkiye 10 Haziran 1970 tarihinde imzalamıştı.
1974	Referandum hakkını kullanmak isteyen Ülker Fabrikası işçilerine polis panzerlerle saldırdı, iki işçi yaralandı. Olaylar Ülker işçilerinin 11 Mart’ta Türk-İş’e bağlı Tekgıda-İş’ten topluca istifa ederek DİSK/Gıda-İş’e üye olmalarıyla başladı.
1976	DİSK, Milliyetçi Cephe iktidarının çekilmesini sağlamak ve Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen Devlet Güvenlik Mahkemeleri Yasasının meclise yeniden getirilmesini protesto amacıyla 17 Eylül 1976 da genel yas ilan etti. Ülke çapında çeşitli tesislerde çalışan DİSK’e bağlı işçiler direnişe geçti 3 büyük ilde çöpler toplanmadı, otobüs ve troleybüsler çalışmadı. İpraş ve Aliağa rafinerilerinden sonra İskenderun Demir Çelik’te de üretim durdu. İpraş Rafinerisi jandarma ve askeri birliklerce kordon altına alındı. 48 işçi gözaltına alındı. İpraş ve Aliağa rafinerilerinde üretim durdu. Türkiye İşveren Sendikası Konfederasyonu eyleme sert tepki gösterdi ve Direniş sürerse katılan işçiler için cezai müeyyidelerin uygulanacağını açıkladı. TÖB-DER, TMMOB, TÜM-DER, TÜTED, Halkevleri, İKD, ÇHD ve öğrenci kuruluşları Milliyetçi Cephe’ye ve DGM’lere karşı DİSK’in yanında eylem kararı aldı. İzmir Güzel Sanatlar Fakültesi/Bornova Mimarlık öğrencileri DİSK’in eylemine destek için 3 günlük boykota başladı. DİSK’in ülke genelindeki genel yas eyleminde işverenlerin savcılığa başvuruları nedeniyle birçok sendika yöneticisi sorgulandı.
1978	Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Jimmy Carter öncülüğünde, 12 gün süren gizli görüşmeler sonunda, Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat ve İsrail Başbakanı Menahem Begin, Camp David Barış Anlaşmasını imzaladı. Camp David Antlaşmasına göre, İsrail, Sina Yarımadasından tamamen çekilmeyi üstlenmiş, BM Güvenlik Konseyinin 242 ve 338 sayılı kararları esas alınarak, Kudüs hariç Batı Şeria ve Gazze’de yaşayan Filistinlilere özerklik verilmesi ve beş yıllık geçici yerel yönetim kurulması öngörülmüştü.
1980	12 Eylül’ün artçıları devam etti. 86 sendikanın faaliyeti durduruldu. İstanbul’da 14 ilçe ve 24 çevre belediyesinin Meclis ve Encümenleri feshedildi. Gözaltında tutulma süresi 15 günden 30 güne çıkarıldı.
1982	12 Eylül darbe yönetiminin oluşturduğu Danışma Meclisi, halkoyuna sunulacak yeni Anayasa’da Cumhurbaşkanı’nın sorumluluğu ve yetkilerini çizen maddeleri kabul etti.
1987	TÜMTİS’in 45 işyerinde başlattığı greve karşılık işveren sendikası Nak-İş 104 işyerinde birden lokavt ilan etti.
1987	Ceza Adaletinin Sadeleştirilmesi Hakkında Tavsiye Kararı, “Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi Ceza Adaletinin Sadeleştirilmesi Hakkında Üye Devletlere Yönelik R(87) 18 Sayılı Tavsiye Kararı” adıyla Bakan Vekillerinin 17 Eylül 1987 tarihinde yapılan 410. Toplantısında kabul edildi.
1987	Okulları Olgunlaşma Enstitüsü’ne verilen tarihi Beylerbeyi İlkokulu’nun 30 öğrencisi, okullarının iadesi için pankart açarak izinsiz yürüyüş yaptıkları için Beylerbeyi Karakolu’na götürülüp 2 saat süreyle gözaltında tutuldu. Öğrencilerin yaşları 7 ile 12 arasındaydı.
1988	Farklı sol örgütlerden 18 hükümlü ve tutuklu 118 metre uzunluğunda tünel kazarak Kırşehir E Tipi Cezaevi’nden kaçtı.
1991	Cumhurbaşkanı Turgut Özal, Sabah Gazetesi aleyhine 5 milyar liralık tazminat davası açtı.
1998	Öldürülen gazeteci Metin Göktepe‘nin katil zanlılarının yargılandığı davada, tutuklu yargılanan 5 polisin tahliye istemi reddedilirken, tutuksuz yargılanan bir polis hakkında daha gıyabi tutuklama kararı alındı. Göktepe, 8 Ocak 1996’da, gözaltında dövülerek öldürülmüş, 4 yıl süren dava 1999 yılında sonuçlanmış, 11 memurdan altısına 7 yıl 6 ay hapis cezası verilmiş, karar usulden bozulmuş, daha sonra 5 Mayıs 1999’da Yargıtay, ceza alan beşinin cezasını onamıştı. Sanıklar, Rahşan affı olarak bilinen şartlı tahliyeden yararlandı. Metin Göktepe gözaltında öldürülmüş gazeteciler içinde katilleri için mahkumiyet kararı verilen ilk gazeteci olmuştu. Metin Göktepe
2009	İstanbul Kongre Merkezi’nin açılış konuşması sırasında Başbakan Erdoğan’ı protesto eden 6 kişi gözaltına alındı.
2011	ABD’nin New York kentinde gelir dağılımı eşitsizliğini, Wall Street’i, bankerlerini, ekonomik politikaları ve işsizliği protesto etmek amacıyla Zuccotti Park’ta “Wall Street İşgal Et” protestoları başladı.
2012	Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, 1993 yılındaki ölümüyle ilgili iddialar üzerine soruşturma yürüttüğü 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın mezarının açılarak inceleme yapılmasına karar verdi. Başbakan Turgut Özal, 1988 yılında ANAP kongresinde konuşurken 2 el ateş açılmış ve m mikrofondan seken kurşun parmağını yaralamıştı.
2013	Gezi Olayları sırasında Başbakan Erdoğan ile görüşen Taksim Dayanışması heyetindeki 6 kişiye soruşturma açıldı.
2017	Irak Milli Güvenlik Konseyi, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) 25 Eylül’de düzenlemeyi planladığı bağımsızlık referandumunu anayasaya aykırı olduğu için reddettiğini açıkladı.
2019	Adana 2. Asliye Ceza Mahkemesi‘nde görülen davada, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve Maliye eski Bakanı Kemal Unakıtan’ın adı geçen bir fıkrayı yayınlayan Ekspres gazetesi çalışanı Sevda Turaçlar’a hakaret suçundan 11 ay 20 gün hapis cezası verildi. Mahkeme, cezayı erteledi. Turaçlar, “20 yıldır gazetecilik yapıyorum, ilk kez böyle bir şey yaşadım.! dedi.
2020	Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Kadri Enis Berberoğlu’nun, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine oy birliğiyle hükmedildiğini açıkladı.
2020	Giresun’un Eynesil ilçesinde 2018’de şüpheli şekilde hayatını kaybeden 11 yaşındaki Rabia Naz Vatan‘ın ölümüne ilişkin soruşturmada 16 Temmuz 2020 tarihinde verilen takipsizlik kararının ardından Rabia Naz Vatan’ın ailesi Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvurdu.
	“Fotoğraf”, “Uzak”, “Fırtına/Bahoz”, “Bir Varmış Bir Yokmuş” ve “Zer” isimli filmlerin yönetmeni Kazım Öz, hakkında “silahlı terör örgütüne üye olmak” iddiasıyla 7 yıl 6 aydan 15 yıla kadar hapis cezası istenen davada 1 Eylül 2020’de beraat kararı verilmesi üzerine Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı istinaf başvurusunda bulunarak karara itiraz etti. Yönetmeni Kazım Öz
	İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), hukukçuların gözaltına alınmasının uluslararası hukuku ihlal ederek avukatları müvekkillerine isnat edilen suçlarla tanımlamaya çalışmak olduğunu, bunun da adil yargılanma hakkını ihlal ettiğine yönelik açıklama yayınladı. Hintli avukat ve politikacı Ashok Gasti, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 1965) BJP’nin OBC Hücresinin eski genel sekreteri olarak ve State Backward Class Development Corporation’ın başkanı olarak görev yaptı. Bharatiya Janata Partisi ve Rashtriya Swayamsevak Sangh üyesiydi. Bellary bölgesi, Koppal bölgesi ve Raichur ilçesinden sorumlu olarak görev yaptı. 55 yaşında Covid- 19 nedeniyle hayata veda etti. Avukat Ashok Gasti
2021	Uluslararası Af Örgütü, 8 Temmuz 2021’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilerek yasalaşan 4. Yargı paketine ilişkin yazılı açıklama yayımladı: “4. Yargı Paketi yargı sistemindeki derin kusurları gidermekte yetersiz kalıyor.”
2022	BM Genel Kurulu tarafından 1979′da kabul edilen, 1981′de yürürlüğe giren, Türkiye tarafından 1985 yılında imzalanan ve Birleşmiş Milletler(BM)’in dokuz temel insan hakları sözleşmesinden biri olan Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Sözleşmesi’ni(CEDAW) izleme komitesi Türkiye raporunun 8. sini açıkladı.
2022	Alman Katolik Kilisesi’nin kiliselerinde son yıllarda gerçekleşen cinsel saldırılar hakkında hazırlanan raporlar üzerine 2019’da oluşturduğu Ortak Yol Kurulu (Synodaler Weg) kadınların ve eşcinsellerin kilisede görev almalarını kapsayan önergeleri onayladı.
2022	Diyarbakır’da tutuklu 16 gazetecinin avukatları, tutukluluğun hukuka aykırı olduğu ve haberciliğin suç olamayacağı gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) bireysel başvuruda bulundu.
2024	Merkez Bağlar ilçesinin Tavşantepe Mahallesi’nde 21 Ağustos’ta kaybolan ve daha sonra cesedi bulunan 8 yaşındaki Narin Güran’ın ölümüne ilişkin Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında düzenlenen Adli Tıp Raporu’na göre, çocuğun kemik ve doku örnekleri üzerinde yapılan incelemede ‘boğazı sıkılarak’ öldürüldüğü tespit edildi. Soruşturma kapsamında aile bireyleri de dahil olmak üzere 12 kişi tutuklanmıştı.
	Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, gelecek 5 yıllık dönemde görev yapacak başkan yardımcılarını açıkladı. İspanya’dan Teresa Ribera “Temiz, Adil ve Rekabetçi Dönüşüm”, Fransa’dan Stephane Sejourne “Refah ve Sanayi Stratejisi”, Estonya’dan Kaja Kallas “Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası”, İtalya’dan Raffaele Fitto “Uyum ve Reform”, Finlandiya’dan Henna Virkunen “Teknolojik Bağımsızlık, Güvenlik ve Demokrasi”, Romanya’dan Roxana Minzatu “Halk, Yetenekler ve Hazırlılık”tan sorumlu başkan yardımcıları oldu.
2024	İzmir’in Bayraklı ilçesinde yolda yürüyen 2 kadını taciz ettiği suçlamasıyla gözaltına alınan motosikletli kurye, çıkarıldığı mahkemece tutuklanarak cezaevine gönderildi.
2024	Cumartesi Anneleri’nin 957. hafta eyleminde milletvekili danışmanı Ekinsu Danış’ı darp ettiği iddiasıyla, “Kadına karşı basit yaralama” suçundan İstanbul 16. Asliye Ceza Mahkemesi’nde yargılanan eski Güvenlik Şube Müdürü Hanifi Zengin Zengin, görev yetki ve sınırlarını aşmadığını, görevini yaptığını ve hakkındaki suçlamaları kabul etmediğini söyledi. Esas hakkında mütalaasını açıklayan iddia makamı, Zengin’in beraatını talep etti.
2024	Deniz Akkaya, Efe Önbilgin ile birlikteliğinden dünyaya gelen 16 yaşındaki kızı A. Ö.’e şiddet uyguladığı gerekçesiyle 4 ay 27 gün hapis cezasına çarptırıldı. Cumhuriyet Başsavcılığı, Deniz Akkaya hakkında “Alt soya karşı kasten yaralama” suçundan soruşturma başlatmış, 4 yıl 6 aya kadar hapis istemiyle dava açılmıştı. Mahkeme cezayı ertelemedi.
	İtalya’nın tanınmış isimlerinden Cinzia Dal Pino, arabasının camından çantasını çalan hırsızı çarparak öldürmesi nedeniyle önce tutuklandı, ardından ev hapsine alındı.
2024	İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlanan iddianame ile Eski Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu hakkında, Eski CHP Milletvekili Enis Berberoğlu’nu yargılayarak mahkumiyet kararı veren İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi başkanı ve üyelerine dönük “Zincirleme şekilde Kamu Görevlisine Görevinden Dolayı Alenen Hakaret” suç işlediği iddiasıyla 1 yıl 5 ay 15 günden 4 yıl 1 aya kadar hapis ve siyasi yasak talep edildi.
2020

Ceza Adaletinin Sadeleştirilmesi Hakkında Tavsiye Kararı

Haluk Pekşen

Yazar

-

Eylül 16, 2024

Haluk Pekşen, 11 Eylül 1961’de Trabzon’un Yomra ilçesine bağlı Yokuşlu köyünde dünyaya geldi. Baba adı Seyit, anne adı Zehra’dır. (11 Eylül 1961, Trabzon – 16 Eylül 2022, Ankara) Avukat Ezgi Pekşen’in babasıdır.

1985 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. 1987 yılında avukatlık kariyerine başladı. Bu dönemde, çok sayıda şirkete ve işletmeye avukatlık, danışmanlık yaptı ve icra kurullarında yer aldı.

Sivil toplum örgütlerinde kurucu ve yönetici olarak aktif rol aldı.

Üniversitelerde hukuk dersleri verdi ve özellikle havacılık hukuku alanında uzmanlaştı.

Pekşen, Sosyal Demokrasi Partisi’nde(SDP) siyasete atıldı. Daha sonra, 1992 yılından itibaren CHP üyesi olarak siyasette bulundu.

2000 yılında ‘Beş Yıllık Kalkınma Plan Komisyonu’ üyeliği görevine atandı.

Beş Yıllık Kalkınma Plan ve Stratejileri ile Avrupa Birliği ile Mevzuat Uyumu konularında hukuki ve idari çalışmalarda bulundu.

Bankacılık sektörünün yeniden yapılanmasına yönelik yasa çalışmalarında, 2001 ekonomik krizi sonrası aktif olarak katıldı.

2006 yılında Türkiye Kızılay Derneği’nin Hukuk Müşaviri oldu.

2015-2018 yılları arasında CHP Trabzon milletvekilliği yaptı. Bu süre zarfında, Türkiye’deki demokratik reformlar üzerine yoğunlaştı. Havacılık, Bankacılık, Gümrük, Dış Ticaret Yasası, İpekyolu Projesi (Merkez Türkiye), Eurocontrol Konvansiyonu Mevzuatı gibi alanlarda çalıştı.

Serbest Bölgeler Mevzuatı başta olmak üzere çok sayıda yasa, tüzük ve yönetmeliğin hazırlık çalışmalarında görev yaptı.

Çalışma alanları ile ilgili çok sayıda söyleşi ve makalesi yayımlandı. Televizyon ve radyo programlarında sık sık görüşlerini dile getirdi. Türkiye’deki demokratik ve hukuki reformlarla ilgili konularda çalışmalar yürüttü. Özellikle yolsuzlukla mücadele, insan hakları ve adalet sistemi üzerine eleştirilerini yoğunlaştırdı.

16 Eylül 2022 tarihinde, 61 yaşında iken sağlık sorunları nedeniyle Ankara’da yaşamını yitirdi.

Evli ve iki çocuk babası olan Pekşen, İngilizce bilmekteydi. 18 Eylül’de Ankara Kocatepe Camii’nde düzenlendi. Cenaze töreni sonrası Cebeci Asri Mezarlığı’na defnedildi.

*Haluk Pekşen ve Eşi Rukiye Pekşen bi arada Anıtkabir’de.*

Mahkemelerin Aşırı İş Yükünü Önleyici ve Azaltıcı Tedbirler Hakkında 1986 Tarihli Tavsiye Kararı

Yazar

-

Eylül 16, 2024

Mahkemelerin Aşırı İş Yükünü Önleyici ve Azaltıcı Tedbirler Hakkında 1986 Tarihli Tavsiye Kararı, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Yönelik R(86) 12 Sayılı Tavsiye Kararı olarak 16 Eylül 1986 tarihli 399. Toplantıda kabul edilmiştir. Tavsiye Kararı, mahkemelerin iş yükünün azaltılması için yargı makamlarının asli işi olmayan bir takım işlerin devletlerin diğer organlarının yetki alanına aktarılmasını öngörmektedir.

Mahkemelerin Aşırı İş Yükünü Önleyici ve Azaltıcı Tedbirler Hakkında Tavsiye Kararı

Bakanlar Komitesi, Avrupa Konseyi Statüsü’nün 15.b. maddesinin hükümleri uyarınca;

Mahkemelerin iş yükünün arttığını, bu durumun Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6.1 maddesinde öngörülen “herkes davasının makul bir süre içinde görülmesini istemek hakkına sahiptir” ilkesinin uygulanmasına engel oluşturabileceğini dikkate alarak;

Ayrıca, hakimlerce yerine getirilen yargı dışı görevlerin kabarıklığı, bu görevlerin bazı ülkelerde daha da artma eğilimi gösterdiğini göz önüne alarak;

Yargının idaresini geliştirmek için mahkemelerin aşırı iş yükünün azaltılmasının yanında hakimlerce yerine getirilen yargı dışı görevlerin sayısının sınırlandırılması gerektiğine inanarak;

İşlerin mahkemeler arasında sürekli dengeli dağılımının gerçekleştirilmesi ve mahkeme çalışanlarından azami faydanın sağlanması gerektiğine daha çok inanarak;

Üye ülke hükumetlerini, mahkemelerin artan iş yükü ve yargı dışı görevlerinin etkin bir şekilde ele alınmasını sağlamak için gerekli imkanların yargıya tahsisinden ayrı olarak, kendi yargı siyasetleri dahilinde, aşağıda yazılı olanların biri veya birkaçının yapılmaya değer olduğunu düşünmeye davet eder:

I. Uygun olduğu hallerde gerek yargı dışı yöntemlerle gerekse yargılama öncesinde veya sırasında uyuşmazlıkların dostane çözümünün teşviki:

Loading...

Taking too long?

Reload document

|

Bu amaçla, aşağıdaki tedbirler değerlendirilebilir:

a. uygun teşviklerle birlikte uyuşmazlıkların yargılama öncesinde veya yargılama dışındaki yöntemlerle çözümüne ilişkin sulh usullerini öngörme;

b. asli görevlerinden biri olarak hakime uyun olan her türlü davada yargılamanın başlangıcında veya herhangi bir uygun evresinde uyuşmazlığın dostane çözüm yolunu arama sorumluluğunu yükleme;

c. avukatların yargılamaya başvurmadan önce veya yargılamanın uygun olan herhangi bir evresinde diğer tarafla sulh yoluna gitmesini avukatların etik görevi haline getirme veya yetkili mercileri bunu gözetmeye davet etme.

II. Hakimlerin yargı dışı görevlerini diğer kişi veya mercilere vermek suretiyle hakimlerin bu tür görevlerinin çoğalmasının önüne geçme ve kademeli olarak bunların sayısını azaltma.

Bu Tavsiye Kararı ekinde şu anda bazı ülkelerde hakimlerce yerine getirilen yargı dışı görevlerin örnekleri yer almaktadır. Bu görevler, her ülkenin kendine has özellikleri dikkate alınarak hakimlerden alınabilir.

III. Tarafların kendi takdir yetkilerinde kalmak üzere ufak müddeabihler ve bazı özel hukuk alanlarındaki uyuşmazlıkların çözümüne yönelik, mahkemeler dışında çözüm mercileri öngörme.

IV. Uygun yollarla ve uygun davalarda yargılamaya ikame bir tedbir olarak tahkime başvuruyu kolaylaştıracak ve tahkimin etkinliğini artıracak adımları atma.

V. İş yükünün dağıtılması, henüz yapılmamışsa, uygun olan bütün davalarda, yargılamanın ilk başta tek bir hakim tarafından yapılması.

VI. İş yükünü dengeli bir şekilde dağıtmak için iddiaların miktarı ve tabiatı bakımından çeşitli mahkemelerin yetkilerini düzenli aralıklarla gözden geçirme.

VII. Mecburi sigortaların mahkemelerin artan iş yükü üzerindeki muhtemel etkisini değerlendirerek ve uygun tedbirleri alarak, mecburi sigortanın asılsız dava açma teşebbüslerini teşvik edip etmeyeceğini değerlendirme.

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Yönelik R(86) 12 Sayılı Tavsiye Kararı Eki

Bazı ülkelerde, bu ülkelerin kendine has özellikleri dikkate alınmak suretiyle hakimlerden yargı dışı görevler

Evlilik merasimi

Aile mallarına ilişkin anlaşmaların tesisi

Evlenme yasaklarını yayınlatma

Eşlerden birini diğerini temsile yetkilendirme: rıza vermesi engellenen eşin rızasını ikame

Soyadı değiştirme – ad değiştirme

Babalık davası

Hukuki ehliyetten yoksun olanların mallarının idaresi

Hukuki ehliyetini kaybetmiş erişkinler ile kayıp kişiler için bir kanuni temsilcinin tayini

Tüzel kişilerce malların iktisabına onay verme

Ticaret erbabına ait muhasebe defterlerinin denetimi

Ticaret sicilleri:

tacirler

şirketler

ticari markalar

motorlu araçlar

gemi, tekne ve uçaklar

Ticari faaliyet lisanslarını verme

Anayasada öngörülenler dışında seçim ve referandumlarda adli müdahale

Bir hakimi başkan olarak tayin etme veya komitenin tarafsızlığını güçlendirmek için komitelerin üyeliğine getirme

Vergi ve gümrük rüsumu tahsili

Mahkeme masraflarının tahsili

Noter görevi yürütme

Ölenlerin gayrimenkulleri ile ilgili tedbirler

Medeni hal belgeleri ve siciller

Tapu sicili (malların devri ile taşınmaz malların vergilerinin devrine ait kayıtların denetimi)

Kanunun öngördüğü durumlarda hakem tayini.

16 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 16, 2024

16 Eylül – Hukuk Takvimi

1928	Amerikalı kadın hakim Patricia Wald, doğdu. (Ölümü: 12 Ocak 2019) Yale Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. 1967’de Amerika Birleşik Devletleri Adalet Bakanlığı’na katıldı.1968’den 1970’e kadar Washington DC’de çalıştı, Şiddetin Nedenleri ve Önlenmesi Ulusal Komisyonu’nda danışman olarak görev yaptı. Ayrıca 1970 yılında Ford Vakfı’nın Uyuşturucu Bağımlılığı Araştırma Projesi’nin eş-yöneticiliğini yaptı. Daha sonra Hukuk ve Sosyal Politika Merkezi’nde ve 1971-1972 yılları arasında Ruh Sağlığı Hukuku Projesi’nde çalıştı. Columbia Bölgesi Temyiz Mahkemesi hakimi olarak atanan ilk kadın hakim oldu. Amerika Birleşik Devletleri, Columbia Bölgesi Temyiz Mahkemesi hakimi ve Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi hakimi olarak görev yaptı. Amerikan Barolar Birliği Uluslararası Hukuku Bölümünde ve Amerikan Hukuk Enstitüsü Konseyi’nde bulundu. 2011 yılında Obama tarafından The Privacy and Civil Liberties Oversight Board‘a aday gösterildi ve 2017’ye kadar görev yaptı. Amerikan Hukuk Enstitüsü, Amerikan Felsefe Derneği, ve Whitney R. Harris Dünya Hukuk Enstitüsü’nün üyesiydi. Amerikan Barolar Birliği‘nden madalya aldı. 2019’da yaşamını yitirdi. Patricia Wald, aynı zamanda hukukçu olan Başkan Obama ile birlikte
1950	Avukat ve siyasetçi Mehmet Ali Şahin, doğdu. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi‘nden mezun oldu ve 1983 yılına kadar serbest avukat olarak çalıştı. Refah Partisi Eminönü İlçe Başkanlığı yaptı. 1987 genel seçimlerinde Refah Partisi’nden Çankırı milletvekili adayı oldu. 2001’de Adalet ve Kalkınma Partisi’nin kurucu üyeleri arasında yer aldı ve 2002 Türkiye genel seçimlerinde AK Parti İstanbul milletvekili olarak meclise girdi. 2012 ve 2014 yılları arasında AK Parti Siyasi ve Hukuki İşlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı olarak görev yaptı. 2007–2009 yılları arasında Adalet Bakanı olarak görev yaptı. 2009–2011 yılları arasında Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı görevini üstlendi.
1960	Milli Korunma Kanunu, Resmi Gazetede yayınlandı. Kanun, 18 Ocak 1940 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edilmiş ve 27 Mayıs 1960 Askeri Darbesinden sonra “Millî Korunma suçlarının affına, Millî Korunma teşkilât, sermaye ve fon hesaplarının tasfiyesine ve bazı hükümler ihdasına dair Kanun” adıyla 10 Eylül 1960 tarihinde kabul edilen 79 numaralı yasa ile ilga edilmişti. Kanun ile kurulan Milli Korunma Mahkemeleri de tamamen lağvedilmiştir.
1961	Yassıada Yargılamaları neticesinde idama mahkûm edilen Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan’ın cezaları infaz edildi. Başbakan Adnan Menderes’in idam cezasının infazı ise, intihar girişiminde bulunması nedeniyle ertelendi.
1961	Hukukçu, bürokrat ve Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu hakkındaki idam cezası infaz edildi. (Doğumu: 20 Nisan 1910) Cenevre Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. Dışişleri Bakanlığı’na bağlı çeşitli görevlerde bulunduktan sonra 1951’de Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreteri oldu. 1952’de Büyükelçiliğe yükselerek Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı’nda (NATO) Türkiye daimi temsilciliğine getirildi. 1957’de Demokrat Parti’den Çanakkale Milletvekili seçildi. Adnan Menderes Hükûmetlerinde Başbakan Yardımcılığı, Devlet Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığında bulundu. 1957 yılında Kıbrıs Türklerini EOKA terörüne karşı korumak için Türk Mukavemet Teşkilatı‘nın kurulmasını sağladı. 1960 yılında 27 Mayıs Darbesi’nden sonra diğer hükûmet üyeleri ve DP yöneticileriyle birlikte tutuklanarak, yeni oluşturulan “Yüksek Adalet Divanı” tarafından Yassıada’da yargılandı. Bu mahkeme 14 sanıkla birlikte Fatin Rüştü Zorlu’yu da idam cezasına çarptırdı. 16 Eylül 1961′ de idam edilerek yaşamına son verildi. Fatin Rüştü Zorlu’nun idamına ilişkin gazete haberi
1964	29 Ekim 1940’da Türkiye Cumhuriyeti ile Yunanistan Hükümeti arasında aktolunan İkamet, Ticaret ve Seyrisefain Mukavelenamesi, Kıbrıs’ta gelişen olaylardan ötürü yürürlükten kaldırıldı.
1966	Turgut Özakman’ın Duvarların Ötesi adlı oyunu, sol propaganda yapıldığı gerekçesiyle Karabük’te yasaklandı.
1967	Cumhuriyet sonrasında ilk kez, Türkiye İşçi Partisi’nin doğu miting ve gösterilerinde Kürt etnik varlığı dillendirildi. TİP, 12 Mart Askeri Muhtırası sonrasında, 20 Temmuz 1971 tarihinde Anayasa Mahkemesi kararıyla kapatıldı, parti liderleri tutuklandı ve 15 yıla kadar değişen hapis cezaları aldı. Bir kısmı 1974 affıyla serbest kaldı. 2018 yılında, Anayasa Mahkemesi, Türkiye İşçi Partisi hakkındaki yargılamanın yenilenmesi yönündeki başvuruyu oy birliği ile reddetti.
1970	15-16 Haziran işçi olaylarından sonra İstanbul ve Kocaeli’ de ilan edilen sıkıyönetim kaldırıldı. İstanbul merkezli olarak başlayan ve yayılan, Türkiye tarihindeki en büyük işçi eylemlerine 75.000 dolaylarında işçi katıldı. Gösterilen tepki esas olarak DİSK üyesi işçilerden geldiği halde, yürüyüşlere çok sayıda Türk-İş işçisi de toplu halde katıldı. Olayların birinci günü akşamı Bakanlar Kurulu 60 günlük bir sıkıyönetim ilan etti. DİSK ve bağlı sendikaların yöneticilerinin pek çoğu sıkıyönetim mahkemelerince tutuklandı ve yargılandı. Kadıköy’de meydana gelen olaylarda 2 işçi, 1 polis ve 1 esnaf yaşamını yitirdi. 15-16 Haziran İşçi Olayları – 1970
1973	Şilili devrimci şarkıcı Estadio Víctor Jara, ABD destekli darbeci, faşist lider Augusto Pinochet’in askerlerince elleri kırıldıktan sonra kurşuna dizilerek öldürüldü. Vücudunda 44 kurşun bulundu. (Doğumu: ) Öldürülmesinin 30. yıldönümünde katledildiği Şili Ulusal Stadyumu’nun ismi Estadio Víctor Jara olarak değiştirilmiştir. Victor Jara
1978	Amerikalı avukat ve sivil haklar savunucusu Brian Sims, doğdu. Michigan Üniversitesi‘nde Hukuk okudu. Philadelphia Barosu Politika ve Planlama Teşkilatı için danışman olarak görev yaptı. Baroda görev yaptığı süre boyunca kadın ve erkek arasındaki haksızlık ve hukuksuzlukla mücadele etmek için avukatlar, yasa koyucular ve toplum örgütleri ile çalıştı. Toplum içi eşitsizliği en asgari seviyeye indirmek için gayret harcadı. Equality Pennsylvania adlı vakıfta görev aldı. Pensilvanya Temsilciler Meclisi’nde tarih boyunca seçilen ilk açık eşcinsel kişi oldu.
1984	Aydınlar Dilekçesi’ ne imza koyan Ankara Üniversitesi, Hacettepe ve ODTÜ’de görevli öğretim üyeleri Prof. İlhan Tekeli, Dr. Ali Gitmez, Prof. Hüsnü Göksel, Prof. Bozkurt Güvenç, Dr. Sargut Şölçün, Doç. Mehmet Haberal, Doç. Zafer Öner, Prof. Şerafettin Turan’a rektörlerce kınama cezası verildi.
1986	Mahkemelerin Aşırı İş Yükünü Önleyici ve Azaltıcı Tedbirler Hakkında 1986 Tarihli Tavsiye Kararı, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Yönelik R(86) 12 Sayılı Tavsiye Kararı olarak 16 Eylül 1986 tarihli 399. Toplantıda kabul edildi. Tavsiye Kararı, mahkemelerin iş yükünün azaltılması için yargı makamlarının asli işi olmayan bir takım işlerin devletlerin diğer organlarının yetki alanına aktarılmasını öngörmektedir.
1993	Demokrasi Partisi (DEP) Genel Başkanı Yaşar Kaya, devletin ve milletin bölünmez bütünlüğü aleyhine propaganda yaptığı gerekçesiyle tutuklandı. Partisi 16 Haziran 1994’de Anayasa Mahkemesi tarafından oybirliği ile kapatıldı.
1996	AİHM, Dicle/Kelekçi köyünde 9 köylünün evlerinin yakılmasına ilişkin H. Akduvar ve Diğerleri davasında Türkiye’yi suçlu buldu.
1997	Gazi Katliamında 7 kişinin ölümünden sorumlu tutulan 20 polisin Trabzon’da devam eden duruşmasında 8 polis hakkında gıyabi tutuklama kararı verildi.
2002	Hindistan’da Yüksek Mahkeme, başta Pepsi ve Coca Cola şirketleri olmak üzere 12 firmaya Himalaya Dağları’nı reklam panosu olarak kullanmaktan ötürü para cezası verdi.
2002	Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme 16 Eylül 2002 tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği’ne tevdi edildi. Türkiye tarafından kabul edilen Sözleşme 16 Haziran 2002 tarihli Resmi Gazete’ de yayımlandı ve Türkiye’de 16 Ekim 2002 tarihinde yürürlüğe girdi. Türkiye sözleşmeye çekince koyarak, sözleşmenin yorum veya uygulanmasıyla ilgili uyuşmazlıkların Uluslararası Adalet Divanı’nda çözümlenmesini kabul etmedi.
2004	BM Genel Sekreteri Kofi Annan, Bush yönetiminin Irak savaşına Güvenlik Konseyi’nin onayı olmadan giriştiğini, bunun da BM Sözleşmesi’ne aykırı olduğunu söyleyerek ABD’nin Irak savaşını yasadışı olarak niteledi.
2004	Dan Brown’ın, Da Vinci’nin Şifresi adlı romanı Lübnan’da Katolik liderlerin, Hıristiyanlığı rencide ediyor yönündeki şikayeti üzerine yasaklandı.
2004	Siyasi partiler, sivil toplum örgütleri ve meslek odalarından 5 bin kişi Diyarbakır’da çoğu çocuk 10 kişinin ölümüne neden olan bombalı saldırıyı protesto etmek için sessiz yürüyüş yaptı.
2008	14 yaşındaki B. Ç.’ ye cinsel istismarda bulunduğu iddiasıyla tutuklu olarak yargılanan Vakit yazarı Hüseyin Üzmez 13 yıl hapis cezasına mahkum edildi. Hüseyin Üzmez
2009	İstanbul Çapa Kızılay Kan Merkezi’nde DİSK/Dev Sağlık-İş örgütlenmesi nedeniyle Ekim 2008’de işten atılan çalışanlar işe iade davasını kazandı.
2016	Hukukçu ve siyasetçi António Mascarenhas Monteiro yaşamını yitirdi. (Doğumu: 16 Şubat 1944) Leuven Katolik Üniversitesi‘nde hukuk eğitimi aldı. 1977 ile 1980 yılları arasında, Atlas okyanusundaki Yeşil Burun Adaları ulusal meclisinde genel sekreterlik görevini üstlendi. 1980 yılında Yeşil Burun Adaları Anayasa Mahkemesi başkanlığına getirildi. Yeşil Burun Adaları’nın ikinci devlet başkanı olarak 1991 ile 2001 yılları arasında devlet başkanlığı makamında bulundu. António Mascarenhas Monteiro
2016	İtalyan hukukçu, siyasetçi ve bankacı Carlo Azeglio Ciampi, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 9 Aralık 1920) 1946’da Pisa Üniversitesi hukuk bölümünden mezun olup İtalyan Bankasında işe başladı. 1973’te Merkez Bankasında genel sekreter, 1976’da genel müdür yardımcısı, 1978’de Genel Müdür oldu ve 1003 yılına kadar bu görevde kaldı. 1993-1994 yıllarında teknokratlar hükûmetinin başbakanı olarak atandı. 18 Mayıs 1999 – 15 Mayıs 2006 tarihlerinde Cumhurbaşkanı olarak görev yaptı. Tüm partiler tarafından saygı gördü, ikinci dönem cumhurbaşkanı olması yönündeki teklifleri reddetti. Herkesin anayasaya saygılı olması gerektiğini sık sık dile getirdi. 2005 Mart ayında Oxford Üniversitesi tarafından kendisine fahri doktora verildi. Carlo Azeglio Ciampi
2022	Hukukçu ve milletvekili Haluk Pekşen, Ankara’da yaşamını yitirdi. (11 Eylül 1961, Trabzon – 16 Eylül 2022, Ankara)


2023	Eski İstanbul Çapa Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Süleyman Salih Zoroğlu, çocuk hastalarına uyuşturucu ilaç verip manipüle ederek ailelerini tecavüzle suçlattığı iddiasıyla tutuklandı. Bakırköy’de, 5 çocuğun cinsel istismara uğradığı gerekçesiyle yaptıkları şikayetin ardından savcılığın başlattığı soruşturma sonucunda şikayetçi olan çocukların raporlarının aynı psikiyatr üzerinden gönderildiğinin öğrenilmesi üzerine Psikiyatri kliniği hakkında inceleme başlatılmış ve Asayiş Şube Müdürlüğü ekipleri tarafından Pof. Dr. Süleyman Salih Zoroğlu, diş hekimi olan eşi Özgül Zoroğlu (49), şüpheli profesörün yardımcısı Dr. Ahmet A. (27), asistan doktor Zeynep A. (32), devlet hastanesi acil servisinde çalışan ve Prof. Süleyman Salih Z.’ye ketemin ilaçlarının temin ettiği belirtilen Hüsna A. (29) ile klinik sekreteri İnci A. (51) gözaltına alınıştı. Şüphelilerden Süleyman Salih Zoroğlu ve Ahmet A. tutuklandı. Diğer şüphelilerin ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. Zoroğlu’nun Adli Tıp Kurumu 6. İhtisas Kurulu üyesi ve çocuk cinsel tacizlerine bakan tek isim olduğu ortaya çıktı.
2024	Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Gezi Davası’nda mahkum edildiği ceza nedeniyle iki buçuk yıldır cezaevinde tutulan ve Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarına rağmen tahliye edilmeyerek milletvekilliği düşürülen Can Atalay’ın bireysel başvurusu kapsamında hükümetten savunma istedi.
2024	Tekirdağ’da cinsel istismara uğrayan iki yaşındaki bebekle ilgili soruşturmada tutuklanan 13 ve 14 yaşındaki çocuklara tatbikat yaptırıldı.
2024

Mahkemelerin Aşırı İş Yükünü Önleyici ve Azaltıcı Tedbirler Hakkında 1986 Tarihli Tavsiye Kararı

15 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 15, 2024

15 Eylül – Hukuk Takvimi

1821	Guatemala, İspanyol İmparatorluğu’ndan bağımsızlığını ilan etti.
1908	İzmir-Turgutlu’da Demiryolu Kumpanyasının memur ve işçileri, ücretlerinin yükseltilmesi, iş gününün kısaltılması, hafta tatilinin kabulü, ihtiyarlık sandığının kurulması, terfilerin liyakate göre yapılması talepleriyle greve gitti. 18 Eylül’de tekrar işbaşı yapıldı.
1910	ilk Türk sosyalist siyasi partisi olan Osmanlı Sosyalist Fırkası kuruldu.
1917	Başbakan Aleksandr Kerenskiy, Rusya’da cumhuriyeti ilan etti.
1929	Hukukçu ve Anayasa hukuku profesörü Mümtaz Soysal doğdu. (Ölümü: 11 Kasım 2019, İstanbul) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesini bitirdi. 1955 yılında Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü’ne asistan olarak atandı. Aynı yıl Birleşmiş Milletler bursuyla London School of Economics’te araştırmalarda bulundu. 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra göreve gelen Kurucu Mecliste 1961 Anayasasını hazırlamakla görevlendirilen Anayasa Komisyonu üyeliğine seçildi ve 6 Ocak 1961 – 29 Ekim 1961 tarihleri arasında bu görevi yürüttü. 15 Kasım 1963’te Anayasa Hukuku doçenti oldu. 24 Haziran 1969 tarihinde ‘Dinamik Anayasa Anlayışı Anayasa Diyalektiği Üzerine Bir Deneme’ adlı çalışmasıyla Anayasa Hukuku profesörü oldu. 1971 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi dekanı olarak atandı, dekanlık görevi sona erdikten sonra bilimsel çalışmalarına devam etti. Siyasal Bilgiler Fakültesinden 14 Nisan 1992 tarihinde emekli oldu. Prof. Dr. Mümtaz Soysal
1946	Bulgaristan’da 8 Eylül’de yapılan oylamada halkın %93’ünün oyu ile monarşiye son verildi. Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşu ilan edildi.
1955	Türk Parasının Kıymetinin Korunması hakkındaki kararname yürürlüğe girdi.
1959	Avukat ve Amerika Birleşik Devletleri Senatörü Mark Kirk doğdu. Cornell Üniversitesi ve London School of Economics’i bitirdi. Georgetown Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. 1989’da İstihbarat kariyeri alanında komisyon görevlisi olarak Birleşik Devletler Deniz Kuvvetlerine katıldı. 2000 yılında Meclis’e seçildi. 3 Ocak 2011’de Senatör olarak görevine başladı ve 2017’ye kadar bu göreve devam etti. Mark Kirk
1961	27 Mayıs 1960 askeri darbesi sonrası kurulan Yassıada Yüksek Adalet Divanı kararları açıklandı. Aralarında eski cumhurbaşkanı Celal Bayar’ın da bulunduğu 15 kişiye idam, 31 kişiye ömür boyu hapis, 408 kişiye çeşitli hapis cezaları, 133 kişiye de beraat kararı verildi. Adnan Menderes’in İdamı asılarak gerçekleştirilmişti.
1975	Türk-Alman Tarım Anlaşması, Bonn’da imzalandı.
1976	Anayasa Mahkemesi, CHP’nin başvurusu üzerine incelediği kamu iktisadi kuruluşları hisselerinin yüzde 49’una kadar olan bölümlerinin özel sektöre satılmasına ilişkin yasa maddesini iptal etti.
1980	12 Eylül Askeri darbesinden sonraki günlerde grev ve lokavtlar kaldırıldı. 14 Eylül’de darbe öncesinde grevde olan yaklaşık 51 bin işçi, MGK’nın grev ve lokavt yasağı kararının ardından işbaşı yaptı. Belediye başkanları görevlerinden alınmaya başladı ve yerlerine çoğunlukla subaylar atandı. Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK), Milliyetçi İşçi Sendikaları Konfederasyonu (MİSK) ve Hak-İş’in bankalardaki paraları bloke edildi. Sendika yöneticileri ile işyeri temsilcileri teslim olmaya başladı. Eski Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi başkanları Kenan Evren’e “başarı mesajı” gönderdi.
1983	Hüseyin Karakaş’ın işkenceyle ölümüne sebep olmaktan 3 polise verilen 3’er ay hapis cezası, önceki sicilleri dikkate alınarak ertelendi.
1983	Milliyet gazetesi yazarlarından Metin Toker ve yazı işleri müdürü Doğan Heper 3’er ay hapis cezasına çarptırıldılar. Doğan Heper’in cezası paraya çevrildi.
1983	DİSK’e bağlı Tümka-İş’in (Tüm Kağıt ve Selülöz Sanayi İşçileri Sendikası) 10 yöneticisinin 6-20 yıl arası hapis istemiyle yargılanmasına başlandı. Duruşmada okunan iddianamede Yasal olarak kurulan sendikanın yasadışı örgüte dönüştürüldüğü ileri sürüldü.
1984	Aydınlar Ocağı’nın düzenlediği panelde konuşan Başbakan Turgut Özal yaptığı konuşmada, “Türkiye’yi bölmek isteyenler işe polisten başlıyor, önce polisin yetersiz olduğunu kanıtlamaya çalışıyorlar. İşkence iddialarında bulunuyorlar ve sonuçta ‘polis faşisttir‘, diyorlar” dedi.
1985	Alman hukukçu ve sosyal siyaset tarihçisi Wolfgang Abendroth, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 2 Mayıs 1906) Frankfurt Hukuk Fakültesinde öğrenim gördü. 1928’de Komünist Parti muhalefetine katıldı. Mezun olduktan sonra Hechingen Sulh Mahkemesine yargıç olarak atandı. 1932 yılında Frankfurt Yüksek Eyalet Mahkemesinde görev almaya başladı. 1933 yılında Nazi Hükümeti’nin devlet memurluğuna dair çıkardığı yeni yasalar yüzünden görevinden alındı. 1934 yılında İsviçre’ye gitti. 1935’te Bern Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden uluslararası hukuk alanında doktora unvanı kazandı ve 1 sene sonra Almanya’ya geri döndü, 1937 yılında tutuklandı. 4 yıl kadar Luckau Cezaevi’nde kaldı. İkinci dünya savaşı bittikten ve Naziler devlet yönetiminden uzaklaştırıldıktan sonra, 1947 yılında Adalet Bakanlığı’nda çalışmaya başladı. Yüksek Adalet Divanı üyelerinden biri oldu. Halle Üniversitesinde öğretim üyeliği yaptı. 1948 yılında Leipzig Üniversitesi ve Jena Üniversitesinde profesör olarak eğitim verdi. 15 Eylül 1985’te ki ölümüne kadar Marburg Üniversitesi Siyasal Bilimler kürsüsünde çalışmalarına devam etti. Avrupa işçi sınıfı tarihiyle ilgili yaptığı çalışmalarla tanınmaktadır. Wolfgang Abendroth
1987	YÖK’ü protesto için 18 Haziran’da İstanbul Üniversitesi ana kapısının önüne yürüyerek siyah tabut bırakan 11 öğrencinin 2 yıla kadar hapis cezası talebiyle yargılanmasına İstanbul DGM’de devam edildi.
1989	Cizre/ Yeşilyurt Köyü halkının, Binbaşı Çağlayan tarafından eziyet ettirilip insan dışkısı yedirildiği iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Komisyonu’na yaptıkları başvuru kabul edildi.
1990	İstanbul’da bir grup kadın, Medeni Kanun’un kadının çalışmasını kocanın iznine bağlayan 159. maddesinin kaldırılması için topladıkları 2 bin 500 imzalı dilekçeyi Sirkeci Postanesi’nden Anayasa Mahkemesi’ne gönderdi.
1997	Eşber Yağmurdereli Avukat Eşber Yağmurdereli hakkındaki mahkumiyet kararının düzeltilmesi talebi Yargıtay tarafından reddedildi. Yağmurdereli 22.5 yıl hapis cezasına hükmedilmişti.
1999	Avrupa Konseyi Cezai Meselelerde Arabuluculuk Yolu İle İlgili Tavsiye Kararı, “Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Ceza İşlerinde Arabuluculuk Konulu R (99) 19 Sayılı Tavsiye Kararı” adıyla yayınlanmıştır. Tavsiye Kararı, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi delegelerinin 15 Eylül 1999 tarihli 679.oturumunda Bakanlar komitesi tarafından kabul edilmiştir.
2000	Milli Güvenlik Kurulu’nun (MGK) Türban yasağı yeterince uygulanmıyor uyarısı üzerine YÖK rektörlüklere genelge göndererek türbana göz yuman öğretim üyelerine yasal işlem yapılacağını bildirdi.
2001	F tipi cezaevlerine karşı ölüm orucunda iken tahliye edilip eylemi dışarda sürdürürken hayatını kaybeden DHKP-C’li Ümit Şahingöz için Küçükarmutlu’da cenaze törenine izin vermeyen ve kurulan barikatları panzerle dağıtan polisle protestocu gruplar arasında çıkan çatışmada 30 kişi gözaltına alındı.
2002	Manisa Etnografya ve Arkeoloji Müzesi soyuldu. Soygunda, Helenistik döneme ait Marsyas ve Roma dönemine ait Eros heykelleri çalındı.
2004	Tüzüğünde anadilde eğitimi savunduğu gerekçesiyle kapatılması istenen Eğitim-Sen davası, Ankara 2. İş Mahkemesi’nce reddedildi. Mahkeme yargıcı, anadilde eğitim hakkını savunmanın suç olmadığı sonucuna vardı.
2006	Gazeteci Hrant Dink’in cezasını onaylayan Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun gerekçeli kararı 15 Eylül 2006 tarihinde açıklandı. Kararda, eleştirilerin sert olabileceği, ancak hakaretin kabul edilemez olduğu, Dink’in ustaca bir üslupla Türklüğü aşağıladığı belirtildi. Karara karşı çıkan ve şerh koyan iki yargıç ise “Türkiye’de fikirlerin serbestçe söylenmesinden korkuluyor” düşüncesini savundu. Hrant Dink, 2007 yılında öldürülmüştü.
2008	Çanakkale E-Tipi Cezaevi’nde, sekiz yıl önce yapılan ve ‘Hayata Dönüş’ adı verilen operasyonla ilgili 563 güvenlik görevlisi ve 154 siyasi hükümlünün yargılandığı davada beraat kararı verildi.
2009	İstanbul Kadın Platformu, Pameks Tekstil çalışanı 8 kadının Halkalı’da yük taşımak için kullanılan bir servis aracının içinde sele kapılarak ölümünü, İstanbul Büyükşehir Belediyesi önünde protesto etti
2011	İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi Koordinatörü, Türkiye’de kadın cinayetlerinin sayısının son yedi yılda yüzde 1400 arttığını ve İstanbul’da boşanma başvurularının yüzde 85’inin nedeninin şiddet olduğunu açıkladı.
2012	Eğitim-Sen öncülüğünde Ankara’da bir araya gelen on binlerce kişi 4+4+4 eğitim sistemine karşı tepki göstermek için bir miting düzenledi.
2024	Kemal Çağlar Temel’in 10 Eylül’de uğradığı silahlı saldırıda hayatını kaybetmesine ilişkin gözaltına alınan 17 kişi tutuklandı. Cinayet Üsküdar ilçesine bağlı Burhaniye Mahallesi Burhaniye Abdullahağa Caddesi’ndeki kozmetik ürünleri satan bir firmanın önünde işlenmişti.
2024	Venezuela İçişleri Bakanı Diosdado Cabello, 400 silahın ele geçirildiği operasyonda, “Maduro’ya suikast planlamak ve terörist eylemler düzenlemek için hazırlık yapmak’ iddiasıyla 3 ABD’li, 2 İspanyol ve bir Çekya vatandaşının tutuklandığını açıkladı.
2024	Yalova’da kiracı A.S., tahliye işlemleri için işlem yaptırması nedeniyle mülk sahibi K.A.’nın cinsel organını kesti. Ev sahibi tedaviye alındı. Kiracı, çıkarıldığı Nöbetçi Sulh Ceza Hakimliğinde tutuklandı.
2024	Ele geçirdikleri gizli bilgileri MOSSAD’la paylaştığı iddia edilen 20 sanık hakkında, 18 yıl 9’ar aydan 45’er yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açıldı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nca hazırlanan iddianamede, 16’sı tutuklu 20 sanığın İsrail Dış İstihbarat Servisi MOSSAD adına “uluslararası casusluk” faaliyeti yaptıkları iddia edildi. İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kabul edilen iddianame kapsamında sanıklar, 2024 Kasım ayında Marmara Cezaevi’nin karşısındaki duruşma salonunda hakim karşısına çıkacak.

Nyon Anlaşması

Yazar

-

Eylül 14, 2024

Nyon Antlaşması, İsviçre’nin Nyon kentinde 9-14 Eylül’de toplanan konferansa katılan ülkeler tarafından 14 Eylül 1937 tarihinde kabul edilmiştir. Konferansın amacı, Akdeniz’deki korsanlık olaylarının önlenmesi ve Akdeniz’de seyrüsefer güvenliğinin sağlanması olmuştur.

Antlaşma, Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda, Bulgaristan, Mısır, Fransa, Yunanistan, Romanya, Türkiye, SSCB ve Yugoslavya arasında imzalanmıştır.

Anlaşmaya imza eden devletlerden Türkiye adına Dışişleri Bakanı Doktor Tevfik Rüştü Aras, İngiltere adına Dışişleri Bakanı Eden, SSCB adına Dışişleri Bakanı Litvinof, Fransa adına Dışişleri Bakanı Delbos, adına Romanya adına Dışişleri Bakanı Antonesco, Bulgaristan adına Dışişleri Bakanı Maksimüs ve Yugoslavya adına Dışişleri Bakanı Yeftik konferansta hazır bulunmuşlardır.

Bu iş birliği, deniz yoluyla yapılan korsanlık faaliyetlerinin önlenmesine yönelik ortak bir çabanın eseri olan antlaşma ile sonuçlanmıştır.

Türkiye’nin antlaşmayı onayladığına dair kanun 18 Eylül 1937’de TBMM’de kabul edilmiştir.

“Nyon Anlaşması -İkinci Dünya Savaşı Öncesi Akdeniz’de Korsan Denizaltılar Sorunu:

İspanya’da, 1936-1939 yılları arasında İspanyol Milliyetçiler ile Cumhuriyetçiler arasında, üç yıl süren oldukça kanlı bir iç savaş yaşanmıştır. Bu iç savaş sırasında İtalya ve Almanya Milliyetçileri, Sovyetler Birliği de Cumhuriyetçileri desteklemiştir. General Franco liderliğindeki Milliyetçiler, İtalya’nın da desteğiyle, Sovyetler Birliği’nden Cumhuriyetçilere deniz yoluyla gelen yardımı kesmek istemişlerdir. Bu amaçla Akdeniz’de Cumhuriyetçilere silah ve malzeme taşıyan gemilere, hangi ülkeye ait olduğuna bakmaksızın, saldırılar düzenlemişlerdir. Bu saldırıların büyük bir çoğunluğunu da denizaltılar vasıtasıyla gerçekleştirmişlerdir. Ancak bu denizaltıların üzerinde, kime ait olduğu anlaşılmasın diye, herhangi bir bayrak ya da işaret bulundurmamalardır. Bu yüzden de Milliyetçiler ve onlara yardım eden İtalyanlar, kendilerine yapılan suçlamaları reddetmişlerdir.

Akdeniz’de, Ağustos 1937’de hangi devlete ait olduğu bilinmeyen(korsan) denizaltıların düzenledikleri saldırıların artması, bu denizde büyük menfaatleri olan İngiltere ve Fransa’yı harekete geçirmiştir. Nitekim ingiliz ve Fransız devlet adamları, Akdeniz’deki korsan denizaltılar sorununu çözmek için birlikte hareket ederek İsviçre’nin Nyon kentinde bir konferans düzenlemeye karar vermişlerdir.

İkinci Dünya Savaşı öncesinde gerçekleştirilen bu konferans, birçok devletin tarafını belirlediği bir konferans olmuştur. Bu konferans sonrasında aralarında Türkiye’nin de bulunduğu dokuz devlet, Akdeniz’deki korsan denizaltılar sorununu çözüme kavuşturan Nyon Antlaşması’nı imzalamıştır.”

Nyon Anlaşması: Akdenizde korsanlık ef’aline kargı ittihaz edilecek müşterek tedbirler hakkındaki Nyoıı anlaşmasının ve zeylinin tasdikına dair kanun

Kanun No: 3266

Kabul tarihi: 181911937

Madde 1

ispanyada mücadele halinde bulunan taraflardan hiç birine aid olmıyan ticaret gemilerine, denizaltı gemileri tarafından Akdenizde ispanya ihtilâfı münasebetile vaki olan korsanlık ef’aline karşı alınacak müşterek tedbirler hakkında Nyonda 14 eylül 1937 tarihinde Türkiye, Büyük Britanya ve Şimalî İrlanda Birleşik Kırallığı, Bulgaristan, Mısır, Fransa, Yunanistan, Romanya, Sovyetler Birliği ve Yugoslavya arasında imza olunan anlaşma ile buna müzeyyel ve denizüstü gemilerinin ve hava kuvvetlerinin korsanlığına karşı tedabiri mutazammın olarak Cenevrede 17 eylül 1937 tarihinde aynı Devletler arasında akdedilen ve Nyon anlaşmasının mütemmim eczasından bulunan anlaşma kabul ve tasdik edilmiştir.

Madde 2

Bu kanun neşri tarihinden muteberdir.

Madde 3

Bu kanunun hükümlerini icraya İcra Vekilleri Heyeti memurdur.

18/9/1937

Nyon Anlaşması

Nyon Anlaşması ispanyada mücadele halinde bulunan taraflardan hiç birine aid olmıyan ticaret gemilerine karşı denizaltı gemileri tarafından Akdenizde ispanya ihtilâfı münasebetile mükerrer tecavüz vaki olduğunu,

Bu tecavüzlerin, ticaret gemilerinin tahribi hakkındaki 22 nisan 1930 tarihli Londra Muahedesinin 4 üncü kısmında münderiç Hukuku Düvel kaidelerini ihlâl ettiğini, en iptidaî insaniyet prensiplerine mugayir olduğunu ve bunların bihakkın korsanlık hareketi olarak tavsif edilmesi lâzım geldiğini,

Ve ispanyada mücadele halinde bulunan taraflardan biri veya diğerinin muharib hukuku kullanmak veya deniz muharebesi kanunlarına riayet etse bile açık denizde ticarî seyrüseferi kontrol etmek hakkını hiç bir suretle tanımaksızın ve işbu mukaveleye iştirak eden herhangi bir Devletin açık denizde her türlü müdahalelere karşı kendi ticarî seyjüseferini himaye etmek üzere ittihazını muvafık göreceği her hangi bir harekette bulunmak ve sonradan kararlaştırılacak müşterek diğer tedbirleri almak hakkına halel gelmemek şartile evvelemirde, denizaltı gemileri tarafından yapılan korsanlık af alille karşı, müşterek tedabiri mahsusayı kararlaştırmak icab ettiğini nazarı itibara alarak,

Kendi Hükümetleri tarafından usulüne tevfikan salâhiyeti haiz olub aşağıda imzası bulunanlar Nyonda konferans halinde 9 Eylülden 14 eylül 1937 ye kadar toplanarak hemen mer’iyete girecek olan atideki hükümleri kararlaştırmışlardır:

I- Konferansa iştirak eden Devletler kendi bahrî kuvvetlerine, ispanyada mücadele halinde bulunan taraflardan birine aid olmıyan ticaret gemilerini himaye etmek üzere aşağıdaki iki ve üç numaralı fıkralara tevfikan hareket etmeleri için talimat vereceklerdir.

II- Bahrî teslihatın tahdid ve tenkisi için Londrada 22 nisan 1930 tarihinde imza olunan muahedede zikrolunub Lonrada 6 teşrinisani 1936 da imza olunan protokol ile teyid edilen Hukuku Düvel kaidelerine muhalif olarak böyle bir gemiye taarruz eden herhangi bir denizaltı gemisine bilmukabele taarruz edilecek ve mümkünse bu gemi tahrib edilecektir.

III- İspanyada mücadele halinde bulunan taraflardan hiç birine aid olmıyan bir geminin yukarıdaki fıkrada zikredilen kaideler hilâfına olarak taarruza uğradığı bir nokta civarında tesadüf edilen denizaltı gemisine -tesadüf olunduğu ahval, taarruzun faili kendisi olduğu fikrini tevlid ediyorsa- yukarıda zikrolunan hükümler kezalik tatbik olunacaktır.

IV- Yukarıda zikredilen kararlan pratik bir surette icra için konferansa iştirak eden Devletler aşağıdaki hususları kararlaştırmışlardır:

1) Garbî Akdenizde ve Malta kanalında, nezaret hususu ayrı hükümlere tâbi olacak Tirenyen mmtakası müstesna olmak üzere, işbu icraat, açık denizde ve konferansa iştirak eden Devletlerin kara sularında ingiliz ve Fransız donanmalarına -iki Hükümet arasında kararlaştırılacak tevzi şekline göre- terettüb eder.

2) Şarkî Akdenizde:

a) Bu icraat karasularında, alâkadar Hükümetlerden her birine, kendisine aid kısımda terettüb eder.

b) Açık denizde, Adriyatik denizi müstesna olmak üzere, Çanakkale boğazının medhaline kadar işbu icraat, İngiliz ve Fransız donanmalarına – seyrisefainin, tehlikeli olduğu korkulan mmtakalarda, iki Hükümet arasında takarrür edecek tevzie göre – terettüb eder.

İşbu konferansa iştirak eden Devletlerden Akdenize sahildar olanlar, kendi vasıtaları nisbetinde, bu donanmalara istenecek müzaherette bulunmağı taahhüd ederler: Bilhassa donanmaların harekâtını kendi kara sularında takib etmelerine ve kezalik intihab edecekleri limanlardan bu donanmaların istifade eylemelerine müsaade edeceklerdir.

3) Şurası da mukarrerdir ki yukarıda 1 ve 2 numaralarda zikredilen mıntakaların hududu ve tevziatı her zaman, vaziyetteki her türlü değişiklik hesaba katılmak üzere, konferansa iştirak eden Devletler tarafından değiştirilebilir.

V- Konferansa iştirak eden Devletler şu hususta mutabık kalmışlardır ki yukarıdaki hükümlerin icrasını kolaylaştırmak maksadile kendi denizaltı gemilerinin Akdenizde istimalini atideki şekilde tahdid edeceklerdir:

a) Aşağıdaki b ve ç fıkralarında derpiş edilen ahval müstesna [ olmak üzere hiç bir denizaltı gemisi Akdenizde denize çıkmıyacaktır.

b) Denizaltı gemileri konferansa iştirak eden Devletlerden herbirine tebligatta bulunulduktan sonra deniz üzerinde ve bir suüstü gemisi refakatinde olmak şartile seyredebileceklerdir.

c) Konferansa iştirak eden Devletlerden her biri aşağıdaki 1 numaralı melfufta tayin edilip a ve b fıkralarında mündemiç tahdidata tâbi tutulmıyacak olan bazı mıntakaları talim için kendi denizaltı gemilerine tahsis edebilirler.

Kezalik Konferansa iştirak eden Devletler şu hususta mutabıktır ki mecburî tevakkuf veya yukarıdaki b fıkrasında derpiş edilen şartlar müstesna olmak üzere kendi kara sularında hiç bir ecnebi denizaltı gemisinin bulunmasına müsaade etmiyeceklerdir.

VI- Kezalik, konferansa iştirak eden Devletlerce mukarrerdir ki yukarıda yazılan programın icrasını kolaylaştırmak için kendi ticaret gemilerine Akdenizde aralarında takarrür edecek bazı esaslı yolları
tavsiye edecekelerdir.

VII- İşbu anlaşmanın hiç bir hükmü, konferansa iştirak eden Devletlerin kendi denizüstü gemilerini Akdenizin her hangi bir kısmına göndermek hakkını tahdid etmez.

VIII- Yukarıdaki hükümler Milletler Cemiyeti Kâtibliğine tescil ettirilmiş olan beynelmilel taahhüdleri hiç bir suretle ihlâl etmez.

IX – Konferansa iştirak eden Devletlerden biri işbu anlaşmadan çekilmek niyetinde bulunduğunu haber verirse böyle bir tebliğ 30 günlük bir vadenin hitamında muteber olacaktır ve konferansa iştirak eden Devletlerden her hangi bir diğeri de bu husustaki niyetini mezkûr tarihten evvel bildirmek şartile ayni tarihte anlaşmadan çekilebilecektir.

Her iki metni aynı derecede muteber olmak üzere Fransızca veİingilizce tek bir nüsha olarak Nyonda 14 eylül 1937 tarihinde tanzim edilmiştir. Bu nüsha Milletler Cemiyeti Kâtipliği Arşivine tevdi olunacaktır.

Büyük Britanya ve Şimali İrlânda Birleşik Kırallığı, Bulgaristan, Mısır, Fransa, Yunanistan, Romanya, Türkiye, Sovyetler, Yugoslavya.

Akdeniz konferansı – Nyon anlaşmasına müzeyyel îtilâfname

Akdenizde denizaltı gemileri tarafından ika olunan korsanlık fiillerine karşı hususî müşterek tedbirler hakkındaki kararları havi olarak 14 eylül 1937 tarihinde Nyon da imza olunan anlaşmada, iştirak eden Devletler, denizüstü gemileri veya hava sefineleri tarafından ika olunan bu gibi fiillere karşı ileride müşterek tedbirler ittihazı imkanını muhafaza ettiklerini ve şimdi bu gibi tedbirlere tevessül etmek münasib olduğunu nazan dikkate alarak, Hükümetleri tarafından usulü dairesinde mezun bulunan aşağıdaki imzalar sahibleri 17 eylül 1937 tarihinde Cenevrede toplanıp derhal meriyete girecek olan berveçhi ati hükümlerini kararlaştırmışlardır.

1 — İşbu itilafname Nyon anlaşmasını tamamlar ve onun mütemmim cüzü addolunur.

2 — İşbu îtilâfname ispanyada mücadele halinde bulunan taraflardan hiç Birine aid olmryan bir ticaret gemisine karşı Akdenizde bir denizüstü gemisi veya hava gemisi tarafından deniz muharebemi Hukuku düveli ile musaddak olub 22 nisan 1930 tarihli Londra Muahedenamesinin 4 üncü kısmında tadad ve 6 teşrinisani 1936 tarihinde Londrada imza edilen protokol ile teyid olunan insaniyet prensiplerini nazarı itibare almaksızın bir denizüstü veya hava gemisi tarafından yapılan bilcümle hücumlar hakkında tatbik olunur.

3 — Nyon anlaşmasına tevfikan açık denizde ticari seyrisefainin himayesine iştirak eden ve 1 inci maddede zikredilen şerait dairesinde yapılan bir hücuma şahid olan her denizüstü gemisi,

a) Eğer hücum bir hava gemisi tarafından vaki ise ona karşı ateş açacak,
b) Eğer bir denizüstü gemisi tarafından vaki ise o hücuma karşı kendi vasıtalarile ve icabı halinde onların kara suları dahilinde, çağırılması mümkün olan takviyeye müracaat eyleyerek müdahele edecektir.

İştirak eden Devletlerden her biri, kendisine aid hususlarda, kendi barb gemilerinin işbu îtilâfname ruhuna göre hattı hareketlerini tanzim edeceklerdir.

Aynı derecede muteber olmak üzere Fransızca ve İngilizce olarak tek bir nüsha halinde Cenevrede 17 eylül 1937 de tanzim olunmuştur.

Bu nüsha Milletler Cemiyeti Kâtipliği Hazinei Evrakına tevdi olunacaktır.

Büyük Britanya ve Şimalî İrlanda Müttehid Kırallığı, Bulgaristan, Mısır, Fransa, Yunanistan, Romanya, Türkiye, Sovyetler Birliği, Yugoslavya.

Nyon anlaşmasının .maksadı ve onun yüklediği mükellefiyet hududu dahilinde kalmak şartile anlaşmalar akdi için Hükümete salâhiyet verilmesi hakkında kanun

Kanun No:3267

Kabul tarihi:18/9/1937 tarihi 18/9/1

Madde 1

Nyon anlaşmasının makside ve onun yüklediği mükellefiyet hududu dahilinde kalmak şartile anlaşmalar akdi için Hükümete salâhiyet verilmiştir.

Madde 2

Bu kanun neşri tarihinden muteberdir.

Madde 3

Bu kanunun hükümlerini icraya icra Vekilleri Heyeti memurdur.

18/9/1937

Dante Alighieri – Yaşamı, Eserleri ve Siyaset Felsefesi

Yazar

-

Eylül 14, 2024

1

“Dante Alighieri – Yaşamı, Eserleri ve Siyaset Felsefesi“, isimli eser Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Genel Kamu Hukuku Anabilim Dalı başkanı Ömer Korkmaz tarafından kaleme alınmış ve Yetkin Yayınları tarafından 2015 yılında basılmıştır.

Eser, Dante, fikirleri ve eserleri üzerine yapılmış özgün bir akademik çalışmadır.

Dante Alighieri – Yaşamı, Eserleri ve Siyaset Felsefesi / Kitabın Sunum Yazısı

“Dante Alighieri, Rönesans’la sonuçlanacak ihtiyaçların ve düşünsel akımların olgunlaşmaya başladığı Geç-Ortaçağın (XIII. ve XIV. yüzyılların) önemli bir düşünürüdür. Tüm yaşamını, düşünce ve inançlarını gerçekleştirmek için harcamış olan Dante, mücadeleler ve çileler içerisinde geçen 56 yıllık bir ömür sonucunda ölümlü dünyada ölümsüzlüğü yakalayabilmiş büyük bir eylem (hareket) adamıdır.

Cahit Sıtkı Tarancı’nın “Otuz Beş Yaş” adlı şiirinden bu yana hemen herkesin en azından adına aşina olduğu Dante, özellikle edebi kişiliği ve eserleriyle dünya edebiyat tarihinin önemli halkalarından biridir. Dante’ye dünya çapındaki asıl ününü kazandıran, “İlahi Komedya” adlı edebi eseridir. Siyaset felsefesiyle ilgili görüşlerine yer verdiği “Monarşi Üzerine” adlı eseri, siyasal düşünce tarihi açısından önemli olmakla birlikte, “İlahi Komedya”nın gölgesi altında kalmıştır.

Zaten ülkesi ve dünyada da, Dante, bir edebiyat dehası olarak tanınmaktadır. Örneğin İtalya’daki tüm üniversitelerde Dante’ye ilişkin kürsüler bulunmaktadır ve buralarda özellikle Dante’nin yaşamı ve eserleri (özellikle “İlahi Komedya”) üzerine yoğun tartışma ve araştırmalar yapılmaktadır. Bu tartışma ve araştırmalar, çok ince ayrıntılara kadar uzanabilmektedir. Bu nedenle, Dante konusunda ortaya konan eserlerin büyük bir kısmında, edebi kişiliği ve eserleri temel inceleme konusunu oluşturmaktadır. Benzer şekilde, ülkemizde de, Dante’ye ilişkin çalışmaların çoğu bu bağlamda yer almaktadır.

Dante’nin siyaset felsefesine ilişkin düşüncelerine doğrudan yer veren ve bunları irdeleme konusu yapan çalışma sayısı oldukça azdır. Bu nedenle, Dante’nin siyasal kuram içerisindeki yerini kendisine konu edinen her çalışma, bu konudaki veri eksikliğini önceden kabullenmek durumunda kalacaktır.

Dante’nin siyaset felsefesini inceleyen ve “Dante Alighieri ve Siyaset Felsefesi” adını taşıyan çalışmamızda, bu durumun yarattığı belirlenmişliğin etkisini mümkün olduğunca en aza indirgemeye çalıştık. Bu bağlamda, Dante’nin siyaset felsefesini doğrudan irdeleyen çalışmalar yanında, Türkçe’de yazılan ve Dante’yi daha ziyade dolaylı olarak ele alan hemen bütün eserleri gözden geçirmeye gayret ettik. Çalışmanın konuyla ilgilenenlere yararlı olması dileğiyle.”

Dante Alighieri – Yaşamı, Eserleri ve Siyaset Felsefesi / Kitabın Önsözü

Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Genel Kamu Hukuku Anabilim Dalı başkanı Dr. Ömer Korkmaz

“Çalışmanın amacı, Dante’nin siyaset felsefesini gerek “Monarşi Üzerine” adlı temel eseri ve gerekse siyasal görüşlerine yer verdiği diğer eserlerindeki argümanlar doğrultusunda ortaya koymaktır. Bunu yaparken, çalışmanın bir hukuk tezi olması nedeniyle; Dante’nin edebi kişiliğini arka planda tuttuk; fakat bunu tamamen de göz ardı etmedik.

İlk bölüm, Dante’nin tanıtımına ayrılmıştır. Bu bölümün ilk başlığında, özgün koşullanmışlığı içinde Dante’nin yaşadığı İtalya ve Floransa’daki durumu ortaya koymaya çalıştık. Bu dönemde oldukça yoğun yaşanan partisel çekişmelere de değinmeden geçemedik. Bu bağlamda, İtalya’nın ve özellikle Floransa’nın içinde bulunduğu siyasal, sosyal ve ekonomik yapılanmayı incelemeye çalıştık. Dante’nin yaşamı üzerindeki etkilerini de göz önüne alarak, parti çekişmeleri üzerinde ayrıntılı olarak durduk. Burada ayrıca Dante’nin, eserlerini ortaya koyarken ve görüşlerini oluştururken etkilendiği bir takım unsurlara da göz attık. Dante’nin gerek doktriner düzeyde etkilendiği ve gerekse düşüncelerini doğrudan doğruya kullandığı filozofları incelemeye çalıştık.

Birinci bölümün ikinci başlığını, Dante’nin yaşamını anlatmaya ayırdık. Doğumunu, ilk yıllarını, öğrenimini, Beatrice’e olan aşkını, evliliğini, kişiliğini, ruh ve fizik yapısını ve nihayet siyasal yaşamını ve ölümünü bu başlık altında inceledik. Siyasal mücadeleler ve toplumsal karışıklıklar içinde geçen yaşamının ayrıntılı bir biyografisini sunmak istedik.

Birinci bölümün son başlığı, Dante’nin edebiyattaki yerine ve eserlerine ayrılmıştır. Burada edebi özellikleri, kurduğu edebi okul, şiirlerinin özellikleri ve Rönesans’a olan etkileri ortaya konulduktan sonra; eserlerinin incelenmesine geçilmiştir. İlk sırayı “İlahi Komedya” adlı esere vermekten biz de kendimizi alıkoyamadık. Daha sonra, “Monarşi Üzerine” adlı esere yer verdik ve diğer eserlerini de tek bir başlık altında sıralayarak tanıtmakla yetindik.

Çalışmanın ikinci bölümünü, Dante’nin siyaset felsefesinin odak noktasını oluşturduğuna inandığımız “evrensellik” düşüncesinin incelenmesine ayırdık. Evrensellik düşüncesinin Dante öncesi dönemdeki yerini ele aldığımız ilk başlık içerisinde, -Dante’nin evrensellik konusundaki düşüncelerini de temellendirmek amacıyla- ilkin Helenistik Felsefede, sonra Romalılarda ve nihayet (Dante öncesi) Ortaçağ’daki evrensellik düşüncesinin işlenişini incelemeye çalıştık. Bu dönemlerde ortaya konan görüşleri, gerek doktriner ölçekte okul olarak, gerekse filozofları tek tek ele alarak ortaya koymak istedik. Helenistik dönem içerisinde, öncelikle, Kynizm’de, sonrada Stoizm’de evrensellik düşüncesini inceledik. Romalılar dönemini, Orta Stoa ve Son Stoa kısımlarına ayırarak incelemeyi yeğledik. Ortaçağ’da evrensellik düşüncesini incelerken ise, Hristiyanlığın bu konuda Ortaçağ düşüncesi üzerindeki etkilerini ayrıntılı olarak irdelemeye çalıştık.

İkinci bölümün ikinci başlığında, Dante’nin Evrensel Krallık düşüncesini incelemeye geçmeden önce, Ortaçağın toplumsal gerçekliğini ortaya koyma gereği ile karşı karşıya kaldık. Bu bağlamda, öncelikle, Ortaçağın siyasal ve sosyal yapısını ortaya koymaya çalıştık. Daha sonra Ortaçağın düşünce yapısını ana hatlarıyla irdeledik. Dante’nin Evrensel Krallık düşüncesini genel anlamda açıklamaya çalıştıktan sonra, Dante’nin Evrensel Krallık düşüncesini nasıl ispatladığını, ondaki özgün konumlandırılışı göz önünde tutarak irdelemeyi amaçladık. Bunu yaparken, siyaset felsefesinin en çok tartışılan konularından olan “erek”, “barış”, “adalet”, “özgürlük”, “genel irade”, “siyasal birlik” ve “evrensel hakemlik” gibi sorunlar için Dante’nin ortaya koyduğu çözüm önerilerini incelemeye çalıştık. Böylece, Dante’nin Evrensel Krallığı neden zorunlu gördüğünü ortaya koymak istedik.

İkinci bölümün üçüncü başlığını, Dante sonrası dönemde evrensellik düşüncesinin nasıl geliştiğine ayırdık. Evrensellik düşüncesinin günümüze kadar gelişimini incelerken Milletler Cemiyeti ve Birleşmiş Milletler Teşkilatı gibi evrensellik iddiasıyla ortaya çıkmış bir takım organların düşünsel boyutta ortaya çıkışlarına kısa da olsa yer vermeye çalıştık.

Nihayet çalışmanın üçüncü ve son bölümünde, Dante’nin siyaset felsefesinin -o ana kadar eksik bıraktığımız- iki yönüne el attık: Dante’nin tek siyasal erk olarak biçimlendirdiği Evrensel Krallığın nereden kaynaklandığı, başka bir deyişle siyasal erkin kaynağını nereden aldığı ve bu Evrensel Krallığın kimler tarafından “temsil” edileceği, yani siyasal erkin yönetiminin hangi ulusta olacağı gibi temel sorunlar konusundaki tartışmalara burada yer verdik. İlk başlık, bu sorunların genel anlamda ortaya konulup çözümlenmesine ayrılmıştır.”

Dante Alighieri – Yaşamı, Eserleri ve Siyaset Felsefesi / Kitabın Sonuç Bölümü

“Dante’nin siyaset felsefesindeki argümanların, gerek hizip çatışmaları sonucu olarak Floransa’dan sürülmesi olayından, gerekse hayatı boyunca İtalya’da sürüp giden Papalık ve İmparatorluk taraftarı partilerin çatışmasından etkilenmiş olduğu açıkça ortadadır. Bu durumda iken bile O, dünyanın, Evrensel Kralın sınırsız otoritesi altında bir birlik oluşturması dışında bir barış imkânını mümkün görmemiştir. Evrensel Krallık kuramı, doğrudan doğruya evrensel barışın idealleştirilmesine dayanıyordu. Papalara karşı düşmanlığı ise, onların sürekli savaşımlara yol açan politika ve ihtiraslarından kaynaklanıyordu. Dante’nin sistemi sonuçta, akılla imanı uzlaştıran ve bütün kuvvetleri birlikte düzenleyen bir dünya felsefesi olmuştur.

Dante’nin hareket noktası, Papaların dünyasal otorite sağlamak amacıyla bir savaşıma girişmiş olmalarıdır. Dante, işte bunun sonucu olarak, dinsel olmayan bir iktidarın evrensel biçimde örgütlenebilmesinin kanıtlarını oluşturmaya çalışmıştır. Mademki, Kilise evrensel otoriteye aday olabilmektedir, şu halde laik (dünyasal) iktidar da evrensel olmalıdır.

Dante’nin “Monarşi Üzerine” adlı eseri, ilk kez bir İmparatorluğun dünya egemenliğini tek başına ele geçirme amaçlarının sergilenmesi anlamına gelmektedir. Dante’nin bu eserinde İmparatorluk otoritesinin güçlendirilmesinin gerekçesi olarak gösterilen, bir dünya laik devleti teorisi, bu amaçların ilk kez yazılı biçimde ortaya konulmasıdır. Kiliseyi yönetenlerin bağnaz ve kendi sınırlarını aşan tavırlarına karşı, akıl ve mantığın sesini o zaman için geçerli yöntemlerle yükselterek; Hristiyanlığın temelinde zaten var olan laiklik anlayışını doktriner bir temele oturtmaya çalışmış ve böylece çağdaş laiklik kavramının İnsanlığa ve siyaset dünyasına armağan edilmesinde öncü sayılabilecek bir rol oynamıştır. Hem kendisinden önceki çağların ve hem de çağının bütün düşünce, duygu ve kültür mirasını toplamış; bunları kusursuz bir sentezle birleştirmiş ve sanki bütün boyutlarıyla ifadesini bulmuş bir uygarlığa son rötuşları atmıştır.

Dante felsefesinin özgün yanı, halkın anlayabileceği bir şekilde ortaya çıkmış olmasıdır. O, birtakım düşüncelerin anlaşılmaz terimlerle tartışılıp durulduğu çeşitli sorunları, anlayarak ve saf bir ruh ve temiz, anlaşılır bir dil kullanarak anlatmayı başarmıştır.

Nitekim Dante Kilise’nin manevi otoritesini koşulsuz kabul ediyor; fakat Evrensel Kralın Kilise’ye veya herhangi başka bir kişi veya kuruma bağlı olmadığını savunuyordu. Hem Kilise, hem de Evrensel Krallık doğrudan doğruya Tanrı’ya bağlıdırlar. Bu ikisi, ancak Tanrı’da birleşebilirler. Görüldüğü gibi Dante, Evrensel Krallık görüşünü bile, hukuktan çok, Tanrıbilimsel kanıtlarla ortaya koymaya çalışmaktadır. Bunun nedeni, kendisinin o dönemin düşünsel yapısından fazla uzaklaşamamış olmasıdır.

Dante, ilke olarak, Ortaçağ toplumsal olgusallığı karşısında, Platon’un Yunanistan’ın can çekişen Polis’ine karşı takındığı tutuma benzer bir tutum içerisindedir. Dante’yi belki biraz daha romantik diye nitelemek, onun, yaşamı boyunca emellerinin uğradığı başarısızlıktan ileri gelmektedir. Aslında, Dante, bu başarısızlığı da Yunan filozoflarıyla paylaşır. Dante’nin Evrensel Krallığı, tıpkı Platon’un akıl içinde eğitilmiş filozof krala bağladığı umuda rağmen dirilemeyen Yunan Polis’i gibi dirilememekle beraber, İnsanlığın burada anlayış bakımından bir kazanımı olmuştur: Yalnız geçmiş bir çağın tarihini anlamak değil, aynı zamanda -yeniden başlama olanağı bulunmamakla beraber- yaşamda olası ve olması gerekeni anlamak bakımından bir kazanımdır bu. Bu kazanım, yalnızca olası ve olması gerekeni anlamak bakımından değil, bunu gerçekleştirmek için gösterilen veya gösterilecek çabaya bir katkı bakımından anlamlıdır.

Ortaçağ’da, ne ruhsal erkin üstünlüğünü savunanlar, ne de dünyasal erkin üstünlüğünü savunanlar başarıya ulaşmışlardır. Bu iki alan birbirinden ayrılamamış; düalizm işlememiştir. Hiç bir zaman bu iki kurumun iktidar ve yetki alanları birbirine eşit ve denk tutulamamıştır. İki kılıç, bir birlik ve uyum içinde sallanamamıştır. Çoğu kez bu iki kurum birbiriyle savaşmıştır. Fakat XV. yüzyılın başlarında, Ortaçağ siyasal ve toplumsal yapılanmasının çıkmaza girmesiyle bu hikâye bitmemiş; yalnızca olay sona ermiştir. Zira yeni olaylar ve formüller getiren yeni bir çağ yaklaşmaya başlamıştır.

Dante’den önce, zamanının Kilise felsefesini tam anlamıyla bilerek yazan din-dışı bir kişiye rastlanmamaktadır. Dante, dinin devlette önde gelen bir yere sahip olmasını istiyordu. Bu istek, dinin doğru ve/veya üstün oluşundan değil; toplumu birbirine bağlama özelliğine sahip olmasından kaynaklanmaktaydı. Dante, Kiliseye ise görünüşte bağlı kalmış; fakat gerçek bir sofuluktan uzak, özgür düşünceli bir kişi olmuştur. Dante, eski tip insanın da sonuncusu olmuştur[15]. O, eski dünya ile modern dünyayı birleştirmek üzere çağların kasırgası üzerine atılmış bir köprü gibidir. Gevşeyip gitmiş Avrupa’nın ilk uyandırıcısı olmuş; uyumsuz bir barbarizm kaosundan, kendi şiiriyle bir dil oluşturmayı başarmıştır.

Dante bir ozan olarak, büyük bir yenilikçi olmasına karşılık, onun “Monarşi Üzerine” adlı eseri, aslında yüz yıl önce yazılmalıydı: Zira Papa ve Krala bağımsız ve Tanrı tarafından atanmış gibi bakar. Dante’nin düşüncesi yalnız kendi içinde değil; din-dışı bir kişinin kanısı olarak da ilginçtir. O’nun siyaset felsefesine asıl katkısı, devletin toplumsal arka planını ve devletin özünde din-dışı olan bağımsız kimliğini ortaya koymuş olmasıdır. Devletin asıl görevinin, dünya ölçeğinde özgürlük, adalet ve barış sağlamak olduğunu vurgulamış ve bunları ileri sürerken de insan türünün birliğine olan inancını dile getirmiştir. Böylece, düşüncelerine evrensel bir boyut kazandırmıştır.

Dante, birleşmiş bir dünya düşüncesine öylesine bağlanmıştır ki, bu düşüncenin temellerinin ne kadar zayıf olduğunu; sonsuz sandığı bu düzeni ortadan kaldıracak değişiklerin ne kadar yakında olduğunun farkına varamamıştır. XIV. yüzyıl İmparatorluğunun dünya politikası üzerinde önemlice bir etkide bulunmak iddiasının ne kadar boş olduğunu; doğuma dayanan ulusal farkların Evrensel Krallığın yönetmek durumunda olduğu toplumları nasıl kökten bir biçimde ayırdığını öngörememiştir. XIII. yüzyılda Kilise ve Krallık hukukları üzerine yapılan araştırmaların, bu iki güç arasında varsaydığı dengeyi nasıl etkileyeceğini kestirememiştir. Özellikle, sivil toplumun herhangi bir doğa-üstü varlık veya durumun onayını gerektirmeyen ve kendi kendine yeter yetkin bir varlık olduğu kuramının ortaya çıkarabileceği dünyasallık eğilimini tam olarak değerlendirememiştir. Gerçekten Dante’nin önerileri, ulusçuluğun billurlaşmaya başladığı ve bunların ulusal egemenlik talepleri biçiminde belirmeye başladığı bağımsızlık fikirlerini hesaba katmamaktadır.

Bununla birlikte, evrensel bir barış düşüncesinin, ulusal farklılıklara rağmen bugün bile varlığını koruduğu ortadadır. Yaşadığı dönemde insanlığın geleceğinden endişe duyan birçok filozof veya devlet adamı gibi Dante de, evrensel barışa büyük bir özlem duymuştur. Bütün siyaset ve hatta yaşam felsefesini bu özlem belirlemiştir. Dante, evrensel barışı gerçekleştirecek olan Evrensel Krallık düşüncesini, bu düşüncenin mantığa ve deneye uyup uymadığı göz önüne almadan ve hatta bunu hiç düşünmeden, bir takım varsayımlardan yararlanarak ileri sürmüştür. Bundan dolayı da savunduğu Evrensel Krallık, bir ideal olarak kalmaktan kurtulamamıştır.

Dante’nin siyaset felsefesinin hüsrana uğradığı bir başka konu, Roma İmparatorlarının bilinen dünya üzerinde egemenliklerini, bütün halkların refahı veya gerçek bir barışın sağlanması için yaymadıklarını ve aslında bu dünya çapındaki otoritenin gerçek amacının kendi iktidarına bir meşruluk zemini kazandırmak olduğunu görememesi noktasında ortaya çıkmaktadır. Ortaçağ İmparatorlarının bir dünya devleti kurma tutkularının güdüsü de, bundan farklı olmamıştır. Dante dönemindeki İmparatorların yönetimleri, Roma İmparatorluğu’nda olanın aksine, ne kutsaldı, ne de evrenseldi. Bağımsızlık istekleri, hem Papaya, hem de İmparatora karşı olmak üzere, hemen bütün Avrupa devletlerinde artık su yüzüne çıkıyordu.

Dante’nin eserleri, mutlakiyetçi ve aşırılaşmış iktidarlara ve ayrıca akli olmayan yönetim ilkelerine karşı doğrudan saldırıların hazırlanabilmesi için çok önemli olmuşlardır. Bu gibi güçlerin halkın gözünde değer kaybetmesi, siyasal düşüncenin gelişmesine de önemli katkılarda bulunmuştur. Nitekim Dante’nin siyasal düşünceleri, uzun bir ömre sahip olmuşlardır. Zamanın bütün aşındırıcı özelliğine rağmen, Dante’nin evrensel barış ve İnsanlığın tüm parçaları arasında işbirliğinin zorunluluğu konusundaki düşünceleri kaybolmadan zamanımıza kadar gelmişlerdir ve günümüzde de önemli oranda anlamlarını korumaktadırlar.”

Dante Alighieri – Yaşamı, Eserleri ve Siyaset Felsefesi – İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ 5

İÇİNDEKİLER 7

GİRİŞ 11

BİRİNCİ BÖLÜM

DANTE ALIGHERI’NİN TANITIMI VE GENEL BİR BAKIŞ

I- ÖZGÜN KOŞULLANMIŞLIĞI İÇİNDE YAŞADIĞI DÖNEM VE ETKİLENDİĞİ UNSURLAR

A- İTALYA VE FLORANSA’DAKİ DURUM, PARTİ ÇEKİŞMELERİ 15

1. İtalya ve Floransa’daki Durum 15

2. Parti Çekişmeleri 18

B. DANTE’NİN ETKİLENDİĞİ UNSURLAR

II. YAŞAMI

III. EDEBİYATTAKİ YERİ VE ESERLERİ

A. EDEBİYATTAKİ YERİ

1. Edebi Özellikleri 39

2. Rönesans’a Etkileri 42

B. ESERLERİ

1. İlahi Komedya (La Divine Commedia) 43

2. Monarşi Üzerine (De Monarchia) 47

3. Diğer Eserleri 50

a. Şölen (İl Convivio) 50

b. Yeni Hayat (La Vita Nuova) 52

c. Halk Dili Üstüne İnceleme (De Vulgari Eloquentia) 54

d. Mektuplar (Epistole) 55

e. Çoban Şiirleri (Eclogae) 57

f . Mısralar (Le Rime) 57

g. Toprak ve Su Üstüne İnceleme

(La Quaestio de Aqua et Terra) 58

h. Çiçek (İl Fiore) 58

ı. Lirik Şiirleri (Canzone) 58

İKİNCİ BÖLÜM

EVRENSELLİK DÜŞÜNCESİ VE EVRENSEL KRALLIK

I. GENEL OLARAK

II. DANTE ÖNCESİ DÜŞÜN VE ÖĞRETİLERDE EVRENSELLİK DÜŞÜNCESİ

A. HELENİSTİK FELSEFEDE EVRENSEL İNSANLIK DÜŞÜNCESİ

1. Kynizm’de Evrensellik 63

2. Stoizm’de Evrensellik 68

B. ROMALILARDA EVRENSELLİK DÜŞÜNCESİ

1. Orta Stoa’da Evrensellik 75

2. Son Stoa (Roma Stoası)’da Evrensellik 78

C. ORTAÇAĞ’DA EVRENSEL İNSANLIK DÜŞÜNCESİ

III. ORTAÇAĞ TOPLUMSAL GERÇEKLİĞİ VE DANTE’NİN EVRENSEL KRALLIK DÜŞÜNCESİ

A. ORTAÇAĞ TOPLUMSAL GERÇEKLİĞİ

1. Ortaçağın Siyasal ve Sosyal Yapısı 89

2. Ortaçağın Düşünce Yapısı 92

B. DANTE’NİN EVRENSEL KRALLIK DÜŞÜNCESİ

1. Genel Olarak 95

2. Dante’nin Evrensel Krallığı İspatlaması 98

a. Erek Sorunu: İnsanlığın Ortak-Son Amacı (Ereği) Evrensel Krallıkta Gerçekleşebilir 98

b. Barış Sorunu: Evrensel Barış Evrensel Krallıkta Sağlanabilir 100

c. Adalet Sorunu: Adaleti Ancak Evrensel Krallık Gerçekleştirebilir 101

d. Özgürlük Sorunu: Özgürlüğü Ancak Evrensel Krallık Sağlayabilir 103

e. Genel İrade Sorunu: Herkesin İradesi Evrensel Krallıkta Gerçekleşebilir 104

f. Siyasal Birlik Sorunu: İnsanların Birlik Oluşturmaları Gereği Evrensel Krallığı Zorunlu Kılar 105

g. Evrensel Hakemlik Sorunu: Ulusal Krallıklar Arasındaki Uyuşmazlıkları Ancak Evrensel Krallık Çözebilir 106

h. “Bir” ve “Çok” Sorunu: “Bir’in Yapabileceği İşin Çokluk Tarafından Yapılması Gereksizdir” Düşüncesi Evrensel Krallığı Zorunlu Kılar 106

ı. Bir’e Bir Örnek: Hz. İsa’nın Roma İmparatoru Augustus Devrinde Doğması Evrensel Krallığı İspatlar 107

IV. EVRENSELLİK DÜŞÜNCESİNİN DANTE SONRASI DÖNEMDEKİ YERİ

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

DANTE’DE SİYASAL ERKİN (EVRENSEL KRALLIĞIN) KAYNAĞI VE “TEMSİL”İ SORUNU

I. GENEL OLARAK 117

II. SİYASAL ERKİN KAYNAĞI SORUNU: DÜNYASAL VE RUHSAL ERKLERİN AYRIMI

A. RUHSAL ERKİN ÜSTÜNLÜĞÜNÜ SAVUNANLAR

1. Salisbury’li John’un Düşünceleri 126

2. Aegidius Colonna Romanus’un Düşünceleri 127

3. Viterbo’lu Jacobus’un Düşünceleri 131

B. DÜNYASAL ERKİN ÜSTÜNLÜĞÜNÜ SAVUNANLAR

1. Paris’li Jean’ın Düşünceleri 132

2. Ockam’lı William’ın Düşünceleri 136

3. Padova’lı Marsilius’un Düşünceleri 139

C. DANTE’NİN RUHSAL VE DÜNYASAL ERKLERİN AYRILIĞINA İLİŞKİN DÜŞÜNCELERİ

III. SİYASAL ERKİN “TEMSİL”İ SORUNU: EVRENSEL KRALLIĞI ROMALILAR YÖNETMELİDİR

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME 155

Dante Alighieri’nin Kısa Yaşam Öyküsü

Dante Alighieri,1265 yılında İtalya’nın Floransa kentinde doğmuş ve 14 Eylül 1321’de Ravenna’da ölmüş olan İtalyan düşünür ve siyasetçidir. Gerçek adı olan Durante’dir. En bilinen eseri, ölümden sonraki hayata yapılan bir yolculuğu anlattığı İlahi Komedya’dır. (La Divina Commedia). Dante, eserlerini Latince ve İtalyanca olarak yazmıştır. İtalya’daki metal paralarda Dante’nin resmi bulunmaktadır. Asilzadelerin kamu işlerine girebilmesi için bir meslek örgütüne girmesi gerektiği için Dante, Hekim ve Eczacılar loncasına yazılmış ve siyasete atılmış; dönemin siyasi atmosferi altında 1302 yılında para cezasına çarptırılmış ve Floransa’dan sürgün edilmiş, devlet işlerinden men edilmiştir. Daha sonra hakkında yeni bir karar daha verilmiş, ele geçirildiği takdirde idam edilmesine karar verilmiştir. Dante, hakkındaki sürgün ve idam kararları nedeniyle Floransa’ya da dönememiş, yaşadığı sıkıntılı günlerde İlahi Komedya’yı yazmaya başlamıştır.

Dante, Lucca, Verona, Ravenna gibi şehirlerde yaşadıktan sonra 1321 yılında, 56 yaşındayken sıtmadan ötürü yaşamını yitirmiş, San Francesco Kilisesi’ne gömülmüştür. Dante’nin Latince dilince yazdığı; De vulgari eloquentia (Halkdilinde Belagat), Monarchia (Monarşi), Epistulae (Mektuplar), Eclogae (Eklogalar) ve Quaestio de aqua et terra (Su ve Toprak Sorunu) isimli eserleri bulunmaktadır. Ayrıca, İtalyanca olarak Vita nuova, Rime (Şiirler), Convivio (Şölen), II Fiore (Çiçek), La Divina Commedia (İlahi Komedya), Inferno (Cehennem), Purgatorio (Araf) ve Paradiso (Cennet) isimli eserleri bulunmaktadır. Eserlerinin çoğu Türkçe’ye tercüme edilmiştir. [/box]Dante Alighieri,1265 yılında İtalya’nın Floransa kentinde doğmuş, 14 Eylül 1321’de Ravenna’da ölmüş İtalyan düşünür ve siyasetçidir. Gerçek adı olan Durante’dir. En bilinen eseri, ölümden sonraki hayata yapılan bir yolculuğu anlattığı İlahi Komedya’dır. (La Divina Commedia). Dante, eserlerini Latince ve İtalyanca olarak yazmıştır. İtalya’daki metal paralarda Dante’nin resmi bulunmaktadır. Asilzadelerin kamu işlerine girebilmesi için bir meslek örgütüne girmesi gerektiği için Dante, Hekim ve Eczacılar loncasına yazılmış ve siyasete atılmış; dönemin siyasi atmosferi altında 1302 yılında para cezasına çarptırılmış ve Floransa’dan sürgün edilmiş, devlet işlerinden men edilmiştir. Daha sonra hakkında yeni bir karar daha verilmiş, ele geçirildiği takdirde idam edilmesine karar verilmiştir.

Dante, hakkındaki sürgün ve idam kararları nedeniyle Floransa’ya da dönememiş, yaşadığı sıkıntılı günlerde İlahi Komedya’yı yazmaya başlamıştır. Dante, Lucca, Verona, Ravenna gibi şehirlerde yaşadıktan sonra 1321 yılında, 56 yaşındayken sıtmadan ötürü yaşamını yitirmiş, San Francesco Kilisesi’ne gömülmüştür. Dante’nin Latince dilince yazdığı; De vulgari eloquentia (Halkdilinde Belagat), Monarchia (Monarşi), Epistulae (Mektuplar), Eclogae (Eklogalar) ve Quaestio de aqua et terra (Su ve Toprak Sorunu) isimli eserleri bulunmaktadır. Ayrıca, İtalyanca olarak Vita nuova, Rime (Şiirler), Convivio (Şölen), II Fiore (Çiçek), La Divina Commedia (İlahi Komedya), Inferno (Cehennem), Purgatorio (Araf) ve Paradiso (Cennet) isimli eserleri bulunmaktadır. Eserlerinin çoğu Türkçe’ye tercüme edilmiştir. Dante’nin Evrensel Krallık düşüncesini savunurken ortaya koyduğu Evrensel Barış ve İnsanlığın Mutluluğu gibi ilkeler günümüzde yaygın olarak kullanılan kavramlardır.

14 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 14, 2024

14 Eylül – Hukuk Takvimi

1321	Dünyaca ünlü düşünür Dante Alighieri, Ravenna’da yaşamını yitirdi. (1265 yılında İtalya’nın Floransa kentinde doğmuştu) Gerçek adı olan Durante’dir. Evrensel Krallık teorisini ortaya attı ve dünya barışını hedefledi. Dante Alighieri
1829	Osmanlı İmparatorluğu ile Rus İmparatorluğu arasında Edirne Antlaşması imzalandı.
1901	ABD’nin hukukçu başkanlarından William McKinley’in görev süresi 14 Eylül 1901’de doldu. Yerini bir başka hukukçu başkan olan Theodore Roosevelt’e bıraktı.
1920	TBMM’de “Men-i Müskirat Kanunu(İçki Yasağı) kabul edildi. Kanun, 28 Şubat 1921’de Resmi Gazetede yayınlandı.
1933	Türkiye ile Yunanistan Dostluk Antlaşması imzaladı.. Resmi adıyla “Samimi Anlaşma Misakı” olan antlaşma 14 Eylül 1933’te, Yunanistan Başbakanı Çaldaris ile Dışişleri Bakanı Maksimos’un Ankara’yı ziyaretleri sırasında “Yürekten Uyuşma Paktı” (Pacte d’Entente Cordiale) olarak imzaladı. (Samimi anlaşma misakı)
1936	Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı, ilkokullarda okutulacak Alfabe kitabını kabul etti.
1937	Nyon Antlaşması, İsviçre’nin Nyon kentinde toplanan konferansa katılan, Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda, Bulgaristan, Mısır, Fransa, Yunanistan, Romanya, Türkiye, SSCB ve Yugoslavya arasında, 14 Eylül 1937 tarihinde kabul edildi. Amacı, Akdeniz’deki korsanlık olaylarının önlenmesi ve Akdeniz’de seyrüsefer güvenliğinin sağlanması olmuştur. Türkiye’nin antlaşmayı onayladığına dair kanun 18 Eylül 1937’de TBMM’de kabul edilmiştir.
1939	Mültecilerin haklarına ilişkin 14 Eylül 1939 tarihli Protokol imzalandı.
1960	Irak, İran, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Venezuela OPEC‘i kurdu.
1963	Uçaklarda İşlenen Suçlar ve Diğer Bazı Eylemlere İlişkin 14 Eylül 1963 Tarihli Tokyo Sözleşmesi imzalandı. Sözleşmenin Türkiye tarafından kabulüne dair kanun 8 Aralık 1975 tarihli resmi gazetede yayınlandı.
1972	Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti İle Çin Halk Cumhuriyeti Hükümeti Arasında 14 Eylül 1972 tarihinde, “Hava Ulaştırma Anlaşması” imzalandı.
1972	Aşık Mahsuni, Başbakan‘a hakaret ettiği iddiasıyla yargılandı.
1973	Hayali ihracat olayı; Bir şirketin sahte belge ile yapmadığı ihracata karşılık vergi iadesi adıyla devletten 1 milyon lira tahsil ettiği belirlendi. Sahtekârlık Ticaret Bakanlığı’nca ortaya çıkarıldı.
1975	DİSK’in 3 bin işyeri temsilcisinin toplantısında, Devlet Güvenlik Mahkemeleri’ne karşı demokratik haklar eylemi için karar alındı.
1977	Bakanlar Kurulu toplu sözleşme anlaşmazlığı nedeniyle DYF’nin devlet demiryollarında aldığı grev kararını bir ay süreyle erteledi.
1980	Sıkıyönetim komutanlıklarınca Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) ve Milliyetçi İşçi Sendikaları Konfederasyonu (MİSK) yöneticilerinin teslim olması istendi. İşçi ve memur maaşlarına %70 zam yapıldığı ve tüm grevlere son verildiği açıklandı.
1980	Uğur Mumcu, Cumhuriyet gazetesindeki köşesinde 12 Eylül Darbesi hakkında, “Devlet, devlet olmaktan çıkar; parlamento, on beş gün içinde seçilmesi gereken cumhurbaşkanını seçmez ve ülke baştan başa örtülü bir iç savaşın kanlı arenasına dönüşürse Silahlı Kuvvetlerin yönetime el koymasından doğal ne olabilir ki?” dedi.
1983	Sıkıyönetim Askeri Savcısı, SODEP eski Genel Başkanı Prof. Erdal İnönü hakkında en az 3 ay hapis istemiyle dava açtı. Davanın açılma sebebi SODEP adaylarının Milli Güvenlik Konseyi’nce veto edilip seçimlere katılmasının engellenmesi üzerine İnönü’nün yaptığı açıklamadır. Prof. Dr. Erdal İnönü
1984	Aydınlar Dilekçesi Davası’na Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Mahkemesi’nde sorgularla devam edildi. Uğur Mumcu, Erbil Tuşalp, Yalçın Küçük M.Tali Öngören, Mete Tunçay, Halit Çelenk, Şerafettin Turan ve Prof. Tekeli, bildiriyi savunarak, suçlamaları reddettiler.
1990	Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, Türkiye, tarafından 14 Eylül 1990 tarihinde imzalandı. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 20 Kasım 1989 tarih ve 44/25 sayılı kararıyla kabul edilip imza, onay ve katılıma açılan Sözleşme, 49. maddeye uygun olarak 2 Eylül 1990 tarihinde yürürlüğe girmişti. Türkiye Cumhuriyeti Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesi’nin 17, 29 ve 30. maddeleri hükümlerini T.C. Anayasası ve 24 Temmuz 1923 tarihli Lozan Barış Anlaşması hükümlerine ve ruhuna uygun olarak yorumlama hakkını saklı tutarak imzaladı.
1990	Paris’te yapılan ve 3 Eylül’de başlayan, Birleşmiş Milletler, İkinci En Az Kalkınmış Ülkeler Konferansı sona erdi.
1996	Abdi İpekçi ve Papa cinayetleri ile silah-uyuşturucu kaçakçılığı sanıklarından ülkücü Oral Çelik, tutuklu bulunduğu İsviçre’den kendi isteği ile Türkiye’ye getirildi.
1998	Düş ve Yaşam adlı kitabından dolayı Devlet Güvenlik Mahkemesinde yargılanıp 1.5 yıl hapis ve ağır para cezasına çarptırıldığı duruşmada, mahkeme asayişini bozduğu ve heyete hakaret ettiği gerekçesiyle yargılanan, hukukçu, şair, yazar ve gazeteci Yılmaz Odabaşı 7 ay hapis cezasına çarptırıldı. Yılmaz Odabaşı
1999	YÖK Rektörler Komitesi, üniversite yerleşkelerinde, açık ya da kapalı alanlarda baş örtüsünü yasaklayan ortak karar aldı. Kimlik kartındaki fotoğraf, derslikler, laboratuvarlar, sosyal tesis ve spor alanlarında da baş örtüsü yasağı konuldu.
2004	Bergamalı köylüler, Ovacık altın madeninde siyanürle altın arama çalışmasını durduran mahkeme kararının bir an önce uygulanması talebiyle Taksim’den Tünel’e yürüyüşe geçti. Galatasaray’da engellenen köylüler bir süre oturma eylemi yaptıktan sonra basın açıklaması yaptı.
2004	Çeşitli illerden Ankara’ya gelen kadın örgütleri üyeleri, AKP hükümetinin zinanın suç sayılması girişimlerine karşı Meclis’e yürüdü.
2008	Türk Tabipleri Birliği’nin (TTB) Ergenekon soruşturması kapsamında tutukluyken kansere yakalanan ve tahliyesinden beş gün sonra ölen Kuddusi Okkır‘la ilgili raporunu kamuoyuna açıkladı. Rapora göre, cezaevi ve hastane sürçlerinin aşamasında ihmal olduğu, adli otopsi yapılmadığı için Okkır’ın kesin ölüm nedeninin bilinmediği, cezaevinden hastaneye her sevkte “Ergenekon terör örgütü üyesi”, “dikkat, kaçar, kaçırılır” ibareleri düşüldüğü, sevklerin geç ve mesai saatleri dışında yapıldığı, tıbbi kayıtların düzenli tutulmadığı açıklandı. TTB olayı “başlı başına bir insan hakları ihlali” olarak niteledi.
2009	İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, “Ergenekon terör örgütü”ne ilişkin davada, ikinci ve üçüncü iddianameler Cumhuriyet Savcıları Mehmet Ali Pekgüzel ve Nihat Taşkın tarafından okunmaya başlandı. Av. Celal Ülgen iddianamenin okunmasının aslında sanık hakkı olduğunu belirterek, “Ancak bu hak bu dava için bir sıkıntıya, eziyete dönüştü. 500 sayfa 15-20 günde okunur. Özetin özetinin okunmasını istiyoruz” dedi. Duruşmaya 48 tutuklu sanık ile tutuksuz diğer sanıklar katıldı.
2010	Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Agos gazetesi yayın yönetmeni Hrant Dink’in 19 Ocak 2007 tarihinde İstanbul Şişli’de katledilmeden önce ve sonrasında yapılan başvurular kapsamında Türkiye’yi yaşam hakkını ihlal ettiği, mahkemelere etkin başvuru hakkını kısıtladığı ve ifade özgürlüğü hakkını çiğnediği gerekçesiyle mahkum etti. Beş ayrı başvuruyu birleştiren AİHM, yaşam hakkını güvence altına alan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 2. maddesinin, ifade özgürlüğünü savunan 10. maddesi ve “mahkemeye etkin başvuru hakkı”nı düzenleyen 13. maddenin de ihlal edildiğine oybirliğiyle hükmetti. AİHM ayrıca Rakel Dink ve çocuklarına 100 bin avro (192 bin TL) ve Hrant Dink’in kardeşi Hosrof Dink’e de 5 bin avro (9 bin 600 TL) manevi tazminat ödenmesi ve mahkeme gideri karşılığında da 28 bin 595 avro (54 bin 902 TL) ödenmesine hükmetti. Hrant Dink
2010	Diyarbakır 5. Ağır Ceza Mahkemesi, “PKK örgütünün propagandasını yaptıkları” iddiasıyla yargıladığı kapatılan Demokratik Toplum Partili (DTP) 54 belediye başkanı hakkında beraat kararı verdi.
2010	MAZLUMDER, İzmir ve Bursa’da ise EDP, 1980 darbesinin lideri Kenan Evren, dönemin kuvvet komutanları ve tüm sorumlular hakkında “darbe yapmak”tan suç duyurusunda bulundu. EDP üyeleri, Evren ve dönemin kuvvet komutanları başta, Emniyet ve MİT görevlilerinin arasında bulunduğu 514 ismin yargılanmasını istedi. Fotoğraf (Soldan sağa): Nejat Tümer, Sedat Celasun, Kenan Evren, Tahsin Şahinkaya, Nurettin Ersin.
2010	Şili’nin ilk kadın cumhurbaşkanı Michelle Bachelet, BM’nin kadın haklarının teşviki ve kadınların tam katılımı programları üzerine çalışacak olan yeni örgütü BM Kadın’ın (UN WOMEN) başına geçirildi. Bachelet, 1 Eylül 2018 tarihi itibarıyla İnsan Hakları Yüksek Komiserliği görevini üstlendi. Michelle Bachelet

2011	ODTÜ’deki “Başkaldırıyoruz” eylemine katıldıkları ve polise direndikleri gerekçesiyle yargılanan öğrencilerin bir yıl dokuz aydan 10 yıl 6 aya kadar hapis cezası istemiyle yargılandığı davanın ilk duruşması yapıldı. “Başkaldırıyoruz” pankartıyla yapılan protesto gösterisi sırasında çıkan olaylarla ilgili olarak, 117 kişi hakkında, ”Mala zarar verdikleri” ve ”İzinsiz toplantı ve gösteri yürüyüşünün dağıtılması sırasında kamu görevlisine direndikleri” iddiasıyla açılan dava Ankara 24. Asliye Ceza Mahkemesi’nde devam etti.
2012	Ergenekon Soruşturmaları kapsamında açılan OdaTV davasında yapılan duruşmada, mahkeme sanıklardan Barış Terkoğlu ve Barış Pehlivan’ı tahliye ederken, Yalçın Küçük, Soner Yalçın ve Hanefi Avcı’nın tutukluluk hallerinin devamına karar verdi.
2012	MHP, 12 Eylül döneminde çeşitli suçlardan hüküm giyen fakat af ve infaz yasaları ile tahliye edildikten sonra sonra başka nedenlerle tekrar ceza aldıkları için infazları yananlar için bir kanun teklifi verdi. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi TBMM Başkanlığı’na sunuldu.
2012	Afyon’da 25 askerin hayatını kaybettiği patlamayla ilgili soruşturma yürüten Eskişehir Birinci Hava Kuvveti Komutanlığı Askeri Savcılığı, gelinen aşama itibarıyla olayın sabotaja bağlı olarak gerçekleştiğine dair herhangi bir delil ve emare elde edilemediğini açıkladı.
2015	Doğan Medya Grubu’na terör örgütü propagandası yapıldığı iddiasıyla soruşturma açıldı. Savcı, Güneş Gazetesi’nde yer alan bir haberi ihbar kabul etti.
2017	İşlerine iade talebiyle 190 gündür açlık grevinde ve 115 gündür tutuklu olan Gülmen ve Özakça’nın Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen duruşmasına bin 30 avukat yetki belgesi verdi. Salona 200 avukat girdi. Gülmen ve Özakça duruşmaya getirilmedi. Savcı, tutukluluğun devamını istedi. Tahliye kararı çıkmadı.
2017	Senegalli hukukçu sosyalist siyasetçi ve eski bakan Djibo Leyti Kâ, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 21 Şubat 1948) Dakar Üniversitesi‘nde Ekonomik Bilimler ve Hukuk Fakültesi eğitimini tamamladı. 1981-1988 yılları arasında Telekomünikasyon ve Enformasyon Bakanı, 1988-1990 yılları arasında Plan ve İşbirliği Bakanı, 1990-1991 yılları arasında Millî Eğitim Bakanı, 1991-1993 yılları arasında Dışişleri Bakanı ve 1993-1995 yılları arasında İçişleri Bakanı oldu. 2004-2007 yıllarında Deniz Ekonomisi Bakanı, 2007-2012 yılları arasında ise Devlet Bakanı, Yapay Göller, Koruma Havzaları, Doğayı Koruma ve Çevre Bakanı oldu. 14 Eylül 2017’de 69 yaşında iken yaşama veda etti. Djibo Leyti Kâ
2018	İstanbul Yeni Havalimanı‘nın yapım aşamasında kötü çalışma koşulları sebebiyle inşaat işçileri grev yapmaya başladı.
2018	İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nde “Cumhurbaşkanına hakaret” suçlamasıyla yargılanan Evrensel gazetesinin eski sorumlu yazı işleri müdürü Vural Nasuhbeyoğlu ile eski imtiyaz sahibi Arif Koşar 7’şer bin liralık tazminat cezasına mahkum edildi.
2021	Güney Kore Rekabet Kurumu, Korea Fair Trade Commission (KFTC), Google’ın Android işletim sisteminin (OS) özelleştirilmiş versiyonunu engellemesinden dolayı ABD’li şirkete 207 milyar won (176.64 milyon dolar) ceza kesti. Gerekçe, Google’ın piyasadaki baskın pozisyonunu kötüye kullanması ve mobil işletim sistemi pazarında rekabeti kısıtlaması oldu. Ceza, Güney Kore’nin ‘Google Karşıtı Yasa’ olarak bilinen Telekomünikasyon Yasası değişikliğinin yürürlüğe girdiği gün açıklandı.
2022	AKP’li milletvekili Vahit Kiler’e “Kurt siyasetçi” dediği için ceza alıp tutuklanan gazeteci Sinan Aygül, tutuklu bulunduğu cezaevinden koronavirüs izini kapsamında tahliye edildi. Bitlis Açık Cezaevi’nden serbest bırakılan Aygül burada yaptığı açıklamada, ilkesel bir karar aldığını ve aldığı kararın arkasında olduğunu söyledi.
2024	CHP, TBMM bünyesinde ”Çocuk Hakkı İzleme Komisyonu” kurulması için kanun teklifi verdi. Teklifin gerekçesinde “TBMM’de çocuk haklarının geliştirilmesi, çocukların korunması alanında profesyoneller ve sivil toplum kuruluşları ile iletişimi sağlayacak, her yasa tasarısını çocuk haklarına uygunluk açısından inceleyecek, yıllık bütçelerde çocuklara yeterli kaynak ayrılmasını sağlamayı önceleyecek daimi bir ihtisas komisyonunun kurulmasına ihtiyaç vardır.” denildi.
2024	Kemal Çağlar Temel’in 10 Eylül’de uğradığı silahlı saldırıda hayatını kaybetmesine ilişkin gözaltına alınan 16 kişi adliyeye sevk edildi.
2024	Resmi Gazete‘de yayımlan Cumhurbaşkanı Kararı ile, özel tüketim vergisi oranları ile maktu vergi tutarları yeniden belirlenerek sigaranın vergileme yapısında değişikliğe gidildi. Sigara üzerinden alınan nispi vergi indirildi, maktu vergi artırıldı.
	Yazar Yavuz Ekinci 10 yıl önce Doğan Kitap’tan basılıp geçen yıl toplatılan ‘Rüyası Bölünenler’ romanı nedeniyle açıklama yaptı: “Yazarlar yazdıklarıyla suçlanacaksa Dostoyevski cinayetten yargılanmalı“
2024	Asal Araştırma tarafından yapılan araştırmanın sonuçları yayımlandı. “Türkiye’de en güvendiğiniz kurum hangisidir?” sorusuna verilen yanıtlarda Yargı % 1,4 oranı ile Ordu, Polis, Cumhurbaşkanlığı, TBMM, Bankalar, ÖSYM, YSK, Belediyeler, Diyanet’in ile 10. sırada çıktı. Kurumun diğer araştırmasında ise “Türkiye’nin en önemli sorunu nedir?” sorusuna %54,5 oranında “Ekonomi/Hayat Pahalılığı”, %10.8 oranında Adaletsizlik çıktı.

Ceza Hukukunda Actiones Liberae in Causa Kuramı

Yazar

-

Eylül 13, 2024

“Ceza Hukukunda Actiones Liberae in Causa Kuramı” isimli eser Avukat Dr. Ayşe Özge Atalay tarafından yazılmış ve On İki Levha Yayıncılık tarafından 2019 yılı Mart ayında basılmıştır.

Ceza Hukukunda Actiones Liberae in Causa Kuramı

Kitbın arka kapağındaki sunum şu şekildedir:

“Ceza hukukunda sorumluluğun temelini oluşturan en önemli ilkelerden biri, suç teşkil eden hareketin gerçekleştirildiği esnada, failin kusur yeteneğine sahip olmasını gerekli kılan eş zamanlılık ilkesi olmaktadır. Ancak kimi zaman, kusur yeteneğinin iradi şekilde ortadan kaldırılıp bir suç işlenmesi ihtimali gerçekleşmekte ve cezalandırılması gereken bir durum oluşmaktadır. Özellikle Alman ceza hukukunda ve genel olarak Kıta Avrupası hukuk sistemine dâhil olan ülkelerde kendisine yer edinen bir hukuk kuramı olarak actiones liberae in causa (aslı itibarıyla özgür hareketler), bu durum karşısında cezalandırmayı sağlamaktadır. Çalışmamız, bu kapsamda ceza sorumluluğuna ilişkin çetrefilli konulardan birini teşkil eden alic kuramını, tüm yönleri ve bağlantılı olduğu konular açısından incelemektedir. Bu uğurda, TCK md. 34/2 düzenlemesi esas alınmakla birlikte, bu kuramın çok detaylı şekilde incelendiği Alman ceza hukuku sistemine geniş bir yer verilecek ve ayrıca kuramın, Anglo-Sakson hukuk sistemindeki yansıması olan voluntary intoxication kavramı da incelenecektir.”

Loading...

Taking too long?

Reload document
| Open in new tab

İÇİNDEKİLER

GİRİŞ
Birinci Bölüm

ACTIONES LIBERAE IN CAUSA KURAMININ TANIMI, TARİHİ GELİŞİMİ VE SUÇ GENEL TEORİSİ ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ
I. ACTIONES LIBERAE IN CAUSA
A. GENEL AÇIKLAMALAR VE TANIM
B. TERMİNOLOJİK FARKLILIKLAR VE TÜRKÇE KARŞILIK
II. ACTIONES LIBERAE IN CAUSA’NIN CEZA HUKUKUNA GİRİŞİ VE MEVZUATTAKİ YERİ
A. ACTIONES LIBERAE IN CAUSA’NIN TARİHÇESİ
B. İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELERİN İNCELENMESİ
III. SUÇUN UNSURLARINDAN FİİL VE KUSURLULUK AÇISINDAN ACTIONES LIBERAE IN CAUSA’NIN İNCELENMESİ
A. FİİL UNSURU AÇISINDAN ACTIONES LIBERAE IN CAUSA
B. KUSURLULUK UNSURU AÇISINDAN ACTIONES LIBERAE IN CAUSA

İkinci Bölüm

ACTIONES LIBERAE IN CAUSA’NIN HUKUKİ ESASINA İLİŞKİN TEORİLER, ACTIONES LIBERAE IN CAUSA TÜRLERİ VE BENZER HUKUKİ YAPILARIN FARKLARI
I. ACTIONES LIBERAE IN CAUSA’NIN HUKUKİ ESASINA İLİŞKİN TEORİLER
A. GENEL OLARAK TEORİLERİN ORTAYA ÇIKIŞ NEDENLERİ
B. ACTIONES LIBERAE IN CAUSA KURAMINI HUKUKLA BAĞDAŞTIRMAYA YÖNELİK TEORİLER
C. ACTIONES LIBERAE IN CAUSA KURAMINI HUKUKEN REDDEDEN TEORİ
II. ACTIONES LIBERAE IN CAUSA TÜRLERİNE İLİŞKİN AYRIM
A. AYRIM YAPILIRKEN ESAS ALINAN HUSUSLAR
B. KASTİ ACTIONES LIBERAE IN CAUSA
C. TAKSİRLİ ACTIONES LIBERAE IN CAUSA
D. BİYOTEKNOLOJİ KAYNAKLI YENİ İHTİMALLER
III. ACTIONES LIBERAE IN CAUSA’YA BENZER HUKUKİ YAPILAR VE ARALARINDAKİ FARKLAR
A. GENEL OLARAK
B. OMISSIO LIBERA IN CAUSA
C. ACTIO ILLICITA IN CAUSA
D. ANGLO-SAKSON HUKUK SİSTEMİ’NDE İRADİ SARHOŞLUK (VOLUNTARY INTOXICATION)
SONUÇ
KAYNAKÇA
KAVRAM DİZİNİ

13 Eylül – Hukuk Takvimi

Yazar

-

Eylül 13, 2024

13 Eylül – Hukuk Takvimi

1880	Alman filozof Arnold Ruge öldü. (Doğumu 13 Eylül 1802) Bağımsız ve Birleşik Almanya`nın savunucusu olduğundan 1825 yılında Kolberg zindanlarında 5 yıl hapse mahkûm edildi. Serbest kaldıktan sonra Antik Yunan eserlerinin çevirisini yaptı ve Genç Hegelciler grubuna katıldı.
1905	Fransız hukukçu ve siyasetçi René Goblet, Paris’te yaşamını yitirdi. (Doğumu: 26 Eylül 1828) Hukuk eğitimi aldı. 1860’ların sonlarına kadar hiç siyasete girmedi. 1870’de Milli Savunma Hükümeti tarafından Amiens’e başsavcı olarak atandı. 1871 yılında meclise seçildi. 30 Ocak 1882 – 7 Ağustos 1882 tarihlerinde Freycinet kabinesinde İçişleri Bakanı olarak görev yaptı. 1886 yılında Charles de Freycinet kabinesi düşünce 11 Aralık 1886 – 17 Mayıs 1887 tarihlerinde başbakanlık görevin üstlendi. Başbakanlık görevinden ayrıldıktan sonra senatör olarak görevine devam etti. 1898 seçimlerinde milletvekili seçilemeyince siyaseti bıraktı. Fransız Hukukçu ve devlet adamı René Goblet
1908	Kavala’da Tütün Rejisi’nde çalışan 12 bin işçi greve başladı. Bando eşliğinde sokakları dolaşan işçilere Reji hamalları da katılarak işlenmiş tütün sevkiyatını durdurdu.
1908	İttihat ve Terakki Fırkası’na karşı, ilk muhalefet partisi olan Ahrar Fırkası kuruldu
1919	Mustafa Kemal Paşa’nın, mebus (milletvekili) seçimi hazırlıkları hakkındaki genelgesi yayınlandı.
1920	Mustafa Kemal’in “Halkçılık Programı” TBMM’ne sunuldu. 18 Eylül’de TBMM’de okundu.
1921	Seferberlik ilan edildi. Seferberliğin kaldırılmasına ilişkin Kanun ise (Seferberliğin İlgasına Dair Kanun) 31 Ekim 1923’te T.B.M.M.’nde kabul edildi.
1941	Hukukçu ve Türkiye’nin 10. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer doğdu. 1962’de Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu. Aynı yıl Ankara’da hakim adayı olarak göreve başladı. Dicle ve Yerköy’de hakim ve Yargıtay tetkik hakimi olarak görev yaptı. Medeni hukuk alanında 1977 ve 1978’de Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Yüksek Lisans öğrenimi yaptı. 7 Mart 1983’te Yargıtay üyeliğine seçildi. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi üyesi olarak görev yaparken dönemin cumhurbaşkanı Kenan Evren tarafından 28 Eylül 1988’de o güne kadar atanmış en genç üye olarak Anayasa Mahkemesi üyeliğine atandı. 6 Ocak 1998’de Anayasa Mahkemesi başkanı seçildi. 28 Eylül 1998 tarihinde Anayasa Mahkemesinden emekli oldu. 5 Mayıs 2000’de Türkiye Cumhuriyetinin 10. ve ilk hukukçu cumhurbaşkanı olarak seçildi. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde hem yürütmenin hem de bir yüksek yargı organının başkanlığını yapmış tek kişidir. Türkiye’nin ilk hukukçu Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer
1950	Milli Eğitim Bakanlığı valiliklere gönderdiği bir genelgeyle öğretmenlerin parti işleriyle uğraşmasını yasakladı.
1970	Anayasa Mahkemesi raportörleri Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle, Adalet Partisi iktidarının çıkardığı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun iptali yönünde görüş bildirdi
1971	Bilim ve Sosyalizm yayınları sahibi Süleyman Ege, Lenin’in “Devlet ve İhtilal” kitabı nedeniyle 7,5 yıl hapis cezasına mahkum oldu.
1972	Cevdet Menteş, Yargıtay başkanlığına seçildi. 13 Temmuz 1980 tarihine kadar görev yaptı.
1972	TKP ile ilişkili oldukları ve komünizm propagandası yaptıkları iddiasıyla yargılanan, aralarında Harun Karadeniz, Nihat Sargın, Şadi Alkılıç, ceza hukukçusu Doç. Dr. Çetin Özek, yazar Ragıp Zarakolu, İlkay Demir ve Necmi Demir’in de bulunduğu 35 sanık için 6 aydan 15 yıla kadar hapis cezaları talep edildi. Prof. Dr. Çetin Özek
1977	Türk Tabipleri Birliği Başkanı Erdal Atabek “1 Mayıs Mahallesi yıkımında gözaltına alınanların işkence gördüğü ve yaralıların hastaneye sevk edilmediği haberlerine ilişkin etkin soruşturma yapılmalı. Yapılanlar, Anayasa’ya ve sağlıklı yaşam hakkına açıkça aykırıdır” şeklinde açıklama yaptı.

1980	Türkiye’de Kenan Evren 13 Eylül 1980 tarihinde Devlet Başkanlığı görevini üstlendi. Millî Güvenlik Konseyi’nden yapılan açıklamada AP Genel Başkanı Süleyman Demirel, MSP Genel Başkanı Necmettin Erbakan ve CHP Genel Başkanı Bülent Ecevit’in güvence altına alındıkları bildirildi.
1980	Cumartesi Annelerinin sembol ismi Berfo Ana’nın(Berfo Kırbayır) oğlu Cemil Kırbayır, 12 Eylül’ün ertesi günü, 13 Eylül 1980’de Ardahan’ın Göle İlçesi Okçu köyündeki evinden gözaltına alındı. Berfo Kırdemir, 21 Şubat 2013’te oğlunun kemiklerini ve katilleri bulamadan yaşama veda etti. Berfo Kırbayır ve kayıp yakınları Başbakan Erdoğan ile görüşmelerinde
1982	Hukukçu ve yazar Osman Zeki Özturanlı, 13 Eylül, 1982 tarihinde İzmir’de geçirdiği bir trafik kazasında yaşama veda etti. (Doğumu: 1926, Söke)
1989	Hukukçu ve siyasetçi İsmail Rüştü Aksal, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 1911, Pamukova, Adapazarı) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi‘ni bitirdi. Londra Büyükelçiliği Mali Müşavirliği, Maliye Bakanlığı Tetkik Heyeti Azalığı, Ticaret Bakanlığı Teftiş Heyeti Reisliği ve İç Ticaret Genel Müdür Yardımcılığı, Serbest Avukatlık, Mali Müşavirlik ve yazarlık yaptı. Kocaeli ve Ankara Milletvekilliği, 1961 yılında Kurucu Meclis Cumhuriyet Halk Partisi Temsilciliğinde bulundu ve Cumhuriyet Halk Partisi Genel Sekreteri oldu. Maliye Bakanlığı yaptı. İsmail Rüştü AKSAL
1989	Matbaada basılmayı bekleyen Ana Dev-Yol Davası Savunmaları taslaklarının polisçe toplatılmasının ardından tutuklanan kitabın derleyicisi Tayfun Mater, Kürtçülük ve bölücülük yaptığı gerekçesiyle 1 yıl 4 ay 20 gün hapis cezasına çarptırıldı.
1994	Demokrat Parti 13 Eylül 1994 tarihinde Anayasa Mahkemesi kararıyla kapatıldı
1994	Uluslararası Nüfus ve Kalkınma Konferansı Raporu, Kahire’de yayımlandı
1996	KESK üyesi sendikalar Zorunlu Tasarruf kesintilerinin nemalarıyla birlikte ödenmesi talebiyle Türkiye genelinde eylem yaptı.
1998	Hukukçu, bürokrat ve siyasetçi Halkçı Parti‘nin kurucu Genel Başkanı Necdet Calp, yaşamını yitirdi. (Doğumu: 7 Eylül 1922) Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi‘ndeki eğitimine devam ederken fark derslerini de vererek Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi‘nden de mezun oldu. 1954’te Çınar, Kaman ve Haymana‘da kaymakamlık yaptı. 1960’ta Siirt valiliğine atandı. 12 Eylül Darbesi‘nden sonra 23 Ekim 1980-11 Nisan 1983 tarihleri arasında Başbakanlık Müsteşarlığı yaptı. 1983’te kurucusu olduğu Halkçı Parti‘nin(HP) Genel Başkanlığı’na getirildi. Parti, 3 Kasım 1985 yılında olağanüstü kurultayda kendini feshederek SHP’ye katıldı. 1987 Genel Seçimlerin aday olmayarak aktif siyasetten çekildi. Necdet Calp
2007	Yerli halkların diğer halklarla eşit olduğunu teyit eden Birleşmiş Milletler Yerli Halklar Hakları Bildirgesi kabul edildi. 9 Ağustos Dünya Yerli Halklar Günü (International Day of the World’s Indigenous Peoples), Birleşmiş Milletler (BM) tarafından 1982 yılında Cenevre’de düzenlenen BM Yerli Halklar Çalışma Grubu toplantısında ilan edilmiştir. Dünya Yerli Halklar Günü(International Day of the World’s Indigenous Peoples)
2018	13 Eylül 2018 tarihli Resmi Gazete’de ”Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar ” yayımlandı.
2019	Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Ekonomik ve Mali İşbirliği Antlaşması resmi gazetede yayınlandı.
2019	Kenya Yüksek Mahkemesi, Rastafaryanizm’in diğerleri gibi bir din olduğunu ve diğer dinler gibi muamele görmesi gerektiğine karar verdi. Yüksek Mahkeme, Rasta saçını kesmemesi nedeniyle ocak ayında okuldan uzaklaştırılan bir kız öğrencinin ailesinin açtığı davada, öğrencinin eğitim hakkı ve inanç özgürlüğünün engellendiğine hükmetti. Kararı, Yargıç Chacha Mwita okudu. Mahkeme, Olympic Lisesi’nin rasta saçları nedeniyle kızı okuldan atmasının, bunun kızın dininin gereğini yerine getirmesi anlamına geldiği için anayasaya aykırı olduğuna karar verdi. Okul tarafından takınılan tutum hukuka aykırı bulundu. Kenya Anayasası’nın 30 (1) maddesine göre herkes vicdan, din, düşünce, inanç ve fikir özgürlüğüne sahip. Kararda dini nedenlerle saçını kesmek istemeyen bir öğrencinin buna zorlanamayacağı ve bunun anayasaya aykırı olduğu belirtildi. Rasta inancının takipçileri, siyahilerin Afrika’ya dönmesini savunan Jamaikalı aktivist Marcus Garvey’in peygamber, eski Etiyopya İmparatoru Haile Selassie’nin mesih olduğuna inanıyor. Yahudilik ve Hristiyanlıktan beslenen Rastalar et yemiyor, alkol kullanmıyor ve sigara içmiyorlar ancak ganga (marihuana) adını verdikleri uyuşturucu kullanıyorlar. Rastalar, mesihin tekrar dünyaya dönerek yeryüzünde bir cennet inşa edeceğini, buranın da Afrika olacağını savunuyor. Dünya genelinde Rastafaryanizmin bir milyondan fazla takipçisi bulunuyor.


2024	Diyarbakır’da Narin Güran cinayetiyle ilgili yürütülen soruşturma kapsamında gözaltına alınan aralarında anne Yüksel Güran ile ağabey Enes Güran’ın da bulunduğu 8 kişi sevk edildikleri Nöbetçi Sulh Ceza Hakimliği’nce tutuklandı, 1 kişi serbest bırakıldı.
2024	Nagehan Alçı hakkında eski eşi Rasim Ozan Kütahyalı’nın “ortak mülkiyetlerindeki eve girip cep telefonunu çaldığını” iddia ederek yaptığı savcılık şikayeti üzerine düzenlenen iddianame İstanbul 77. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından kabul edildi. Alçı’nın beş yıldan 10 yıla kadar hapsi istendi.
2024	Edirne’nin Keşan ilçesinde, Yunanistan’a kaçmaya çalışırken yakalanan 3 FETÖ/PDY şüphelisi, tutuklandı.
2024	Cumartesi Anneleri’nin, gözaltında kaybedilen yakınlarının akıbetlerini sormak için her hafta Galatasaray Meydanı’nda düzenledikleri oturma eylemlerinin, 25 Ağustos 2018 tarihindeki 700. hafta buluşmasında yapılan gözaltılar sonucunda 46 kişi hakkında İstanbul 21. Asliye Ceza Mahkemesinde, “Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’na muhalefet” suçundan 3 yıla kadar hapis istemiyle açılan davanın 13. duruşması görüldü. Duruşma savcısı, ifadeleri alınamayan kişilerin dosyalarının ayrılmasını ve dosyanın esas hakkındaki mütalaasını hazırlamak üzere tarafına gönderilmesini talep etti. İfadeleri alınamayan iki kişinin dosyalarının ayrılmasına, dosyanın esas hakkındaki mütalaasını hazırlaması için iddia makamına gönderilmesine ve duruşmanın 10 Ocak tarihine ertelenmesine karar verildi.
2024	Antalya’nın Serik ilçesinde jandarma ekiplerince 45 adet ruhsatsız tabanca ele geçirildi. Olayla ilgili gözaltına alınan 1 şüpheli, çıkarıldığı mahkemece tutuklandı.

Yerli Halklar Hakları Bildirisi

Osman Zeki Özturanlı’nın Tiyatroları

Yazar

-

Eylül 13, 2024

Osman Zeki Özturanlı’nın Tiyatroları isimli eser Dr. Öznur Özdarıcı tarafından kaleme alınarak İlbilge Yayıncılık tarafından 2021 yılı haziran ayında yayınlanmıştır.

Osman Zeki Özturanlı, avukatlık ile edebiyatı bir arada yürüten sıra dışı hukukçular arasında yer almaktadır. Hukukçu, yazar ve şair Veysel Gültaş tarafından kaleme alınan ‘Kadı Burhaneddin’den Günümüze Hukukçu Şairler Antolojisi‘nde kendisine özel bir bölüm bulunmaktadır.

Osman Zeki Özturanlı’nın Tiyatroları / Dr. Öznur Özdarıcı

Kitabın Önsözü

Kaynaklarda hikâyeci özelliğinin yanı sıra yalnızca bir tiyatro eserinden bahsedilen Osman Zeki Özturanlı, hikâyeleri kadar tiyatro eserleri ile de adından söz ettirecek bir yazardır. Bu çalışma1926-1982 yılları arasında yaşamış ve elli altı yıllık ömrüne hikâye, tiyatro ve şiir türünde yazdığı eserleri sığdırmış bir yazar olan Özturanlı’nın tiyatrolarını konu almaktadır. Yazarın “Batak Göl”, “Evlatçıklar”, “Paşanın Çiftliği”, “İkramiye” adını taşıyan dört tiyatro eseri ile Türk Dili Dergisi’nde yayımlanmış olan “Çiçek Değil, Ekmek…” adlı kısa bir televizyon oyunu bulunmaktadır. Çalışmada ilk olarak Özturanlı’nın hayatı, eserleri ve edebî kişiliği üzerinde durulmuştur. Tiyatrolarının konularına değinildikten sonra eserler yapı unsurları, sahneleme tekniği, tema, dil ve anlatım özellikleri açısından incelemeye tabi tutulmuştur. Gerek kurgusu gerekse ele aldığı konular ve yazarın üstün gözlem yeteneğini gözler önüne seren metinler olması açısından Osman Zeki Özturanlı’nın tiyatroları, Türk tiyatro tarihimiz için bir devrin ruhunu sezdiren ve Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı içerisinde ayrı bir öneme sahip metinler olarak değerlendirilmelidir. Sonraki dönemlerde edebiyat tarihleri içerisinde yer alacak olan bu eserlerde çevresine, insana ve olaylara ince bir dikkatle yaklaşan, köy ve kasabalarda yaşayan insanların duygularına tercüman olan hassas bir aydının dikkati sezilmektedir. Kaynağını insan sevgisi ve şefkatinden alan bu metinler insanoğlu ve ona ait problemler var oldukça değerinden bir şey kaybetmeksizin okunmaya ve anlaşılmaya devam edecektir.

Osman Zeki Özturanlı

Osman Zeki Özturanlı, 1926’da Söke’de doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini Söke’de tamamladı. Lise yıllarından itibaren ve 1943 yılından sonra çeşitli dergilerde şiirlerini yayınladı. İzmir Namık Kemal Lisesi’ni 1945’te bitirdi ve ardından İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi‘nden 1951’de mezun oldu. hümanist Hukukçu Özturanlı, askerliğini, Ankara’da Askeri Yargıç olarak yaptı. Uzun yıllar Söke’de serbest avukatlık icra etti. Hikâyeleri Varlık, Yeditepe, Türk Dili, Beşparmak gibi dergilerde yayımlandı. Dört hikâye kitabı ve bir tiyatro eseri olan yazar, hikayelerini Mühür, Tabanca, Başakçılar ve Kör Karga adlı kitaplarda topladı. Kör Karga’da toplam sekiz öykü bulunmaktadır. Ayrıca, “Amerikan Parası”, “Kapanın Elinde”, “Harman Yerine Kısa Bağlanmışlar”, “Silindir Şapka” adlı hikâyeleri Türk Dili dergisinde yayımlandı. Haksızlık, hayal kırıklığı, cehalet, vefasızlık, kaçış gibi konuların ön plana çıktığı hikâyelerde yargı mensupları, nüfuzlu kişiler, devlet memurları ve emekçiler karşımıza çıkmaktadır. 1969 yılında yayınlanan Batak Göl en büyük eseridir. Eser, İstanbul’da Kent Oyuncuları Tiyatrosunda sahnelendi. Özturanlı, 13 Eylül, 1982 tarihinde İzmir’de geçirdiği bir trafik kazasında yaşama veda etti. Türkiye Edebiyatçılar Birliği üyesi idi. Yayınlanmamış birçok eseri olduğu bilinmektedir. İzmir Barosu eski başkanlarından M. İskender Özturanlı‘ının kardeşi ve Yazar Önder İskender Özturanlı ile Avukat Necla Hamzaçebi’nin babasıdır. Yazar Veysel Gültaş tarafından kaleme alınan ‘Kadı Burhaneddin’den Günümüze Hukukçu Şairler Antolojisi‘nde kendisine özel bir bölüm bulunmaktadır.

Yazar Hakkında

Dr. Öznur Özdarıcı, Kırşehir’de doğdu. İlköğrenimi Kırşehir’de Süleyman Türkmani İlkokulu’nda, ortaokul ve lise tahsilini Kırşehir Hacı Fatma Erdemir Anadolu Lisesi’nde tamamladı. 1997 yılında Kırıkkale Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne girdi. 2001 yılında bu bölümden birincilikle mezun oldu. Aynı yıl Kırıkkale Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı’nda Araştırma Görevlisi olarak göreve; Kırıkkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalında da Yüksek Lisans eğitimine başladı. “Emin Bülent Serdaroğlu’nun Hayatı, Sanatı ve Eserleri Üzerine Bir İnceleme” adlı Yüksek Lisans tezini 2003 yılında tamamladı. Aynı yıl söz konusu bölümde doktora eğitimine başladı. Doktora tezini “Türk Romanında Kadın (1872-1900)” konulu çalışma üzerine yaptı. 2013 yılında YÖK ve Yunus Emre Enstitüsü’nün işbirliği ile Bosna-Hersek Mostar Cemal Biyediç Üniversitesi Türkoloji Bölümüne misafir öğretim üyesi olarak görevlendirildi. Kırıkkale Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde öğretim üyesi olarak görev yaptı.

İslam Koruma Partisi ve Kapatılması

Yazar

-

Eylül 13, 2024

İslam Koruma Partisi, Necmi Güneş başkanlığında, 19 Temmuz 1946 tarihinde İstanbul’da kurulmuştur. Mustafa Özbek ve Ziya Süer, partinin diğer önemli kurucuları arasındadır. Parti genel merkezi, “Beyoğlu Lale Sineması karşısında, Bekar Sokak No: 21” olarak belirlenmiştir.

Parti tüzüğü, 2 Haziran 1946 tarihinde Son Posta Gazetesi’nde yayımlanmıştır. Cemiyetler Kanunu‘na dayanarak kurulan parti, teşkilatlanamamış ve faaliyet gösterememiştir. Kısa bir süre sonra kapatılmıştır.

Siyasette İslami geleneği öne çıkaran ilk siyasi oluşumlardan biridir. İslam Demokrat Partisi’nden önce, isminde “İslam” kelimesini kullanan ilk parti olma özelliğini taşır.

Parti programı ve tüzüğü, siyasi yaklaşımlardan uzak durmayı öngörmektedir. Programda, Müslümanların medeniyeti, dayanışması, menfaati ve birbirine sevgi ile yardım etmesi ön plandadır. Parti, Müslüman olsun ya da olmasın, İslamiyet’i seven her vatandaşa açıktır. Kadın ve erkeklerin eşit olduğu tüzükte kabul edilmiş, iyi bir çocuk yetiştirme görevi olan kadının saygı görmesi ve korunması gerektiği vurgulanmıştır.

İslam Koruma Partisi, her türlü siyaset ve siyasi partilerden uzak durmayı hedefleyen bir oluşumdur. Partinin amacı, İslam’ın medeniyeti, tesanüdü ve menfaati yolunda çalışmaktır. Tüzüğe göre, İslam ya da başka bir dinden olup İslam’ı seven herkes partiye katılabilir. Kadın ve erkekler her bakımdan eşittir. Ancak tüzükte, kadınların saygı görmesi ve korunması gerektiği özellikle vurgulanmıştır.

Partinin bayrağı yeşil renkte olup, sancak direğinin köşesinde beyaz bir güneş resmi bulunmaktadır. Ayrıca bu bayrak modeline uygun bir rozet tasarlanması da planlanmıştır. Ancak, partinin bir yayın organı bulunmamaktadır.

İslam Koruma Partisi, programında dini siyasete alet etmekten kaçınmayı hedeflese de, bu amaca ulaşamamıştır. Bu durum tespit edilince, Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Mahkemesi tarafından 12 Eylül 1946 tarihinde kapatılmıştır.

Sahir Erman

Yazar

-

Eylül 12, 2024